Definitions containing the research բան : 7153 Results

Հայցեմ, եցի

See full entry →

va.

to request, to ask;
to entreat, to beg earnestly, to beseech, to implore, to solicit, to pray;
to seek, to search;
— օգնութիւն, to implore aid or succour;
շնորհ —, to entreat a favour.


Հանապազաջան

See full entry →

adj.

always endeavouring, always careful, industrious, active, assiduous.

NBHL (1)

Միշտ է ընդդիմամարտ մարդկան բանսարկուն, եւ հանապազաջան ի պատրելն զմեզ. (Լմբ. պտրգ.։)


Հանապազորդեմ, եցի

See full entry →

vn.

to continue, to persevere, to last, to endure;
to frequent;
ոչ —, to discontinue, to interrupt, to cease;
— յաղօթս, to continue instant in prayer.

NBHL (1)

Հանապազորդէի ի վարդապետութիւն բանին. (Եւս. քր. ՟Զ. 19։)


Հանապազորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assiduity, perseverance, persistence.

NBHL (1)

Իմովս բանիւ առ աստուած կադալ հանապազորդութեամբ. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)


Հանապազօրեայ

See full entry →

adj.

quotidian, daily.

NBHL (1)

Հանապազօրեայ է բանք աղօթիցս. (Խոսր.։)


Հանգանակաւոր

See full entry →

adj.

rated, contributed, clubbed together.

NBHL (1)

Որ ինչ հանգանակաւ լինի ի միաբանելոց.


Հանգանակեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to rate, to club, to contribute, to club together, to subscribe;
to contribute, to have a share in, to be accessory to.

NBHL (2)

եւ չ. իսկ կր. իբր ձ. ի συμβάλλω sortem vel portionem do, convenio. սկ Հանգանակող συμβολοσκόπων comessationibus vacans. Մասն դնել ի հանգանակս, իրօք կամ նմանութեամբ. մասնաւորել. եւ Ընկերանալ. դաշնաւորիլ, միաբանել, զուգել, լծել, իլ. ժողովել, իլ. եւ Զուգակշռել, համեմատել, իլ.

Բե՛ր, նախ քան զզանազանութեանցն վարդապետութիւն՝ սակաւ ինչ վասն նորա հանգանակեսցուք. այսինքն բանս ի մէջ առցուք. (Անյաղթ պորփ.։)


Հանգոյն

See full entry →

adv. adj.

as, like, after the manner of;
almost, nearly;
cf. Հանգունակ.

NBHL (1)

Հանգոյն գտանէ տէրունական հրամանքն իւր զժողովողիս բանս. (Լմբ. ժղ.։)


Հանգոյց, գուցից

See full entry →

s. bot. fig. mus. ast.

knot;
tie, bond;
station, post, stage, resting-place;
cf. Կայարան;
գորդեան —, the Gordian knot;
knot, joint;
knotty point, rub, difficulty, intricacy, tangle;
note;
վերելից or վերամբարձ, վայրաբեր, ascending, descending node;
գիծ —գուցից, nodal line;
— առնուլ, to make or tie a knot, to knot;
արձակել զ—ն, to untie, to loosen or undo a knot;
լուծանել զ—սն, to untie or cut the knot of a difficulty or question, to delucidate;
— ի —գուցէ փախչել, to flee by post, or by relays of horses.

NBHL (1)

Ի հանգոյց բանից դժուարալուծաց ազատեալք. (Վրդն. ծն.։)


Հանգունակից, կցի, կցաց

See full entry →

cf. Հանգունակատիպ.

NBHL (1)

Առ աննմանս հանգունակից բանաւորութեանց։ Հանգունակից առաջնոյն՝ անուամբ եւ իրօք. (Նար. ՟Ժ՟Ե. ՟Ղ՟Զ։)


Հանգուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to repose, to give repose, to leave to rest;
to recruit, to relax, to refresh, to ease, to recreate;
to lay, to set, to put, to place;
to finish, to end;
to bury, to inter;
to translate, to remove to heaven;
to make happy, to beatify, to glorify;
— յերկոց տունջեան, to rest from daily labour, to repose.

