Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Հեշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ease, convenience, facility, commodity, comfort;
delights, joys, pleasure, voluptuousness;
հեշտութեամբ, cf. Հեշտաբար.

NBHL (1)

Դու զխոնարհագոյնսն՝ որ յաղագս տեառնն ձայնս՝ հեշտութեամբ ընդունիս, եւ զբարձրագոյնսն ի բաց լքանես ընկենուս. (Ղեւոնդ.։)


Հեռաբնակ

See full entry →

adj.

living far off, remote, distant.

NBHL (1)

ՀԵՌԱԲՆԱԿ. Հեռի բնակութեամբ (վայր). հեռաւոր. բացագոյն.


Հեռահալած առնեմ

See full entry →

va.

to drive away, to exile.

NBHL (1)

(առնել) Հեռագոյնս հալածել.


Հեռանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to remove, to go away or far, to leave, to swerve, to deviate, to depart, to start;
to absent oneself;
to withdraw;
cf. Սիրտ.

NBHL (1)

Ի հեռանալ նոցա ի տանէն միքայ։ Հեռացեալ դադարէի յանապատի։ Ժամանակ հեռանալոյ ի գիրկս արկանելոյ։ Ի սրբոցն հեռացեալ էին։ Աստուած հեռացաւ յինէն։ Տէր հեռացաւ ի քէն։ Մի՛ հեռասցի սուր ի ատնէ քումմէ։ Յարդարութեանց նորա ոչ հեռացայց։ Հեռացան ի նոցանէ իրաւունք։ Հեռացի՛ր ի նոցանէ։ Հեռացեալք եւ մօտեալք զնոյն օրինակ վտանգէին.եւ այլն։


Հեռաստանեայք

See full entry →

s.

who are remote or distant.

NBHL (1)

Թղթովն իւրով հաճել եւ հաւանեցուցանել զհեռաստանեայսն, որք բացագոյն էին ի տեսլենէ անտի նորա. (Եփր. եբր.։)


Հեռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հեռաւորութիւն.

NBHL (1)

Ծեր ոմն ձանձրացեալ ի հեռութենէ ջրոյն, զի մղոնաւ հեռի էր, խորհեցաւ մերձ ջրոյն առնել զկայս իւր. (Վրք. հց. ձ։)


Հետ, ոյ, ոց

See full entry →

s.

trace, track, print, foot-mark;
vestige, footstep;
pace, step;
way, path;
—ք, iron rail, rail;
ի —ոյ, from behind, from the rear;
—ք նաւու, track of a ship;
—ք կառաց, cart-rut, wheel-rut;
—ք ամպոց, traces of cloud;
—ք գազանաց, trail, track or scent of animals;
—ք վիրաց, cicatrix, scar;
վաղվաղակի կամ զ—, quick ! come on ! courage !
կորուսանել զ—ս, to lose the traces of;
զ— լինել, to apply oneself, to give or addict oneself;
ընդունայն զ— եղեն, they have attempted or tried in vain.

NBHL (4)

ՎԱՂՎԱՂԱԿԻ ՀԵՏ կամ ԶՀԵՏ. մ. ταχύ velociter. Համայն. նոյն հետայն. ... որ եւ ՀԵՏ ԸՆԴ ՀԵՏ ՎԱՂՎԱՂԱԿԻ.

Հետ ոտին տեառն շրջեցան։ Հետաքրքիր շրջելն հետ ոտին ոտին սրբոյն. (ՃՃ.։)

Նոյն ժամայն հետ ընդ հետ զկնի նորա. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 14։)

ՀԵՏ ԸՆԴ ՀԵՏ. մ. εὑθέως statim, continuo. որ եւ ԵՏ ԸՆԴ ԵՏ. Նոյն հետայն. վաղվաղակի հետ. փութանակի.


Հետագայ, ից

See full entry →

adj.

following, next, subsequent.

