attire, ornament, dress, studied or elegant toilette, finery;
affectation, studied elegance;
apparel, furniture;
doll;
false appearance, counterfeit show, disguise.
Թո՛յլ տուր, թո՛ղ զպաճուճանն ի բաց, եւ տեսանես՝ ո՛րչափ տգեղ են երեսքն. (Ոսկ. ես.։)
adorned, beautified, set off, decked, elegant;
jewel, trinket;
cf. Պաճուճան.
«զարդ, զարդարանք. 2. զարդա-րուն» Բրս. ծն. Վրք. հց. ա. 192. Նար. կուս. Մագ. որից պաճուճել «պճնել, զարդարել» ՍԳր. Կոչ. Եփր. ծն. պաճուճան Ոսկ. ես. պա-ճուճանք ՍԳր. կոչ. Ոսկ. մ. ա. 12. և ես Կիւրղ. թգ. պաճուճազարդ Վեցօր. պաճուա-պատանք ՍԳր. նկարապաճոյճ Ագաթ. ան-պաճոյճ Վեցօր. ընդվայրապաճոյճ Ոսկ. ես. գեղապաճոյճ Յհ. կթ. լուսապաճոյճ Անան եկեղ. Նար. թագապաճոյճ Վահր. յյտ. ևն։
delicious condiments.
, անստոյգ բառ. մէկ անգամ ունի Փիլ. ել. 481. «Գինեզինութիւնք և խա-հակերութիւնք՝ որ ի ձեռն անյագութեան և որովայնամոլութեան լինին, ի պաճիտակ լի-նելոյ գործեն հիւանդութիւն»։ (Աւգերեան լտ. թրգմ. ob abusum expletionis զեղծումն գոհացման)։ ՆՀԲ մեկնում է «աւելորդ պա-ճուճանօք և հանդերձանօք յօրինեալն», ՋԲ «աւելորդ պաճուճանք կամ հանդերձանք կե-րակրոց», ԱԲ. «աւելորդ զարդարանք կամ կերխում»։
Որպէս թէ Պաճուճակ. Աւելորդ պաճուճանօք եւ հանդերձանօք յօրինեալն.
well adorned, embellished.
Բազում իրօք պաճուճեալ. ուր իցեն բազում պաճուճանաք եւ զարդք եւ յօրինուածք. խիստ զարդարուն.
life, duration of life;
ոչ լինել ապրանաց, to be in a dying state, to be dying.
Զգեստն նոյնպէս դուզնաքեայ եւ առանց պաճուճանաց՝ առ ի յապրանս ի ցրտոյ եւ ի տօթոյ. (Փիլ. տեսական.։)
without, except, save;
— իմ, without me.
Առանց իմ ոչինչ կարէք առնել։ Առանց թագաւորի, առանց իշխանի, կամ պատարագաց, յայտնութեանց։ Առանց երկիւղի, կամ նենգութեան։ Առանց մեղաց, եւ առանց գայթագղութեան։ Այր առանց պաճուճանաց (այսինքն անպաճոյճ)։ Առանց թագաւորի է մարախ. (յն. անթագաւոր)։ Քսակս առանց հնանալոյ (այսինքն անհնանալի)։ Մշակ առանց ամօթոյ։ Առանց անցանելոյ ունի զքահանայութիւնն։ Առանց ողորմութեան մեռանէր։ Ամենայն ոգիք՝ Առանց կանանց (այսինքն թո՛ղ զկանայս)։ Առանց արանցն կարգեցելոց. կամ առանց ընծայից ձերոց (այսինքն բաց ի) եւ այլն.
to lie down at length, supine;
to become idle, negligent, feeble;
to adorn one's self magnificently, gorgeously;
to make an ostentatious display, to dress pretentiously;
to become vain or insolent.
ԸՆԴՈՂՆԻՄ որ եւ ՅՈՂՆԻԼ. Յողն անկանիլ. յորսայս անկանիլ ի վերայ ողին. յուլանալ. յանհոգս նստիլ. անգործ կալ. եւ Զհետ լինել ընդունայնութեանց եւ պաճուճանաց. (յն. պէսպէս)
familiar, brought up in the house;
cf. Ընդասուն.
Այր առանց պաճուճանաց ընտասուն. (Ծն. ՟Ի՟Ե. 27։)
vain, frivolous, useless;
vile, abject, inferior;
superadded, false, factitious, artificial;
expletive.