NBHL (3)

ՀԱՆԳՈՒՑԱՆԵԼ. Կացուցանել. աւարտել. գլխաւորել. կնքել զբան. կր. յանգիլ. կատարիլ.

Առ այժմ աստ հանգուսցուք զբանս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։ եւ յհ. ՟Ա. 4։ Նիւս.։ Փարպ.։)

Ի փառս հանգուցին զբանն։ փառաւորութիւն հանգոյց զբանն. (Իգն.։ Ոսկ. գղ.։)


Հանգստարար, աց

See full entry →

adj. s.

comforting, restoring, refreshing, recreating, reviving;
Therapeutae.

NBHL (1)

Յորմէ եւ բանն Գանձ. անդ. սխալագիր.


Հանդարտեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to tranquillize, to appease, to calm;
to render tranquil, to soften;
to be appeased, calmed, tranquillized;
to abate, to be settled, to diminish, to assuage;
to hold one's peace, to keep silence;
to support, to endure, to suffer, to resist, to be able;
— զկիրս, զամբոխեալ միտս ուրուք, to calm the passions, to relieve anxiety.

NBHL (2)

Ի շաբաթուն հանդարտեցին վասն պատուիրանին։ Հանդարտեսցես, եւ ոչ ոք իցէ՝ որ պատերազմիցի ընդ քեզ։ Բարիքն հանդարտեն յամենայն ժամ։ Եղիուս հանդարտեաց ի տալոյ պատասխանի յոբայ։ Հանդարտեաց ահն հեթանոսաց։ Հանդարտեաց երկիրն յուդայ ամս տասն։ Ոչ հանդարտէին, այլ ի նմին խռովութեան կային։ Հանդարտելոցն յուսով։ Հանդարտեա՛ եւ մնա՛ դու ի բանակիս քում։ Մինչեւ յե՞րբ ոչ դադարիցես. (հանդարտեա՛, զի եւ մե՛ք խօսեսցուք. եւ այլն։)

Զօրութեան բանից քոց ո՞ հանդարտեսցէ։ Երկիս ոչ կարէ հանդարտել ամենայն բանից նորա։ Կամ հանդարտիցե՞ն երիվարք ի մէջ մատակաց։ Չորրորդին ոչ կարէ հանդարտել։ Ոչ կարէր հանդարտել քաղաքն ընդդէմ յուդայ։ Ոչ հանդարտէին հրամանին։ Ոչ հանդարտեսցեն բարկութեան, կամ առաջի բարկութեան նորա։ Ոչ հանդարտեաց իւրում ամբարտաւանութեանն։ Ոչ կարէր երկիրն պանդխտութեան հանդարտել նոցա ի բազմութենէ ընչից իւրեանց։ Ոչ կարեմ միայն հանդարտել ձեզ.եւ այլն։


Հանդերձաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

business, occupation, calling;
work.

NBHL (1)

πράγμα opus, negotium. Գործաւորութիւն. իրագործութիւն. ծառայութիւն. բան գործ.


Հանդերձեմ, եցի

See full entry →

va.

to dress, to get ready, to prepare;
to make or get up;
to put in order, to arrange, to dispose, to fit up, to settle;
to provide, to furnish, to garnish, to set off, to deck, to adorn, to embellish, to clothe;
to equip, to arm, to fit out;
to construct.

NBHL (2)

Զբանիցն յարմարութիւն հանդերձեն. (Նար. ՟Ի՟Զ։)

Ահա հանդերձի (կամ ձէ, կամ ձեալ է) բանսարկուն արկանել ի ձէնջ ի բանտ. (Յայտ. ՟Բ. 10։)


Հանդերձիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to prepare oneself, to get ready, to be in readiness, to set about, to fall to, to be about to, on the point of, going to;
to dress, to put on one's clothes, to clothe oneself;
— ի չու, to get ready or prepare for a journey;
—ձեալ էր դարձ առնել ի տուն, he was ready to return, or was on the point of returning home.

