to offer, to present, to sacrifice, to give, to dedicate, to attribute, to lend, to propose, to refer, to confer, to devote, to render, to ascribe;
to make, to furnish;
to impose, to inscribe;
ի լոյս —, cf. Լոյս;
— զոք ի կեանս, to give life to;
to vivify;
— զոք առատ պարդեւօք, to load with presents;
to confer great services.
· Calfa
Կատարեցեր զփափաքումն ընծայելոյ քո ի տաճարին։ Որ ընծայես զարարածս բարձրելոյ քում հօր։ Որ ընծայեսցես զմեզ ի կեանսդ յաւիտենից. (Շար.։)
created;
visible, sensible.
· Calfa
Երկիրս այս ընչեղէն է. իսկ որդի աներեւոյթ է, որոշեալ յարարածոց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)
wisdom, maturity, good sense, good judgment;
mildness, gentleness, benignity, affability;
—, Գիրք զգօնութեան, the Book of Wisdom and the Proverbs of Solomon;
սկիգբն — զգօնութեան երկիւղ Տէառն, the fear of the Lord is the beginning of wisdom.
· Calfa
Որպէս ասաց զգօնութիւնն, ի մեծութենէ գեղեցկութեան արարածոց եւ այլն. (Կոչ. ՟Թ։)
to be sacrificed or immolated.
· Calfa
Արարիչն վասն արարածոց զանմահ զենումն զենանի. (Խոսր. պտրգ.։)
to slaughter, to kill;
to immolate, to sacrifice.
· Calfa
Արարիչն վասն արարածոց զանմահ զենումն զենանի. (Խոսր. պտրգ.։)
to be dissipated, dispersed;
to be turned to vapour, to be evaporated, volatilized, exhaled;
tobe in one's dotage, to twaddle, to dote, to get heedless;
— յարտասուս, to melt in tears;
— մտօք, to be wrapt or absorbed in contemplation, to be absent in mind, inattentive.
· Calfa
Զնորին արարածն ի մեղս եւ յապականութեան եւ ի մահու ցնդեալն՝ ինքեամբժողովեալ նոր պատկերաւ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
anguish, affliction;
blame, reproach;
— կրել, to suffer invectives;
to receive reproaches.
· Calfa
Եթէ մոգ իցէ, եւ չարի արարած զգազանսն վասն գազանութեանն ասիցէ, ի հասարակաց մտաց փաշաման կրեալ ըմբերանեսցի. (Եզնիկ.։)
laud, exaltation, glorification.
· Calfa
Զերեւելի արարածս ի փառատրութիւն արարչին կոչէ. (Եզնիկ.։)
changeable, variable, changing, mutable, varying, inconstant;
restless, unsettled, unsteady;
transmutable, alterable.
· Calfa
Իմանալով զարարածոց անկայուն եւ անզօր եւ զփոփոխական բնութիւնս, թէ այլ արարօղ գոյ սորա։ Պատկեր հօր՝ ո՛չ փոփոխական, այլ անփոփոխ համանըման։ Ոչ փոփոխական ոք է, եւ ոչ անցաւոր. (Նար. երգ.։ Շ. Խոսր.։ Երզն. մտթ.։)
to rot, to let rot, to corrupt, to render putrid, to putrefy, to spoil;
— or փտիմ, cf. Փտիմ.
· Calfa
Զմարմին փտեն եւ ապականեն գինւոյ նեխութիւնք։ Մեղք փտեցին զարարածս ձեռաց իմոց. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։ Ոսկ. յաւետիս.։)
sublime, majestic, imposing, high, elevated, superior, grand, noble, generous;
divine, godlike, supernatural, celestial, heavenly;
the Supreme Being;
— կերպարան, imposing aspect;
— ինձ արտաշէս պարթեւ քան զմակեդոնացին աղեքսանդր, Artaxerxes the Parthian seems to me to be superior to Alexander the Macedonian.
· Calfa
Զայսոսիկ տնկելով վեհքն առ մեզ նուազագունիցս. (Պղատ. տիմ.) (ուր վեհքն առդնին իբր արարչակիցք աստուծոյ ի նիւթեղէն արարածս)։ Զի՞նչ միաբանութիւն վեհիցս ընդ մարդկայինս իցէ բնութեան։ Վեհիցն ի բարկութիւն շարժել։ Վեհիցն արժանաւոր բարեբանութիւն պաշտամանց. (Պիտ.։)
to raise again, to restore, to set up again.
