tenderly.
Զչարեալ ... ընդ այնպիսոյ աստուածամարտին մերհուժանայ գթասիրաբար վարել ազգականութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 15։)
tenderness.
φιλοστοργία եւ այլն. Գութ եւ սէր. մարդասիրութիւն. ընտանի կարեկցութիւն.
Յընտանեբար գթասիրութենէն օտարացեղութիւն ի մէջ արկեալ լինի. (Գագիկ առ ռոմանոս.։)
to stumble, to trip;
to commit a fault;
to fail;
cf. Գթեցուցանեմ.
προσκόπτω, προσποκταίνω, κοπιάω impingo, offendo, labor Գայթել, սայթաքել. գայթագղիլ. ընդհարկանիլ ընդ խոչ եւ ընդ խութ, եւ վտանգիլ ի կործանումն. խոտորիլ. մոլորիլ. յանցանել. անկանիլ. սահիլ, սկրդիլ.
Յաջն գթեցի։ Զվիմին գթել ոչ գրեցեր։ Դոյզն ինչ գթեցին։ Ոչ ընթացաւ, որքան թէ գթեաց. (Նար.։)
Գթել զընկերն, զընտրեալս, եւ այլն։ Գթեցաւ ի դիւաց իբրեւ զմարդ. (Վրք. հց.։)
to stumble, to make one stumble, to seduce, to pervert.
Գթել զընկերն, զընտրեալս, եւ այլն։ Գթեցաւ ի դիւաց իբրեւ զմարդ. (Վրք. հց.։)
clemency, mildness, pity, compassiou, mercy, humanity.
οἱκτιρμός, οἱκτείρημα, σπλάγχνα clementia, miseratio, pietas, viscera Գութ. գթածութիւն. գորով. աղեկիզութիւն. կարեկցութիւն. մարդասիրութիւն. խնամ. սէր ընտանի. գթալն, խղճալն.
to differ, to disagree, to quarrel.
Ես եւ եղբայր իմ փոքր մի գժտեցաք ընդ միմեանս։ Ոչ կարեմ բնակիլ ընդ եղբարս առանց գժտելոյ. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ի՟Ե։)
inclined.
Մարդկային բնութիւնս դիւրամէտ գոլով, միշտ ընդ մեղօք անկանի. (Խոսր.։)
that enters easily, insinuating;
— լինել, to enter easily.
Զի տուընջեանն դիւրամուտ առ ի յիւրմէ փորձութիւքն լինիցին. (Խոսր.։)
great gain or business;
opulence, wealth.
Փոխանակէ զդիւրաշահութիւնն ընդ հոգւոյն ճոխութիւն. (Շ. մտթ.։)
expugnable, that can be easily taken.
Յորժամ մեղաց դառըն պատառ, մեզ երեւի քաղցր եւ դիւրառ. (Շ. այբուբ. ՟Բ։)
cf. Դիւրառ.
Յորժամ մեղաց դառըն պատառ, մեզ երեւի քաղցր եւ դիւրառ. (Շ. այբուբ. ՟Բ։)
light;
portable;
condescending.
Դիւրաւ տանելի կամ տարեալ. դիւրընկալ. դիւրիմաց.
easily, with facility, at pleasure;
pliantly;
currently.
Որ զիւր պակասամտութիւնն եւ զդառնամաղձութիւնն իմանայ, դիւրաւ ներէ ընկերին. (Կլիմաք.։)
easy, commodious.
Անդորր դիւրաւոր։ Դիւրաւորս ընթացո՛ ի յաւարտումն լրման. (Նար. ՟Զ. եւ ՟Ձ՟Ե։)
easy, light, gentle, commodious;
flat.
facility, means;
ease, comfort, convenience, well-being, leisure, utterance, liberty;
alleviation, relief.
