Զինչ գործիցէք, ի փառս աստուծոյ արասջիք. դուք աւադիկ հայհոյութիւն եւ անփառաւորութիւն գործէք զինչ գործէքդ. (Ոսկ. կող.։)
Զեղծումն գործել անօգտակարաւ։ Յանօգտակարիցն համարել դասու. (Պիտ.։)
Արդարեւ ողբոց եւ մեծամեծաց արժանի է աշխարանաց գործն. (Սարգ. քհ.։)
Չեւ եւս երեւի մեզ ապաժամանութիւն գործոյն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)
Մի՛ զայժմու կերպարանդ, այլ զառաջու գործեցեալսն նկատեալ յիշեցէ՛ք. (Պիտ.։)
Քանզի ած հասոյց ի գլուխ առաքինութեանց, ապա եւ զառընթերակաց նորին զեղծագործ ապականութիւնն քակէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)
Ոչ միայն աստուածարեալ մարմնովն սքանչելագործէր. (Սարկ. հանգ.։)
Զոր ատեամն՝ զայն գործեմ։ Որ զիս ատեայ, եւ զհայրն իմ ատեայ։ Ոչ ատեայր յերէկն եւ յեռանդ։ Ատեայր եւ թշնամութեամբ կայր ընդ կողմն իսկայէլի. (Հռ. ՟Է 15։ Յհ. ՟Ժ՟Ե 23։ Օր. ՟Ժ՟Թ 4։ ՟Ա. Մակ. ՟Է 26։)
ποιῶν faciens, auctor Որ առնէ. գործօղ. կատարիչ. պատճառ. ասի եւ ԱՌՆԵԼԻ ԱՌՆՕՂ. ընօղ.
Արարող ուղղութեանց, կամ ուղիղ գործոց, բարեաց, չարեաց, բանից, կապարճաց, եւ այլն. (Փարպ.։ Պիտ.։ Նար.։)
Յաղագս շաղմանեսի, եւ արջառակաշեացն որոտմանց։ Չոր եւ կարծր արջառակաշիւք (կամ շիւք, իբր շիօք) եւ կարասեօք թնդմունս եւ հնչմունս գործէր. (Նոննոս.։)
Կարգել մի ըստ միոջէ զիրս եւ զգործս, զբազմայեղանակ դիպմունս Հայաստան աշխարհիս. (Փարպ.։)
cf. Քերովբիմ.
Քերովբէս զնոսա ասէ, որ թարգմանի յաճախ գիտութիւն կամ հեղումն իմաստութեան ... քանդակագործ արարուած՝ որ ասէ քերոբ. (Նչ. եզեկ.։)
Արասցե՛ս երկուս քրովբէս ոսկիս ճախարակայս։ Խօսեցայց ընդ քեզ ի վրուստ ի քաւութենէ անտի ի միջոյ երկուց քրովբէիցն։ Արասցես խորան տասնփեղկեան. քերոբ՝ գործ անկուածոյ գործեսցէս զնոսա։ Արասցես վարդագոյր. գործ անկուածոյ գործեսցես զնա քերուբ. (Ել. ՟Ի՟Ե. ՟Ի՟Զ։)
cherub;
cherubim.
Քերովբէս զնոսա ասէ, որ թարգմանի յաճախ գիտութիւն կամ հեղումն իմաստութեան ... քանդակագործ արարուած՝ որ ասէ քերոբ. (Նչ. եզեկ.։)
Արասցե՛ս երկուս քրովբէս ոսկիս ճախարակայս։ Խօսեցայց ընդ քեզ ի վրուստ ի քաւութենէ անտի ի միջոյ երկուց քրովբէիցն։ Արասցես խորան տասնփեղկեան. քերոբ՝ գործ անկուածոյ գործեսցէս զնոսա։ Արասցես վարդագոյր. գործ անկուածոյ գործեսցես զնա քերուբ. (Ել. ՟Ի՟Ե. ՟Ի՟Զ։)
scratch;
scraping, rasping.
Որպէս մորէգործք, որք արտաքոյ եւ ներքոյ քերուածովք զմորթն սրբեն. (Երզն. քեր.։)
to detach, to separate, to extrange, to remove, to take away;
— ի ստենէ զորթն, — զմանուկն ի կաթին սովորութենէ, to wean;
— զսիրտ յաշխարհէ, ի հեշտութեանց, to wean or detach one's heart from worldly matters.
