that produces bitterness.
Որ բերէ յիւրմէ կամ յինքեան զդառն ինչ. դառնորակ. դառն.
groaning bitterly, painfully.
Դառնակոռոչ ձայնիւ եհան զդառնացեալ ոգին. (Գր. երէց.։)
cf. Դառնակոռոչ.
Դառնակոռոչ ձայնիւ եհան զդառնացեալ ոգին. (Գր. երէց.։)
bitter, painful.
Որ տայ կամ բերէ զդառն կսկիծ. յոյժ կսկծեցուցիչ.
order, rank, division, body, class;
choir;
place;
lesson, precept, dictate, instruction;
— ասել ումեք, to lecture, to read, to teach.
Եպիսկոպոսն կամ աւագերէցն յաջակողմեան դասէն. (Տօնաց.։)
very inquisitive.
Զդատարկախոյզս արգելուցու սակաւ բանիւս. (Սամ. երէց.։)
factious;
contriver.
Որ ոք կամ որ ինչ բերէ զդաւ.
to frequent company;
to trifle;
to wander, to recreate one's self.
Դեգերէին ի դուրս տան իմոյ. (Յհ. կթ.։)
antichrist;
priest.
Փոխանորդ սուտ. որպէս դերաքրիստոս, կամ անարժան քահանայ. (որպէս եւ ռմկ. տէրայ կոչի յոմանց երէցն, զի եւ տէյր, ըստ պրս. է տաճար).
"cf. Դերեւ առնեմ."
Անտած խնամով զերէզն դերեւացուցանիցէ անդաստան։ Զամենիցն բարեկարգութիւն անհմտութեամբ դերեւեցուցանէ (կամ դերեւացուցանէ). (Պիտ.։)
"cf. Դերեւ առնեմ."
Անտած խնամով զերէզն դերեւացուցանիցէ անդաստան։ Զամենիցն բարեկարգութիւն անհմտութեամբ դերեւեցուցանէ (կամ դերեւացուցանէ). (Պիտ.։)
that produces much wine, abounding in wine.
ԳԻՆԵԲԵՐ կամ ԳԻՆԷԲԵՐ. Որ բերէ կամ զգինի. գինեւէտ. գինաւէտ.
Անուշութեան որթք գինեբերք. (Եղիշ. երէց.։)
that has the flavour of wine, winy, vinous.
Ազգի ազգի միրգք քաղցրահամք եւ գինեհամք. (Եղիշ. երէց.։)
head-ache;
madness;
giddiness.
Այդ իսկ առաւել ի գլխագարութիւն բերէ զձեզ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։)
to be hollow, to become hollow.
Եւ ինքն կատար լերինն հովտաձեւ գոգացելա. (Եղիշ. երէց.։)
to evaporate.
Յորժամ լցեալ պարունակքն լինին աճեամբն զոր գինի ի վեր գոլորշացեալ բերէ. (Բրս. արբեց.։)
to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.
Գողանան զբանս իմ՝ իւրաքանչիւր յընկերէ իւրմէ. (կամ՝ Ես. ՟Ե. 23.)
burdensome, onerous, heavy;
difficult, painful, vexatious.
Մեղաց բեռինք դժուարակիրք են քան զամենայն բեռինս. (Եղիշ. երէց.։)
difficult to colloot.
Դժուարահաւաք եւ տաժանելի է գիւտ ժամանակաց. (Խոր. ՟Ա. 4։ եւ Սամ. երէց.։)
slow, tardy;
cold;
heavy
Եթէ ջուր ինչ յաղբերէ հոսիցի, դժուարաշարժ ի սակաւութենէն լինի. (Նիւս. կազմ.։)
testament, will.
Ասորիք թարգմանեցին զդիաթիկ, զմանկութիւն տեառն. (Սամ. երէց. ՟Շ՟Ձ՟Ը.) իմա՛, սուտ կտակարան։
that exposes himself, that ventures, adventurous, hazardous;
adventurer;
hold, insolent;
boldly;
— լինել, to expose one's self, to venture
Որ ընդդէմ ոսոխին նախագրաւ բերի. իբր յառաջամարտիկ. ախոյեան. նահատակ. աձնամատոյց. ձեռներէց. յանդուգն. դիմակաց. հակառակորդ. առաջ նետուօղ.
to oppose, resist.
