Definitions containing the research աք : 8605 results

Նաճակ

cf. Նաչախ.

· Calfa

NBHL (1)

Պողովատ նաճակովն հականէր զերկաթի դուռն քաղաքին, եւ պատառեալ զերկաթն՝ յայն գեհն անցուցանէր. (Ուռհ. ՟Խ՟Ը. (ուր գրեալ էր՝ նճկռովն. իսկ հա, գրի ճկռովն)։)


Նամակ, աց

s.

letter, writing, missive, despatch, epistle;
ցանկալի, երկայն, սիրալիր —, a pleasant, long or chatty, charming letter;
երկտող —, a few lines, a note;
քառիջեան —, a letter of four pages;
թուղթ —ի, letterpaper;
կշիռ —աց, letter-balance;
տուն —աց, post-office;
— կանխավճար, postpaid;
— գրել, ընդունել, to write, to receive a letter;
տալ զ— to send a letter;
փրկանաւորել զ—, to frank, to prepay, to pay the postage of a letter;
թելադրել, ստորագրել, կնքել զ—, to dictate, to sign or subscribe, to seal a letter.

· Calfa

NBHL (1)

Զաղբիւրն նամակաց. ((եբր. աղբիւր գրոց. յատուկ անուն է քաղաքի). Յես. ՟Ի՟Ա. 29։)


Նամակակիր

s.

letter-carrier, postman, messenger, courier, post.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակ զոմն նամակակիր ի սեպհականն իւր հայրենական գաւառն առաքեաց. (Նար. խչ.։)


Նամակամատոյց

adj.

letter-presenting.

· Calfa

NBHL (1)

Հետեւեցուցաք զսուրհանդակ բանիս ընթացից՝ աւետապատճէն նամակամատոյց՝ առ մեծի հովուիս պատուասիրութիւն. (Նար. մծբ.։)


Նամականի, նւոյ

s. pl. letter, epistles;
— առնել, to write letters.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէր նամականի առնել ... եւ կնքել նամականին իւրաքանչիւր մատանեաւ ... եւ տուեալ ցնոսա զամենայն նամականին։ Զքաջն վարդան եւ զընկերակիցս նորա խաբեցեր նամականիւ առ կայսր եւ առ նորին սպարապետն. (Փարպ.։)


Նամէտ

adj.

damp, moist, humid.

· Calfa

NBHL (1)

Հրով մաքրողին վերառաքեմք իննաբար երգ ի նամէտ (կամ իննամէտ) եօթնաղի շնորհաց հոգւոյն սրբոյ. (Նար. տաղ.։)


Նայացուցանեմ, ուցի

va.

to moisten, to wet;
to water.

· Calfa

NBHL (1)

Զցամաքեալս տնկոցն նայացուցանեն երկրագործք. (Պիտ.։)


Նանիր, նրոց, նրաց

adj. adv.

vain, useless, futile, frivolous;
ի —, in vain, vainly, to no purpose, uselessly;
ի — աշխատ լինել, to labour in vain;
ի մոտօյ, ի նանիր, cf. Մօտ, cf. Նանիր.

· Calfa

NBHL (3)

Եթէ ոչ այսպիսի խոնարհութեամբ ի սուգ մտցես, նանիր է ամենեւին. (Կլիմաք.։)

Մարդ նանրոյ նմանեաց. սիմաքոս՝ շոգեկի ասաց զնանիրն. ոմանք խոտ ասեն դիւրանց. (Վրդն. սղ.։)

Ի նանիր խօսեցաւ այր ընդ ընկերի իւրում։ Ի նանիր թաքուցին ինձ որոգայթ։ Ի նանիր նախատեցին զանձն իմ։ Ի նանիր վաստակին շինօղք նորա։ Ի նանիր է ձեզ յառնել կանխաւ.եւ այլն։


Նարօտաներկ, աց

s.

dyer.

· Calfa

NBHL (1)

Շմաւոն եպիսկոպոս սղակ քաղաքի եւ տիսբոնի. զոր անուանէին որդի նարօտաներկաց. (Ճ. ՟Բ.։)


Նաւագնաց

cf. Նաւագնացիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Կէտք արտաքոյ քան զամենայն նաւագնացս գնացից ծովուն շրջին. (Վեցօր. ՟Է։)


Նաւալիւղ լինիմ

sv.

to navigate.