ἁσθενέστατος infirmissimus χείρον deterior, vilis Յետին. տրուպ. տկար. փանաքի. եւ Անպիտան, վատթար. ումպէտ. աւելորդ. վայրապար. անպատճառ. եւ Կցկցեալ ի զարդ կամ ի պաճուճանս.
ornament, finery, embellishment, preparation, furniture, clothes, fringe, decoration;
dress, toilette;
attire;
— or —ք երկնից, the stars;
առնուլ զ— զանձամբ, — առնուլ, to adorn one's self;
ի զէն եւ ի — վառիլ, to arm one's self, to fly to arms.
κόσμος ornatus, ornamentum, apparatus (արմատն է Արդ, յորմէ Յարդարել, զարդարել). Յօրինուած վայելչութեան՝ երեւելի, եւ զօշոտիչ ական. պաճուճանք. իր յարդարիչ, եւ յարդարեալ. շուք. հանդերձանք. սպասք. զարդարանք.
that loves ornaments, that decks him or herself;
dandy, eoxcomb, coqnettish.
φιλόκοσμος ornatus seu cultus amans Սիրօղ զարդուց եւ պաճուճանաց. զարդարանք սիրօղ. (ըստ յն. նաեւ Աշխարհասէր).
love of dress;
affectation in dress;
coquettishness, coquetry.
Սէր զարդուց, զարդարանաց, պաճուճանաց.
cf. Զարդարեմ.
Մանկունք հարսունս առնեն ի կաւոյ կամ յայլ նիւթոյ, եւ զարդարեցուցանեն պաճուճանօք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34։)
cf. Զարդասէր.
καλλοπιστής ornatus vel cultus nimium studiosus Զարդասէր. մոլեալ ի պաճուճանս. պճնասէր.
ornaments.
այսինքն Զարդք. պաճուճանք.
to do admirably;
to perform miracles or wonders.
Զսաղարթ սեւութեան վարսից ի ձեան կերպարան զարմանագործես։ Ի զարդ պաճուճանաց զարմանագործես. (Նար. ՟Կ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)
cf. Զգենում.
Զփառացն եւ զլուսոյ պաճուճանս զգեստաւորիլ արժանի գտան։ Ցփսիս դժոխըմբերս զգեստաւորէր. (Յհ. կթ.։)
affluence, abundance, exuberance;
breaking out, overflowing, defluxion;
shedding, effusion;
jet, eruption;
— խնդութեան, transport, rapture;
— շնորհաց, fullness or abundance of grace;
— սրտի, overflowing, outpouring, effusion, largeness of heart;
— վտակաց, overflowing or inundation.
already predicted;
very evident.
Արտաքին պատիւքն նմանագոյն յարտաքին պաճուճանացն լինին գուշակաւորք։ Այնպէս յայտնի եւ գուշակաւոր, եւ քան զճառագայթս արեգական լուսաւորագոյն է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. եւ 13։)
dancing music;
dancing with singing;
pomp, show.
Միթէ ի գեղօ՞ն (կամ ի գեղաւ) յառնիցես, եւ ի ցոյց շպարիցի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը.) յն. մի բառ, իբր պաճուճանք հանդիսի։
remedy, medicine, medicament, purgative, potion, draught;
spice, drug;
cure, dressing;
poison, venom;
ink;
die, colour;
amulet, talisman;
— դալար, grass, herbage, green;
nacea;
dress;
verdure;
ամենաբոյժ —, panacea;
— մատուցանել, to physic, to dress;
— առնուլ, to take a remedy;
to take poison;
անոյշ՝ դառն՝ սաստիկ՝ գօրաւոր՝ ազդու —, sweet, bitter, violent, powerful, efficacious remedy.
Համանման դաղօքն պաճուճանաց. (Ագաթ.։)
ugliness.
Զդժկերպութիւն պաճուճանօքն ծածկել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
to be proud of, puffed up, elated.
Զառաջնորդն մի՛ գոռոզանալ պատուովն։ Զն՞նչ է գոռոզանալն. ամենայն որ ոչ վասն պիտոյից, այլ վասն պաճուճանաց առեալ, գոռոզութեան ունի ամբաստանութիւն. (Բրս. հց.։)
openly, frankly.