Դիմադարձէին զօրքն անօրինաց. (Մեսր. երէց.։)
cf. Դիմադարձեմ.
Դիմադարձէին զօրքն անօրինաց. (Մեսր. երէց.։)
to oppose, to resist.
Դիմամարտեալ՝ ի կայսերէ ապստամբեցին. (Զքր. կթ.։)
cf. Ընդդիմանամ.
Գտեալ օգնութիւն ի կայսերէ՝ դիմացաւ պարսից. (Պտմ. վր.։)
triduan, of three days.
Եռօրեա՞յ ցուցակութեան բերէ նշանակութիւն, եթէ յար տեւողանաց (տենդն). (Մագ. ՟Հ՟Թ։)
shepherd.
Բերէին երամակապանքն յերամակէն ձի մի. (Կեչառ. աղեքս.։)
happy, blissful;
beatific.
μακάριος, μακαριότατος beatus, -a, -um;
beatissimus Որ ինչ յինքն բերէ զերանութիւն. ունօղ կամ տուօղ զերջանկութիւն. երջանիկ. երանեալ. երանացուցիչ. ցանկալի.
cf. Ըմբռնեմ.
Որ բռնիցէ զստուերէ. (անդ. ՟Լ՟Ա. 2։)
struck with a stick;
— առնել, to bastinade, to beat with a stick;
— գան, to bastinado;
— լինել, cf. Գանահարեմ
Բրածեծ առնէին զանձն նորա ի կախաղանի անդ։ Ոչ գրեալ ինչ զբրածեծն առնել՝ քաջապէս համբերէր։ Ի բրածեծ առնելն. (Ճ. ՟Ա.։ Յհ՞ կթ։ Նար. երգ.։)
stormy;
snowy, full of snow.
Որ բերէ՝ առնէ՝ պատճառէ զբուք, զմրրիկ, զձիւնաբեր.
Եւ Որ բերէ յինքեան զբուք. բքով լի.
that makes prisoner, that leads into slavery, captivity, that takes captive.
Գերէվարեալ էին ի թշնամւոյն բազումք. (Գէ. ես.։)
fine, thin, subtile, delicate;
white;
— ալիւր, fine flour;
— հաց, finest bread.
Սիղիգն, որ է գրտակ հացիկ։ (ըստ յն. սի՛լիղնիս σίλιγνις , է ալիւր ազնիւ. եւ σιλιγνίτης ἅρτος , հաց կազմեալ յազնիւ ալերէ).
ravage, ruin, pillage.
Աւերէր զերկիր գերփմամբ եւ յափշտակութեամբ. (Ուռպ.։)
village, country.
Զվանաց երէց գեաւղջն։ Ի գեօղ միում։ Գեօղից իւրոց. (Փարպ.։)
to compassionate, to pity, to be moved to compassion, to pardon, to grow tender.
Գթացի՛ր. (Մագ. ոտ.։ Ճ. ՟Ա.։ Մեսր. երէց.։)
easily, with facility, at pleasure;
pliantly;
currently.
Որ զիւր պակասամտութիւնն եւ զդառնամաղձութիւնն իմանայ, դիւրաւ ներէ ընկերին. (Կլիմաք.։)
nation, people;
generation;
race;
gender;
kind, sort, quality;
sex, age, epoch;
century;
manner, way;
Գիրք —ազգաց, Book of Judges;
յագէ յազգ, from age to age, from generation to generation;
ազգ Հայոց, the Armenian nation;
Անգլիացի յազգէ, of the English nation, English;
Ամերիկացի եմ ազգաւ, I am American by birth;
— կանանց, the female sex, the fair sex, the woman kind;
— մարդկան, the human kind, humanity;
ազգով, with all the nation;
մի —, the same, the same manner, equally;
ազգք ազգք բանասիրութեան, the different kinds of literature;
ազգք եւ ազինք, all nations, all people.
