standard, banner;
purple, royal mantle, veil, tulle, gold brocade, royal robes.
grave;
bass;
— ձայն, the sixth metre in the Armenian hymnal;
cf. Խաչվառ.
Զխոհականութեանդ քո վառ եւ բորբոք պահելով զկայծակն՝ զարդարես զբանն։ Զբանին վառ եւ բորբոք պահելով զկայծակն՝ անմահանամ. (Խոր. ՟Ա. 1. առ սհկ. բագր։ եւ Խոր. թղթ. առ սհկ. արծր.։)
Դշխոյ վառ արփւոյն, սուրբ մայր ամենայն. րամից. խմբից մաքրազարդ կուսից, վառ ծիածան կարմիր կապուտից. (Տաղ.։ Գանձ.։)
Գոհար վարդն վառ առեալ ի վեհից վարսիցն արփենից. (Նար. տաղ.։)
Շղաշատեռ պայծառ փողփողեալ որպէս նշան եւ զարդ թագաւորական եւ դշխոյական. դրօշ. ծիրանի. շար. քօղ. վերարկու ազնիւ. տեռ. բեհեզ. դիպակ բարակ եւ ասեղնագործ կամ մետաքսեայ. պաստառ շքեղ. տիւլպէնտ, պիւրիւնճիւք, սանտալ. քերաճէ, ջար, պայրագ, սանճագ. եւ հաչաչեմ. որպէս խաչվառ.
Ոսկեհուռ հանդերձիւք, եւ ոսկէզօծ վառիւք զդագաղսն զարդարեալ։ Ոսկեհուռ մետաքսիւք, եւ շղաշատեռ վառիւք զնա զարդարեալ. (Յհ. կթ.։)
to light up, to set fire to, to fire;
to fire, to inflame, to enliven, to inspirit, to vivify, to cheer, to raise the spirits of, to urge on, to excite, to rouse;
to arm, to equip, to fit out;
to put on, to attire, to dress, to bedeck;
վառեալ բորբոքել, to inflame, to heat, to electrify, to fill with enthusiasm, to enrapture, to fire;
— զդրօշս, to hoist the colours.
Վարդագոյն վառեալ ծաղիկ. (Շար. այսինքն հրափայլ եւ արծարծ։)
ՎԱՌԵԼ ՎԱՌԻԼ. ὀπλίζω, ἑνοπλίζω, καθοπλίζω, -ομαι armo, -or;
armis instruo, -or περιζώννυμι praecingo, -or. Սպառազինել, իլ. հանդերձել զինու զարդու, կազմել պատրաստել. եւ Քաջալերել կամ արծարծանել զոգի ի պատերազմ. եւ Գօտեւորիլ.
ՎԱՌԵԼ. որպէս Զարդարել, պճնել. յարել ի զարդ. (իբր յն. ա՛բդօ՝ որ է վառել, եւ յարել)
Յորժամ կին մարդ զամենայն ինչ զառնն առեալ՝ զանդամօքն վառիցէ, տառապանք են առնն։ Յորժամ զոսկին ի գլուխ եւ յականջս եւ ի բազուկս վառիցէ, կարճին այնուհետեւ ձեռք առնն յողորմութիւն. (Ոսկ. ես.։)
for, by reason of, for the sake of, on account of, in consideration of, considering, touching, concerning, upon the subject of;
as to, as for, with respect to;
— սիրոյն աստուծոյ, for the love of God;
— իմ, for me, for my sake;
as for me, for my part;
— թեթեւ ինչ յանցանաց, for a slight fault;
— երկիւղի, for fear of;
— ընտրելոց, in favour of the elect;
— զի, for, because, wherefore;
— է՞ր, why ? for what reason ?
— այնր or այնորիկ — այդր or այդորիկ —այսր or այսորիկ, for that reason, therefore, to that end, on that account;
— ո՞յր, for which ? for whom ?
— որոյ, why, therefore, by reason of which, consequently, wherefore;
— անգիտութեան, through ignorance, ignorantly;
— խաչի քո պատուականի, by means of Thy most precious Cross, through Thy intercession;
cf. Մեղք;
սմին իրի or վասն, for this reason.