· Calfa


Նաւակատիք, տեաց

s.

inauguration, dedication, consecration;
feast, festival, rejoicing;
cf. Խթումն;
առնել զ—իս շինուածոյ, to inaugurate a building;
—իս առնել սեղանոյն, to dedicate or consecrate an altar.

· Calfa

NBHL (1)

Ասպարէսք ըստ նաւակատեացն քաղաքին (ի ռերորդ ամի շինութեան հռովմայ) ընթանային։ Վասն տօնից նաւակատեաց եկեղեցեաց. (Եւս. քր. ՟Բ։ եւ Եւս. պտմ. ՟Ժ. 3։)


Նաւակից

adj. s.

voyaging together;
fellow-voyager.

· Calfa

NBHL (2)

Նաւակից մեղ եղեւ փիլաքր՝ սարկաւագօք հայրապետին կոստանդինուպօլսի. (Շիր. զանձնէ։)

Ոչ նաւակից լինել եւ ճանապարհորդ, եւ ոչ քաղաքակից ասի իսկապէս իմաստուն ընդ անզգամին. (Փիլ. լին. ՟Դ. 74։)


Նաւակոծութիւն, ութեան

s.

shipwreck.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նաւակոծութիւն անկեալ՝ հանին զնա ալիք ծովուն ի ցամաք. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ի՟Զ.։)


Նաւակռիւք

s.

cf. Նաւամարտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմեցին զնաւակռուութեանցն ի ծովու։ Զնաւակռուութեանցն ի ծովու, զքաղաքամարտութեանցն ի ցամաքի. (Պիտ.։)


Նաւակռուութիւն, ութեան

s.

cf. Նաւամարտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմեցին զնաւակռուութեանցն ի ծովու։ Զնաւակռուութեանցն ի ծովու, զքաղաքամարտութեանցն ի ցամաքի. (Պիտ.։)


Նաւապետ, աց

s.

captain, commander.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեալք եւ մարգարէք, եւ վարդապետք են նաւավարք, ունելով նաւապետ զմարմնացեալ եւ զմարդացեալ բանն աստուած. (Կանոն.։)


Նաւաստի, տւոյ, տեաց

s.

sailor seaman, mariner, sea-faring man, tar, jack-tar;
—ք, seamen, sea-faring people, crew.

· Calfa

NBHL (1)

Միումն հաւանեալք հրամանի առաջիկայի տեառնն՝ իբրեւ նաւաստւոյ վարչի։ Իբրեւ նաւաստի ի նաւի, եւ իշխան ի քաղաքի, զօրավար ի պատերազմի։ Նաւաստւոյն տանել եւ բերել զմակոյկն, եւ ուղիղ վարել։ Թողեալ նաւաստւոյն զքեղիսն, եւ նաւազքն զայլ եւս զգործիս, զձեռսն յաղօթսն պարզեալ տարածանէին. (Փիլ.։)


Նաւատիանոս, աց

adj. s. Novatian.

· Calfa

NBHL (1)

Առ նաւատիանոսսն ասէ, որք անուամբ միայն մաքուրք. (Լծ. ածաբ.։)


Նաւարկեմ, եցի

vn.

to sail, to navigate, to go to sea;
cf. Հողմ.

· Calfa

NBHL (1)

πλέω, ἁναπλέω, ἁποπλέω, καταπλέω navigo, a portu solvo, provehor in altum, navi devehor, appello in portum. Արկանել զնաւն ի ծով, եւ յառաջ խաղալ կամ վարել. նաւել. ճանապարհորդել ընդ ծով. միջամուխ լինել ի խորս, կամ ի ծովէ ի ցամաք գալ.


Նաւեմ, եցի

vn.

to sail, to navigate, to go to sea.