NBHL (1)

Եկա՛յք կերա՛յք, եւ հետագայիւքն զարթուցանէ զնոսա։ Զոր եւ հետագայ բանիւս յայտնէ։ Զսոյն խորհուրդ եւ հետագայ ձայնիւս նշանակէ. (Գէ. ես.։)


Հետազօտեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to trace out, to try to find out, to pry into, to search, to hunt or ferret out, to inquire, to investigate, to examine, to scrutinize;
խորազնին —, to search into, to go to the bottom of, to sift, to investigate;
— զպատճառս, to trace back to the first cause, origin or principle, to ascend to the original source.

NBHL (2)

Ձեռն ի մաճի գործոյն՝ զյետնոցն հետազօտեալ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)

Ոչ կարացի հետազօտել խորհրդոյն աստուծոյ. (Նար. երգ.։)


Հետամուտ, մտից

See full entry →

adj. s. fig.

pursuing, hunting;
eager, forward, aspiring or longing for;
candidate, competent, concurrent;
rival, emulous;
— լինել, to pursue, to run after, to chase, to give chase to, to follow close;
to aspire, to aim at, to concur, to compete;
— լինել թշնամւոյն, to fall upon the enemy.


Հետավար լինիմ

See full entry →

vn.

to set off in pursuit, in search of, to pursue.

NBHL (1)

Ո՞ հոտոտելեօք քան զշուն ստուգագոյն, զոր ասեն ռընգամբքն որսալ եւ հետավարել։ Զիւրաքանչիւր ուրուք պատճառսն հետավարել եւ քննել. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ՟Գ. 43։)


Հետավարեմ

See full entry →

va.

to send after, to cause to pursue.

NBHL (1)

Ո՞ հոտոտելեօք քան զշուն ստուգագոյն, զոր ասեն ռընգամբքն որսալ եւ հետավարել։ Զիւրաքանչիւր ուրուք պատճառսն հետավարել եւ քննել. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ՟Գ. 43։)


Հետեւաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

syllogism.

NBHL (1)

Ասէ նախ զհետեւաբանութիւն ուսանել, զի՛նչ է, եւ ուստի՛։ Ամենայն իրք հետեւանք ունի. մարդոյն հետեւանք է սահման իւր ... զի՛նչ սահմանել կամիս, նախ զհետեւանքն գիտեա՛։


Հետեւաբար

See full entry →

adv.

consequently, in consequence, of course.

NBHL (3)

Իմաստնոյն մի բան բաւական է՝ զիւրն բերել զկնի հետեւաբար. (Մագ. ՟Գ։)

Յառաջին քահանայապետէն քրիստոսէ, եւ ի նորին աթոռոյն ժառանգաւորաց հետեւաբար։ Բայց այս վատթար (է), եւ զղջումն ունի հետեւաբար. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)

Նախ քահանայապետիցն զարդ (կարգ), ապա քահանայիցն, եւ ապա հետեւաբար սոցա՝ պաշտօնէիցն, Հետեւաբար օրինակին եւ աստուածայնոյն։ Հետեւաբար ասացելոցն։ Հետեւաբար ամենայն նախաճառելոցն։ Ի նոսա հետեւաբար (այսինքն որպէս անկ է նոցա). (եւ այլն։ Դիոն.։)


Հետեւակ, աց

See full entry →

adj. fig. s. adv.

going on foot, pedestrian;
four-footed;
hackneyed, trite, common-place, trivial, ordinary;
in prose, prosaic;
foot-soldier;
quadruped;
ի — ուց, on foot, afoot;
—ք, — զօրք, infantry, foot-soldiers;
— արձան, անդրի, pedestrian statue;
— կրթութիւն, pedestrian exercise;
— որսորդութիւն, hunting on foot;
— ձաղումն, infantry triumph;
— բանք, trite, hackneyed or common-place saying, vulgarity of expression;
— գովութիւնք, vulgar praises;
— երթալ, to go on foot;
—ս խօսել, to talk common-place.