· Calfa
Վերականգնին ամենայն արարածս ի յայտնութեան նորա փառացն. (Մաշկ.։)
to cry or pronounce aloud, to vociferate, to proclaim;
to call, to name.
· Calfa
Մանուկ մոլորեալ ուրանօ՛ր եւ երթիցէ՝ զմայր վերաձայնեալ կարդայ։ Վերաձայնեալ կոչէին զարարածս յօրհներգութիւն նմա։ Համարձակել եւ վերաձայնել, թէ օրհնեցէ՛ք. (Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. ատ.։)
over-coat, mantle, cloak;
coverlet, quilt;
— ձիոյ, horse-cloth;
caparison.
· Calfa
Երկինք արարած են ճշմարտին աստուծոյ, եւ է յօդոյ եւ ի հրոյ, եւ է վերարկու երկրի. (Հ. օգոստ. ՟Ժ.։)
prep. adv. up, upon, above;
beyond;
over, aloft;
ի — կողմանէ, from above;
ի — քան, above, over;
— գրեալ, written above.
· Calfa
Փոփոխեալ զդաշտապարս՝ անցանէ վերոյ նոցա ի յերկինս։ Ամենայն արարածոց վերոյ բարձրացաւ. (Լմբ. համբ. եւ Լմբ. վերափոխ.։)
end, finish, conclusion, close;
end, extremity, bound, limit;
tail;
back;
the rear of the army;
cadence, fall;
—ք, cf. Վերջաւոր;
ի —, ի —է, ի —ոյ, after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly;
ի — կոյս, backwards, back, behind;
ի — նահանջել, to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain;
ի — հասանել, to have already one foot in the grave;
ի — կոյս գնալ, to go backwards;
ի —ի թեւոյն անկեալ, assailed the army in the rear;
հասէք ի —ս նոցա, destroy the enemy's rear;
ի — or ի —է եկեալք, survivors, posterity;
ժամանակաւ ի —է, latest or nearest;
ի —ոյս երթեալ զօրէն չար գազանի, given to perversity as a beast;
— բանիս այս, the pith of my discourse is this;
եկն ի —ն, he was at his life's end.
· Calfa
Ընդէ՞ր ի վերջէ յետ արարածոցս մարդն։ Ի վերջէ մարդն ցուցաւ։ Ի վերջէ զիս շտեմարանաց։ ԺԱՄԱՆԱԿԱՒ ի վերջէ։ Ի վերջէ կամ ի վերջ եկեալքն։ Զմեծագոյն ամբաստանութիւն ի վերջէ դնէ. (Նիւս. կազմ. ՟Գ։ Ածաբ. նոր կիր. եւ մակաբ։ Պիտ.։ Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։)
feast after feast.
· Calfa
Աստի մահ եւ թաղումն եւ յարութիւն, աստուստ եւ նոր արարած, վերջատօնակ տօն. (Ածաբ. նոր կիր.։)
cf. Վերտիմ.
· Calfa
Եւ արդ մի՛ ինչ վերտեսցին, որ արարածոցս երկիրպագանեն, թէ զսատանայի կամս ոչ առնիցեն. (Եզնիկ.։)
to dance, to hop, to jump, to skip about;
to put on a cuirass, to wear a coat of mail.
· Calfa
Եւ արդ մի՛ ինչ վերտեսցին, որ արարածոցս երկիրպագանեն, թէ զսատանայի կամս ոչ առնիցեն. (Եզնիկ.։)
similarly.
· Calfa
Որդւոյ ծնունդն առ ի հօրէ՝ տիրապէս ասի. իսկ մարդկան արարածոց՝ փոխադրապէս. (Շ. յկ. ՟Ժ՟Բ։)
to agitate, to toss about, to stir, to drive here and there;
to repeat.
· Calfa
Հոգին տարուբերէր գթայր՝ ի յիւր ստեղծեալ ի յարարածս. (Տաղ.։)
element, elementary substance or matter;
տարերք, elements;
rudiments;
տարերք կենաց, the elements of life;
ըստ տարերց աշխարհի, according to the worldly maxims.
