razor.
· Calfa
Ածելի աստ զանհնարին բարկութիւնն կոչէ. (Ոսկ. ես. Է։)
respectful;
careful.
· Calfa
Ո՛վ վիրագ անհնարին, ո՛չ ի մերձաւորէս ակնածու, եւ ո՛չ ի հզօրէն սարսող. (Պիտ.։)
terrible, alarming, frightful;
horrible, hideous, monstrous.
· Calfa
Իբր մեծ եւ երեւելի, ծանր, եւ սաստիկ. բազում. անհնարին. շատ մենծ, չափէ ի դուրս. աճայըպ. հիքմէթլի, մէֆրէթ.
Ահարկու օրինակաւ. անհնարին սաստկութեամբ. ահաւորութեամբ.
cf. Բարուրանք.
· Calfa
Եթէ՛ բարրանօք՝ եւ եթէ ճշմարտութեամբ։ Շնութեան բարրանօք՝ անհնարին դատաստանօք դատէին։ Ընդ իւրում թագաւորին բարրանօք իցէ (սուտակասպասն). (Ոսկ. եբր.։ Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես.։)
difficult, hard, impracticable, painful, laborious, fatiguing, grievous, unpleasant, vexatious, thorny, delicate, imposing;
heavy, weighty, onerous, rough, rugged.
· Calfa
ԴԺՈՒԱՐԻՆ որ եւ ԴԺՈՒԱՐ. δύσκολος, δυσχερής, χαλεπός եւ այլն. difficilis, operosus, molestus, gravis, durus, saevus Աշխատալի. տարժանելի. ծանր. խիստ. նեղիչ. սաստիկ. անհնարին. դժկամակելի. դժար, ծանտր.
plain;
ease;
contentment;
convenience;
easy, convenient;
flat, bare;
ի դիւրի՝ ի դիւրոջ լինել, to live comfortably;
— առնել, to facilitate;
to relieve;
to give convenience;
ըստ անձին or ըստ մտաց —ի, at his ease, as he likes;
ի —ի, ի —ոջ, in a plain.
· Calfa
Զի անհնարինքն է նմա հընար, անկարելիքըն դի՛ւր եւ կար. (Շ. եդես.։)
very easy, or possible.
· Calfa
Որում ամենայն ինչ անհնարին՝ դիւրահնար է յոյժ. (Սարկ. հանգ.։)
fear, timidity;
terror, apprehension, fright, dread;
doubt, distrust;
առ —ի, for fear of;
յ— անհնարին վարանել, զերկիւղի հարկանիլ, to fear, to apprehend, to be much afraid;
— արկանել յոք, to frigthen, to startle, to strike with terror;
խօլական —, a panic;
— մահու անկաւ ի վերայ իմ, the terror of death is fallen upon me;
երկեան — մեծ, they were sore afraid.
· Calfa
cf. Ժահահոտութիւն.
· Calfa
մեռեալն ըզտասն օր միայն հոտեցավ, եւ սա մեղօք զամենայն աւուրս կենաց բուրէ ժանտահոտութիւն։ Ածուխ եւ մոխիր եկ գազախ է, եւ անհնարին ժանտահոտութեան ծանօթ. (Ոսկ. մտթ.։)
to be importunate, to persist in entreaty;
to be bold, audacious.
· Calfa
Սէրն աստուածային յանհնարինս հնարի եւ ժտի վասն բազմաց փրկութեան. (Մանդ. ՟Գ։)
as;
in quality of;
nearly, rather like;
when;
—, — այն թէ, — զի՝ եթէ, as if, as though;
because, seeing that;
— ոչ եթէ, not as if, uot only, as if it were not;
— զմիոյ միոյ լերանց, like the mountains;
— զարմանալով իմն, as if surprised;
ամաց — երեսնից, about thirty years of age;
— զի ! how! how much! how many! — գեղեցիկ է առաքինութիւնն ! how beautiful is virtue !
