Definitions containing the research բոյս : 639 results

Անաճական, ի, աց

adj.

cf. Անաճ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն բոյսք, այլ եւ անաճական մարմինք. (Մագ. ՟Ժ՟Բ։)


Անանց

adj.

that passes not away, eternal;
impassable.

· Calfa

NBHL (1)

Գնել ընդ անցաւորիս զանանցն։ Անանց բոցոյն։ Անուն բարի յերկրի եւ անանց յազգաց ազգս. (Փարպ.) ուր եւ հաւախօսն անանց կոչի, իբր հաստատուն եւ ընդաբոյս։


Անարմատ

adj.

without roots, rooted

· Calfa

NBHL (1)

Ուր ոչ լինի արմատ, կամ տունկ. անբոյս. անբեր.


Արձակեմ, եցի

va.

to untie, to loosen, to detach, to break;
to unchain, to slacken;
to unpack, to unfold;
to unload, to deliver;
to dispatch, to expedite, to send;
to release, to let go;
to relax;
to throw, to thrust, to fling, to shoot;
to discharge, to disband, to dismiss;
— ի մեղաց, to absolve;
— քարինս պարսատկաւ, to sling;
ձայն —, to scream, to cry;
աչս —, to ogle, to cast eyes on;
— ճառագայթս, to cast a brilliancy, to shine;
բոցս, կայծակունս —, to sparkle;
կիցս —, to fling, to yerk;
նետս —, to draw the bow;
հրացան —, to let off a gun;
հրետ —, to fire a cannon;
— զկին, to divorce;
— զատեան, to dismiss the session;
— զոք, to dismiss a person;
փուք —, to fart, to break wind.

· Calfa

NBHL (1)

Արձակին բոյսք առաքինութեան. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)


Արտայայտեմ, եցի

va.

to declare, to express, to utter.

· Calfa


Աւելորդ, աց

adj. s.

exceeding, redundant, superfluous, too much;
rest;
—ք որովայնի, excrement.

· Calfa

NBHL (1)

Աւելորդ բոյս։ Զաւելորդս իրաց քան զկարեւոր պիտանացուս։ Աւելորդացն տռփանօք։ Ոչ ի յաւելորդացն մանաւանդ քան ի հարկաւորացն. (Պիտ.։)


Անց, ի, իւ, անցք, ից

s.

abortive;
Easter;
cf. Անցք.

· Calfa

NBHL (1)

Վիժածս եւ անցս արտայայտել բոյսս. (Պիտ.։)


Ատոք

adj.

full, fat, abundant, fertile;
— հառկ, eared, an ear (of corn).

· Calfa

NBHL (1)

Զնորա պատգամն խօսիմք զքաջաբոյսս եւ զատոքս. (Ագաթ.։)


Ատոքանամ, ացայ

vn.

to fill, to be full, fertile or fat.

· Calfa

NBHL (1)

Սերմունք ատոքացեալք։ Ատոքացեալ տեսցուք զբոյս ոճոյ։ Վասն այսորիկ առ սակաւ սակաւ յաստուածեղէն սեզանոյ աստի առեալ ձեզ ջամբեմ, զի եւ դուք քաղցրագոյն ատոքասջիք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա 1. եւ 3։)


Արեգ, ի

s.

sun;
the eighth ancient month of the Armenians;
— քաղաք, city of the sun, Heliopolis;
յ— կուսէ, on the eastern side.

· Calfa

NBHL (1)

Արեդ, որպէս թէ յառնեն բոյսք. (կամ) Արի՛ ասէ հիւսիսի, եւ ե՛կ հարաւ. որ է գարնան ամիսն. (կամ) Արեգակն, մեծ ակն ասի, կամ լուսոյ ակն։


Առիւծախոտ

s.

hot. an evergreen shrub.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն խոտին, որ անուանեալ կոչի խատխալ, եւ ոմանք առիւծախոտ ասեն. ինքն հետ հնդանացն լինի, եւ խածփրէ զբոյսն, եւս առաւել զբակլայն. (Վստկ. ՟Ի՟Ը։)


Առոգանեմ, ոգի

va.

to pronounce words regularly;
to sprinkle, to wet.