· Calfa
Տարր ժամանակիս։ Տարր գոյից կամ արարածոց։ Տարր արկածից։ Ի փոքուէ տարրէ. (Նար.։)
elemental, elementary, uncompounded.
· Calfa
Տարրական օրէնքն (առ մովսեսիւ)։ Տարրական անցաւոր արարածք։ Առանց տարրական օդոց. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։ Ագաթ.։ Նար. ՟Ժ՟Դ։)
cf. Տարրաւոր.
· Calfa
Բնութիւնք տարրեղէն արարածոցս։ Տարրեղէն նիւթովն. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Զ։ Լմբ. սղ.։)
saving the world, all-saving.
· Calfa
Զթագաւորն յաւիտենից տիեզերակեցոյց, եւ որ փրկեացն զարարածս ամենայն. (Գանձ.։)
aspect;
appearance, look, sight, view;
air, mien, visage, image;
spectacle, representation;
vision, apparition, phantom, spectre, dream;
phenomenon;
contemplation;
theory, idea;
գեղեցիկ —, — գեղոյ, beauty, loveliness;
գեղեցիկ տեսլեամբ, handsome, beautiful, charming;
երկնային —, celestial vision;
— դիմաց, figure, physiognomy;
ի — ածել, to represent, to perform, to put upon the stage;
— լինել աշխարհի, to be made a spectacle unto the world;
— տեսանել, to have a vision;
արար տօն տեսլեան, խաղու, he held a festival with public games;
ի — ամենեցուն, before all men, or all eyes;
եղեւ բան տեառն առ աբրամ ի տեսլեան, God spoke in a dream to Abram;
տեսլեամբ բնութեան պարապեալ, given to the contemplation of nature;
— աչացն է հաւատարիմ եւ ոչ լուր ականջացն, hearing is believing but seeing has no fellow.
· Calfa
Ազգի ազգի տեսիլք մոլեգինք լինին ի քաղաքս բազումս. բայց մեք ունիմք զտեսիլ մեծամեծաց սքանչելեացն աստուծոյ։ Որ ոք զտեսիլ աշխարհիս սիրեցին տեսանել։ Տեսօղ պէսպէս տեսլեանց երեւելի արարածոցս. (Վեցօր. ՟Դ. ՟Զ։)
Providence;
direction, inspection, superintendence, survey, watch;
incarnation;
police;
government;
աստուածական, վերին —, Divine Providence.
· Calfa
Աստուածային տեսչութեամբ։ Որ խնամես տեսչութեամբ զքո զարարածս։ Ոռոգէ տեսչութեամբ սուրբ հոգւոյն. (Շար.։ Լմբ. ժղ.։)
God, the Lord;
Sir, lord, master, Mister, Mr.;
possessor, owner, master;
Reverend, Rev.;
ով —, Lord! o Lord! good God! Heavens! goodness! good gracious!
— արքայ, Sire!
— իմ արքայ, o King! o Majesty!
— իմ, My Lord;
— թովմաս, Mr. Thomas;
Rev. Thomas;
— լինել, կալ, to be or become master of, to be lord over, to rule, to overcome, to master;
յամի տեառն, in the year of our Lord, Anno Domini;
յիս տէր, oh my lord! I pray you my lord! tell me my lord!
յի՛ս դարձ տէր, oh king hear us!
— բայի, objective or accusative case;
· Calfa
κύριος dominus. Իշխան ի վերայ ծառայից եւ հպատակաց, եւ սեպհական ընչից. պէտ եւ գլուխ ազգի եւ երկրի՝ մարմնաւոր կամ հոգեւոր, որպէս հաղորդեալ իշխանութեանն աստուծոյ, որ միըայն է տէր ամենայն արարածոց, եւ տէր տերանց.
encouragement, exhortation, comfort;
courage.
· Calfa
Ցուցեալ ամենայն երկրաւորաց զքաջալերութիւն ամենայն մեռելոց յարութեան ... Մխիթարութիւն՝ քաջալերութիւն առ արարածս մատուցանէ. (Ագաթ.։)
very faithful;
most confiding.