Հալածեալ վասն արդարութեան։ Վասն իմ. վասն անուան իմոյ։ Վասն բանին։ Վասն արքայութեան։ Վասն օգտի։ Վասն զօշաքաղութեան։ Վասն եղբարց։ Վասն այսորիկ։ Լեզուք՝ նշանակի վասն են. եւ այլն։
Երդման պէտք՝ հաւատալոյ վասն են. եւ արդ տեսանեմ, զի որ չերդնուն, նոքա առաւել հաւատարիմ են. (Ոսկ. եփես.։)
Վասն զինուն արդարութեան.եւ այլն։
Վասն այնորիկ զինքն որդի մարդոյ կոչէ, զի եւ մարդիկ զաստուած հայր կոչեսցեն. (Աթ. ՟Ա։)
work, labour, toil;
pains, trouble, fatigue;
merit, worth, service;
profit, gain, earnings;
tired, fatigued;
— ծառայութեան, service rendered;
— ձեռաց, handiwork;
— արքունի, military service;
գիրք —ոց, Geoponics;
— առնել, to tire, to fatigue, to weary;
— լինել, to labour, to work, to toil, to work hard, to strive, to fatigue or tire oneself with, to be fatigued or tired.
(լծ. վիշտ) πόνος, κόπος, μόχθος labor, fatigatio, molestia, dolor. Աշխատութիւն. աշխատանք. երկ. խոնջութիւն. յոգնութիւն. տաժանումն. ճգնութիւն. տառապանք. գործ աշխատալի եւ արդիւնական. մշակութիւն. ծառայութիւն.
Փոխանակ վաստակոցն՝ զոր վաստակեսցես ինձ։ Զտառապանս իմ եւ զվաստակս ձեռաց իմոց։ Ելանէ մարդ ի գործս իւր, եւ ի վաստակն ձեռաց իւրոց մինչեւ ցերեկոյ։ Հատուսցէ քեզ տէր ըստ վաստակոց քոց։ Զբերս երկրի քոյ, եւ զամենայն վաստակս քո կերիցէ։ Ոչ լիցի աշխատութիւն ի յակոբ, եւ մի՛ երեւեսցի վաստակ ի մէջ իսրայէլի։ Ի ներքոյ լեզուի նորա ցաւք եւ վաստակք.եւ այլն։
fatiguing, labouring, giving oneself trouble, laborious;
meritorious, well deserving;
tired, weary;
husbandman;
— այր, a man of merit, a deserving man.
κοπιῶν, ὀ ἑν κόποις laborans եւ ἑννοοῦν benevolus. Որ վաստակի. աշխատաւոր. աշխատասէր. արդիւնաշատ. արդիւնարար. միամիտ եւ հաւատարիմ. եւ Վաստակեալ. խոնջեալ.
Զվաստակաւորսն մեր զվարդան եւ զայլ ընկերս։ Սիրել զվաստակաւորսն, եւ ատել զանվաստակն։ Ընտրել զվաստակաւորն յանվաստակէն. (Փարպ.։)
Զփրկագործն աստուած հանապազ օրհնեսցեն, որ յաղագս մարդկան այնքան վաստակաւոր է. (Ճ. ՟Ա.։)
to work, to labour at, to do;
to gain, to acquire, to earn;
— զերկիր, to till, to dig, to cultivate.
cf. Վաստակիմ.
Ոչ երբէք զարդարութեամբ վաստակեալ էր ի մանկութենէ. (Եղիշ. ՟Է։)
Վաստակեաց յուղեւորութեան մարմնոյ։ Վաստակեցաւ որպէս մարդ. (Յհ. իմ. երեւ. Շ. ընդհանր.։)
of bad constitution, quality or temper;
bad, hurtful;
unhealthy.
Ինն գոլով խառնուածոցն, եցոյց գաղինոս ութ զվատախառնիցն, եւ մի զբարեխառնին. ըստ բարեխառնին ասէ խառնիլ զմարդն, իսկ ըստ այլոց վատախառնիցն զայլս կենդանիս ըստ տեսակկին. (Նիւս. բն. ՟Բ։)
dead miserably;
— լինել, մեռանել, to die or perish miserably.