NBHL (2)

Կենդանւոյն տարբերութիւնքն, հետեւակն, եւ երկոտանին, եւ թռչունն, եւ լուղակն։ Զծովային կենդանեաց, եւ զհետեւակաց, եւ զօդայնոց բնութիւնսն բաժանեաց. (Արիստ. ստորոգ. եւ Արիստ. աշխ.։)

Համեմատ իմն շարագրացն, զորս ի մանրամասն գործոյն իւրեանց ասացին հետեւակս. իսկ զքերթողսն հեծեալս. որ եւ հետեւակ ասաց զոչ ներչափականն. (Երզն. քեր.։)


Հետեւակախումբ

See full entry →

s.

foot-soldiers, infantry.

NBHL (1)

Նոյն ընդ վ (=ՀԵՏԵՒԱԿԱԶՕՐ)


Հետեւակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

triviality, vulgarity.

NBHL (1)

Զնիզակն իւր ձգեալ ի հետեւակուց՝ խորագոյնս նստոյց. (Խոր. ՟Բ. 8։)


Հետեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Հետեւիմ.

NBHL (1)

Բարեխառնութեան եւ վատախառնութեան մարմնոյն հետեւանան զօրութիւնք։ Կարելի հետեւանայ հարկաւորին, եւ այլն. (Անյաղթ ստորոգ. եւ Անյաղթ պերիարմ.։)


Հետեւող

See full entry →

s.

follower, imitator;
— լինել, գտանել, to follow, to imitate.

NBHL (1)

ἁκόλουθος pedissequus, assecla, comes, adsectator, auditor. Որ հետեւի զկնի հետոց այլոյ. նմանօղ. պաշտօնեայ. աշակերտեալ. ընթացօղ ընդ նոյն ճանապարհ.


Հետեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հետեւողութիւն.

NBHL (1)

Ոչ հակադարձի ըստ գոլոյն հետեւութեան։ Հետեւութիւնք բանի եղիցին. (Արիստ. ստորոգ.։)


Հետեւումն, ման

See full entry →

s.

cf. Հետեւողութիւն.

NBHL (1)

Ոչ հակադարձի ըստ գոլոյն հետեւութեան։ Հետեւութիւնք բանի եղիցին. (Արիստ. ստորոգ.։)


Հետընթաց

See full entry →

adj.

pursuing hotly.

NBHL (1)

Ճեպել է ամենայն պնդութեամբ զհետ ընթանալ ... զերկոսինն ի կիր արկանէ, զյօժարութիւն եւ զպնդութիւն զհետընթացիցն. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ. (լինի եւ գոյակ. իբր զհետ ընթանալոյն, կամ ընթացութեան։))


Հետի, տւոյ, տեաց

See full entry →

adj. adv.

going on foot;
—, ի —, on foot, afoot;
— ընթանալ, to run or hasten on foot.

NBHL (2)

Ի ծնանիլ վերջին արդարոյն, որոյ հետի այլ ոչ եւս իցէ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Որոյ հետին՝ առ ծայրագոյն անճառիցն ընկալցի իմացուած. (Անյաղթ բարձր.։) այսինքն յետ որոյ կամ ըստ Շ. յետ ասացելոց բանից։


Հետիոտ

See full entry →

cf. Հետիոտից.

NBHL (1)

Հետիոտիւք գնալ, կամ ի ջուրս իջանել, կամ ապրիլ. (Լաստ. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Գ։ (Նոյն է գրել՝ եւ հետի ոտիւք։))


Հերատուկ

See full entry →

adj. s.

brazen-faced, impudent;
vixen, scold, hussy, jade, slut.

NBHL (1)

Հերատուկ եւս կին ներքինւոյն (փորձիչ յովսեփայ). (Վրդն. ծն.։)


Հերարձակ

See full entry →

adj. adv.

dishevelled;
with — hair or locks.

NBHL (1)

λύουσα τάς τρίχας solutis crinibus. Որ արձակ թողու զհերս գլխոյն. կամ հոլանի, որպէս լկտի կամ սգաւոր կին. արձակ հերովք. մազերը բաց ու ցրցնքած, փաչատած մազերով.


Հերաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hairiness.

NBHL (1)

Ոչ կարող գոն կնդութիւն եւ հերաւորութիւն ի միում եւ ի նոյնում մասին տեսանիլ. (Անյաղթ պորփ.։)


Հերիք

See full entry →

adj.

sufficient, enough;
capable, able;
— է, it is enough, sufficient, it suffices;
— համարիլ, to be content, to content oneself;
— լինել յամս, to be adult, of age;
երբեք — ոչ ասէ, he never says, hold! enough!.

NBHL (1)

Հերիք լուժոյն դնելով պնդութիւն. (Պիտ.։)


Հերձանեմ, ձի

See full entry →

va.

cf. Հերձեմ.

NBHL (2)

Յանդամոց մարմնոյն պարտ է հատանել, եւ որիշ հերձուլ, որ չարաչար միաւորեալ է. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)

Իշխանքն յետոյ հերձան, եւ զկնի հերձելոյն ոչ ոչ երեւեցուցին ինչ առաքինութիւն։ Հերձան ի միմեանց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12։)


Հերձի, ձւոյ, ձեաց

See full entry →

s.

lentisk, mastic-tree.

NBHL (1)

σχίνος lentiscus, mastix. Կուենի ընտանի՝ պտղատու՝ մշտադալար, որոյ տերեւքն են հերձոտեալ հանգոյն սնոյ իւվէզի. խիժ ունի ծամելի, այն է մազտաքէ կամ կիւ. ձութ .... յաճախ է ի կղզին քիայ. (որ է սագըզ ատասը ). ըստ յն. սխինօս. սագըզ ազաճը, վէքլէք.


Հերձուած, ոյ

See full entry →

s.

division, separation;
scission, rupture, disunion, discord, dissent, schism;
sect;
heresy;
— առնել, to bring about a scission;
to sow discord;
եղեւ — ի ժողովըրդեանն վասն նորա, there was a division among the people because of him;
դարձեալ — լինէր ի մեջ հրէից, there was a dissension therefore again among the Jews;
— անկեալ էր ի մէջ նոցա, they were divided among themselves;
they were at variance.

NBHL (3)

σχίσμα schisma, scissura, fissio, dissidium, discordia, ruptio unionis. Հերձումն. պատառումն. եւ առաւել նմանութեամբ՝ Բաժանումն մտաց եւ անձանց. որպէս երկպառակութիւն. անմիաբանութիւն. տարաձայնութիւն .... եւ սեպհական առմամբ, Բաժանումն ի միութենէ մարմնոյն քրիստոսի, այսինքն յեկեղեցւոյ, կամ ի գլխոյ նորա, կամ յանդամոց նորա. (ըստ յն. սխի՛սմա. որ է նոյն ընդ հյ. ձայնիս խզումն).

ՀԵՐՁՈՒԱԾ. որպէս նոյն ընդ յն. ձայնիս է՛րէսիս. αἴρεσις haeresis. այն է Հերեսիովտութիւն, հերետիկոսութիւն. այսինքն յամառ յարումն ի մոլար կարծիս. աղանդ. մոլորութիւն ի վարդապետութեան. ինքնակամ կրօնք.

Մուծանեն հերձուածս կորստեան։ Հակառակութիւնք, երկպառակութիւնք, հերձուածք։ Ըստ ճանապարհին՝ զոր ասեն հերձուած։ Ոմանք ի հերձուածոյն փարիսեցւոց.եւ այլն։


Հերձուածող, աց

See full entry →

s.

dissenter, schismatic;
heretic;
sectary.

NBHL (1)

Յառնէ հերձուածողէ եւ այլն. (Տիտ. ՟Գ. 10։ Սոյնպէս եւ յայլ գիրս. տե՛ս Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 18. 37։ Խոր. ՟Գ. 68։ Եզնիկ.։ Շար.։ Նար.։ ՟Լ՟Ա. եւ այլն։)


Հեփեստոս, ի, տեայ

See full entry →

s.

