Your research : 1 Results for ունակութիւն

Ունակութիւն, ութեան exact entry

See full entry →

s.

cf. Ուն ;
habit, custom, accustoming, routine, practice;
ունակութեամբ, by routine, by rote;
ունակութեամբ յաղթի, custom conquers custom.

NBHL (8)

ἔξις, σχέσις habitus, habitudo, adfectus, status, tenor եւ այլն. Ունելութիւն հաստատուն ի բնէ կամ ստացմամբ եւ սովորութեամբ. վիճակ՝ ձիրք՝ եւ զօրութիւն անյողդողդ. կալումն կամ ընդունակութիւն. cf. ՈՅՆ՝ ՈՅՆՔ, cf. ՈՒՆՔ.

Տարբեր է ունակութիւն ի տրամադրութենէ վասն տեւողագոյն գոլոյ. (Արիստ. ստորոգ.։)

Եւ ոչ մի ունակութիւն կալուածոց անձին իւրում ծնանի, այլ այնմ որ ունին. (Փիլ. լին. ՟Գ. 37։)

Հակառակ կան միմեանց որպէս ունակութիւն եւ պակասութիւն։ Ունակութիւնք քան զպակասութիւնս յառաջագոյն են, եւ ի բաց բարձօղք ունակութեանցն՝ պակասութիւնք. (Առ որս. ՟Գ։)

Ըստ ունակութեան ցաւոցն ի մարդասէր բժշկէն զառողջութեան դեղս ընկալցի (այս ինքն ունողութեան, կամ որպիսութեան)։ Հիւանդութիւն՝ նուազութիւն է ունակութեան մարմնոյ։ Դոյզն ունակութիւն ողջութեան. (Դիոն. ածայ.։)

Զմեղացն ի մեզ ունակութիւնս. (Նանայ.։)

Զքնոյն ունակութիւն ծանեաք. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Յունակութիւն լըսարանին՝ տպաւորեա՛ զբան սուրբ տառին (այս ինքն յընդունարան կամ յըմբռնողութիւն)։ Սակաւ է սա քանակութեամբ, բայց յոքնախումբ ունակութեամբ (պարունակեալ իմաստիւք). (Յիսուս որդի.։)


Entries' title containing ունակութիւն : 8 Results

Ընդունակութիւն, ութեան

See full entry →

s. chem.

acceptance;
capacity, reach;
participation;
capacity;
— ջերմութեան, heating -.

NBHL (3)

Տաճարացո՛ յընդունակութիւն մարմնոյ եւ արեան միածնի քո. (Պտրգ.։)

Յընդունակութիւն արգասեաց հոգեւոր սերմանդ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)

Հոտոտելիքն (նշանակեն) զանուշահոտութեանն աստուածայնոյ զընդունակութիւնն. (Շ. հրեշտ. ըստ Դիոն. երկն.։)


Գունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

colouring;
dye;
variety.


Գերունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sublimity, preeminence, excellence.

NBHL (2)

Ոչինչ է յիմացականացն՝ ամենայն իմացականացն ըստ գերունակութեան պատճառ։ Այս է գերունակութիւն ըստ արձակ եւ գերակարգեալ անպարունակ մեծութեան։ Ըստ ամենայն գերագոյ գերունականութեան. (Դիոն.։)

Մարդիկ ի նուազութենէ ի գերունակութիւն ելանելով՝ կատարեալ ասին. (Երզն. մտթ.։)


Անընդունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incapacity, inability.

NBHL (1)

Զի մի՛ ինքն լիցի պատճառ, այլ հրէից անընդունակութիւնն. (Երզն. մտթ.։)


Պարունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

contents;
capacity.