· Calfa
Իբրեւ ոչ եթէ մարդկան ի դիմի հարկանելոց երթային, այլ թէ եւ գազանք ինչ անհնարին պատահեսցեն ... հարկանել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 9։)
work, affair, thing, deed, action, operation, business, trade, negotiation, practice, agency, enterprise, labour;
commission;
fact, effect, merit;
manufacture;
make;
— քաջութեան, esploit, signal action in war;
այր —ոց or —ոյ, an active man, a clever man;
օր —ոյ, a working day;
— է գտանել, it is difficult to find;
— առնել, ընդ — արկանել, to make use of, to employ, to use;
to practise, to effect, to accomplish, to execute, to realize;
ի — ածել, to use, to employ, to make use of;
բան ի — առնել, to establish, to advance, to take for granted, to agree;
ձեռն ի — արկանել, to undertake, to begin, to commence;
—, or —ք Առաքելոց, the Acts of the Apostles;
նովին իսկ ով, ipso facto, caught in the act;
— առ —ով, — ընդ —ով, transitorily, indifferently, cf. Երկրորդաբար, cf. Հարևանցի;
ի — or ընդ — մտանել, to enter on one's duties;
— ունել ընդ ումեք, to have to do with some one, to have business with some one;
ի — արկանել զերկիր, to cultivate or till the ground;
— դնել հողմոյ, to make use of the wind;
— օրական, journey work.
· Calfa
Գործ արասցուք զյամելն վրիժուց (առ յաստուծոյ), ամենեւին յանհնարին տանջանացն ապրելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 21.) յն. καταχράομαι utor
v. auxil. to be;
է զի, էր զի, է ուրեք, է երբէք զի ..., sometimes;
it happens, it turns out;
ես եմ Աստուած՝ որ Էն, I am that I am;
ես եմ՝ ես եմ նոյն որ ջնջեմ, I am, it is I, it is I who blot out and pardon;
առն միոջ էին երկու որդիք, a certain man had two sons;
էր ամաց երկոտասանից, he was twelve years old;
յունել եմ, I am eating.
· Calfa
Դիւաց է կերպարանս ցուցանել։ Որ անհնարին յիմարութեանն է. (Եզնիկ.։)
շ. մջ. ԻՑԷ՜ ԹԷ. մ. շ. մջ. εἱ;
si? ἅρα, οὗ num ergo Որպէս նշանակ երկբայութեան կամ անհնարին գոլոյ. Եթէ՞, այսինքն միթէ. ա՛րդեօք. աճապա.
cf. Թախանձ;
թախանձանօք, humbly, in a suppliant manner, earnestly, urgently.
· Calfa
Ի բազում թախանծանաց սրտի իմոյ։ Յամառեալ պնդին ի սուգ տրտմութեան ... անհնարին թախանձանօք. (Մանդ. ՟Ժ՟Է. ՟Ի՟Գ։)
cf. Թափանցական;
ելանել, լինել, բերիլ, to penetrate, to pierce;
— լինել մտաց, to think, to understand, to penetrate, to perceive.
· Calfa
Թէեւ գազանք ինչ անհնարինք պատահեսցեն, եւ կամ պարիսպք երկաթիք, հարկանել սատակել կործանել՝ թափանցանց ելանել. ա՛յլ ձ. թափ անցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 9.) յն. ծակել. τιτράω perforo։
s. pl. the act of idling or lounging about.
· Calfa
Զորբոց զանհնարին հառաչանաց սգոյ թափառանաց. (Պիտ.։)
anguish, affliction, anxiety, trouble, tribulation, consternation;
whimsy, wild fancy, phantom.
· Calfa
Զմբաղ զանհնարին տարակուսանսն կոչէ, որ ափշիւր միտք եւ խորհուրդք նոցա։ Կեանք առօրեայք, եւ զմբաղք սակաւաւորք. (Նար. ՟Ժ՟Ե. իբր հոգք չնչինք եւ այլն։)
cf. Զրկանք.
· Calfa
Տուգանք մեծամեծք, եւ զրկութիւնք անհնարինք. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)
cf. Զրկանք.
· Calfa
Տուգանք մեծամեծք, եւ զրկութիւնք անհնարինք. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)
to desire, to wish, to long for;
to guess, to divine;
ողջ լինել ձեզ —, I wish you health, I hope you will enjoy good health;
adieu! good bye!
· Calfa
Եւ ապա արքային Սմպատայ զմահ անհնարին ըղձացեալ ոստիկանին ... մատնէր զնա անօրէն դահճաց. (Յհ. կթ.։)
cf. Ըղձամ.