Մերկագլուխ ազատադէմ առանց պաճուճանաց զարդարութիւնն ցուցանէ. (Ոսկ. յհ.։)
eye;
sight, look;
bud, germ;
hope, expectation;
opinion, suspicion;
յականէ անուանէ, by name, specially, expressly;
յական թոթափել, in the twinkling of an eye, instantaneously;
— առնուլ, to show a respect of persons, to be partial, cf. Աչառեմ;
զակն արկանել, to cast eyes upon, cf. Անտեսեմ;
յակն արկանել, to show;
to review, to read;
ընդ ակամբ ակնարկել, to scowl;
— ունել, to hope, to expect, cf. Ակնկալեմ, cf. Յուսամ;
— յայտնի, — յանդիման, in presence of, visibly, openly;
— յանդիման առնել, to represent, to lay before;
առ ական դիպել to see by accident;
առ ականէ, ostentatiously;
յ— առնուլ, to have an eye to, to watch, to take care of;
—ի խոնարհ, quite confused, cf. Ակնկոր;
կորովաբիբ —, Argus-eyed, piercing eye;
— կառուցեալ հայել, to look fixedly;
տալ ակն, cf. Նայիմ, cf. Նկատեմ;
ակն դնել, cf. Ցանկամ;
ակն ածել, cf. Պատկառեմ, cf. Ակնառեմ, cf. Ամաչեմ, cf. Խնամեմ;
Եւ ոչ պահապանացն յակն անկեալ (յարուցեալն)։ Ի մտանել թագաւորի՝ պատժապարտն չիշխէ յակն անկանիլ։ Կերպարանք գազանաց յակն անկանելով։ Բոզից են պաճուճանք, որք յակն եւեթ կամին անկանել. անդր յերկինս զարդարեա՛ց, ա՛նդր անկի՛ր յակն. (Եղիշ. թղմ.։ Սեբեր. Զ։ Նիւս.։ Ոսկ. մտթ.։)
precious stone, jewel, gem;
pearl;
cameo;
— բազմագունի, cf. Բազմագունի;
— վանի, cf. Վանի.
Եւ ոչ պահապանացն յակն անկեալ (յարուցեալն)։ Ի մտանել թագաւորի՝ պատժապարտն չիշխէ յակն անկանիլ։ Կերպարանք գազանաց յակն անկանելով։ Բոզից են պաճուճանք, որք յակն եւեթ կամին անկանել. անդր յերկինս զարդարեա՛ց, ա՛նդր անկի՛ր յակն. (Եղիշ. թղմ.։ Սեբեր. Զ։ Նիւս.։ Ոսկ. մտթ.։)
source, origin;
water-spout, spring;
hole, stitch;
ring, link;
— արեւու՝ լուսոյ՝ տունջեան, day-star, the sun, cf. Արեգակն;
— գերեզմանի, grave, tomb;
— տապարի, the orifice of the hatchet, axe;
ակունք լուսարձակք, glass.
Եւ ոչ պահապանացն յակն անկեալ (յարուցեալն)։ Ի մտանել թագաւորի՝ պատժապարտն չիշխէ յակն անկանիլ։ Կերպարանք գազանաց յակն անկանելով։ Բոզից են պաճուճանք, որք յակն եւեթ կամին անկանել. անդր յերկինս զարդարեա՛ց, ա՛նդր անկի՛ր յակն. (Եղիշ. թղմ.։ Սեբեր. Զ։ Նիւս.։ Ոսկ. մտթ.։)
unadorned, simple, plain, unpolished.
εὑτελής, ἁκαλλώπιστος, ἅσκευος. simplex, incultus, supellectilis expers. Օտար ի պաճուճանաց կամ ի զարդուց, ի յօրինուածոց եւ ի հանդերձանաց սպասուց. անշուք. անարուեստ. աղքատին. պարզ. անզարդ, անսեթեւեթ. եւ Անկեղծ. քէսիմսիզ, սատէ, պայազը, հիլլեսիզ.
Հաց անպաճոյճ, եւ աղ՝ խորտիկ։ Տուն անպաճոյճ, եւ զգեստն նոյնպէս դուզնաքեայ, եւ առանց պաճուճանաց. (Փիլ. տեսական.։)
without ornament, simply, plainly.
ἀπλῶς. simpliciter, ἁπλάστως, sine fuco. Առանց պաճուճանաց, կամ սեթեւեթից. անշքաբար, եւ Անկեղծաբար.
hypocritical, dissembling, fallacious, feigned, simulated.
Ե՛կ ի քեզ, եւ զկեղծաւորական զխաբէութիւն մտաց եւ պաճուճանաց ընկեա՛ ի քէն. (Մանդ. ՟Դ։)
gluttony.
Որպէս պատրաստեցէք զմարմինս ձեր զէն ի ծառայութիւն պղծութեան, այսինքն պաճուճանաց, կերեցութեան, եւ գիջութեան, ոյնպէս արդ պատրաստեցէք զմարմինս ձեր պահոց, աղօթից, եւ գձձութեան. (Եփր. հռ.։)
rhetoric, oratory, oratorical art;
eloquence, fecundity of expression, fluency of speech, richness of style.