Զշունչն եւ զըմպելին ընդունելով՝ հովացուցանէ, եւ շնչաբերութիւն եւ դիւրութիւն ի տապումն առտուիցէ. (Պղատ. տիմ.։)
that is become a hero, heroic.
Զչքնաղագեղըն կոյս առեալ, ըզսաթենիկըն դիւցազնեալ. (Շ. վիպ.։)
cf. Դիւցազնային.
Զչքնաղագեղըն կոյս առեալ, ըզսաթենիկըն դիւցազնեալ. (Շ. վիպ.։ Իսկ Կաղանկտ.)
cf. Դիւցազնային.
Զչքնաղագեղըն կոյս առեալ, ըզսաթենիկըն դիւցազնեալ. (Շ. վիպ.։)
deified, placed in the number of heroes or gods;
heroic.
Խառն ընդ դիս ազգակցութեամբ.
fortress, dungeon, fort;
redoubt.
Զի ահա ոչ ընդդէմ կացին, որք ամրագոյն դղեայք էին, եւ փութալիքըն կարծէին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.) ընթերցի՛ր դղեակք, կամ իմա՛ դղեկեանք։
to make a noise;
to murmur, to grumble;
cf. Հնչեմ.
Ընդ աղբերակունս երկնապող դդչացեալ եւ ի վեր գայ. (Վրդն. ծն.։ (այլ ձ. դըդընչէ)։)
to shake, to push, to move;
to astonish;
to cause to tremble, to agitate.
ἁναπάλλω quatio, agito Տալ դողալ. ի դողի կացուցանել. սասանեցուցանել. դողացընել, դողցընել.
athletes.
ἁγονισταί certatores Մրցողք, դէմընդդէմ ոսոխք ի խաղս ագոնի. փէհլիւվանլար.
pipe, tube, conduit, canal, aqueduct.
ἁγωγή, ἁγωγός , aquaeductus, ὁχετός, canalis, rivus (Ըստ յն. է ածումն, բերումն։) Խողովակ ի քարէ կամ ի թրծեալ կաւոյ եւ յայլոց իրաց՝ ընդ որ անցանէ ջուր կամ հիւթ ինչ. ագուգայ, փողրակ. արղ, օլուգ, փիւնկ.
Իբրեւ ընդ ագուգայք իջանէ արիւնն այն ի ստինս մօրն. (Կանոնք.։)
Արտասուք ... իբրեւ ընդ ագուգայս իջանեն յաչսն. (Վահրամ.։)
to clothe, to dress;
to enchase, to set, to fit in;
to harbour, to lodge;
— կօշիկս, to put on the shoes of;
— մատանիս ումեք, to put a ring in a person's finger.
Περιτίνημι, νποδἑνω, ἐισάγω. Circumpono, calceo, induco, induo. Տալ ագանել հանդերձս կամ կօշիկ եւ այլն. հագցընել. կիյտիրմէք
Անցուցանել. մուծանել զիմն յայլ ինչ, եւ պնդել. անցընել. խոթել. կէչիրմէք. կիյտիրմէք. սօգմագ.
Ξενίζω Hospitio accipio. Տալ ագանիլ՝ որպէս իջեւանել. օթեցուցանել. տալ օթեւանս. հիւրընկալել. գօնագ վէրմէք, ալը գօմագ.
raven, crow;
cf. Կռնչեմ;
cf. Կռչեմ.
Ագռաւ ընդ պիղծ թռչունս համարեալ ըստ օրինաց։ (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 15։)
adamantine;
hard;
magnetic.
Դրունք անդամանդեայ. (Ճառընտ. ՟Ժ։)
Ադամանդեայ սիրտ, մարմին, հաւատք. (Նար. ՟Ղ՟Բ։ Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։ Ճառընտ.։)
to cause to fade, to tarnish, to dry.
ξηρόω, λεπτόω, arefacio, attenuo Չորացուցանել. ցամաքեցուցանել. չորցընել. գուրութմագ.