NBHL (2)

Որպէս սկիզբն եւ բովանդակութիւն ամենայնի, որպէս պարունակութիւն էիցս։ Իսկ զթիկունսն (ծանիր նշանակիչ) զպարունակութիւն ամենայն կենդանարար զօրութեանցն. (Դիոն. ածայ. եւ Դիոն. երկն.։)

Որպէս եւ ի կիւրղ, գնձ. յռջբ. ուր ի յն. ասի, պարունակող, պարունակեալք, ի հյ. դնի՝ պարունակութիւն, պարունակութիւնք։


Ներընդունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

contingence, casualty.


Շարունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

continuation, continuity, succession.

NBHL (1)

Ոչ շարունակութեան, կամ կենաց, կամ կատարման միայն է պատճառ։ Սերտութիւն նոցա անտի է, եւ շարունակութիւն, եւ պահպանումն։ Ամենայն ուրեք խառմունք՝ անլոյծ շարունակութիւնք էիցս. (Դիոն. ածայ.։)


Քաջունակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dexterity.

NBHL (1)

Քաջունակութեան, տեւողութեան։ Քաջունակութիւնն դիր է ի դրաստի. (Փիլ. այլաբ.։)


Definitions containing the research ունակութիւն : 83 Results

Արտասանեմ, եցի

See full entry →

va.

to pronounce, to utter, to articulate, to sound, to recite.

NBHL (1)

Զդաւանութեանն ունակութիւն ոգեալ արտասանեցից. (Թէոդոր. խչ.։)


Արտունութիւն, ութեան

See full entry →

s.

privilege, prerogative, right, favour, exemption, immunity.


Ամենաչար

See full entry →

adj.

worst, very bad;
very wicked, very malicious, execrable, abominable.

NBHL (1)

Ամենաչար խարդախանք, կամ վատաբախտութիւն, ունակութիւնք, աղէտք, տեղի. (Պիտ.։)


Արագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

celerity, velocity, acceleration, rapidity, nimbleness, swiftness, speed.

NBHL (1)

Կորուսանեն զբնական ունակութիւնս արագութեան։ Զոյգ ահա եւ արագութեամբն հանդիպին. (Պիտ.։)


Արգասիք, գասեաց

See full entry →

s. pl.

fruit, production;
benediction, grace, favour;
effect, work.

NBHL (1)

Զաւանդս արգասեաց երկրագործութեան։ Յընդունակութիւն արգասեաց հոգեւոր սերմանդ. (Նար. ՟Թ. ՟Լ՟Դ։)


Արդարացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. adv.

just, equitable, legitimate;
justly, legitimately.

NBHL (1)

Զգաստացեալ՝ ողորմութեան արդարացւոյ հանդիպի, եւ թողութեամբ մեղաց։ Որ արդար ունակութիւն ունի, արդարացիս գործէ. (Նիւս. բն. ՟Ա. ՟Լ՟Ա։)


Բարելաւ

See full entry →

adj.

very good, very useful.

NBHL (1)

Ճանաչել զշահս ճշմարիտ բարելաւ կենդանեացս։ Բարելաւ կատարումն կենաց։ Բարելաւ ունակութիւն, կամ ախորժակ. (Պիտ.։)


Բարձրասրուն

See full entry →

adj.

with long legs.

NBHL (1)

Իբրու արդ բարձրասրուն, եւ կամ այլ ինչ վերագոյն քան զունակութիւն անչափ՝ գարշելի է. (Պղատ. տիմ.։)


Բնաւոր, աց

See full entry →

adj.

natural, innate;
— յօժարութիւն, temper, inclination.

NBHL (1)

Իւրական եւ բնաւոր առաքինութեամբք։ Ի բնաւորսն ունակութիւնս. (Գր. հր.։)


Բաշխումն, ման

See full entry →

s.

cf. Բաշխութիւն.

NBHL (1)

Գերագոյն քան զմիտս անուշահոտութեան բաշխման զընդունակութիւն. (Դիոն. երկն.։)


Ժօռատ

See full entry →

adj.

toothless.