· Calfa
Եւ ապա արքային Սմպատայ զմահ անհնարին ըղձացեալ ոստիկանին ... մատնէր զնա անօրէն դահճաց. (Յհ. կթ.։)
prep. adv. until, till, as far as, to;
even to;
that;
— ցայժմ, till now, up to the present, up to this time, hitherto;
— ցայդ վայր, so far, as far as, to that place;
— ցայդր, so far, as far as that, to there;
— ցայս վայր, thus far, as far as this, to here;
— ուրանօ՞ր, how far?
— ցամպս, even to the clouds;
գայ ընդ իս — ի կարս, he goes with me as far as Kars;
կաց or մնա — եկեսցէ, wait till he comes;
— ցե՞րբ, how long?
ոչ ելից — դարձցիս, I will not go out until you return;
— ցբազում ամս, during many years;
— զի, so that, insomuch that;
այնպէս or այնչափ՝ զի, so that;
as well as;
— բազմաց իսկ ասել, so that several people said.
· Calfa
Այնպէս սիրեաց աստուած զաշխարհ, մինչեւ զորդին իւր միածին ետ։ Այնչափ աղէտ տարակուսի էր ի վերայ անհնարին վշտացն, մինչեւ սիրտն ոխակալ եւ ակն նախանձալից՝ արտասուք քամէին. եւ այլն։
carnage, massacre, slaughter, butchery;
defeat, rout, overthrow, loss;
— անհնարին ի վերայ ածել, to make dreadful slaughter, to cut to pieces, to slay, to rout.
· Calfa
to break, to break in pieces, to shatter, to smash;
to out, to cut down, to fell;
to destroy, to break, to rout, to defeat, to overthrow;
to massacre, to kill;
to cut, to pull to pieces or tatters;
to divide, to share, to part;
մեծամեծս —, to hector, to brag, to boast, to swagger, to pretend to be of importance, to take much upon oneself, to be impertinent;
— ի սայր սուսերի, to put to the sword
· Calfa
անհնարին ցաւովք հաշելոյ կոտորեալ լինէր նա. կոտրտուիլ, ջարդել. ջախջախել. սպանանել եւ սատակել զբազմութիւն. կոտրել, կոտրտել, կտրել, ջարդուբուրդ ընել, ջարդել.
անհնարին ցաւովք հաշելոյ կոտորեալ լինէր նա. կոտրտուիլ, ջարդուիլ, ինք իր զինքը ուտել. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 8։)
fisticuff, blow with a fist;
blame, reproach;
կռուփս հանել, to pommel, to cuff, to box, to beat with the fist.
· Calfa
Հանին նմա կռուփս ի գլուխն անհնարին հարկանելով. (Ագաթ.։)
o ! oh ! ho ! ah ! ha ! alas !
ով աստուած իմ, o my God !
ով աղետիցս, what a pity !
cf. Աղէտ;
ով սքանչելեացս, what a wonder ! wonderful !
ով, զիարդ վեհ է ազգասիրութիւն, ah ! what a noble sentiment is patriotism !
ով ժամանակ ով բարք, o tempora ! o mores ! oh times ! oh manners ! to what a depth of corruption have our manners come ! in what an age we live !
ով ո, փախերուք յերկրէ հիւսիսոյ, ho, ho, flee from the land of the north !
.
· Calfa
Ո՜վ սաստկագոյն հառաչումն։ Ո՜վ անհնարին եւ արտատեղի տարակոյսք։ Ո՞վ նոր իմն եւ սքանչելի՝ անկարծելի տեսիլ. (Պիտ.։)
cf. Ովկիանեան.
· Calfa
Ալէկոծի անհնարին ծփանօք յովկիանեանս (կամ ովկիանեանս) նայտմէտ բնութիւն. (Պիտ.։)
oceanic, of the Ocean.
· Calfa
Ալէկոծի անհնարին ծփանօք յովկիանեանս (կամ ովկիանեանս) նայտմէտ բնութիւն. (Պիտ.։)
slipping, false step, foot-fall;
podagra, the gout.
· Calfa
Յանհնարին չարեացն անկանել յոտնառութիւն։ Ուստի բազում եւ ստէպ ստէպ ոտնառութիւնք լինին. (Ոսկ. գաղ. եւ Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)
gout in the feet.