Հալեաց զսառնն կռապաշտութեան, եւ ազազեաց զջրշեղջսն ուրացութեանն. (Ճառընտ. ՟Բ։)
to speak freely, frankly.
Ազատաբանեալ ասաց համառօտաբար. (Թէոդոր. ընդդէմ մայրագ.։)
the noble corps, corps of nobles. formed, composed of nobles.
Ամենայն ազատագունդք իշխանացն. (Ճառընտ.։)
liberty;
liberality;
generosity;
nobleness.
Կորուսեալ զազատականութիւն իւր անազատութեամբ չարութեանն. (Ճառընտ.։)
to free or rid oneself, to shake off, to break away;
to be ennobled or exalted.
ἑλευθερόομαι, liberor Ազատ լինել. ելանել ի ծառայութենէ. ոչ մնալ ընդ տէրութեամբ.
Յառաջադիմութենէ՝ ազատացեալս (ասեն զնոսա), որպէս ընտանիք թագաւորաց. (Խոր. ՟Բ. 7։)
cf. Ազատատոհմ.
Պաշտօն ընդունի ո՛չ յանազատաց միայն, այլ եւ յազատատոհմիկ գաւառաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
to liberate, to deliver, to save;
to enfranchise, to emancipate;
to free, to exempt, to disentangle, to disengage.
Չարչարանքն Քրիստոսի զտանջանքն ադամայնոցս ազատեաց. (Ճառընտ. ՟Թ։)
liberty, freedom;
exemption;
privilege;
emancipation, deliverance, enfranchisement;
nobleness;
generosity;
frankness.
Առնելն եւ ոչ առնել՝ ի կամս ազատութեան իւրաքանչիւր անձին է. (Շ. ընդհանր.։)
Իսկ ընդէ՞ր բնաւ ազատութիւնս իմ դատիցի յայլոյ խղճէ մտաց. ՟(Ա. Կոր. ՟Ժ. 29։)
Զարմացեալ ընդ քաջութիւնն եւ ընդ ազատութիւնն. (Բուզ. ՟Ե. 2։)
parsley;
cf. Քեղակարոս.
πέτροσελινον, apium agreste Ուստի ԱԶԱՏՔԵՂՈՅ կամ ԱԶԱՏՔԵՂԻ ՍԵՐՄՆ։ Քեղակարոս. լախուր վայրենի՝ խոշոր յոյժ քան զընտանին. վայրի քէրէվիզ, դաշտի թարա. մաղտանոս։ Գաղիան։
weft, woof, warp.
δίασμα, licium Ծոպ՝ որ լինի սկիզբն կտաւոյ ոստայնանկաց. մասն կտաւոյն կից ընդ ծոպս. ռմկ. եւս ազբ, ասպ. սաչագ։ Ասի ռմկ. եւ ըստ ոմանց՝ նաեւ զսանտրաձեւ հիւսից՝ ընդ որ անցանեն առէջքն. քէօճիւ, քիւճիւ.
Եթէ անկցես զեօթանեսին գիսակս գլխոյ իմոյ ընդ ազբին ... Էառ զեօթանեսին գիսակս գլխոյ նորա հանդերձ ազբամբն ... Կորզեաց զցիցսն հանդերձ ոստայնիւն եւ ազբամբն յորմոյ անտի. (Դտ. ՟Ժ՟Զ։)
relationship, consanguinity.
relationship, consanguinity, kin, cognation;
race, family;
likeness, analogy;
զօդք ազգականութեան, the ties of relationship.
Խաղայ սատանայ ընդ մերասեր ազգականութեանս (այս ինքն ազգի մարդկան). (Նար. մծբ.։)
Իսկ նմանութեամբ՝ Որպիսի՛ եւ է մօտաւորութիւն. ընտանութիւն. կցորդութիւն։
kinswoman.
Հոգի մարգարէութեան առաքէր յազգականուհին. (Ճառընտ.։)
consanguinity;
affinity, alliance by marriage;
analogy, likeness, resemblance.