NBHL (1)

Ահա հանդերձի (կամ ձէ, կամ ձեալ է) բանսարկուն արկանել ի ձէնջ ի բանտ. (Յայտ. ՟Բ. 10։)


Հանդիպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հանդիպումն.

NBHL (2)

Չափաւորութիւն բանի, եւ ժամանակի հանդիպութեան. (Բրս. հց.։)

Վայելուչ հանդիպութեան պատճառք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Հանդիսական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

solemn, pompous;
spectator, assistant.

NBHL (1)

Արկին ի հանդիսական բանի։ Գրեալ առ նա հանդիսական նամակ. (ՃՃ.։)


Հանդիսակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

companion in an assembly or solemnity;
companion in arms, fellow-soldier, comrade.

NBHL (1)

Մաքրագործ բանիցն նոցա հանդիսակից գտանիլ, եւ մակացու. (Սարգ.։)


Հանդիսանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to enter the lists, to fight, to wrestle, to vie with;
to labour hard, to strive, to endeavour, to try, to attempt;
to signalize or distinguish oneself, to render oneself illustrious, to be celebrated, renowned, to be made public with praise;
to show one's courage or mettle, to figure, to shine;
to assemble at a public festival or ceremony, to celebrate;
քաջայաղթ —, to make stupendous conquests, to do or work wonders;
յաղթող —, to remain victorious;
յաղթող — իրիք, to be victorious over, to be conqueror.

NBHL (1)

Հանդիսանալ ի բարի վարս, կամ ի բարեպաշտութեան վարս, ի պահել զպատուիրանս, կամ ի կեանս կենցաղօգուտս. ի բոլոր բարեկարգութիւնս կամ յոչ ախորժելիսն աստուծոյ, կամ ի տեսութիւն բանիս։ Հանդիսացայց ըստ կարուղութեան իմում։ Հանդիսացայց օրինակաւ իւիք յայտնի կացուցանել. (Յճխ.։ Յհ. կթ.։ Նար.։ Նչ. եզեկ.։ Առ որս.։ Սարգ.։)


Հանդիսապէս

See full entry →

adv.

in a procession, with pomp, gloriously.

NBHL (1)

Հրապարակաւ. յայտնի եւ երեւելի օրինակաւ կամ բազմութեամբ ժողովոյ. պարակցութեամբ. միաբան։


Հանդիսաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

pompous, solemn;
public;
combatant, athlete, champion.

NBHL (1)

εὕδημος, δημόσιος publicus εὑκλεής celebris եւ այլն. Հրապարակական. համաշխարհական. քաղաքական. դիմոսական. միաբանական. ատենական. հռչակաւոր. երեւելի. տօնախմբական.


Հանդիսաւորիմ

See full entry →

vn.

cf. Հանդիսանամ.

NBHL (1)

Հանդիսանալ. միաբանիլ. հանդէս առնել. եւ Փորձիւ յայտնի առնել.


Հանի, նւոյ

See full entry →

cf. Հան.

NBHL (1)

Հանին՝ մօրն մայրն է. հայելով յայս բան Նարեկի։


Հանճարաբար

See full entry →

adv.

ingeniously, wisely, judiciously.

NBHL (1)

Եթէ ոք հանդերձեալ է հանճարաբար բանիւ վարիլ. (Բրս. յուդիտ.։)


Հանճարակուռ

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (1)

Դնէ զհանճարակուռ բանս զայս, եւ ասէ. այլ քրիստոս եկեալ քահանայապետ. (Վրդն. քրզ.։)


Հանճարամիտ

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (1)

Հանճարաշատ եւ կորովաբան. (Զքր. ծործոր.։)


Հանճարայեղց

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (1)

Հանճարաշատ եւ կորովաբան. (Զքր. ծործոր.։)


Հանճարեղ, աց

See full entry →

adj. s.

full of wit, of ingenuity, of sense, witty, ingenious, intelligent, wise, sensible, clever, clear-sighted, judicious, prudent, right-minded;
—եղ այր, a genius, man of great parts, of rare talent;
—եղք, men of wit.