· Calfa

NBHL (1)

Առոգանել զծառս կամ զբոյս։ Գետ է յորդառատ՝ առոգանող մտաց մարդկան. (Լմբ.։)


Աստուածաբանութիւն, ութեան

s.

theology.

· Calfa

NBHL (1)

Համաբաւ հեշտալուր բարեփառութեանն սոցա յայտ ի մեծաբոյս աստուածաբանութեանցն գոլ. (Պիտ.։)


Բաղեղն, եղանց

s. bot. ivy.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՂԵՂՆ եւ որպէս ռմկ. ԲԱՂԵՂ. κιστός, κιττός hedera, ἐλξίνη, σμίλαξ taxus, convulvulus Պատրաստուկ, պատաղիճ բոյս, որ բաղի կամ կցի եւ պատի զտնկովք. է՛ որ վնասակար տնկոց եւ բուսոց իբր գաղձ, եւ է որ անվնաս.


Բամբակենի, ենեաց

s.

cotton-plant.

· Calfa


Բազմատիպ

adj.

of many forms, editions or types;
various, different.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմադիմի պատուածք ի թելս բանի առ միոյս սրբոյս Յակոբայ պատուասիրութիւն. (Նար. մծբ.։)


Բազմածաղիկ

adj.

that has many flowers.

· Calfa

NBHL (2)

Բազմածաղիկ՝ հաւատոյ բոյս. (Պրոկղ. ստեփ.։)

Զուարթացուցանել զբազմածաղիկ քարոզութեան նոցա բոյս. (Խոր. հռիփս.։)


Բազմածին

adj.

that generates much, fruitful, fertile.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սոյն երկաքանչիւր բաւականաբոյս բազմածին լերանց հզօրաց. (Նար. խչ.։)


Աղուէս, եսու, ուց

s.

fox;
կորիւն աղուեսու, fox's cub.

· Calfa


Աճական, ի, աց

adj.

cf. Աճելական.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանաբոյս ելով աճական մարմինն։ Աճականք եւ անաճք ... Զաճականս եւ զանաճս ... Աճականաց եւ անաճից. (Մագ. թղթ. եւ Մագ. քեր.։)


Աճառ, աց

s.

cartilage, gristle;
soap;
cf. Օճառ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՃԱՌ որպէս ՕՃԱՌ, որ գրի ԱՒՃԱՌ. σμῆγμα, πόα, smegma, pigmentum, herba. Սապոն. օշնան. բոյս, եւ զանգուած իւղախառն՝ փրփրեցուցիչ ջրոյ ի պէտս լուանալոյ. սապուն, չօղան.


Աճելական, ի, աց

adj.

cf. Աճեցական.

· Calfa

NBHL (1)

Աճելականք եւս՝ բոյսք եւ տունկք եւ սերմանք. (Խոսրով.։)


Աճուն

adj.

cf. Աճեցուն.

· Calfa


Ամլանամ, ացայ

vn.

to be or become barren.

· Calfa

NBHL (1)

Ամլացեալ լինի իւր առաջին բոյսքն (անկոյ խորշելոյ յայլմէ անկոյ). (Փիլ. լիւս.։)


Ամպ, ոյ, ոց

s.

cloud;
— փոշւոյ՝ ծխբյ, a cloud of dust, smoke.

· Calfa


Անգործ

adj.

idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.

· Calfa

NBHL (1)

Անգործ բոյս կամ հաց. (Նիւս. երգ.։)


Անհամեմատական

cf. Անհամեմատ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ միայն զփառսն Աստուծոյ կարծար անհամեմատելի ասացեալ ի սրբոյս։ Տեսանե՞ս զանհամեմատելի գործն. (Լմբ. սղ.։)


Անձխոտ

s. bot. fumitory.

· Calfa


Անմայր

adj.

motherless.

· Calfa

NBHL (1)

ասի նմանութեամբ՝ ԿՈյս անուանեալ թիւն եօթներորդ, որպէս եւ մին. եւս եւ իմաստութիւնն հոգեւոր որպէս ուսումն առանց վարդապետի, եւ բոյս ինքնածին առանց մշակելոյ.


Անարօրադիր

adj.

cf. Անարօր.