· Calfa

NBHL (1)

Եգիտ նաւ, եմուտ ի նա՝ նաւել ընդ նոսա ի թարսիս յերեսաց տեառն։ Ընդ ծովս եւ ընդ գետս նաւէ։ Մինչդեռ նաւէին, ի քուն եմուտ։ Նաւեցաք յԱսորիս, կամ ի Կիպրոս, կամ խոնարհագոյն ի Կրիտէ.եւ այլն։


Նաւորդ, աց

s.

navigator;
passenger;
cf. Նաւաստ;
—ք արգեայ, the Argonauts.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց քիրամ ընդ նաւսն ի ծառայից իւրոց նաւորդս հմուտս նաւարկութեան ծովու. (՟Գ. Թագ. ՟Թ. 27։)


Նաւուղիղ, ղղի

cf. Նաւուղղակ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւուղիղքն՝ որք յուսահատին ի ծովու, զնաւն հողմո՛յն մատնեն։ Նաւուղիղն արտաքսեցաւ ի նաւէն, եւ կուրն ոչ ընկղմեցաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9. եւ Ոսկ. ի մելիտ.։)


Նեարդ, ներդից

s.

fibre, string;
ligament;
tendon, sinew.

· Calfa

NBHL (1)

Անօրէնութիւն կտրէ զնեարդս, եւ խզէ զջիլս նորա։ Զիա՞րդ յիւրաքանչիւր կարգս բաժանին երակքն, եւ նեարդքն. եւ կամ ո՞վ է՝ որ խոնաւ ջղօքն եւ նեարդիւքն արար (կամ յարեաց) վայելչապէս. (Կոչ. ՟Բ. ՟Դ։)


Յապահովանամ, ացայ

vn.

to be sure, certain, assured, tranquillized.

· Calfa

NBHL (1)

Յապահովացեալ յարտաքնոցն յայնմանէ հրոսակաց. (Յհ. կթ.։)


Յապահովութիւն, ութեան

s.

security, safety, surety, certitude;
quiet, tranquillity.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածային իմն յապահովումն եղեւ յանկարծօրէն առաքինւոյն։ Հանդարտութիւն յապահովման. (Փիլ. լին. ՟Գ. 9։ ՟Դ. 47։)


Յապաղ

adj.

very patient, very hopeful, long-suffering.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծախորհուրդ ասէ զյապաղսն եւ զառաքինիսն, որք մեծամեծացն սպասեն պարգեւաց. (Լծ. ածաբ.։)


Յապաղիմ, եցայ

vn.

to delay, to tarry, to remain;
to linger, to loiter, to be late.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ յապաղիցիս դառնալ առ Տէր ի մեղաց. (Սիրաք հին. ՟Ե. 8. (նորն, մի՛ յապաղիցես)։)


Յապաւանք, նաց

s.

retrenchment, cutting off, suppression, diminution;
mutilation.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոստաքանցութեանն յապաւանաց պահանջող. (Պիտ.։)


Յապաւեմ, եցի

va.

to retrench, to curtail, to diminish, to cut;
to mutilate, to castrate;
to cut off, to abridge;
to suppress;
— զաւելորդ ուղէշս, to prune, to lop, to trim, to cut;
— զծառս, to detruncate;
— զթեւս, to clip a bird's wings;
— զհերս, to shear, to clip;
to shave;
— զականջս, to crop ears.

· Calfa

NBHL (2)

Հրաման ետ վաղվաղակի յապաւել զնա, եւ ընդ եղբարսն կարգել. (Կլիմաք.։)

περικαθαίρω, περικείρω, κείρω , ἁπωθέω, κόπτω, ἁκροτηριάζω circumquaque purgo, circumcido, circumtondo, amputo, succido, incido, decacumino, miutrilo, trunco. Յատանել. հատանել զմասն. շուրջ կտրել. թլփատել. ի բաց մաքրել. հարթել. սրբել. փոքրել. սափրել. խուզել. յօտել, կտրել, խուզել.


Յապաւումն, ման

s.

cf. Յապաւանք.

· Calfa

NBHL (1)

Չարութեան յապաւումն, առաքինութեան վերադրութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)


Յաջողեմ, եցի

va.

to prosper, to make prosperous, to favour, to second, to facilitate;
to direct, to govern;
to do, to operate, to act;
—եաց մեզ ըստ բաղդի տեսանել, we were so fortunate as to see.