NBHL (2)

συνετός, συνίων, φρόνιμος , ἑπιστημῶς intelligens, sapiens, prudens, scientia praeditus, peritus. Ունակ հանճարոյ. քաջահանճար. իմաստուն. գիտնաւոր. զգօն. ուշիմ. հնարագէտ. խոհական. ճարտար. խելացի, բանիբուն.

Հանճարեղ իմաստութիւն, կամ որոշողութիւն, առաքինութիւն, խորհուրդ, բան. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Զ։ Նախ. իմ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Երզն. մտթ.։)


Հանճարիմաստ, ի

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (1)

ՀԱՆՃԱՐԻՄԱՍՏ ՀԱՆՃԱՐԻՄԱՑ. Ուր գոյ իմաստ կամ իմացուած հանճարոյ. խորհրդաւոր. հանճարաւոր. հանճարեղ. խելացի, բարակ խելքի բան.


Հանճարիմաց

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (1)

ՀԱՆՃԱՐԻՄԱՍՏ ՀԱՆՃԱՐԻՄԱՑ. Ուր գոյ իմաստ կամ իմացուած հանճարոյ. խորհրդաւոր. հանճարաւոր. հանճարեղ. խելացի, բարակ խելքի բան.


Հանրական, ի, աց

See full entry →

adj.

general, universal.

NBHL (1)

Եւ զարարիչըն հանրական, որով բոլոր էակս ստեղծան։ Ոմանց տայ շնորհ մեկնել բանի, զի հանրական լուր օգտեսցի. (Յիսուս որդի.։)


Հաշտ, ից

See full entry →

adj.

reconciled;
propitious, favourable, friendly, kind, kindly, benevolent;
— առնել, to conciliate, to reconcile;
to render propitious, to propitiate;
— լինել, to be reconciled;
to be propitious, favourable.

NBHL (1)

Հաշտ եւ համբոյր բանիւ. (Փիլ. իմաստն.։)


Հաշտարար, աց

See full entry →

s. adj.

conciliator, reconciler, peace-maker, pacifier;
conciliating, pacifying.

NBHL (1)

Խնդրուածս հաշտարարս։ Հաշտարար բանիւ. (Յհ. կթ.։ Նար. ՟Ձ՟Է։)


Հաշտեցուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

conciliatory.

NBHL (1)

Խնդրուածք հաշտեցուցիչք։ Բարձրելոյն հաշտեցուցիչ բանք։ Բարբառ հաշտեցուցիչ աստուծոյ ընդ մարդկան ազգի. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)


Հաշտիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to be reconciled, to agree, to make peace, to become friends;
մերձ էր արեւն ի —, the sun was about to set.

NBHL (1)

Գալ կամ դառնալ ի հաշտութիւն. միաբանիլ ի խաղաղութիւն. հաշտըւիլ.


Հաշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հաշտումն.

NBHL (1)

cf. ՅԱՇՏ. καταλλαγή, εἱρήνη, ἁγάπησις , φιλία reconciliatio, pax, societas. Հաշտ առնելն եւ լինելն. հաշտելն. դարձ եւ բարեկամութիւն. խաղաղութիւն. հաճութիւն. սէր. միաբանութիւն.


