Entries' title containing ամ : 4033 Results

Փայտամած

See full entry →

adj. mar.

planked, covered with wood, wainscotted.

NBHL (2)

Փայտիւք մածեալ. ի փայտից զօդեալ. (որպէս նաւն, կամ տապանն նոյի).

Ունելով փոխանակ փայտամած տախտակացն զհիմն ուղղափառ հաւատոյ. (Փարպ.։)


Փայտանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to become wood, to be changed into wood;
to be benumbed, to become stiff.


Փանդամ

See full entry →

s.

cf. Փադամ.

NBHL (1)

Փանդամն, կողպատ (կամ կոզպատ) երեսացն վասն փրցլեացն. (Հին բռ.։)


Փաշաման

See full entry →

s.

anguish, affliction;
blame, reproach;
— կրել, to suffer invectives;
to receive reproaches.

Etymologies (2)

«զիղջ կամ յանդիմանութիւն անձին» Ոսկ. մ. ա. 20. գ. 4. Սեբեր. 140, «դատապարտութիւն, մեղադրութիւն» Եզն. յետին է փոշիման՝ որ տե՛ս առանձին։

= Պհլ. [other alphabet] pasāmān, մանիք. պհլ. [hebrew word] pasimān, պազ. pašemān, պրս. [arabic word] pasīmān «զղջացած», պհլ. pasāmānih, պազ. pašémāni, պրս. [arabic word] pašīmānī «զեղջ, ապաշաւ» (Salemann, Man. Stud. ЗAH 8, 114, Nyberg, Hiltsbuch des pehl. II 173). ծագում է pas=հիւս. արևմ. pas-«յետոյ»+a յօդա-կապ + mān «մտածել» և նշանակում է բուն «յետոյ մտածել (յանցանքի վրայ)». այսպէսով կազմութեամբ նոյն է յն. μετα-ϰοια հոմանիշի հետ։ Իրանեան ձևի վրայ առանձին յօդուած ունի Benveniste BSL 34, N 101, էջ 28-31, որ նախաձևը դնում է *patiš-māna-, իբր «յետսմիտք». արևել-քում վերածուել է patizmāna-, pažmān (սո-գդ. ptzmn, պրս. pižmān), արևմուտքում pašmān-, որից օսս. fäsmon, քրդ. pošmān և յօդակապով՝ պհլ. pašāmān, pasemān, պրս. pašīman, պազ. pašamān. միևնոյն կազմութիւնն ունի քրիստ. սոգդ. nm'nամ pնš-шan «զղջացած»։-Հիւբշ. 254։

NBHL (4)

որպէս յն. փա՛թօս. πάθος passio, malum, mala. Կիրք. ամբոխումն մտաց. խռովութիւն սրտի. դժկամակութիւն. սադրանք, եւ յանդիմանութիւն անձամբ անձին. եւ այալոց. եւ Փորձանք, անցք. չարիք. արկածք. (իսկ պ. փէշիմանի. թ. փիւշմանլըգ. է ապաշաւ, ստրջանք)

Այնպիսի ինչ պատահիցէ ագահաց, որպէս թէ ոք փաշաման յանօգուտ զինչսն ծախելոյ կրիցէ։ Ի բազմաց իսկ (նեղելոց յարբեցութեան) լսեմ, յորժամ այնպիսի ինչ փաշաման կրեն, թէ բնաւ մի՛ գտցի գինի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։ ՟Գ. 4։)

Զբանս նորա ամօթ համարին, որպէս եւ դու իսկ կրիցես փաշաման, յորժամ յաստուածախօսութեան ճառսն գայցես. (Սեբեր. ՟Է։)

Եթէ մոգ իցէ, եւ չարի արարած զգազանսն վասն գազանութեանն ասիցէ, ի հասարակաց մտաց փաշաման կրեալ ըմբերանեսցի. (Եզնիկ.։)


Փառամոլ, ից, աց

See full entry →

adj.

greedy of glory, vain, very ambitious.

NBHL (2)

Հանդերձ սուրմակաւ ոմամբ արծկէացի փառամոլ երիցաւ։ Այլ ինքնաշարժ փառամոլին։ Չարաց փառամոլացն կարճումն. (Խոր. ՟Գ. 63։ Յիսուս որդի.։ Լմբ. պտրգ.։)

Ի դժնդակ փառամոլ մախանացն էր հալածելն զնա։ Փառամոլ հպարտութեամբ զոչէսն իբրեւ ճշմարիտ ցուցանել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 40։ Նար. երգ.։)


Փառամոլիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to thirst for glory.