Զմի խորհուրդ ունին վատամահքս այս. եւ արդ մերկացեալ տանջեսցին. (Ճ. ՟Բ.։)
cf. Ապաշնորհ.
Դեմոսթենէս ասէ. խրատ՝ բարեշնորհիցն զարդ է. իսկ վատաշնորհիցն (կամ վատաշնորհացն) ապաւէն. (Ոսկիփոր.։)
fainthearted, chickenhearted, fearful, timid, timorous, pusillanimous, cowardly, craven;
ընդէ՞ր —ք էք, why are you fearful?.
δειλός, δειλός τῇ καρδίᾳ, δειλών timidus, pvidus, ignavus. Վատ սրտիւ. վեհերոտ. երկչոտ. անարի. կնատ. կնամարդի. վախկոտ, խրտան.
cf. Վատազգի.
Արք անպիտանք՝ վատատոհմակք։ Անպիտան եւ վատատոհմակ մարդկան։ Զտոհմիկն առ տոհմիկս։ Որեար աւազակ եւ անպիտան. հացկատակք եւ վատտոհմիկ. (Փարպ.։)
cf. Վատազգի.
Արք անպիտանք՝ վատատոհմակք։ Անպիտան եւ վատատոհմակ մարդկան։ Զտոհմիկն առ տոհմիկս։ Որեար աւազակ եւ անպիտան. հացկատակք եւ վատտոհմիկ. (Փարպ.։)
bad, wicked, low, vile, base, contemptible, ignoble, degenerate, unworthy, puny, sorry;
cowardly.
Սա է վատթարի (այսինքն քան զվատթարն) լաւագոյն։ Ոմն մարդ լինի ջերմ եւ ցուրտ, եւ վատթար՝ եւ առաքինի. (Արիստ. ստորոգ.։)
cf. Վատազգի.
Վատթարազգի (ասի առ մարդիկ), որ յաղքատ հարց, կամ վասն թշուառութեան, եւ կամ վասն հեզութեան։ Աղքա՞տ ասաց քեզ, եւ կամ թէ վատթարազգի, եւ անմիտ։ Իբր թէ քաջատոհմիկ ընդ վատթարազգւոյ բնակէ. (Առ որս. ՟Ը։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 2։ Խոր. ՟Բ. 60։)
deterioration, alteration, marring, debasement, corruption, decay, degeneracy, depravity;
meanness, vileness, cowardice;
defeat, rout;
insult, affront.
Եւ արդ ամենեւին իսկ վատթարութիւն է ի ձեզ։ Վասն իւրոյ վատթարութեան. (՟Ա. Կոր. ՟Զ. 7։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 13։)
cf. Վատնումն.
Զի թէ եղիցի ծովակուր ընկղման մատնել, եւ թէ ոմանց մարդախոշոշ գաղանացն վատնումն։ Սրոյ վատնումն։ Զաշխարհս հայոց մի՛ տար ի վատնումն. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Փարպ.։)
dissipation, waste, dilapidation, prodigality;
loss, havoc, dispersion.
Զի թէ եղիցի ծովակուր ընկղման մատնել, եւ թէ ոմանց մարդախոշոշ գաղանացն վատնումն։ Սրոյ վատնումն։ Զաշխարհս հայոց մի՛ տար ի վատնումն. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Փարպ.։)
bad, wicked, malicious, perverse, froward;
infamous, unchaste;
wretched, miserable, unhappy.
Բարւոք ասէր վատշուէրն (կամ վատաշուէրն), թէ մատն աստուծոյ է այս։ Կարծէր վատշուէրն՝ մարդկան օգնութեամբ յաղթել ճշմարտութեան. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Բ։)
laziness, idleness;
cowardice, dastardliness, poltroonery, pusillanimity;
vileness, meanness, cringing;
worthlessness;
ingratitude;
wickedness;
վատութեամբ, cowardly, unmanly, basely, meanly;
անուն վատութեան, ignominy, shame, dishonour, stain, slur, stigma, opprobrium;
ի — հատանիլ, to give oneself up to idleness or sloth;
— յանձն առնուլ, ի — խոնարհիլ, to bow and cringe, to be guilty of meanness, to behave meanly.