· Calfa
Քաջահաւատ մանկունքն զամենայն արարածս յօրհներգութիւն կոչէին. (Հարցնափառ.։)
cf. Քառակուսի.
· Calfa
Նշանաւ խաչիւ եւ սուրբ աւետարանաւն ի քառակոյս կողմանէ տեառնադրեն զամենայն արարածս. (Եպիփ. ծն.։)
adj. s. square;
— արմատ, root — թուոյ, of a number.
· Calfa
Նշանաւ խաչիւ եւ սուրբ աւետարանաւն ի քառակոյս կողմանէ տեառնադրեն զամենայն արարածս. (Եպիփ. ծն.։)
to herald, to proclaim by heralds, to announce publicly, to publish loudly, to cry;
to preach;
թագաւոր —, to proclaim king;
— յանապատի, to preach in the desert;
— օրինակաւ անձին, to practise what one preaches, to be the first to set an example to others.
· Calfa
examination;
research, discussion;
inquiry, inquest, inquisition;
control;
thorough investigation;
— խղճի, self-examination;
ի — մտանիլ, to examine;
ընդ քննութեամբ անցանել, to pass the censorship;
ընդ քննութեամբ արկանել, to examine, to control;
to criticize, to censure.
· Calfa
Զքննութիւն արարածոց յօրինեաց որպէս զգիր դպրութեան։ Յայտնի էր առանց քննութեան։ Աստ քննութեան պէտք են. (Յճխ. ՟Է։ Իգն.։)
sister's, sisterly.
· Calfa
Մայրենի եւ քուրական առականօք զարարած լուսաւորացն մուծանէ. (Եզնիկ.։)
cf. Քստմնիմ.
· Calfa
Դողումն եւ սոսկումն ունի զարարածսն. յայտ առնէ երկիր շարժելովն, օդքն դժդմելովն եւ քստմելով, եւ ծով սաստկութեամբ ալեացն սպառնալեօք. (Եզնիկ.։)
to profit, to boot, to be advantageous or profitable, to fructify.
· Calfa
Յայտ առնեն մեզ՝ եթէ արարածք են, օգտելով եւ վնասելով. (Յճխ. ՟Դ։)
to bless, to shower down or bestow blessings on;
to bless, to consecrate, to offer;
to bless, to glorify, to sing hymns, to praise;
to bless, to prosper, to speed;
to salute, to greet;
to curse, to blaspheme;
— զսեղան, to say grace, to ask a blessing;
— զոք յերեսս, to curse a person to his face;
ո՞չ օրհնեցի զքեզ, didnt I curse you nicely ?
· Calfa
εὑλογέω benedico. Բարեբանիլ. գովել. մաղթել կամ կամիլ ումեք զբարիս. սուրբ եւ նուիրական համարել կամ առնել. ուստի՝ Օրհնել աստուծոյ զարարածս՝ է բարիս խոստանալ եւ շնորհել, եւ սրբել զնոսա.
hymn, canticle, praise.
· Calfa
Կոչէին զարարածս յօրհներգութիւն աստուծոյ։ Յամենայնի զաղօթս եւ զօրհներգութիւնս ի բերան կալցուք։ Օրհներգութեանց եւ սաղմոսաց փոյթ առնել. (Յհ. իմ. ատ.։ Լմբ. սղ.։ Մխ. առակ.։)
Եթէ յայնչափ ժամանակաց (յետ ազդ առնելոյ) եկեալ առ իւր արարածսն՝ անընկալ եղեւ, ո՞րչափ անազդելոցն եւ անհամբաւելոցն. (Ագաթ։)
Եւ եթէ գոն ձկունք՝ որ զբարի բարք ունիցին յարարածին իւրեանց, մեզ եւս պարտ եւ պատշաճ է լինել բարեբարք մերով արձակ կամօք. (Վեցօր. ՟Է։)
Է, էի էք, էից կամ էոց. գ. τὁ ὅν, τὰ ὅντα ens, entia, quae existunt Էակ եղական. առէք. արարած. որ կանս, գոյք. եղեալ ինչ. իրք.
Է, էի էք, էից կամ էոց. գ. τὁ ὅν, τὰ ὅντα ens, entia, quae existunt Էակ եղական. առէք. արարած. որ կանս, գոյք. եղեալ ինչ. իրք.