Կամ Պերճախօսութիւն. ճոռոմութիւն. պաճուճանք բանից. բան ճարտար եւ շարժիչ.
passionately or dot-ingly fond, amorous, very affectionate;
languishing, eager, very anxious;
passionately, lovingly, fondly, eagerly;
— սիրել, to love to excess;
— տենչացեալ, eagerly desired, longed for;
— են ընդ միմեանս, they tenderly love each other;
— լինել, cf. Կաթոգնիմ.
Զաստի՞ պաճուճանացս կաթոգին ես. յն. բուռն հարկանես, կամ ձկտիս. (անդ. 12։)
cf. Կաթոգի.
Զաստի՞ պաճուճանացս կաթոգին ես. յն. բուռն հարկանես, կամ ձկտիս. (անդ. 12։)
decoration, ornament;
embroidery.
(յն. պէսպէս բառիւք) Յօրինուած եւ զարչ ազնիւ զգեստուց. ոսկեթել ժապաւէնք. պաճուճանք եւ նկարք. նկարէն հանդերձ, եւ գունագեղ պատկեր, եւ կենդանատեսակ պաճուճապատանք. (լծ. պրս. ճամէ, ճամէկի, ճամֆէս եւն).
high flown discourse;
boasting, swaggering;
cf. Կոկով.
κόμπος verborum ampullae, jactatio, strepitus. Կոկոզանք, եւ ցոյցք. պաճուճանք բանից, կամ սուտ գովութիւն.
Պերճաբանելն, եւ սոսկ բանից ճոռոմութիւն պաճուճանօք, եւ բանից կոկովանօք զարդարելն. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
arrayed, attired or dressed like a bride.
Պաճուճեալ զարդարեալ որպէս զհարսն, եւ որ ինչ հայի ի պաճուճանս հարսին.
phrase-maker, bombastic, fulsome author, hireling writer, affected speaker;
emphatical.
Պերճաբան. ճոռոմախօս. որ առաւել պաճուճանօք վարի ի խօսս.
bedizened, bedecked;
adorned, embellished;
studied, affected, finical;
emphatic, elegant, pompous.
doll, puppet, baby.
fond of finery, coquettish, dandy.
ՊԱՃՈՒՃԱՍԷՐ φιλόκαλος pulchritudinis, lautitiae, elegantiae studiosus. (գրի եւ ՊԱՃՈՅՃԱՍԷՐ) Սիրօղ զպաճուճանս. պճնասէր.
Ոմանք (ի կենդանեաց) պաճուճասէրք, եւ այլք առանց պաճուճանաց. (Առ որս. ՟Է։)
sorry plight, ill array.
ἅκοσμος . Ոչ զարդ. անզարդ, սուտ պաճուճանք.
garb, dress, ornament, attire;
affectation, primness;
paint;
— or —եալ, embellished, adorned, pompous;
finical, affected.
affectation, studied elegance, finery;
primness, prim ways, smirking, mincing air, simpering, alluring manners, enticing looks or ways, coquetry;
prudery, prudishness;
peevish temper, disdainful airs, grimaces;
cf. Ընդվայրայօն;
ընդ —նս գալ, cf. Պչրեմ, cf. Պչրիմ.
περιεργία nimia diligentia, curiositas, ambitio. որ եւ ՊՉՐՈՒԹԻՒՆ. Կանացի պաճուճանք, հտպտանք. եւ լկտութիւն. խենեշութիւն. ցոփութիւն. եւ արհամարհոտ բարք.
bare-headed;
frankly, boldly, freely.
Յայտ յանդիման մերկագլուխ պատմեցէ՛ք։ Մերկագլուխ ազատադէս առանց պաճուճանաց զարդարութիւնս (կամ զճշմարտութիւնն) ցուցանէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
exaggeration or affectation in dress or ornament, ridiculous medley, dandyism, finery, spruceness, puerile ornament, bibs and tuckers;
affectation, affected ways, mincing air, simpering.
πολυτέλεια, βλακεία, φαντασία sumptuositas, mollities, immaginatio. որ եւ ՀՏՊՏԱՆՔ. Աւելորդ եւ խենէշ զարդ. սեթեւեթանք. պչրանք. տղայական եւ կանացի պաճուճանք կամ ցնոցք.
painted with gold.
Երիվարս ոսկէնկար պաճուճանօք. (Յհ. կթ.։)
pleasing, agreeable, to one's liking;
condescending, meek.
Մտահաճոյ բանիւք եւ պաճուճանօք. յն. հաւանականութեամբ, կամ համոզանօք։
graft, graff;
inoculation, vaccination, cow-pox;
insertion, addition;
conjunction, union;
թարախ —ի, pus, vaccine matter;
—իւ որդի, adoptive son;
—իւ հայր, putative, adoptive father.