Մեծապէս ընդ մարդկան վատութիւն զարմացեալ եմ. (Կոչ. ՟Է։)
wild-boar;
boar;
— խանչէ, the grunts;
ժանիք —ի, razors.
ՎԱՐԱԶ. ի բարդութիւնս դնի եւ որպէս Մեծ, եւ պերճ, կամ սաստիկ.
cf. Վարակեցուցանեմ.
Նոյն մախանացն ծառայ, որով դուդ վարակիս։ Որոց (արարածոց) տռփանօք վարակեալ մարդիկ. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. իմ.։)
to drive away, to scatter, to disperse, to defeat, to rout, to destroy.
Դրախտին (կամ ի դրախտէն) փափկութեան ... մարդկան թշնամին վարատեցոյց, առեալ տարաւ գերի. (Տաղ.։)
to labour, to cultivate, to plough, to till;
to sow;
to lead, to conduct, to guide;
to lead away, to drive, to cause to go;
to chase away, to drive out, to expel, to dispossess;
to draw or carry along, to drag along;
to direct, to guide, to govern, to rule, to manage;
to use, to employ, to make use of, to handle, to wield;
to thrust in, to drive into, to fix in;
cf. Վարիմ;
— ամենազօր իշխանութիւն, to wield absolute authority;
գերի or ի գերութիւն —, to catch, to make captive, prisoner, to reduce to slavery;
— զկեանս, կենցաղ, to live;
դատ —, to act against, to pursue to justice;
to be concerned in a law-suit;
— ի խաղաղութիւն, to make peace, to pacify, to appease, to accommodate;
— զճանապարհ, to travel;
to go, to walk, to march;
— զնաւ, to navigate, to steer a ship;
յառաջ —, to drive forward;
to urge or push on.
Վարել զսայլ, կամ զանասուն։ Վարել զմարդիկ ի գերութիւն, կամ բռնութեամբ, կամ ի խաղաղութիւն։ Վարիլ ի սպանդ, կամ ի ցանկութիւնս։ Հոգւով աստուծոյ վարին։ Վարեցաւ յիսուս յանապատ ի հոգւոյն՝ փորձիլ ի սատանայէ։ Վարէր հոգւովն յանապատ.եւ այլն։
Քո հայր վարէ տեսչութիւնդ (զնաւս ի վերայ ջուրց)։ Վարեսցէ զաշխարհ սրբութեամբ եւ արդարութեամբ։ Արդար ես, եւ արդարութեամբ վարես զամենայն.եւ այլն։
Վարեսցին ի մարդկանէ ընդ խրում. յն. ի բաց բարձցին.
Օրինակաւ վարի առ բանն։ Օրինակաւ վարեալ՝ այդչափ դատեալ եղեւ։ Ընդդէմ վարի մարդկան մտածութեանց. (Իգն.։)
practical, fit or apt to exercise.
Աբրաամ նշանակ վարդապետական առաքինութեան. յակովբ՝ վարժականին։ Մի իմն ի վարժականացն է (որ կրթին ի մրցանս), մանրելն զկերակուր, ուտելովն ուտել. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. այլաբ.։)
professor, master, teacher;
school-master;
preceptor, tutor, instructor;
gymnasiarch, ludi magister;
— իմաստասիրութեան, professor of philosophy;
— օրէնսգիտութեան, բժշկութեան, աստուածաբանութեան, law-professor, physic-professor, divinity-professor.
college, gymnasium;
grammar-school.
ἁσκητήριον locus exercitii, gymnasium, coenobium, monasterium. իսկ յն. որպէս կրթարան ըմբշաց. Տեղի վարժից եւ հրահանգաց. վարժանոց. վարժոց. դպրոց. վարդապետարան, ուսումնարան. կրթարան. մրցարան. հանդիսարան. ճգնարան.
Վարդավառ ասի, եւ կոչի վարժարան։ Որպէս ի վարժարանի վարժէր զնոսա ի հրահանգս վարժից հոգեւոր կրթութեան. ըստ այնմ վարժարան զնա կոչել ոչինչ եպերելի. (Խոր. վրդվռ.։)
to exercise, to train, to inure, to bring up, to form, to instruct, to tutor, to accustom, to use, to cultivate;
— զերիվար, to break in a horse;
— զանձն, cf. Վարժեցուցանեմ.