NBHL (1)

Ժօռատ ասեմք՝ ո՛չ որ ոչ ունին ատամունս.. . այլ որ ոչ ունի՝ յորժամ բնաւորեցաւն ունել. քանզի ոմանք ի ծննդեան ոչ երեսս (այսինքն աչս) ունին, եւ ոչ ատամունս. այլ ո՛չ ասին ո՛չ ժօռատք եւ ոչ կոյրք։ Ի պակասութենէ յունակութիւն անկար է փոփոխումն լինել. քանզի ո՛չ կոյր եղեալ ոք՝ դարձեալ վերատեսաց, եւ ոչ ժօռատ՝ ատամունս բուսոյց. (Արիստ. հակակ.։)


Լսարան, աց

See full entry →

s.

hearing, ear;
hall of audience, auditory;
university.

NBHL (1)

Եւ ընդ լըրոյ տըգեղ բանին՝ յունակութիւն լսարանին. (Յիսուս որդի.։)


Խամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, want of skill, or practice.

NBHL (1)

Զի մի՛ երբէք ի դրժօղն խամութենէն ի վերայ հասցէ պարտութենէն վտանգ։ Կորուստանեն զբնական ունակութիւնս արագութեան վասն ընտելակաց խամութեանն։ Ամենայն ինչ բնական ստածումն կրթութեամբ աճէ, եւ խամութեամբ խամրանայ. (Պիտ.։)


Առաքինութիւն, ութեան

See full entry →

s.

valour, bravery;
virtue, probity;
goodness;
politics, government;
conduct, behaviour.

NBHL (1)

Առաքինութիւն՝ ունակութիւն նախայօժարական՝ գործաւորական բարւոյ. (Ոսկիփոր.։)


Առումն, ման

See full entry →

s.

taking, reception, capture, possession;
acceptation, sense, signification;
assumption (in logic);
lemma;
receipt.

NBHL (1)

Առումն, կամ ՎԵՐՍՏԻՆ ԱՌՈՒՄՆ, իբր Շարունակութիւն, եւ կրկնութիւն բանի.


Աստղ, տեղ, եղաց, եղօք

See full entry →

s.

star;
asterisk;
— գիշերոյ, star of night, the moon;
— տուընջեան, star of day, the sun;
— առաւօտին, morning-star, Venus, Lucifer;
— սլացեալ, թռիչ —, shooting, flying star;
բեւեռային, հաստատուն —, polar, fixed star.

NBHL (1)

Տի՛ նա եւ այլոցն աստեղց շարունակութիւնք.


Ընդունելութիւն, ութեան

See full entry →

s. gr.

reception, taking, acceptance, admission, obtaining, acquisition;
cheer, feast, entertainment;
participle;
— փոխանադրոյ, acceptation of a letter of credit, of a bill of exchange;
— առնել ումեք, to welcome, to feast, to entertain;
— առնել օտարաց, to lodge strangers;
առնել — ցրտագին, to receive coldly, to give a cool reception;
— գոյր յարքունիս, ի դեսպանատան, there was a reception at court, at the embassy;
յ— լինել Աստուծոյ, to believe in God.

NBHL (1)

(իբր ներգ) ἁνάληψις, ἁντίληψις, ἁποδοχή reeptio, admissio Ընդունելն. հաճիլն. սիրով եւ պատուով ժողովելն առ ինքն. եւ Յինքեան կրելն. ընդունակութիւն. եւ Ընդունօղ.


Ընտեղակաց

See full entry →

adj.

immovable, firm in one place.

NBHL (1)

Կորուսանեն զբնական ունակութիւնս արագութեան վասն ընտեղակաց խամութեանն շղթայից. (Պիտ.։)


Երփն, ի, փունք, փնից

See full entry →

s.

colour, hue, dye;
fashion, form.

NBHL (1)

ԵՐՓՆ ԵՐՓՆ. ա.գ.մ. ποικίλος varius ποίκιλμα varietas, variegatio եւ այլն. Պէսպէս գոյնք. բազմագունակութիւն. նարօտ. եւ Ծաղկերանգ. գոյնզգոյն. պէսպէս.


Երեւակայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imagination, fancy, whim, idea;
վառ —, lively imagination.

NBHL (1)

Երեւակայութիւն է բացագոյնիցն մասնական գիտութիւն։ Արուեստ է ունակութիւն ճանապարհորդել՝ հանդերձ երեւակայութեամբ. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Գ։)


Գօտի, տւոյ, տեաց

See full entry →

s.

girdle;
twist;
belt;
zone;
— ածել, — ընդ մէջ ածել, to gird, to tie or to draw close round the body;
to be prompt;
այրեցած՝ բարեխառն՝ սառուցեալ —, torrid, temperate, glacial zone;
— լերանց, chain of mountains.

NBHL (1)

ԳՕՏԻ. Շրջապատ կամ շարունակութիւն լերին. եւ Կամարաձեւ ճեմելիք յապարանս.


Ենթակէտ

See full entry →

cf. Ստորակէտ.

NBHL (1)

Միջակն () յաւարտելոյն (։) եւ յենթակիտէն (,) ունի զիւր ունակութիւնն։ Բութն եւ ենթակէտն զանկատաարութիւն բանին յայտնեն. (Երզն. քեր.։)


Գերագոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

essence or excellent nature;
supreme being.

NBHL (1)

ὐπερουσιότης, τὸ ὐπερούσιον, τὸ ὐπερέχον summa essentia, supersubstantiabilitas Գերագոյն իսկութիւն ի վեր քան զամենայն գոյացութիւն. գերունակութիւն.


Դժոխաշարժ, ի

See full entry →

adj.

moved with much difficulty.


Գձձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Գծծութիւն.

NBHL (1)

Գձձութիւն է ունակութիւն պարկեշտութեան չափոյ ի ծախս. (Ոսկիփոր.։)


Ազնուաբար

See full entry →

adv.

genteelly, civilly;
nobly, generously.

NBHL (1)

Միատեսակ ազնիւ է Աստուած. վասն զի ոչ ցրուի յունակութիւն եւ տարբերութիւնս ազնուաբարս. (Մաքս. ի դիոն.։)


Ախտ, ից

See full entry →

s.

illness, disease, indisposition;
affection, passion;
vice, bad habit;
menses;
seed of man;
— ցաւոց՝ դառնութեան, calamity, plague, disaster, any thing troublesome;
— արտասուաց, tears;
— քնոյ, sleep;
— մահու՝ մահացու, mortal malady;
զ—ս մահու ջերանիլ, to be seriously, mortally ill;
— մարդահաճութեան, adulation, flattery;
ապաս ունել ախտի, մեծարել զախտ, to give one's self up to vice, pleasure.

NBHL (2)

ἀμαρτία, κακία, vitium Կարիք մեղաց. անգոսնելի կիրք. յօժարութիւն եւ ունակութիւն ի չար անդր. մոլութիւն. մեղք. պակասութիւն. գէշ բնութիւն. պէդ խույ, նօգսան, թաքսիրաթ, գապահաթ.

Ծանիցէ մարդ զբորոտութիւն իւր եւ զախտ իւր (ներքին)։ Եւ այն ընդունակութիւն է, եւ ախտ չար. (՟Բ. Մնաց. ՟Զ. 29։ Ժղ. ՟Զ. 2։)


Անուշահոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sweetness of smell, perfume.

NBHL (1)

Անուշահոտութեան բաշխման ընդունակութիւն. (Դիոն. երկն.։)


Անհատ, ից

See full entry →

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

NBHL (1)

Առ նա նմանութեամբ սրբազանին անմեղութեան՝ յաստուածեղէն եւ անհատ ունակութիւնն ընթանալ. (Դիոն.։)


Կարգաւորաբար

See full entry →

adv.

orderly, regularly, suitably, methodically.