Հասանեմ, հասի

See full entry →

vn.

to arrive at, to attain, to reach;
to catch, to take, to surprise;
to get, to obtain, to gain;
to be destined, allotted or obliged to;
to ripen, to become ripe;
to understand;
— ի վերայ, to comprehend, to conceive, to understand, to apprehend, to catch at;
to penetrate, to break into;
յեղակարծում, յանակնկալս ի վերայ —, to surprise, to catch;
to overtake, to come on like a thunderclap;
— ի պաշտօն, to obtain, to get hold of a place or post;
ի պատիւ —, to rise to dignities, to be promoted to high rank;
— զքաղաքաւ, to assault the city;
— ի վերայ իրաց աշխարհին, to assume the direction of, to take in hand public affairs;
— ի ցամաք, to disembark, to land, to arrive;
— վիրաց, to draw to a head, to gather;
եթէ զնա ոչ —նէ ինձ տեսանել, if I should not happen to see him;
թէեւ մեռանել ինձ —նիցէ ընդ քեզ, even were I to die with thee;
—նէ քեզ դարձեալ մարգարէանալ, you must prophesy anew;
գուցէ —նիցէ քեզ անձրեւ, lest the rain should surprise you;
ծերացեալ հասեալ յարս, old, among the elders;
հասեալ ժամ, present.

NBHL (2)

Հասանել յերկնից յերկիր. ի վերայ երուսաղէմի. ի վերայ իմ, նորա։ Հասանել առ նա. ի տարեկանս. ի մի վայր։ Հասցես զքաղաքաւս։ Հասանեն սահմանքն ի գլուխ լերինն։ Հասանիցեն ձեզ չարիք, կամ ումեք մեղք մահապարտութեան։ Հասի յառնուլ զքաղաքս։ Հա՛ս ի վերայ։ Հասանիցէ՞ ի վերայ քո բանս իմ, եթէ ոչ։ Ի վերայ զօրաւորաց զօրաւոր քննութիւն հասանէ։ Եհաս ժամ, կամ ժամանակ, որ, եւ այլն։ Հասանել յառաւօտ, յերեկոյ, ի ծերութիւն. եւ այլն։

Ոչ կարացեալ հասանել իրացն։ Կէսքն հասին ճշմարտութեանն։ Ճշդիւ գտակաւ հասանել համարոյ ժամանակացն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Եզնիկ.։ Եւս. քր.։)


Հասարակ, աց, ուց

See full entry →

adj. adv. gr. rhet.

common, ordinary, usual, trivial, vulgar, low;
common, public;
equal, alike;
half, semi, demi;
in common, together, equally, generally;
appellative;
— անուն, common gender;
— բայ, deponent verb;
—, —օր, noon, noon-tide, midday;
ի — աւուրն, զ— աւուրբ, at noon;
ց— օր, till noon;
— գիշեր, midnight;
— տարի, one year with another;
— տեղիք, the common places, general topics;
—աց կեանք, common life;
թշնամի —աց, the common enemy;
միտք, կարծիք, —աց, common sense;
—աց հաւանութեամբ, with one accord;
օգուտ —աց, the public interests;
իրք —աց, public affairs;
ծախիւք —աց, at the public expense;
—աց վարել կեանս, to live in common;
—աց ունէին զինչս, they had every thing in common.

NBHL (6)

Եղեւ նմա հիւանդանալ եւ մեռանել ի հասարակ ճանապարհի. կէս ճամբան. (ՃՃ.։)

ՀԱՍԱՐԱԿ. որ եւ ՀԱՍԱՐԱԿԱՑ. κοινός communis. Հաղորդ. կցորդ. միաբան. միախորհ. բոլորական. ընդ հանուր. եւ Համանման. միօրինակ. հաւասար. ամմէնը մէկսիրտ, միակերպ.

Հասարակ բանիւ։ Վճիռ մահուն՝ որպէս հասարակ բնութեանս, եւ ինձ ի վերայ կայ. (Լմբ. տնտես. եւ Լմբ. պտրգ.։)

Չէին ասէ հասարակ եւ միաբան վկայութիւնք։ Չէ հասարակ՝ բնաւ չհպել ի խորհուրդն, եւ հպել եւ յանցանել. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես.։)

ՀԱՍԱՐԱԿ. մ. ὀμοθυμαδόν, ὀμοῦ concorditer, unanimi consensu. Ի միասին. միաբան. միանգամայն. առ հասարակ. մէկ տեղ, մէկ սրտով.