Զարդարս վարժէ, եւ մեղաւորաց երկայնամտէ. (Իսիւք.։)
to exercise oneself in, to practise, to get used, accustomed or inured, to grow familiar with;
to be formed, instructed;
— աշխատութեան, to get inured to work;
ի գիրս վարժեալ, brought up in letters, educated or well versed in literature.
Զնոյն գոգցես զօրէն բանաւորացս վարժի իմն (եւ) հրահանգի զանօրէնութեանցն ցոյցս։ Վարժէր եւ հրահանգէր (մովսէս) ի նմին յեգիպտոս զբանական պայծառութեանցն գիտութիւնս։ Օրինակ զգուշալի զկնի եղելոցն մարդկան առ ի վարժել զլաւագոյն ուսումն վարդապետութեան. (Պիտ.։)
cf. Ուսուցիչ.
Նախ առաջին բոլոր բանից եւ գործոց կրթակք եւ վարժիչք եղեալք՝ զկեանս. վարուցն իւրեանց զարդարեցին. (Փիլ. իմաստն.։)
cf. Վարժանոց.
Հոգեւոր վարդապետութեան հրահանգք են այս, աստուածեղէն պատգամաց վարժոցք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)
cf. Վարժումն.
Նա երեւեցուսցէ զվարդապետութիւն ի վարժման նորա. (Սիր. ՟Լ՟Թ. 11։)
Վարժումն է ամենայն ինչ։ Խաղաղականաւս հրահանգ վարժմամբ յարդարի։ Կրթի՝ ընդ կենցաղօգուտն անցանելով վարժումն. (Պիտ.։)
exercise, practice, use;
instruction, culture, discipline, study.
Նա երեւեցուսցէ զվարդապետութիւն ի վարժման նորա. (Սիր. ՟Լ՟Թ. 11։)
Վարժումն է ամենայն ինչ։ Խաղաղականաւս հրահանգ վարժմամբ յարդարի։ Կրթի՝ ընդ կենցաղօգուտն անցանելով վարժումն. (Պիտ.։)
goad, spur, whip;
conductor;
rector, director;
governor;
leading into captivity, driving out;
fulfilling, carrying into effect.
Եօթն հովիւ, եւ ութ վարիչ մարդկան (կայ եւ ձ. վարիչ մարիչ մարդկան)։ Օգնութիւնս, վարիչս (յն. վարչութիւնս). (Միք. ՟Ե. 5։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 28։)
to conjecture, to judge, to presume, to think, to deem, to find, to esteem, to look upon as, to repute or regard as;
արժանի —, to think, deem or find worthy.
Պատուականագոյն վարկանիմ զվարդապետութեան նորա օրինակս. (Պիտ.։)
Մոլորեալ՝ մարդ սոսկ զնա վարկանիւր։ Արժանաւոր զինքն վարկցեն (կամ վարկցին) ասացելոցն զինքենէ. (Նանայ.։)
Մի՛ ոք ի տգիտաց՝ մարդոյ լոկոյ վարկանիցի զչարչարանսն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)
Առ այս արդեօք իրաւացի վարկանեալ. (Անյաղթ հց. իմ.։)
stipend, salary, hire, pay, wages;
emoluments, perquisities;
retribution, recompense, payment;
letting out on hire, hiring, renting;
—ք տան, rent, house-rent;
— բժշկի, physician's fees;
cf. Նաւ;
տուն ի —ու տալի, house to let;
—ս արկանել, դնել, to contract, to make an agreement, to agree;
ի —ու ունել, առնուլ, to rent, to farm, to hire;
to freight, to charter;
ի —ու տալ, to let on hire, to let out, to lease;
ի —ու ունել զտուն, to rent a house;
հատուցանել զ—ս տան, to pay house-rent;
տալ զարծաթ ի —ու, to put out money to interest;
արժանի է մշակն —ու իւրոյ, the labourer is worthy of his hire.