Յինքենէ անջատեալ որոշէ եւ ի բաց քեցէ։ Միջնորդ լինի եւ դատաւոր երկոցուն կողմանց, որք ի միմեանց քեցեալ թուին, սէր եւ միաբանութիւն գործելով. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)
Տե՛ս, ո՞րպիսի գործս վրիժուց ունիմ, զոր ինչ առ ձեր դատաւորսն սուրն եւ հուրն եւ ծովընկեցիկն (առնել) գործեն. (Սեբեր. ՟Բ։)
Անձնիշխան կամայական կամարարութիւն։ Կայք յատենիս որպէս զանմեղս զբարեգործոկս, եւ լի ամենայն կամարարութեամբ մեր. (Արծր. ՟Ա. 1. եւ ՟Գ. 5։)
Ասէր ցկասեցուցիչսն, զի՞նչ գործէք, զ՞ի լայք եւ ճմլեցուցանէք զսիրտս ի ներքս. (Սեբեր. ՟Թ։)
Կատարիչ ասի (քահանայն), նախ՝ վասն մկրտութեան, երկրորդ՝ ձեռնադրութեան սակս (որով քահանայագործ է, եւ արձակէ). (Սարկ. քհ.։)
Իսկ զայլսն՝ որ ի նոցանէն գործեցան ստեղծուածքն եւ կենդանագրածսն՝ աստուածս համարեցան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Մաքրեցի կտաւեցի զնա ի գործոյն ամուրհացւոցն։ Լքից զայգի իմ, զի մի՛ կտաւեսցի. (Մծբ. ՟Ե. ձ։)
ՀԱԿԱՌԱԿԻՄ որ եւ ՀԱԿԱՌԱԿԵՄ, եցի. չ. ἁντίστημι, ἁντίκειμαι, ἁντιπίπτω resisto, obsisto, obnitor φιλονεικέω, ἁντιλέγω rixor, contendo, contradico եւ այլն. Հակառակ լինել կամ կալ. ընդդիմանալ՝ բանիւ կամ գործով, կամ իւիք օրինակաւ. կռուիլ. կագել. վիճել. պիդել։ Ուստի եւ Հակառակօղ՝ է ըմբոստ։ հակառակասէր։ Տե՛ս (Միք. ՟Բ. 8։ Զաք. ՟Գ. 1։ Իմ. ՟Ժ՟Ե. 9։ Ծն. ՟Ի՟Զ. 21։ Թուոց. ՟Ի՟Է. 14։ Առակ. ՟Ժ. 12։ Ղկ. ՟Ի. 27։ Եզեկ. ՟Գ. 7։ Ովս. ՟Դ. 4։)
πέσσων, πεσσούσα pistor, pistrix, panificus. Եփօղ հացի. հացարար. հացագործ. (առաւել կին)
ՅՈՐՄԷ ՀԵՏԷ. մ. Ի ժամանակէ անտի եւ այսր. յետ այնր ժամանակի՝ յորում այն ինչ գործեցաւ. քանի՛ որ, ան բանը ըլլալէն էտեւ.
Ի ձեռն երանգաց եւ դեղոցն արուեստագործեալ հաւաստի ճարտարասանեաց զվկային նահատակութիւն. (Նիւս. ի թէոդոր.։)
Ոչ կարացին անփորձ մնալ ի չարէ ի գործելն զբարիս, այլ մաքսեցան սատանայի ընդ բարւոյն զմեղսն. (Լմբ. ժղ.։)
Անկաւ յախտ ինչ, զոր միզագրաւութեան գործն կոչեն. (Վրք. ոսկ. նոր ձ. եւ տպ։)
Մատենագրել յայտնական պատմութիւն, որ առ մեօք գործեցան. (Ագաթ.։)
Յառաջես դու յերկիւղն Աստուծոյ յոյժ։ Ի ծուլութեան մնացի, եւ ոչինչ յառաջեսցի ի գործս. (Վրք. հց. ՟Ժ. ՟Ժ՟Զ։)
Առաւել յոխորտաբար եւ քաջափոյթ ձեռնարկութեամբ զգործն ի կատարումն աւարտեաց. (Խոր. ՟Դ. 58։)
προμήθεια, πρόνοια providentia, provisio, procuratio եւ այլն. որ եւ ՆԱԽԱՀՈԳԱԿՈՒԹԻՒՆ. Նախախնամութիւն. յառաջատեսութիւն. տնտեսութիւն. զգուշութիւն. փոյթ. կամք խորհրդածեալ, կամաւորութիւն. գործելն գիտութեամբ.
Խնամելն՝ յերկրագործացն նախահոգութենէ. (Պիտ.։)
Նախագահութեամբ եւ խորհրդով զչարիսն գործէին. (Գէ. ես.։)
Արդեօք նհանջեսցե՞ս զկենագործելդ. (Նար. ՟Բ։)
եւ կր. իբր ձ. προσίεμαι, κολακεύω, κηλέω blandior, adulor, adsentor, mulceo. Ողոքել շողոմութեամբ. շողոմել. քծնիլ. յորդորել. հրապուրել. համոզել.
որ եւ ՈՒՇ ԴՆԵԼ, ՈՒՇ ՈՒՆԵԼ. Միտ դնել, եւ դէտ ակն ունել.
Մեծապէս մեզ ուշադրութեան (են) պէտք, մանաւանդ եւ առաւել աղօթից գործակցութեան. (Նիւս. երգ.։)
Չարիս խօսել. չարախօս լինել. գէշ խօսիլ.
Չարաբանութիւն, այսինքն զբարութիւն ընկերին, թէ՛ բան՝ թէ՛ գործ, ի չարն փոխարկել. (Կիր. երզն. խր.։)
Փոխանակ սիրոյ չարահահատոյցն եղեւ։ Առ բարեգործն այն ե՛ւս չարահատոյց քան առ ամենեսեան գտաւ չար թշնամին. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։)
Զանարժանս զանկատարս զանջնջելի զչարեացն մեղացն՝ չմոռացական տանջանացն՝ կատարեաց զգործսն. (Բուզ. ՟Դ. 15։)
Ի նաւի թէպէտեւ մեծամեծ գործք իցեն, եւ ի ներքոյ պատկողանոցքն չիցեն, չէ ինչ օգուտ. (Ոսկ. կողոս. ՟Ը։)
Նմանութեամբ, Բարեգործ.
Արդ երկրագործ՝ արօր կացուցանէ, ի վեր հայելով զպտղատու կոչէ (զաստուած)։ Եւ ոչ որովք միանգամ զնիւղոս պատուօքն թշնամանեն՝ զպտղատուն, որպէս գովեն նոքա. (Ածաբ. ի նոր կիր.։)