NBHL (3)

Մոլիլ զհետ փառաց. եւ Սնափառիլ, կամ սնապարծիլ.

Ոչ ձեռինդ ամենակարի, այլ իմոյ անզգամութեան տալով՝ փառամոլիմ. (Սկեւռ. աղ.։)

Ոմանք շամբուշք, եւ կամ փառամոլեալք յանառակ շրջագնացութեանն մարդիկ (ձիասերք). (Պիտ.։)


Փառամոլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inordinate love of glory, insatiate or immoderate ambition.

NBHL (3)

Զտգիտութիւն հանդերձ սնոտի փառամոլութեամբ. (Խոր. ՟Բ. 89։)

Ըստ ցանկութեան սնոտի փառամոլութեան կատարեալ զխնդիրն. (Արծր. ՟Բ. 1։)

Զայլ ոմն յարծաթսիրւթիւն, զմիւսն ի փառամոլութիւն։ Ագահութեամբ եւ փառամոլութեամբ արբեալ էին։ Ի հուր տոչորի փառամոլութեանն ախտ. (Խոսր.։ Ճ. ՟Ա.։ Սկեւռ. աղ.։)


Փարաւազս տամ

See full entry →

sv.

cf. Փարաւազեմ.


Օթագայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lodge, to pass the night in, to sojourn, to dwell, to stay in a person's house.

NBHL (9)

ՕԹԱԳԱՅԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՅԵՄ ՕԹԱԳԱՅԻՄ. ՕԹԱԳԱՆ ԼԻՆԻՄ ՕԹԱԳԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՆԻՄ. καταλύω diversor διανυκτερεύω pernocto αὑλίζομαι commoror, moror. Օթել՝ ագանել. երեկօթս առնել իջեւանիլ ուրեք զճանապարհայն՝ ընդ յարկաւ կամ բացօթեագ. դադարել՝ հանգչել ուրեք առ ժամանակ մի. լուծանիլ. հանել զգիշերն ի գլուխ. ինջնալ, գիշեր ընել, պառկիլ, մնալ.

Խառնաղանճից օթագայլելացն (կամ օթագելոցն) բացակն (ի բացի). (Երեմ. ՟Ի՟Ե. 24։ Յոբ. ՟Բ. 9։)

Պահէին զդրունս տանցն, յորում օթացայացեալն էր (կամ օթագացեալ, կամ օթացեալ էր) իշխանն. (Յհ. կթ.։)

Վասն ի տանն օթագայելոց ... ոչ կամէին օթագայելն առ նոսա ... օթագայաց առ նոսա։ Ի լերինն կամ ի լերինս օթագայեալ։ Աւետի՛ս ձեզ օթագայեալքդ ի բացի. (Ոսկ. յհ.։ Ձ. խոստ. եւ Վահր.։ Լմբ. վերափոխ.։)

Բազում անգամ արտաքոյ օթագանելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 39։)

Զի՞նչ երկիր իցէ՝ յորում լոյսն օթագայեաց։ Յաղբիս ամենայն չարեաց օթագանեացաք (տպ. օթագայեցաք). (ՃՃ.։ Լծ. կոչ.։)

Զգիշերն ամենայն ի վերայ ձետն օթագացեալք էին։ Դիակունք բացընկեցիկ օթագացեալ ի վայրի, ի յարեւի եւ ի փոշոջ եւ անձրեւի եւ ի մրրիկ հողմոյ. (Ղեւոնդ.։)

Ի տանն քրիստոսի օթագանել, որպէս խոստացաւ։ Յոբ ի փողոցս օթագնեալ (կամ օթագյեալ). (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)

Զառաջին ամն ո՛չ է պարտ օթագանել (կամ օթագայել) արտաքոյ խցին. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Օթագանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Օթագայանամ.

NBHL (18)

ՕԹԱԳԱՅԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՅԵՄ ՕԹԱԳԱՅԻՄ. ՕԹԱԳԱՆ ԼԻՆԻՄ ՕԹԱԳԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՆԻՄ. καταλύω diversor διανυκτερεύω pernocto αὑλίζομαι commoror, moror. Օթել՝ ագանել. երեկօթս առնել իջեւանիլ ուրեք զճանապարհայն՝ ընդ յարկաւ կամ բացօթեագ. դադարել՝ հանգչել ուրեք առ ժամանակ մի. լուծանիլ. հանել զգիշերն ի գլուխ. ինջնալ, գիշեր ընել, պառկիլ, մնալ.