Vulcan.

NBHL (1)

Հուրդ ի քարէ բաղխելոյ թափի եւ մինչեւ ցայսօր. ուստի՞ է հեփեստոյն հրոյդ արարիչ. (Կոչ. ՟Զ։)


Հզօրագին

See full entry →

cf. Հզօր.


Հզօրապէս

See full entry →

adv.

cf. Հզօրագոյնս.


Հզօրեղ, աց

See full entry →

adj.

sturdy, robust, very strong, very stout.

NBHL (1)

Կարի հզօր. զօրեղ. հզօրագոյն. քաջ. կորովի.


Հզօրեղապէս

See full entry →

adv.

cf. Հզօրագոյնս.


Հէն, հինից

See full entry →

s.

marauder, rover, robber, brigand;
— ծովու, sea-robber, pirate, free-booter, corsair, sea-rover;
—ք, marauding, plundering;
piracy;
հինից պարապիլ, to become a highwayman, to rob, to plunder;
հինի or հինիւ ելանել, to take to the highway, to over-run or scour, to make incursions;
զի՞նչ քան զայն — եւ աղաղակ կայցէ, what can be more grievous or more barbarous than that ?.

NBHL (1)

Զի՞նչ քան զայն էն եւ աղաղակ կայցէ. յն. բարբարոսագոյն ինչ։ Գտանի գրեալ առ յետինս նաեւ Հենից. Հենաց։ (Մեսր. երէց. կամ Հնից. Գանձ.։)


Հիացումն, ման

See full entry →

s.

admiration, astonishment, surprise, wonder;
charm, enchantment;
ecstasy;
աստուածահրաշ —, rapture, trance, divine ecstasy;
— or ի — ածել, — արկանել, cf. Հիացուցանեմ;
լինել ի —, to be the admiration of;
արկանել — ի վերայ ուրուք, to plunge into ecstasies, to enrapture;
— է մտաց լսել, it is surprising to hear.

NBHL (1)

Զոր եւ մարգարէն հիացմամբ ասէ։ Զի՞նչ հիացումն՝ քան աստուծոյ մարդ լինել։ Հրաշափառապէս են աստուածայինքն ամենայն եւ բարձրագոյն, եւ մեծաց հիացմանց առիթ. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)


Հիացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to astonish, to surprise, to amaze, to astound, to enchant, to charm to admiration, to strike with amazement.

NBHL (1)

Ո՜վ մեծի խորհրդեանս եւ զարմանալեացս, որ բաւական է հիացուցանել եւ զյոյժ թանձրագոյնս մտօք. (Իգն.։)


Հիբար

See full entry →

cf. Որպէս.

NBHL (1)

Բաղդատականացն գաղափարք են. հի՛բար, արագագոյն, յարմրագոյն. եւ այլն. (Թր. քեր.։)


Հիմնաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հիմնեմ.

NBHL (2)

Բանակ բարձրելոյն ոտից ի յերկրի աստ հիմնաւորեաց. (Նար. մծբ.։)

Զօրացոյց հոգւոյն սքանչելեօք ի կալ անշարժ հիմնաւորեալ. (Համամ առակ.։)


Հինախաղաց ժամանակ

See full entry →

sn.

periodical incursion.

NBHL (1)

Ի հինախաղաց ժամանակէն ոչ ոք կարաց շինել (զեկեղեցի սրբոյն գրիգորիոսի). (Ճ. ՟Գ.։)


Հինգամանակ

See full entry →

gr.

of five feet, pentametrical.

NBHL (1)

πεντάχρονος quinque temporibus constans pes. Որ ունի ամանակս հինգ ըստ յոյն քերականաց եւ քերթողաց. որպէս ա՛մաբկո՛ւմ. յո՛վսէ՛պոս. ստեփանո՛ս. (Թր. քեր.։)


Ծմակ, աց

See full entry →

s.

east-wind;
east-side;
shady place between mountains, cool & moist valley.