· Calfa

NBHL (2)

cf. ԱՆԱՐՕՐ. եւ ինքնաբոյս.

Ունի անարօրադիր բոյսս բիւրաստեղունս. (Նար. մծբ.։)


Ածանցիմ, եցայ

vn.

to be derived from, to come from.

· Calfa

NBHL (1)

Ածանցականք են, զի նախագաղափարն իմանալի՛ է նախօրինակ ինչ, յորմէ ածանցին, իբրեւ յերկրէ բոյսք եւ կենդանիքն. իսկ սա սոսկակի ի վերայ ձայնի միոջ վանգիւ ածանցեալ. (Երզն. քեր.։)


Ածու, ոյ

s.

nation, people;
bed of a garden;
parterre.

· Calfa

NBHL (2)

Մասն արտոյ կամ պարտիզի, ուր լինին ածք կամ բոյսք ընտանի բանջարոց. ածուփ, արծու կամ արծուն.

Ի յարտորէից գարիք գան ի հունձս, եւ ի յածուոց բոյսք եւ բանջարք. (Ոսկիփոր.։)


Բարաւորութիւն, ութեան

s.

manners, custom.

· Calfa

NBHL (1)

ἧθος, ἑθισμός mos, morum proprietas, institutum Բարք. բոյս բարուց. բնաւորութիւն. սովորութիւն.


Բարեբեր

adj.

productive of good, fruitful, fertile, abundant.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յամուլ երկրէ այսօր բուսաւ մեզ բարեբեր բոյսն բարի. (Շար.։)


Բարեբողբոջ

adj.

that has good suckers, shoots or sprouts.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեբողբողջ բոյսս վարսաւոր փայտից. (Նար. խչ.։)


Բարեխօսութիւն, ութեան

s.

intercession, mediation.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբ վկայքն՝ զոր դուքն չարչարեցէք, վասն ձեր նոքա բարեխօսութիւն կարեն մատուցանել։ Հասանել բարեխօսութեամբ սրբոյս յարքայութիւն Քրիստոսի. (Ագաթ.։)


Բարոյածին

adj.

natural.

· Calfa

NBHL (1)

Օրէնք ընդաբոյս՝ բարոյածինք՝ հաստատեալ կան ի բնութիւն նոցա (այսինքն ձկանց). (Վեցօր. ՟Է։)


Բացայայտեմ, եցի

va.

to declare, to set forth, to explain, to utter;
to unfold, to clear.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիր զբոյսս եւ զծաղիկս բացայայտէ. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)


Բիւրաստեղն

adj.

having many branches or boughs.

· Calfa

NBHL (1)

Ունի մշտածին ... բոյս բիւրաստեղունս եւ ծառս զանազանս. (Նար. մծբ.։)


Բղխեմ, եցի

va.

to produce, to cause;
to spread;
to pour.

· Calfa

NBHL (1)

եւ չ. ԲՂԽԵՄ կամ ԲԽԵՄ. Ծագել, ծագիլ՝ ըստ նմանութեան բազում իրաց. ի դուրս բերել, բերիլ՝ ո՛ր եւ է օրինակաւ. որում հանգէտ ընդհանուր նշանակութամբ չի՛ք յայլ լեզուս. զի ըստ տեղւոյն այլեւայլ բառք հանգիտանան։ Արմատն ի հյ. է՝ Բուղխ կամ բուխ՝ ի յանգս բարդութեան. (լծ. եւ ուղխ, ուխ. որպէս եւ բողբոջ, բոյս, բոյր կամ բուրումն. իսկ ի յն. բիղի. թ. բունղար, այսինքն աղբիւր. եւ յն. ֆի՛օ, վլասդա՛նօ. լտ. բու՛լլուլօ. թ. ֆիլիզ. եւ եւս թ. պուղ, բուխար. լտ. է պու՛լլիօ եւ այլն. որպէս տեսցի յառաջիկայս։)


Բղխեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Բղխեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Բղխեցուցանել զբոյս դալարւոյ. (Յոբ. ՟Լ՟Ը. 27։)

Զբոյսս եւ ըզտունկըս բղխեցոյց. (Շար.։)


Բնաբար

adv.

naturally.