Խառնաղանճից օթագայլելացն (կամ օթագելոցն) բացակն (ի բացի). (Երեմ. ՟Ի՟Ե. 24։ Յոբ. ՟Բ. 9։)

Պահէին զդրունս տանցն, յորում օթացայացեալն էր (կամ օթագացեալ, կամ օթացեալ էր) իշխանն. (Յհ. կթ.։)

Վասն ի տանն օթագայելոց ... ոչ կամէին օթագայելն առ նոսա ... օթագայաց առ նոսա։ Ի լերինն կամ ի լերինս օթագայեալ։ Աւետի՛ս ձեզ օթագայեալքդ ի բացի. (Ոսկ. յհ.։ Ձ. խոստ. եւ Վահր.։ Լմբ. վերափոխ.։)

Բազում անգամ արտաքոյ օթագանելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 39։)

Զի՞նչ երկիր իցէ՝ յորում լոյսն օթագայեաց։ Յաղբիս ամենայն չարեաց օթագանեացաք (տպ. օթագայեցաք). (ՃՃ.։ Լծ. կոչ.։)

Զգիշերն ամենայն ի վերայ ձետն օթագացեալք էին։ Դիակունք բացընկեցիկ օթագացեալ ի վայրի, ի յարեւի եւ ի փոշոջ եւ անձրեւի եւ ի մրրիկ հողմոյ. (Ղեւոնդ.։)

Ի տանն քրիստոսի օթագանել, որպէս խոստացաւ։ Յոբ ի փողոցս օթագնեալ (կամ օթագյեալ). (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)

Զառաջին ամն ո՛չ է պարտ օթագանել (կամ օթագայել) արտաքոյ խցին. (Վրք. հց. ՟Բ։)

ՕԹԱԳԱՅԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՅԵՄ ՕԹԱԳԱՅԻՄ. ՕԹԱԳԱՆ ԼԻՆԻՄ ՕԹԱԳԱՆԱՄ ՕԹԱԳԱՆԻՄ. καταλύω diversor διανυκτερεύω pernocto αὑλίζομαι commoror, moror. Օթել՝ ագանել. երեկօթս առնել իջեւանիլ ուրեք զճանապարհայն՝ ընդ յարկաւ կամ բացօթեագ. դադարել՝ հանգչել ուրեք առ ժամանակ մի. լուծանիլ. հանել զգիշերն ի գլուխ. ինջնալ, գիշեր ընել, պառկիլ, մնալ.

Խառնաղանճից օթագայլելացն (կամ օթագելոցն) բացակն (ի բացի). (Երեմ. ՟Ի՟Ե. 24։ Յոբ. ՟Բ. 9։)

Պահէին զդրունս տանցն, յորում օթացայացեալն էր (կամ օթագացեալ, կամ օթացեալ էր) իշխանն. (Յհ. կթ.։)

Վասն ի տանն օթագայելոց ... ոչ կամէին օթագայելն առ նոսա ... օթագայաց առ նոսա։ Ի լերինն կամ ի լերինս օթագայեալ։ Աւետի՛ս ձեզ օթագայեալքդ ի բացի. (Ոսկ. յհ.։ Ձ. խոստ. եւ Վահր.։ Լմբ. վերափոխ.։)

Բազում անգամ արտաքոյ օթագանելով. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 39։)

Զի՞նչ երկիր իցէ՝ յորում լոյսն օթագայեաց։ Յաղբիս ամենայն չարեաց օթագանեացաք (տպ. օթագայեցաք). (ՃՃ.։ Լծ. կոչ.։)

Զգիշերն ամենայն ի վերայ ձետն օթագացեալք էին։ Դիակունք բացընկեցիկ օթագացեալ ի վայրի, ի յարեւի եւ ի փոշոջ եւ անձրեւի եւ ի մրրիկ հողմոյ. (Ղեւոնդ.։)

Ի տանն քրիստոսի օթագանել, որպէս խոստացաւ։ Յոբ ի փողոցս օթագնեալ (կամ օթագյեալ). (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)

Զառաջին ամն ո՛չ է պարտ օթագանել (կամ օթագայել) արտաքոյ խցին. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Օթեգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Օթագայանամ.

NBHL (2)

Զմորիս առիւծուցն յիշեցուցանէ, յորում օթեգանայրն։ Զերկուս ուլս այծեմանն իմանալ, որ մերձ ի սիրտ հարսինն օթեգանան (կամ օթեգանին). (Նիւս. երգ.։)

Ոչ զմի օր կամ զմի ժամ, այլ զգիշերս ընդ տիւս միաբանեալ՝ օթեգանաս արտաքոյ. (Իսիւք.։)


Օձամարտ, ից

See full entry →

adj. s.

inimical to serpents;
ophiomacus;
ichneumon.