NBHL (1)

Հոգիդ քաջողջութեամբ առ ի յիւրն մեծութիւն բարձրացեալ, կարգաւորաբար մարմնոյս ունակութիւնք թառամին. (Բրս. հայեաց. յն. այնուհետեւ մնայ, կամ հետեւաբար։)


Կարգաւորապէս

See full entry →

adv.

cf. Կարգաւորաբար.

NBHL (1)

Հոգիդ քաջողջութեամբ առ ի յիւրն մեծութիւն բարձրացեալ, կարգաւորաբար մարմնոյս ունակութիւնք թառամին. (Բրս. հայեաց. յն. այնուհետեւ մնայ, կամ հետեւաբար։)


Կէտ, կետի ou կիտի

See full entry →

cf. Կետոս;
point, period, full stop;
moment, instant;
end, aim;
— նպատակի, aim, end, scope, object, goal;
ի — մահում, at the point of death.

NBHL (1)

Ըստ քերականաց եւ երկրաչափից՝ Նիշ փոքրիկ, որոյ շարունակութիւնն կազմէ զգիծ. նօգտա. եբր. նէքօտտա.


Կիրառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

use, employment.

NBHL (1)

Զփրկչականն պարտ եւ արժան է ասել զկիրընդունակութիւնս. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Հետեւանք, նաց

See full entry →

s. geom.

consequence, result;
corollary;
—նս հանել, to deduce, to infer;
ծանր լիցին — գործոյս, this affair will have unpleasant or serious consequences.

NBHL (1)

ՀԵՏԵՒԱՆՔ ἁκολούθημα, ἁκολούθησις , ἁκολουθεία, τὰ ἁκολούθα consequentia, circumstantia. որ եւ ՀԵՏԵՒՈՒԹԻՒՆ, ՀԵՏԵՒՈՒՄՆ, ԶՀԵՏԵՐԹԱՆՔ. Հանգամանք. պարագայք. ընթացք. գնացք. կարգ. շարունակութիւն.


Ծործոր, աց, ոց

See full entry →

s.

valley, vale;
little valley, dale, dell.

NBHL (1)

κοιλάς, κοίλωμα, αὑλών , χείμαρρος, φάραγξ vallis, convallis, cavum, cavitas, concavitas. Ձոր. շարունակութիւն ձորաց, յորս ծորին եւ սորսորին ի լերանց անձրեւաջուրք, կամ ընդ որ ծորին եւ անցանեն ուղտք. լեռնամէջք. հովիտ. ծմակ. եմակ. տերէ. տե՛ս (Ծն. ՟Լ՟Ե. 14։ Դատ. ՟Է. 12։ Յուդթ. ՟Բ. 5։ Ես. ՟Ը. 14։ Սղ. ՟Ճ՟Գ. 10։)


Հակակայ

See full entry →

adj.

opposite, contrary.

NBHL (1)

Յաղագս հակակայից, կամ հակակայց. իբր առինչք, կամ իբր ներհակք, եւ կամ իբր պակասութիւն եւ ունակութիւն, եւ կամ իբր ստորասութիւն եւ բացասութիւն. (Արիստ. հակակ.։)


Կալումն, ման

See full entry →

s.

the seizing, taking, laying hold on;
detention;
relation, dipendance;
constitution, composition.

NBHL (1)

ԿԱԼՈՒՄՆ. σχέσις habitus, habitudo, relatio, affectio. Ունելութիւն, ունակութիւն ստացեալ. կջրք. յոժարութիւն. եւ Յարաբերութիւն առ այլ. կապակցութիւն. ազգակցութիւն. ընտանութիւն, կախումն.


Պարզաբար

See full entry →

adv.

simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.

NBHL (1)

Եւ պարզաբար, ամենայն սկիզբն, ամենայն շարունակութիւն, ամենայն բովանդակութիւն. (Դիոն. ածայ.։)


Պարունական, ի, աց

See full entry →

adj.

comprehensive.