Վարձք քո բազում եղիցին յոյժ։ Ետ ինձ աստուած զվարձս իմ։ Վարձք մարդկան։ Վարձք անասնոց։ Կալցի վարձս հաւատարիմ։ Եւ ոչ վարձուց ակն կալան սրբութեան։ Եղեւ զերկեամ մի բովանդակ իւրով վարձու։ Ուխտք վարձուց վարձկանաց։ Տայ վարձս հոմանեաց իւրոց։ Զարծաթ իւր ի վարձու ոչ տայ կամ տացէ։ Եկին առ նա զօրք բազումք ի վարձու։ Արուայիկս բազումս ածեալ է ի վարձու յօգնականութիւն իւրեանց։ Կացուցին ի վարձու քարահատս եւ հիւսունս, եւ այլն։ Վարձուց ակնկալութիւն ի տեառնէ է։ Իբրեւ անմահից հատուցանէ մեզ զվարձս վաստակոց մերոց. (Եղիշ. ՟Ե. ՟Ը։)
remunerator;
remunerating;
— լինել, cf. Վարձատրեմ.
Վարձահատոյցն քրիստոս։ Դատաւոր ամենեցուն եւ վարձահատոյց։ Փառս ետ արդարակշիռ վարձահատուցին (կամ վարձահատուցչին) քրիստոսի։ Վարձահատոյց լինել քեզ ի հանդերձեալ յաւիտենին. (Փարպ.։ Տօնակ.։ Վրք. հց. ձ։ Ճ. ՟Ա.։)
portion, dowry;
hire of an harlot;
cf. Կապէնք.
Զի՞նչ էին վարձանք կուսին սրբոյ հարսինն (այս ինքն եկեղեցւոյ). եւ խօսեցայց ես զքեզ ինձ ասէ հաւատովք եւ արդարութեամբք. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ.) (որ լինի եւ որպէս պռոյգ, պաշտատական, ի կողմանէ հարսին. μνῆστρον, -ρα arrhabo, -ones.
hoping for reward, interested.
Եւ եղեւ ի խռնել ժողովրդոցն ... տեսե՞ր զմարդկան վարձաւորական զառընթերակացութիւն. (Ոսկ. ղկ.։)
to merit, to obtain a reward, to be recompensed or rewarded.
Արժանաւորիլ վարձուց. վարձատրիլ. պսակիլ. արդիւնաւորիլ. վարձք առնել.
to catch, to take in a net.
Ի վարմարկել զնա հինին՝ այնպէս համարէին, թէ արդ եկեալ անկեալ իցէ ի բուռն որսն. (Ոսկ. ես.։)
moth, worm, wood-fret-ter, moth-worm;
ring-worm, herpes.
Երպիտոս, ցեց. արդ յն. էրբէտօս է սողուն, զեռուն. իսկ է՛րբիս, ախտ՝ որ սողի, իբր էրլանճըգ։ Այլ Ստեփ. լեհ. կամի ընթեռնուլ ցեց, եւ վերածէ ի յն. լտ. էրիֆի՛ա, իբրու խոտ ինչ եօթնաճղի, ծիրանի ծաղկամբ՝ մշտասերմն։
dispersion;
vast open space;
— or — եւ ցան, dispersed, scattered about, spread;
cf. Ցան;
ցիր ընդ ցիր լինել, to be dispersed, scattered about, spread over;
— եւ ցան մտօք absent-minded, distracted.
Երկիր եղեւ ցիր որդւոց մարդկան. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ։)
bull-shaped.
Դիմակք քառիցն՝ ցլաձեւ, մարդապատկեր, առիւծ, արծուի. (Գանձ.։)
steer, bullock;
pn. Tzelig.
Ցուլ փոքրիկ. զուարակ. մականուն եդեալ մարդոյ.
to dissipate, to disperse;
to volatilize, to exhale, to evaporate, to vanish;
— զմիտս ուրուք, to distract, to divert from, to turn from or away;
— զոք յարտօսր, to excite a person's compassion, to move, to affect.