NBHL (8)

ὁφιομάχος qui serpentes oppugnat. Մարտնչօղ ընդդէմ օձի. եւ իբր Օձամարտական.

Եղջերուն օձամարտ է. (Գէ. ես.։)

յառակս օրինակաց բուսոցն բարուց օձամարտ պատերազմին. (Եւագր. ՟Ե։)

ՕՁԱՄԱՐՏ. գ. ὁφιομάχης, ἱχνεύμων ichneumon. կենդանի՝ թշնամի օձի. ազգ մարախոյ, կամ մուկն եգիպտական, ոսոխ կոկորդիլոսի.

Զջորեակդ, զխարտգուլ, զմարախ, եւ զօձամարտ. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 22։)

Ջորեակն եւ գրուիճն եւ մարախն եւ օձամարտն. (Փիլ. այլաբ.։)

ՕՁԱՄԱՐՏՈՒ ԽՐԱՏ. Որպէս յն. Օձամարտական հանճար.

Արդ օձամարտու զխրնտս բարուցն հակառակ կարգեա՛. (Փիլ. այլաբ.։)


Օձաջամբ

See full entry →

adj.

given by the serpent to eat.

NBHL (4)

Ջամբեալ յօձէն. առթեալ ի բանսարկութենէն.

Օձաջամբ պաղովն դղրդեաց (զտիեզերս). (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Ի ձեռն օձաջամբ պատրողական պտղոյն։ Յիշէ զառաջին սխալումն օձաջամբ պատրանացն. (Զքր. կթ.։)

Օձաջամբ պատրանօքն ճաշակեալ ի պտղոյն. (Շար.։)


Օղալամբ, աց

See full entry →

s.

staple, ring-staff.

NBHL (2)

σκυτάλη cutica, torum, clava. լամբ օղից, որ եւ Լամբ լծակաց. լծակ. ձող.

Եւ եղիցին լծակք օղալամբացն՝ բառնալ զնա նոքօք. (Ել. ՟Լ. 5։)


Օղամանեակ, եկաց

See full entry →

s.

ring;
ferrule.

NBHL (1)

Ձուլեսցես ի նմա չորս օղամանեակս ոսկիս։ Եւ ագուսցես զլծակսն յօղամանեակսն ի կողմանս տապակին։ Եւ եղիցին օղամանեակքն լամբք լծակացն. (Ել. ՟Ի՟Ե. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Զ. ՟Լ՟Է. ՟Լ՟Ը։)


Օտարամահ լինիմ

See full entry →

sv.

to die in a foreign land or country, to die abroad.

NBHL (2)

ՕՏԱՐԱՄԱՀ ԼԻՆԵԼ. Մեռանիլ յօտարութեան կամ ի պանդխտութեան.

Լինի օտարամահ, եւ ոչ տեսանէ զտուն. Զօտարամահն իւր լինել։ Քահանայք եւ կրօնաւորք եղեն օտարամահք. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։ Յհ. կթ.։ Ուռհ.։)


Օտարամերժ

See full entry →

adj.

inhospitable.

NBHL (1)

Եգիպտական ազգն՝ օտարամերժք, եւ հիւատեացք. (Փիլ. իմաստն.։)


Օտարամիտ

See full entry →

adj.

cf. Օտարախոհ;
singular, whimsical.

NBHL (1)

Ոչ այնհիսի ինչ պահապանս՝ որ յանկէին ի նա, այլ հակառակորդս եւ օտարամիտս. (Ոսկ. ես.։)


Օտարամուտ

See full entry →

adj.

adventitious, foreign.

NBHL (2)

Օտարամուտ մարդ ոք մտեալ (անդր) ի գրնանային աւուրսն՝ հիւանդանայ. (Կաղանկտ.։)

Չի՛ք ի նմա սէր օտարամուտ։ Բերին զհուրն օտարամուտ. (Մծբ. ՟Ժ՟Է. ՟Ժ՟Թ։)


Օտարանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to become a stranger, to adopt foreign manners & customs;
to estrange oneself, to go away, to leave;
to be alienated, estranged, disunited, disaffected.

NBHL (2)

ἁλλοτιόομαι, ἁπαλλοτριόομαι, ἁποξενόομαι alienor, abalienor, peregrinor եւ այլն. Օտար լիել. հեռանալ. վտարիլ. պանդխտիլ. եւ անծանօթ լինել կամ ձեւանալ.