· Calfa
ποδαλγία, ποδάγρα pedum dolor, podagra, articularis morbus. իտ. gotta. Ցաւ ոտից անհնարին ի յօդս եւ ի ջիլս. որ եւ ՈՏՆԱՌՈՒԹԻՒՆ ասի. նիգրիզ, նըգրըս. յն. բօտալղի՛ա, բօտա՛ղրա. (յորմէ պատագրոս, իբր պոտագրոս)
cruelly tormented, ill-treated, vexed, oppressed;
very painful, very grievous;
— տանջել, to torment, to torture;
— մեռանել, to die under atrocious tortures.
· Calfa
very ill, very bad, detestable, execrable;
excessive, extreme, great, enormous;
cruel, atrocious, unmerciful, insufferable;
very bad, worse, wickedly, cruelly, unmercifully;
very, much, enormously, extremely, greatly;
basely, miserably, detestably, abominably, execrably, devilishly;
— վարել, ի կիր ածել, to misuse, to make a bad use of.
· Calfa
χείριστος pessimus χαλεπός, χαλεπώτερος, τραχύς, δυσχερής difficilis, durus, saevus, asper. Կարի չար. յոյժ վատթար. սաստիկ. դառն. դժնդակ. անտանելի. անհնարին. անօրէն. խիստ գէշ.
cf. Չարամիտ.
· Calfa
Չարիմացին վարազվաղանայ գիտացեալ զանհնարին ուրախութիւնն վասակայ. (Փարպ.։)
cf. Չարամիտ.
· Calfa
Չարիմացին վարազվաղանայ գիտացեալ զանհնարին ուրախութիւնն վասակայ. (Փարպ.։)
great number of, great quantity, great deal, multitude, abundance, plenty.
· Calfa
Բազմութիւնք անհունք անչափութեամբ՝ անհնարին շատութիւնք ժողովեալք ի հռչակէն տեսանել եւ լսել. (Ագաթ.։)
acutely, pointedly, piercingly, sharply, keenly;
instantly.
· Calfa
cf. ՇԵ՛ՇՏ) իբր Սաստկապէս պատռուածով. անհնարին սաստկութեամբ եւ արագութեամբ կամ սրութեամբ. արագ արագ. թրի՝ դանկի՝ նետի՝ կրակի պէս, կտրուկ՝ չուստ՝ շուտ մը, ճղքելով.
to vow, to devote or dedicate oneself to God;
to deprive oneself of, to abstain from.
· Calfa
Այն որ ուխտաւորի յայսմանէ (կամ յայսմ ամենայնի), եւ դարձեալ լուծանել սկսնու, անհնարին են մեղք նորա. (Մծբ. ՟Գ։)
vain, proud, vainglorious.
· Calfa
Իբրեւ բազմացն անմտութիւն ի մի վայր ժողովեալ լինի, անհնարին լինի զունայնապարծ փառացն զանմտութիւնն ուղղել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)
memory, remembrance;
attention;
intelligence, mind, sentiment, sense, instinct;
late;
cf. Յուշիկ;
— եւ ուրուշ, the senses;
— ի կուրծ, attentively, carefully, heedfully;
—ի —ով, with great attention, most attentively, more at leisure, diligently, carefully;
— առնել, առնուլ, ունել, դնել, to pay attention, to be attentive, to have in view, not to lose sight of;
to apply oneself to;
to mind, to take care, to be heedful or cautious, to take good heed, to be on one's guard;
to tend to, to aim at, to seek, to try, to endeavour, to strive;
յ— ածել, առնել, արկանել, to recall to mind, to remember, to remind;
cf. Յիշեցուցանեմ;
յ— գալ, լինել, զ—ով գալ, to bear in mind, to recollect, to call to mind, to remember;
յ—ի ունել, կապել, to preserve in one's memory, to have recollection of, never to forget;
— ի կուրծս առնել, to think, to meditate, to conceive or imagine the design of;
— ի կուրծս արկանել, to take a thing for serious, in earnest;
զ— եւ զուրուշ գրաւել, cf. Մոգեմ;
ընդոստուցանել զ—, to excite the attention;
— ունել յոք, to follow with the eyes;
յ— բերել, cf. Յիշեմ;
յ—ի բերել, to revive, to cause a person recover his breath, to quicken, to rouse;
— ունել, to wait;
բառնել յ—ոյ մտաց, to cause to forget, to put out of one's head;
պրծանիլ յ—ոյ յիշատակաց, to be forgotten;
յ— լինի ինձ, ինձ յ— անկանի, I do remember;
— ի կուրծս անկաւ գրել, the idea struck him to write, he conceived the idea of writing;
— ի կուրծս քաջալերէին զմիմեանս, they incessantly encouraged one another;
չէ ի յ— մտաց, he does not remember;
նմա ընդ յ—ի կապեալ, calling to his memory, reminding him;
— կալ, attention !.