Քանզի ազգակցութիւնն մի է։ Առ մարմնական ազգակցութիւնս այսպիսի ախտակցութիւնս ունիմք։ Ոչ հեռի ի միմեանց գոլով ժամանակաւ եւ ազգակցութեամբ. (Մխ. դտ.։ Սարգ. յկ. ՟Է։ Ճառընտ.։)
Կցորդութիւն. մերձաւորութիւն. ընտանութիւն. համանմանութիւն. համեմատութիւն.
Ազգակցութիւն մարդկան ընդ վերնոց բնակութեանցն։ Եղբայրասէր կրօնաւոր ազգակցութիւն ունի առ Քրիստոս։ Լուսինն առ մեզ ունի ազգակցութիւն խոնարհութեամբն։ Ազգակցութիւն իմն առ նախկինսն համանգամայնքն ընդունին։ Խեցեաւն սրբէր զամանն խեցեղէն. ազգակցութեամբն զազգակիցն մխիթարէր։ (Յհ. իմ. եկեղ.։ Նեղոս.։ Շ. բարձր.։ Անյաղթ համանգ.։ Իսիւք.։)
census;
enumeration;
— առնել, to make the census of a nation or people.
national;
related, allied to by marriage;
parent, relation;
— բարք, national character;
աւանդութիւն —, national tradition;
— ժողովն Հայոց, the national assembly or synod of the Armenians.
Յազգայնոց եւ ի դայեկաց թագաւորին։ Ազգայինք ընդ ազգայինս ընդվզեալ ի նախանձ։ Յազգայնոյն սպանաւ սաւուղ։ Բնաւին ազգայնովքն սրբասիրովք։ Սէր՝ որ առ մարմնաւոր ազգայինս է։ Ոչ ոք յազգայինս կամ ի կարեւոր բարեկամսն հայեցաւ. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. խչ.։ Լաստ. ՟Ի՟Դ։)
incest.
Անարժան խառնակութիւն ընդ ազգականի։
attachment to his country or nation, patriotism.
Սէր ազգի, կամ ազգականաց։ (Ճառընտ. ՟Գ։)
advising, monitorial;
penetrative, energetic, efficacious.
Քանզի ահա թուր ազդական, սուրըն սրեալ աստուածական. (Շ. եդես.։)
place where a public notice is proclaimed;
instrument with which notice is given, horn, trumpet.
Պօղոս ... բնակարան՝ ազդարան՝ եւ ընդունարան բանին Աստուծոյ։ Խոպանացեալ սիրտ, աղխեալ ազդարան. (Նար. ՟Ծ՟Բ. ՟Հ՟Գ։)
advice, admonition, counsel;
warning, summons;
notice, information.
Ազդարարութիւն ժամահարին զգաբրիէլեան փողոյն ունի զօրինակ։ Ազդարարութիւն ժամուց. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Ճառընտ.։)
to inform, to advertise, to announce;
to influence, to inspire, to dictate;
to work upon, move or affect;
to suggest, to insinuate.
Ներգործել. ուժել. բան մը ընել, ներսը հասցնել. թէէսիր էթմէք
Արկին զնա ի բարձանց ի խորս, եւ ոչ ինչ ազդեաց նմա։ Զգան զվնաս վտանգին, զոր ազդեն մարմնոյն։ Զօդ վիրաւորելով՝ ընկերին կարծիցէ ազդել զխոցուածսն. (Մծբ. ՟Բ։ Նար. ՟Կ՟Թ։ Լմբ. ատ.։)
Ազդեաց յօրէնսն, շնչեաց ի մարգարէսն։ Ազդես միայն (յաստեղս), եւ նոքա ընթանան։ Առ հեղիաս զօծելութիւնն ազդեաց յէուայ եւ ազայելի։ Ի քէն ազդեցաւ գրել ինձ զսոսին. (Նար.։)