Օտարանալ ի խռովութենէ, կամ յապաշխարութենէ, կամ ի հայրենեաց։ Օտարացեալ յառ նմա նմանութենէ։ Օտարացեալք աշխարհի, եւ որ ի սմա։ Օտարացեալն իմ ալեքսիանոս (այսինքն կամաւոր պանդուխտ). (Ոսկ. Ոսկ.։ Յճխ.։ Սարգ.։ Կիւրղ. գանձ.։ Վրք. հց.։)


Օրամկրտիչք

See full entry →

s.

Ephionithes, daily baptists.

NBHL (2)

Աղանդաւորք եբիոնիտք՝ օր ըստ օրէ մկրտօղք արդէն մկրտելոց. յամենայն աւուր լուանալ կամեցօղքն.

Զաղանդն բառնայ զօրամկրտչացն զեբենացւոց, որք զջուրն աստուած պաշտեն յաղագս լուացութեան. (Տօնակ.։)


Օրամուտք, մտից

See full entry →

s.

daily service.

NBHL (1)

Զամենայն իշխանս օրամտիցն ի սպաս անձնապահաց թագաւորին։ Մնացորդացն օրամտիցն ի պաշտօն քահանայիցն։ Օրամտից քահանայիցն եւ ղեւտացւոց։ Ըստ օրամտից պաշտաման ձերոյ. (՟Ա. Մնաց. ՟Լ՟Է։)


Օրինապատգամք

See full entry →

s.

the laws or oracles of God.

NBHL (2)

օրէնք եւ պատգամք աստուծոյ.

Միջամուխ եղեալ հանգամանօք օրինապատգամացն. (Կորիւն.։)


Աղիկամի

See full entry →
NBHL (2)

որ եւ Ինքնօրէն. ազատ իշխանութեամբ՝ ըստ կամի վարօղ զիւր օրէնս. αὑτόνομος sui juris, liber ad libitum. ազատէ, միւսէլլէմ, քէնտի պաշընա.

Զմակեդոնացիս հռովմայեցիք ինքնօրէնս աղիկամիս թողին։ Առեալ կարասի յանտիոքացւոց՝ ինքնօրէն աղիկամի զքաղաքն թողոյր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Աղիկամութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (2)

αὑτονομία libertas Ազատութիւն՝ ըստ կամի ինքնօրէն աղիկամի գոլոյ.

Ինքնօրէն աղիկամութեանն ամք ՟Ժ՟Թ։ Առին ի հռովմայեցւոց զինքնօրէն աղիկամութիւն։ Զաշխարհին ինքնօրէն աղիկամութիւն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Աղուանամ, ացայ

See full entry →
NBHL (2)

Կեղծաւորիլ իբր աղու, կամ աղուէսաբարոյ լինել. նենգել. խարդախել. չարանալ.

Եթէ ի նմին հեստութեան յետ սպառնալեացն նոցա չէր աղուացեալ, ոչ մատնէր զնոսա ի ձեռն թշնամեացն. (Եզնիկ.։)


Աղջկամարդ, ոյ, աց

See full entry →
NBHL (7)

ԱՂՋԿԱՄԱՐԴ կամ ԱՂՃԿԱՄԱՐԴ. Մանկամարդ. կին մանկահասակ կամ ծաղկահասակ. կէնճ գարը.

Աղճկամարդ մի ունի ի կնութեան. (Վրք. հց. ձ։)

Որ աղճկամարդ այրիքն են, ի նոցանէ ի բա՛ց մերժեաց։ Ուսուցանել եւ խրատել զաղջկամարդսն. (Եփր. ՟ա. տիմ. եւ Եփր. տիտ.։)

Ամբաստանէ զաղջկամարդաց այրեացն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Անտի է պառաւանց յայրատութիւն, եւ աղջկամարդացն գիջութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)

Կնամարդի. այր կանացի բարուք. միւէննէս. (Շաւասպ առ Շապուհ ասէ)

Աղջկամարդ, ի բա՛ց լեր յասպատակէ ասպարիսիս, եւ այր կանացի զքեզ ծանի՛ր. (Արծր. ՟Ա. 15։)


Աճիւնանամ, ացայ

See full entry →
NBHL (1)

τεφρόομαι, ἁποτεφρόομαι in cinerem redigor Յաճիւն կամ ի մոխիր դառնալ. մոխիր կտրիլ. քիւլ քէսիլմէք. խաքիսթէր օլմագ. որ եւ ՄՈԽՐԻԼ.


Ամամէջք

See full entry →
NBHL (2)

Միջոց պարապոյ քանի մի ամաց. պիր գալ եըլ արասը.