NBHL (1)

Մեր քահանայապետութիւնս ասի եւ է պարունական իրողութիւն ամենեցունց իւրոցն սրբազանից։ Պարունակականն օրհնաբանութիւն ամենասրբազանիցն զանձնաւորականս մեր ունակութիւնս յոդաւորապէս դնէ։ Աստուածագոյն գոհութիւն քահանայապետական՝ որպէս պարունական ի մեզ եկելոցն յԱյ սրբազանիցն պարգեւաց. (Դիոն. եկեղ.։)


Համատարր

See full entry →

adj.

composed of the same element or matter.

NBHL (1)

Կցորդութիւնքն հակառակիցն, զմիմեանս ունակութիւնքն համատարերցն. (Դիոն. ածայ.։)


Հանապազորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assiduity, perseverance, persistence.

NBHL (1)

ἑνδελεχισμός, προσεδρία assiduitas, continuitas σχολή diatriba, studium. Հանապազորդելն, իլն. անընդհատութիւն. յերկար դեգերումն, կամ պարապումն, անպակասութիւն. շարունակութիւն.


Սովորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

custom, habits, manners, usage, practice, use, bent;
արդի, նոր —, mode, new fashion;
հնացեալ —ք, ancient customs;
տարադէպ, դժպատեհ —, abuse, corrupt practice;
չար, յոռի, գարշ —, bad habit, ugly way, sad or nasty trick;
ընդ սովորութեան, according to custom, as usual;
ընդ ոչ սովորութեան, out of use or custom, unusual;
ընդ սովորութեան իւրում, as is his wont, according to his custom;
մեք չունիմք —, it is not our custom to, we are not in the habit of;
երկրորդ բնութիւն է —, use is second nature;
cf. Ունակութիւն.


Ստեղծակից լինիմ

See full entry →

sv.

to be created together.

NBHL (1)

Պարտ էր նմա եւ մարդկայնոցս չափուց ստեղծակից լինել, եւ անվնաս պահել զաստուածավայելուչ պատուոյն գերունակութիւն. (Պրպմ.։ 4)


Պակասութիւն, ութեան

See full entry →

s. ast.

want, failure, diminution, decrease;
deficiency;
fault, imperfection;
blemish, defect;
dearth, penury;
— լուսնի, wane;
eclipse.


Սարաս, ի

See full entry →

s.

form, fashion, manner, resemblance;
custom, habit, usage;
յայնմ —ի, in that state;
ըստ —ի, so as, as;
այսպիսի —իւ, so, in such a manner.

NBHL (1)

τρόπος modus, ratio ἔξις habitus μορφή forma եւ այլն. Տարազ. թ. դարզ. Կերպ. կերպարան. ձեւ. օրինակ. եղանակ. նմանութիւն. տիպ. ունակութիւն. սովորութիւն.


Ջեռուցանողական, ի, աց

See full entry →

adj.

heating.

NBHL (1)

Հուր՝ զօրութիւն ունի ջեռուցանօղ. եւ է նորա ունակութիւն՝ այսինքն որակութիւն յարամնայ՝ ջեռուցանողականն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Յոգնաբար

See full entry →

adv.

in many ways or manners;
often, many times.


Յարաձգութիւն, ութեան

See full entry →

s. chem.

continuation, duration, prolongation;
affinity.

NBHL (1)

συντονία, εὑτονία, ἑπιτονία, παράτασις, διαμονή extensio, contentio, duratio, assiduitas, vehementia. Յերկարաձգութիւն. հանապազորդութիւն. շարունակութիւն. տեւողութիւն.


Յեռումն, ման

See full entry →

s.

setting, mounting, enchasing;
fitting in, mortising;
insertion, intercalation;
connexion, concatenation.

NBHL (1)

Ընդելուզումն. աղխաղխումն. շարունակութիւն.


Մոլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fury, rage, mania, frenzy, madness, folly;
violent passion;
transport, enthusiasm;
*vice, bad habit.