· Calfa
Զանհնարին դառնութիւն դժոխոց տարտարոսի ընդ յուշի կապեալ». այսինքն յուշ արարեալ. (Յհ. կթ.։)
conciliation, rearrangement, peace;
propitiation;
cf. Կնքեմ;
ի — ածել, cf. Հաշտեմ;
— առնել, cf. Հաշտիմ.
· Calfa
Որդիքն սենեքերիմայ մեծաւ ցասմամբ, եւ անզաւ հաշտմամբ ընդ աշդահակայ լինէին. իմա՛, անհնարին գոլով երբէք հաշտել իսպառ, այն է ոխ, քէն։
exacter, tax gatherer, collector, receiver.
· Calfa
Տագնապեալ էին յանհնարին բռնութենէ հարկապահանջացն. (Ղեւոնդ.։)
blow, knock, beating, striking, percussion;
bastinado;
slash, cut, wound;
bruise, contusion;
sore;
scourge, blow, chastening, tribulation, misfortune;
repulse, rout, defeat, overthrow, considerable loss;
—ք, — paean;
—ք եգիպտոսի, the plagues of Egypt;
օրհասաբար —, mortal blow;
—ս ածել, to give many blows, to cudgel, to chastise;
հարկանել ի —ս մեծամեծս, to make great slaughter, havoc, carnage, butchery.
· Calfa
Ձայն հարուածոյ, ձայն շարժման անուոյ։ Զհարուածս ցաւոց։ Զանհնարին հարուածսն։ Հարուածովք կամակորօձիցն։ Զոմանս մարախոյ եւ մկանց կոտորեցին հարուածք։ Հար զնոսա հարուածս մեծամեծս։ Տալով տաջիք նմա զհարուածոցն (փոխարէնս).եւ այլն։
to wither, to cause to shrink, to weaken, to stunt, to kill;
to tarnish, to spoil.
· Calfa
Խաւարանհնարին խամրեաց զիմ ստացիկս բարութիւն։ Ո՛վ լիրբ եւ կատաղի գազանք, որ խամրէք չարաշւէր արկածիւք զժեռաբողբոջս զարմ. (Պիտ.։)
cf. Խամրացուցանեմ.
· Calfa
Խաւարանհնարին խամրեաց զիմ ստացիկս բարութիւն։ Ո՛վ լիրբ եւ կատաղի գազանք, որ խամրէք չարաշւէր արկածիւք զժեռաբողբոջս զարմ. (Պիտ.։)
cf. Խամրացուցանեմ.
· Calfa
Խաւարանհնարին խամրեաց զիմ ստացիկս բարութիւն։ Ո՛վ լիրբ եւ կատաղի գազանք, որ խամրէք չարաշւէր արկածիւք զժեռաբողբոջս զարմ. (Պիտ.։)
to roast, to broil, to scorch, to burn, to glow;
to be fired with, to bend one's wbole soul to, to become attached to, to apply one's self to, to get accustomed or inured to, to give one's self up to;
to be eager, to long, to hurn with envy or desire, to be enamoured of, to be smitten with, to burn with love, to be mad with love for;
— յանառակութիւնս, to be sunk in dissoluteness
· Calfa
Որ մերս էին սահմանակիցք եւ դրացիք՝ խանձեալ, ոչ դադարեն յապականելոյ զաշխարհս հայոց։ Նաեւ սոդոմայեցիքն այսպիսի կենացխանձեալք՝ անկան յանհնարին չարիսն. (Լաստ. ԺԸ. ԻԱ։)