Յարուցեալ նոցա դատաւորս. եւ էր զի ամա մէջս արարեալ նոցա. (Ագաթ.։)


Ամաչեցուցիչ, չի, չաց

See full entry →
NBHL (2)

Որ ամաչեցուցանէ. ամըչցնօղ

Քրիստոսի ամաչեցուցիչ. (Լմբ. պտրգ.։)


Ամարայնոյ

See full entry →
NBHL (2)

cf. Ամարայնի. θέρους. aestate. ամըռւընէ. եազըն.

Մրջիւն պատրաստէ ամարայնոյ (այս ինքն յամարայնոյ) զկերակուր իւր. (Առակ. ՟Լ. 25։)


Ամարանի, անւոյ

See full entry →
NBHL (9)

Նոյն ընդ ամարայնի. θερεία aestas. Հասանէին ի ծով եզրն յընդմիջել ամարանոյն. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Յամարանի եւ ի ձմերայնի միշտ սաղարթացեալ լինի. (Նոննոս.։)

Ժամանակք ամարանւոյ եւ ձմերանւոյ. (Եփր. եբր.։)

որպէս ԱՄԱՐԱՅՆԻ. այս ինքն յամարանի. յն. յամարան, կամ ի հունձս. θέρους, ἑν ἁμητῷ. aestate. ամառը, ամըռւընէ. եազըն.

Մրջիւն, պատրաստէ ամարանի (կամ ամարայնոյ) զկերակուր։ Խորշակահար լինի ամարանի՝ որդի անօրէն։ Որ առնու ցորեան փոխ ամարանի. (Առակ. ՟Զ. 8։ ՟Ժ. 5։ ՟Ի. 4։)

Օգտելով եւ վնասելով ամարանի՝ ջերմամբ. (Յճխ. ՟Դ։)

Կողոբս (զգենուն) ամարանի. (Եղիշ. խր.։)

Չիցէ՞ տեսեալ մեր ամարանի. (Վեցօր. ՟Գ։)

Ոչ ամարանից օրհնութիւնս ժամանակին ընծայեն զպտուղս, այլ ի տարաժամու. (Եփր. համաբ.։)


Ամարասուն

See full entry →
NBHL (2)

Սնեալ եւ աճեցեալ յամարայնի.

Ի ժամանակ գարնայնի հասեալք՝ առատաբուղխք, ամարասունք. (Ագաթ.։)


Ամբաստանական, ի, աց

See full entry →
NBHL (2)

Որ ինչ ի մէջ բերէ զամբաստանութիւն.

Յամբաստանական ձայն նախագրեալ յԱստուծոյ. (Նար. առաք.։)


Ամբարակապետ, ի, աց

See full entry →
NBHL (2)

Հրամայեաց ամբարակապետին, որում անուն էր Դենշապուհ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Եկք ամբարակապետին ի շահըստանն. (Փարպ.։)


Ամբարապետ, ի, աց

See full entry →
NBHL (2)

ԱՄԲԱՐԱՊԵՏ որ եւ ԱՄԲԱՐԱԿԱՊԵՏ. ՀԱՄԲԱՐԱԿԱՊԵՏ. Վերակացու համբարոց եւ մթերից արքունեաց. եմպարտար. զախիրե էմինի. գափան նայիպի. քիլերճի պաշը. (որ է մեծ մատակարար).

Հրաման տայր Վեհդենշապհոյ ամբարապետի։ Հասանէին յանկարծակի բազմութիւնք դահճացն յամբարապետէն. (Փարպ. ստէպ։)


Ամբարհաւաճիմ, եցայ

See full entry →
NBHL (3)

Զիա՞րդ ամբարհաւաճեցաւ ընտրողն. (Նար. ՟Խ՟Ը։)

Յատուկ է փոքրահոգութեան փոքր ինչ բարեբախտեալ ամբարհաւաճիլն. (Արիստ. առաք.։)

Հանդերձ ամբարհաւաճեալ գոռոզաւն. (Պիտ.)


Ամբարտաւանանամ, ացայ

See full entry →
NBHL (2)

Արբենաս, ամբարտաւանանաս, եւ ասես սուրբ լինել. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)

Միթէ ամբարտաւանացա՞ւ (փալկոն) Աստուածն մեր. (Ճ. ՟Բ. (կամ ամբարտաւանեցաւ. Ճ. ՟Ա.։))


Ամբարտաւանեմ, եցի

See full entry →
NBHL (2)

Խոնարհեցուցեր զանձն քո, եւ ասացեր, թէ ամբարտաւանեցի։ Մի՛ ամբարտաւանէք, այլ ընդ խոնարհս զիջանիցիք։ Բարձրացաւ սիրտ նորա, եւ ոգի նորա զօրացաւ յամբարտաւանել։ Կամեցան հպարտանալ, ամբարտաւանել։ Յամբարտաւանիլ (կամ նել) ամբարշտին՝ այրի աղքատն. եւ այլն։