Ոչ միոյ ազգի եւ միոյ սեռի, այլ հասարակ ամենայն բանականաց. (Շ. բարձր.։)


Հասարակաց

See full entry →

adj.

common, public;
cf. Հասարակ.

NBHL (2)

Հասարակաց արարիչ տէր, կամ հասարակաց բնութիւն, օրէնք, բարին, բանտ։ Հասարակաց եղբայրութեանն։ Հասարակաց ժողովրդեանն. (Յճխ.։ Խոսր.։ Նար.։ Լմբ.։ ՃՃ. եւ այլն։)

Կամ որպէս ἵσος aequalis, Հաւասար. զոյգ. եւ միաբան.


Հասարակագործեմ

See full entry →

va.

to cooperate.

NBHL (2)

ՀԱՍԱՐԱԿԱԳՈՐԾԵԼ. κοινοπραγέω una operor. Ի միասին կամ միաբան գործել.

Անհնար է կատարած առնուլ ի ֆեռն միոյ, այլ պէտքն պահանջեն ամենայն իրօք երկուց հասարակագործել։ Զգայութեանց հասարակագործեցելոյ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։)


Հասարակագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cooperation.

NBHL (1)

κοινοπραγία cooperatio. Միաբան գործելն. գործակցութիւն.


Հասարակական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

common, public, general;
ordinary;
communist.

NBHL (2)

Զոր ոչ մարդ հասարակական գիտէ, այլ՝ բան մարմին եղեալ. (Սարկ. հանգ.։)

Հասարակական անուն է ամենայն բուսոց՝ բանջար. (Վրդն. ծն.։)


Հասարակապատիւ

See full entry →

cf. Համապատիւ.

NBHL (1)

Ի ձեռն պարզ բանի հասարակապատիւ ամենեցուն պատմելով. (ՃՃ.։)


Հասարակաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equality, parity;
— աւուր, equinox.

NBHL (2)

Հաւասարութիւն. միաբանութիւն. կցորդութիւն.

Հանդերձեալ էր առ հասարակաւորութիւն միաբանութեան եւ խօսից գալ. (Փիլ. լին.։)


Հասարակեմ, եցի

See full entry →

va.

to equal, to divide in two parts, in halves;
to share, to part equally, to portion out;
to accomplish;
— զսէրն ընդ ամենեսին, to love impartially, to be large-hearted;
մի —եսցեն զաւուրս իւրեանց, they shall not live out half their days.

NBHL (1)

Սկսանի հասարակիլ ի վերայ նորա անարգութեան օր կենցաղոյս. (Լմբ. սղ.։ (զի զբան սաղմոսին՝ որ ըստ ՟Ա նշ. թուին ձգել յայս ՟Գ նշ։))


Հասարակօգուտ

See full entry →

adj. s.

of public utility;
the common weal.

NBHL (1)

Հարկաւոր օրէնք, եւ յոյժ հասարակօգուտ։ Այնք որ զհասարակօգուտն գործեն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. բագն.։)


Հասարակօրէն

See full entry →

adv.

commonly, ordinarily, generally.

NBHL (1)

Միաբան առհասարակ. հասարակաց. եւ Առաջի բազմութեան.


Հասկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to understand.

NBHL (1)

Զբովանդակն յեկեալ եղբարցդ հասկանայք։ Հասկացաք եւ զոր բանից ծանոյց մեզ. (Շ. թղթ.։)


Հասկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to understand.

NBHL (1)

Հասկացուցէ՛ք նոցա զծածուկ բանս սուրբ գրոց. (Շ. թղթ.։)