· Calfa

NBHL (2)

Որ երկնչի ի Տեառնէ, աջողէ զբարեկամութիւն. (Սիրաք. ՟Զ. 17։)

Որ յաջողէ (կամ աջողէ) զամենայն յամենայնի։ Աջողեաց ի ձեզ զզօրութիւնս։ Որ յաջողեացն Պետրոսի յառաքելութիւն թլփատութեանն, յաջողեաց եւ ինձ ի հեթանոսս։ Հաւատք սիրով աջողեալք.եւ այլն։


Յաջորդ, աց

s. adj.

successor;
heir, inheritor;
following, next;
succeeding, subsequent, posterior;
—ք, posterity.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՋՈՐԴ. ἁκόλουθος sequens, consequens ἑπαγωγή ordinum series. Հետագայ (ժամանակ, կամ բան). առաջիկայ. յաւելուած. որ է ի կարգին. էտեւի. արտաքի.


Յաջորդեմ, եցի

va. vn.

to cause to succeed, to replace;
cf. Յաջորդիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Շինել, տնկել ... զայս զանազան գործքս մեր յառաջնոցն յաջորդեցաք. (Լմբ. ժղ.։)


Յաջորդիմ, եցայ

vn.

to succeed, to come after, to follow next, to take the place of;
to inherit, to stand next heir;
to follow, to ensue, to result, to spring or proceed from.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն հարքն՝ որ յաջորդեցան յառաքելական կանոնացն. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)


Յառաջ

cf. Յառաջս.

· Calfa

NBHL (2)

Սոյնպէս եւ յառաջ ժամանակսն չէր պարտ յերկուանալ։ Ողբասցո՛ւք, թէ ընդէ՞ր յառաջ ժամանակս ծառայեցաք մամոնայի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. եւ 7։)

Անուն քաղաքին էր յառաջ լուզա։ Յառաջ ի մէջ իսրայէլի այսպէս ասէր իւրաքանչիւր ոք։ Զմարգարէ յառաջ տեսանօղ կոչէր ժողովուրդն։ Յառաջ սահմանել։ Յառաջ իսկ ասել. յառաջն ճանաչել կամ դնել. եւ այլն։


Յառաջաբաժին

s.

privilege, prerogative, special grant or endowment.

· Calfa

NBHL (1)

Զասացեալ քաղաքս (ապաստանի) արձան արար, սակս բնակչաց աշխարհի յառաջաբաժնի եւ պատուոյ. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)


Յառաջաբան, ից

s. adj.

preface, prologue, preliminary dissertation, prefatory discourse, preamble, exordium, prelude, prolegomena;
speaking first.

· Calfa

NBHL (2)

Ի թագաւորութեանցն յառաջաբանսն ասացաք. (Նախ. ՟ա. մակ.։)

Զսոցուն խորհուրդն յառաջաբանի անդ հաւաստեաւ յայտնեցաք. (Յհ. իմ. ատ.։)


Յառաջաբանեմ, եցի

vn.

to speak first;
to open the proceedings;
to make a preface or introduction;
to give as a specimen.

· Calfa

NBHL (1)

Մովսէս զԱհարոն ունէր յառաջաբանօղ. (Կլիմաք.։)


Յառաջաբերեմ, եցի

va. vn.

"cf. Յառաջ բերել;
" to be produced;
to advance, to progress.

· Calfa

NBHL (2)

Զմուռս եւ կնդրուկ մաքրութեան վարուց յառաջաբերեաց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Ի բնաւոր առաքինութիւնս յառաջաբերիւր. (Յհ. կթ.։)


Յառաջագիր

adj.

written beforehand.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր յառաջագիր արարաք։ Յառաջադիր եղեալ ետես նա, զի ի նմա որջացեալ էր օձն Եւայի. (Ճ. ՟Ա.։)


Յառաջագոյն

adj. adv.

anterior, previous, precedent, former, prior;
before, heretofore, beforehand, antecedently, previously;
formerly, anciently;
— աւուրբք, some days before;
— քան, before;
ի —գունէ, a priori.