Ի բաց ոստուցեալ՝ վայրենապէս ամբարտաւանէ։ Ի սակաւուն տըւչութիւն դոյզն փառաւորիլ ոչ ամբարտաւանիս։ Ամբարտաւանեցայ փոշիս շնչաւոր. (Նար.։)


Ամբծանամ, ացայ

See full entry →
NBHL (1)

Սիրտն ամբծանայ։ Հաւանեցան մարդիկ, եւ սրբեալ ամբծացան։ Արեամբ ամբիծ եւ անարատ Գառինն ամբծացան. (Լմբ. սղ.։)


Ամբոխարար

See full entry →
NBHL (5)

ὁχληρός. turbulentus, molestiam adferens. Որ ամբոխ առնէ. խռովիչ. խռովարար. աղմկարար. տակնուվրայ ընօղ. ֆիթնէ գօփարըճը.

Հրեշտակ ամբոխարար. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

ԶԲարաբբայն զայր մի ամբոխարար եւ սպանող. (Վանակ. յոբ.։)

Ոչ երբէք զամբոխարար զմարմնոյն ախտակցութիւնս ընդունէր. (Բրս. գոհ.։)

Զամենայն ամբոխարարսն իւր զմարմնական ցանկութիւնս ի բաց հալածեսցէ. (Ոսկիփոր.։)


Ամենաբարձր

See full entry →
NBHL (2)

Ամենայնիւ եւ քան զամենայն բարձր. առաւել քան զառաւել բարձրացեալ.

Ամենաբարձր եւ ամենաբախտն Աստուած հոգին. (Տօնակ.։)


Ամենաբեր

See full entry →
NBHL (6)

Բերօղ զամենայն բերս. բերրի եւ պտղաբեր ամենայնիւ. որ եւ ԱՄԵՆԱԲՈՅՍ.

Տնկեցի ի նոսա փայտս ամենաբերս. յն. զամենայն փայտ պտղոյ. (Ժղ. ՟Բ. 5։)

Յամենաբեր երկրէ ի վեր բուսեալ. (Փիլ. լին.։)

Եւ է Կիլիկիա ամենաբեր։ Աշխարհս այս ամենաբեր. (Խոր. աշխարհ։)

Նմանութեամբ, իբր բազմապատիկ, կամ կրօղ յինքեան զամենայն դժուարութիւն անբերելի.

Թափել զնա՝ միանգամայն եւ զիս յամենաբեր վշտէ առաջիկայ չարչարանացն. (Պիտ.։)


Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Աւաղիկ

See full entry →

adj.

lamentable, deplorable.

NBHL (1)

Այն սակաւ գնդին՝ ողորմ աւաղիկ աղէտ, զաչս ի վեր համբարձեալ յերկինս. (Նար. տաղ համբ.։)


Աւանդապահ, աց

See full entry →

cf. Աւանդակիր.

NBHL (3)

Պահօղ զաւանդն ընչից, կամ օրինաց, ուխտից, եւ այլն. եւ Որ ինչ հայի ի հաւատարմութիւն նորին.

Յաղագս ղազարու աւանդապահի. (Մամբր.։)

Որով խաբեալք ... աւանդապահք խաւարի կոչեցան. (Համամ առակ.։)


Աւանդատու, աց

See full entry →

adj.

that deposits;
who has given, who is the author of a tradition.

NBHL (2)

ԱՒԱՆԴԱՏՈՒ ԱՒԱՆԴԱՏՈՒՐ. Տուօղ կամ տէր աւանդի.

Ողջ անարատ յիւրաքանչիւր աւանդատուրս (կամ աւանդատուս) հասուցանել մարթասթեն. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 15։)


Աւանդեմ, եցի

See full entry →

va.

to consign, to deposit;
to leave, to commit, to deliver, to remit, to transmit;
to recommend;
to toach;
to give;
— զոգի, to give up the ghost, to die.

NBHL (5)

παρατίθημι, παραδίδωμι. depono, commendo, repono, trado եւ այլն. Տալ ինչ ումեք իբրեւ աւանդ. դնել յաւանդ. եւ Փոխանցել յայլս զբան ինչ պահելի հաւատարմութեամբ. յանձն առնել. յանձնել. էմանէթ վերմէթ վերմէք՝ գօմագ. թէսլիմ եթմէք.