Այր մի երէց՝ աղուան ազգով. (Կորիւն.։)
Որ ի նմանէ ծնեալ ազգ՝ լինել յանուն նորա կոչմամբ Բագրատունի։ Զինքն փոխանակ ծնողին սահմանելով՝ ազգ զնա սերէ յանուն հօրն. (Խոր. ՟Բ. 3. 87։)
notice, warning, admonition;
perception, instinct;
inspiration;
suggestion, instigation;
efficacy, force, power;
emphasis, energy.
Ըստ թուոյ ամացն յետ ազդեցութեանն ստասցի յընկերէ իւրմէ։ Հարջիք փող ազդեցութեան։ Զերկրորդ փողն ազդեցութեան։ Եւ փողքն ազդեցութեան ի ձեռս նոցա։ Ազդեցութեամբ ազդ եղեւ մեզ։ Թողութեան ազդեցութիւն է այն. (Ղեւտ.։ Թուոց.։ Յես.։)
thigh;
back.
Դի՛ք իւրաքանչիւր զսուր իւր յազդեր իւրում։ Եդ յաջոյ ազդեր իւրում ... Առ զսուրն յաջոյ ազդերէ իւրմէ։ Այր իւրաքանչիւր սուր յազդեր. (Ել.։ Դտ.։ Երգ.։)
Առեալ յազդերս զմին լուծն, եւ զթեթեւ բեռն։ Ագահութիւնն իբրեւ զբեռն ի վերայ ազդերիս ծանրանայ։ Զայսպիսի ծանր բեռն փոքր ինչ յազդերէ մերմէ թօթափել ջանասցուք. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. սղ. ՟Բ։)
elements, letters, characters, alphabet.
Առ ձեռն պատրաստ Մեսրոպայ փոխատրելով զհայերէն աթութայսն ըստ անսայթաքութեան սիղոբայից հելլենացւոց. (Խոր. ՟Գ. 53։)
Երանելին Մաշթոց հանդիպեցուցանէր զհայերէն աթութայսն ըստ կարգման սալովբայիցն յունաց, ստէպ հարցմամբ եւ ուսանելով ի սուրբ կաթողիկոսէն Իսահակայ զաթութայիցն գաղափար ըստ անսայթաքութեան յունին. (Փարպ.։)
wave, billow, surge, swell of the sea;
gray hairs, old age;
ծաղկիլ ալեաց, խոնարհիլ յալիս, to grow gray-haired, to get old;
ալիս յարուցանել, to agitate the waves;
հերձանել՝ պատառել գալիս, to cleave the waves.
Ցնդմամբ ալեացն՝ ծովն զձուկն արտաքս ընկենլով։ Բարկացայտ ալիքն կուտակին։ Ոչ լուծական ալեօք կոծեցեալ։ Զալեաց ծովու բերէր զնմանութիւն։ (Յհ. կթ։ Ագաթ։ նար մծբ։ Լաստ. Ժ)
alphabet.
Առանց ալփափետաց ուսուցանէ։ Նշանագիրս աղփաբետաց հայերէն լեզուին։ Աղփափետացն զառաջինն եւ զանուանսն անգամ զգրոյն չհամարձակի երկրորդել։ Ըստ գծագրացն գումարութեան, որ յալփափետաց անտի վերաթուի։ Մեսրովպ եգիտ նշանագիր դպրութեան հայերէն լեզուին՝ վարելոյ ալփափետացն հանգամանս։ Զի՞նչ ինչ թեթեւ քան զալփափետսն ուսանել կայցէ.(յն զտառս στοιχεῖα) (Մամբր.։ Կորիւն.։ Մանդ. ՟Բ։ Նար. ՟Ղ՟Գ։ Եզնիկ երէց.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)
appetite;
desire, pleasure;
ախորժանօք, with appetite;
with pleasure.