· Calfa

NBHL (3)

Յառաջագոյնսն ասացաք բանս. (Պղատ. տիմ.։)

Եւ էր անուն քաղաքին յառաջագոյն ղայիսա. (Դատ. ՟Ժ՟Ը. 29։ Տե՛ս եւ Յհ. ՟Թ. 8։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 13։ Եբր. ՟Դ. 6։ Ես. ՟Լ՟Է. 26։ Յուդ. 4։ Հռութ. ՟Դ. 7։ Դատ. ՟Ա. 11։ ՟Բ. Մնաց. ՟Թ. 11։ Եզեկ. ՟Լ՟Զ. 16։ Յես. ՟Ի՟Դ. 2։)

Տապանակ ուխտին տեառն յառաջագոյն քան զնոսա երթայր երեքօրեայ ճանապարհաւ։ Առաքեսցուք յառաջագոյն քան զմեզ արս։ Զեղեալս յառաջագոյն քան զձեզ.եւ այլն։


Յառաջագրեմ, եցի

va. adj.

to write about or treat of antecedently;
—գրեալ, predicted, foretold;
aforesaid, above mentioned.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեալ ի յառաջագրեալ քաղաքիկն։ Յառաջագրեալ այրն հոգեւոր. (Կորիւն.։)


Յառաջադէմ

adj. adv. s.

advancing, progressing;
improving, making proficiency;
forward;
coryphaeus;
proficient;
— է, he is advancing in his studies;
երթալ — եւ մեծանալ, to improve;
to increase in prosperity;
իրք առնն — յաջողէին, that man prospered greatly.

· Calfa

NBHL (1)

Ծերունական հասակ ասէ իբրեւ զյոլովագոյնս առաքինութեամբ յառաջադէմս. (Կիւրղ. յովէլ.։)


Յառաջադիմութիւն, ութեան

s.

advancement, progress, improvement, amelioration.

· Calfa

NBHL (1)

Որով զվարձահատոյց մխիթարութիւն ընկալան յամենապարգեւողէն Աստուծոյ իւրաքանչիւր յառաջադիմութեանցն. (Կորիւն.։)


Յառաջադիր

adj.

placed before, propounded.

· Calfa

NBHL (2)

Յառաջադիր չարչարանք, կամ խորհուրդ չարչարանաց. կամ աւետարան (ղկ. նախ քան զգործս առաքելոց). (Ագաթ.։)

Ըստ յառաջադրին պայմանի զազգն Սեմայ նշանակեցաք. (Սամ. երէց.։)


Յառաջակաց

adj.

present, assisting;
first in order or rank, primary, principal, chief;
coryphaeus.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջակացն առաքելոց, գլուխն եկեղեցեաց։ Յառաջակացն առաքելոց, փակակալն երկնից Պետրոս. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Է։)


Յառաջամտութիւն, ութեան

s.

eagerness, good-will, cheerfulness.

· Calfa

NBHL (1)

προθυμία, ἑπιθύμησις promptitudo, desiderium, alacritas. Նախայօժարութիւն. զուարթամտութիւն. մտադիւրութիւն. փափաք.


Յառաջանամ, ացայ

vn.

to advance, to go or move forward, to precede, to walk on;
to advance, to progress, to improve;
to have beginning, rise or origin, to be born.

· Calfa

NBHL (2)

Իւրաքանչիւր ոք զիւր ընթրիս յառաջանայ ուտել. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ա. 21։)

Ի պատերազմ յառաջանան։ Յիւրաքանչիւր տեղեաց մի քան զմի յառաջանալ ի կոչումն բուհայի. (Արծր. ՟Ա. 14։ ՟Գ. 10։)


Յառաջապահ, աց

s. mar.

advanced post, sentry, sentinel;
out-post, out-picket;
— դիտաւոր, look-out man, sentry.

· Calfa

NBHL (1)

Չարն յառաջապահ լինէր իւրաքանչիւր ի կուսից, որպէս՝ թէ ուրեք զգասցի, պարսաւանս յարեսցէ. (Ոսկ. յաւետիս. յորմէ եւ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ե.։)