Ոչ ոսկի այլոցն ցնդելով։ Նետս անոյժս ի վերուստ ի խոնարհ զմարդկաւն ցնդէին։ Ի կուսական ի ստեանցն ցնդել զկաթն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։ Ագաթ.։ Թէոդոր. մայրագ.։)
Զայս լուսաւորութիւն շնորհաց անճառից ի բարձրելոյն խնամոց բարդեցեալ՝ մրրկաւն խելագարութեան ցնդեցի. (Նար. ՟Ե։)
Այսօր ի լեառն սիոն՝ նարդոս զհոտ իւր ցնդեալ. (Տաղ կոստանդեայ.։)
Ցնդեաց զմարդկային բնութիւնս ի բազմաստվածութեանն վրդովմունս. (Սարգ. ի վերջն։)
dispersion, dissipation;
volatilization, exhalation, evaporation;
— գլխոյ, մտաց, inattention, distraction.
Զի՞նչ հողմ իմասցիս առանց բերման եւ ցնդման։ Սովաւ ողջախոհացուցանեմ զցնդումն հեշտութեան։ Զանձնիշխան կամացն զհոսումն եւ ի վայր ցնդումն։ Գահավէժ ցնդմամբ խարդաւանեալ ի վիհն. (Առ որս. ՟Ե. ՟Բ։ Յճխ. ՟Դ։ Շար.։)
to rejoice, to be joyful, to be transported with happiness, to be full of merriment.
Ուրա՛խ եղիցին երկինք, եւ ցնծասցէ երկիր։ Մի՛ տայք զայդ աւետիս, զի մի՛ ցնծասցեն յամբարտաւանութեան խօսից իւրեանց։ Ցնծացէ՛ք առաջի նորա դողութեամբ։ Ցնծացայց ի քեզ. կամ ի փրկութեան քում։ Ցնծասցեն դստրք յուդայ վասն իրաւանց քոց տէր։ Ցնծասցեն ոսկերք իմ տառապեալք, կամ շրթունք իմ։ Ցնծասցէ լեզու իմ յարդարութեան քում։ Ցնծացայ ես ի բանս քո որպէս այն՝ որ գտանէ աւար բազում։ Սիրտ իմ եւ մարմին իմ ցնծասցեն առ Աստուած կենդանի։ Արդարութեամբ քով ցնծասցեն։ Ցնծացայց ի վերայ Երուսաղէմի։ Ցնծացաւ հոգի իմ յԱստուած փրկիչ իմ։ Ցնծացաւ Յիսուս հոգւովն սրբով։ Սուրբք քո ցնծալով ցնծասցեն։ Ցնծասցեն դաշտք։ Լերինք ցնծացէ՛ք։ Լերինք ցնծացին որպէս խոյք։ Բարձից զձայն խրախճանաց, եւ զձայն ցնծացելոց. եւ այլն։
to rejoice, to gladden, to make joyqus, to exhilarate, to delight.
exultation, rejoicing, cheerfulness, blithesomeness, mirth, joy, exhilaration;
— զգենուլ, to be festive, joyous, gladsome, blithe.
Ցնծութիւն է սրտի իմոյ։ Լցան բերանք մեր խնդութեամբ, եւ լեզուք մեր ցնծութեամբ։ Ի ձայն ցնծութեան ոստովանութեան։ Բլուրք ցնծութիւն զգեցցին։ Ուրախութիւն եւ ցնծութիւն։ Ցնծութեամբ եւ ուրախութեամբ։ Ձայն ուրախութեան եւ ձայն ցնծութեան։ Զամենայն տեղի զարդու զցնծութեան իւրոյ ելից ի գիսոյ հերաց իւրոց։ Ոստովք արմաւենեօք ի ցնծութիւն փողոյ եւ սրնգի։ Ցնծութիւն իմ, փրկեա՛ զիս.եւ այլն։
belter.
Առ աչս երեւոյթ եւ ցնորք համարին զմարմինն Քրիստոսի։ Զի եթէ իբրեւ ցնորք առ աչօք էր ծնունդն, ապա իբրեւ առ աչօք ցնորք էր փրկութիւնն։ Եղեալ հաւաստեաւ եւ առանց ցնորից մարդ։ Ոչ ցնորիւք ասէ, այսինքն կարծեօք, այլ ստուգապէս մարդ եղեւ. Աստուած ճշմարիտ, եւ մարդ անսուտ (Քրիստոս), եւ ո՛չ ըստ ցնորից ցուցեալ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։ Կոչ. ՟Դ։ Պտրգ.։ Խոսր. պտրգ.։ Գերմ.։)