Նա ախորժանօք համբերէ այսմ ամենայնի, եւ ախորժելով քաղցնու, զի դու կերակրեսցիս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։)
pleasure, taste.
Ոչ ըստ մարմնոյ ախորժութեան բաղձանաց, այլ առ գութ սիրոյն Քրիստոսի. (Եղիշ. երէց.։)
illness, disease, indisposition;
affection, passion;
vice, bad habit;
menses;
seed of man;
— ցաւոց՝ դառնութեան, calamity, plague, disaster, any thing troublesome;
— արտասուաց, tears;
— քնոյ, sleep;
— մահու՝ մահացու, mortal malady;
զ—ս մահու ջերանիլ, to be seriously, mortally ill;
— մարդահաճութեան, adulation, flattery;
ապաս ունել ախտի, մեծարել զախտ, to give one's self up to vice, pleasure.
Բազում խնդրովք լի է բանս, եւ բազում սաստիկ ախտս բերէ հերձուածողացն. (Սեբեր. ՟Թ։)
eye;
sight, look;
bud, germ;
hope, expectation;
opinion, suspicion;
յականէ անուանէ, by name, specially, expressly;
յական թոթափել, in the twinkling of an eye, instantaneously;
— առնուլ, to show a respect of persons, to be partial, cf. Աչառեմ;
զակն արկանել, to cast eyes upon, cf. Անտեսեմ;
յակն արկանել, to show;
to review, to read;
ընդ ակամբ ակնարկել, to scowl;
— ունել, to hope, to expect, cf. Ակնկալեմ, cf. Յուսամ;
— յայտնի, — յանդիման, in presence of, visibly, openly;
— յանդիման առնել, to represent, to lay before;
առ ական դիպել to see by accident;
առ ականէ, ostentatiously;
յ— առնուլ, to have an eye to, to watch, to take care of;
—ի խոնարհ, quite confused, cf. Ակնկոր;
կորովաբիբ —, Argus-eyed, piercing eye;
— կառուցեալ հայել, to look fixedly;
տալ ակն, cf. Նայիմ, cf. Նկատեմ;
ակն դնել, cf. Ցանկամ;
ակն ածել, cf. Պատկառեմ, cf. Ակնառեմ, cf. Ամաչեմ, cf. Խնամեմ;
Որպէս բիժ զակամբ եկեալ՝ ոչ թողացուցանէ տեսանել զպատշաճն։ Ճարպոյ եկեալ զակամբ՝ յայլայլութիւն մտաբերէին։ Յորժամ արբեցաւ, եւ գինին եկն զակամբ նորա. (Յճխ.։ Ագաթ. եւ Արծր. Դ. 12։ Բուզ. Է. 7։)
precious stone, jewel, gem;
pearl;
cameo;
— բազմագունի, cf. Բազմագունի;
— վանի, cf. Վանի.
Որպէս բիժ զակամբ եկեալ՝ ոչ թողացուցանէ տեսանել զպատշաճն։ Ճարպոյ եկեալ զակամբ՝ յայլայլութիւն մտաբերէին։ Յորժամ արբեցաւ, եւ գինին եկն զակամբ նորա. (Յճխ.։ Ագաթ. եւ Արծր. Դ. 12։ Բուզ. Է. 7։)
source, origin;
water-spout, spring;
hole, stitch;
ring, link;
— արեւու՝ լուսոյ՝ տունջեան, day-star, the sun, cf. Արեգակն;
— գերեզմանի, grave, tomb;
— տապարի, the orifice of the hatchet, axe;
ակունք լուսարձակք, glass.
Որպէս բիժ զակամբ եկեալ՝ ոչ թողացուցանէ տեսանել զպատշաճն։ Ճարպոյ եկեալ զակամբ՝ յայլայլութիւն մտաբերէին։ Յորժամ արբեցաւ, եւ գինին եկն զակամբ նորա. (Յճխ.։ Ագաթ. եւ Արծր. Դ. 12։ Բուզ. Է. 7։)