· Calfa

NBHL (1)

φυσικῶς· φυσικός, -κή, -κόν naturaliter, naturalis եւ այլն. Ի բնէ. ըստ բնութենան. բնութեամբ. բնաւորապէս. եւ մանաւանդ Բնաւորական. բնական. բուն. հարազատ. ընդաբոյս. որ ինչ է ըստ բուն բուսոյ բարուց. եւ Սովորական.


Բնախօս, աց

s.

physiologist;
moralist;
apologist;
veridical, truth-telling.

· Calfa

NBHL (1)

Բնականին եւ բնախօսին ոգին վազէ եւ թեւաբոյս լինի։ Որ եղեւ եւ նոցա բնախօս լինելոյ սկիզբն. (Փիլ. լին.։)


Բնածին

adj.

innate, natural.

· Calfa

NBHL (2)

Ի բնէ ծնեալ եւ կարգեալ առ իմն. եւ Ընդաբոյս. բնաւորեալ.

Ըստ ընդաբոյս բնածին բարի բարուցն բուսոյ. (Նար. խչ.։)


Բնակակից, կցի, կցաց

adj.

that dwells together;
cohabitant.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԿԱԿԻՑ. συμφυής, σύμφυλος gentilis, ejusdem naturae, innatus Բնակից. ազգակից. համաբուն. տնկակից. ընդաբոյս.


Բնակից, կցի, կցաց

adj.

of the same nature or essence, consubstantial;
that dwells together, cohabitant.

· Calfa

NBHL (1)

ԲՆԱԿԻՑ. σύμφυτος, συμφυής connaturalis, cognatus Ընդակից. ընդաբոյս. բնաւոր. համաբնական, ազգակից, տնկակից.


Բնաւոր, աց

adj.

natural, innate;
— յօժարութիւն, temper, inclination.

· Calfa

NBHL (1)

φυσικός, ἕμφυτος naturalis, a natura insitus Բնական. բնիկ. ընդաբոյս. սեպհական. տնկակից.


Բնաւորիմ, եցայ

vn.

to custom or habituate one's self.

· Calfa

NBHL (2)

ԲՆԱՒՈՐԵՑԱՒ, ցան, եալ է, են. դիմազ. πέφυκα, πέφυκεν (Ի φύω ), εἵωθε natus est, innatus est, solet Սովոր է ի բնէ, բնութիւն է. կամ սեպհական է, կամ ընդաբոյս է նմին. արմատացեալ է. սովորեալ է.

Երբեմն նոյն ընդ վերնոյն (=ԲՆԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ). այսինքն Սովորեալ եմ. սովոր եմ. այս բնութիւն է իմ. ի բնէ ունիմ զայս ինչ, կամ զայս բոյս բարուց.


Բնաւորութիւն, ութեան

s.

habit, custom;
character, temper, disposition, nature, humour, inclination, genius.

· Calfa

NBHL (1)

Յատկութիւն բնութեան. բոյս բարուց.


Բնութիւն, ութեան

s.

nature;
essence, substance;
being, entity;
the elements;
disposition, constitution, temper;
humour, inclination, genius;
birth, naturalism;
person, hypostasis;
quality, manner;
sex;
ստուեր է եւ ոչ — ինչ, it is a shadow and not a substance;
հատուցանել զհարկ բնութեան, to pay the tribute of nature;
դղորդին արարածոց —ք, all nature is in commotion or confounded;
են սոքա բնութեամբ Գերմանացի, these are by origin Germans;
մի թէ յիւրմէ բնութենէ եգ զբանն, did he say it out of his own head ?
բնութեամբ, naturally, really, truly, physically, personally, hypostatically.

· Calfa

NBHL (2)

φύσις (լծ. հյ. բոյս). natura (իբրու ծնունդ). Նախկին բունն եւ արմատն էակի, կամ բուն իսկն էակի. էութիւն. գոյացութիւն. իսկութիւն. զինչ էն.

φύσις որպէս լտ. indoles, ingenium եւ ἕθος mos Բնաւորութիւն. յատկութիւն եւ հանգամանք բնութեան. բարք. բոյս բարուց. յօժարութիւն. սովորութիւն, որ կոչի եւ երկրորդ բնութիւն.