NBHL (1)

Ագռաւուց ի ծմակաց վաղագոյն ի ջերին տեղիս գնալոյ. (Եզնիկ.։)


Ծմրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be grieved, cast down, disheartened, unnerved;
to take to heart, to fret;
ծմրեալ ի տրտմութենէ, weighed down with sadness, sorrowful, oppressed with grief.

NBHL (1)

Օրինկադրեալ եղեւ խողխողել զորդին. ո՛չ զգոյն երեսաց փոխեաց, եւ ոչ յոգիսն պտկուցեալ ծմրեցաւ. (Փիլ. իմաստն.։)


Ծնանիմ, ծնայ

See full entry →

va. vn. fig.

to beget;
to give birth, being or life to, to bring forth a child, to lie in, to be delivered;
to procreate, to produce;
to be begotten, engendered, produced, born;
to originate, to arise, to spring;
to pullulate, to bloom;
to emanate, to issue, to proceed;
— — կենդանեաց, to engender, to litter, to bring forth;
վերստին —, to be regenerate, born again;
to revive, to come to life again;
— Հօր, to procreate;
վերստին — մկրտութեամբ, to be new-born or regenerated by grace;
որդիս —, to bring forth a child, to be delivered of a child;
ծնաւ որդի or մանուկ արու, she brought forth or was delivered of a male;
գոգցես յայն ծնեալ էր or թուէր իմն յայն ծնեալ he seemed born for;
գետք զխորս ծնանին, the rivers nourish the sea;
երեսք որ ծնանիցին ի հայելւոջ, a figure horn or reflected in a mirror;
այտի ծնաւ քերթուղութիւն, thence poetry was born.

NBHL (3)

Անկարութիւն է զմահու փորձ առնուլ՝ ոչ յառաջագոյն ծնիցելումն. (Բրս. մկրտ.։) այլ անսովոր է ասել.

ԾՆԱՆԵԼ. Գերագոյն օրինակաւ նշանակէ զանեղական ծագումն բանին ի հօրէ.

Զնոյն ծնան ձեռք նորա. (Մծբ. ՟Դ։)


Ծնիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s. geom.

generating;
generator;
parents, progenitors;
generant.

NBHL (2)

(Հայր անծին՝) է ծնիչ միածին, եւ արմատ սրբոյ պտղոյն. (Սեբեր. ՟Է։)

Յառաջագոյն նկարեալ եւ դրոշմեալ էր մահն նորա ի խորհուրդս ծնչի իւրոյ։ Զի զաքարիայ էր ծնիչ յովհաննու։ Մարիամ միայն էր ծնիչ անդրանկանն։ Կցորդէ (զբանն) ընդ ծնչի իւրում յամենայն գործ որ ի նմա եւ արտաքոյ քա զնա։ Փախստեայ գնալ յերեսաց հօրն՝ որ ծնիչն էր ամենայնի. (Եփր.։)


Ծնծոյ

See full entry →

s. fig.

the husk, shell, rind or peel of fruits;
insignificant, trifle, thing of nought.

NBHL (1)

Օրինացն արդարութեամբ կարծէին կեալ, որք ի ծիծոյն հայեցան, եւ զպտուղն ոչ ծանեան։ Գաւազան պատուականագոյն, որով յերիքովայ զծնծոցն որոշէր ի պտղոյն. (Միսայէլ խչ.։)


Ծնկակապ

See full entry →

adj. s.

knotty, gnarled, jointed, full of knots;
garter.

NBHL (1)

Ի կատարեալ հասակի (ցորենոյն) ծնկակապ կազմածոյ զօղոյն՝ կատարի հասկն նորա։ Հաստատեալ վերանայ ծընկակապ կապօքն։ Ծնկակապ կապօք հանգոյց առ հանգոյց. (Վեցօր. ՟Ե։)