Տալ եւ ընծայել ումեք զորի ի՛նչ եւ է, կամ դնել եւ պահել ինչ ուրեք։ Տուեալ, դնել.

Առ որս աւանդեցաւ. (Կամրջ.։)

Զոր ի ներքս ի գերեզմանիդ աւանդեցէք։ Այնչափ մեծարեաց զդանակսն գայլախազեայ, մինչեւ ընդ իւր աւանդեաց ի թամնաքարի. (այսինքն յանձնեաց գնել). (Եղիշ. թղմ. եւյես։)

ԱՒԱՆԴԵՄ կամ ԱՒԱՆԴԻՄ. որ եւ ԱՒԵՄ, կամ ԱՒԻՄ. Յաւիւն հարկանիլ. իբր ցնորեալ աստանդիլ. մոլեդնիլ. παροιστρέω. oestro captus insanio (որ ի սուրբ գիրս թարգմանի, զայրանալով զայրանալ լծընկէց լինել).


Աւանդիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

that consigns, deposits;
that teaches;
that gives.

NBHL (1)

Աւանդօղ. որ աւանդեացն կամ ուսոյցն.


Աւանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consignment, deposit;
tradition.

NBHL (6)

παράδοσις traditio, δόγμα decretum Աւանդելն, աւանդիլն, եւ աւանդեալն բան. որպէս վարդապետութիւն, ուսումն, օրէնք, պատուիրան, սովորուիւն եւ այն. եւ այն՝ աստուածային, առաքելական, կամ եկեղեցական, կամ մարդկային՝ գովելի կամ պարսաւելի. որ ինչ ի նախնեաց փոխանցեալ իցէ առ յետինս՝ որդւոց յորդիս.

Տօնից կամ այլ ինչ աւանդութեանց եկեղեցւոյ զանազանութիւն։ Նորաձեւ աւանդութիւնք. (Շ. թղթ.։)

Զխորհուրդն փրկական մարդկան բաշխէր առ հասարակ խորհրդական աւանդութեամբ. (Յհ. կթ.։)

Առ մեզ միայն հաստատեալ աւանգութեամբ ի սրբոյն գրիգորէ. (Շ. թղթ.։)

Որպէս յն. δόμα dogman, doctrina Որ է Վարդապետութիւն կամ խորհուրդ հաւատոյ, եւ ուսմունք եկեղեցւոյ.

Մեծահրաշ այս խորհուրդ աւանդութեամբ առ մեզ հասեալ. (Շար.։)


Աւաչ, ոյ, ի

See full entry →

adj.

voice, sound;
melody, harmony;
— ասեմ, to sing.

NBHL (2)

ԱՒԱՉ կամ ԱՒԱՋ. Ձայն, հնչիւն, մանաւանդ եղանակաւ որպէս երգ, քաղցրաձայնութիւն. մրմունջ. (նոյն բառ է տճկ. ավազ, ավազի, հավա, եւ լտ. վոօքս, իտ. վոչէ. սանս. վաչա։) ձան.

Ի բառիցն երկակի լինի անհաւաստութիւն. կա՛մ երկայնութեամբ աւաչոյն, եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)


Աւատ, ոյ

See full entry →

s.

faith;
fidelity;
յ— գործել, to make, to work faithfully.

NBHL (1)

Ոչ առնէին համար արանցն, զի յաւատ գործէին. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 15։ ՟Ի՟Բ. 7։)


Աւարաբար

See full entry →

adv.

with plunder.

NBHL (1)

Իբրեււ աւար, եւ աւարառութեամբ.


Աւարառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sack, pillage.

NBHL (3)

ԱՒԱՐԱՌՈՒԹԻՒՆ ԱՒԱՐԱՌՈՒՄՆ. Աւար կամ ի յաւարի առնուլն. աւարումն.

Աւարառութիւնս զնոքօք զեղեալ։ Բազում աւարառութեամբ կապոտ կողոպուտ առնէին. (Յհ. կթ.։)

Աւերէին զաշխարհս աւարառութեամբ։ Արգելցես զսուր քո յարենէ, եւ զձեռն քո յաւարառութենէ. (Ղեւոնդ. ՟Դ. ՟Է։)


Աւարեմ, եցի

See full entry →

va.

to make booty;
to sack, to pillage, to ravage.

NBHL (1)

Ընդ աւարողի գերել զմիտս ամենեցուն ի հնազանդութիւն Քրիստոսի։ Աւարող ժողովումն. (Պիտ.։)


Աւարումն, ման

See full entry →

s.

pillage, sack;
devastation.

NBHL (1)

Աւարումն ստացուածոց, կամ եկեղեցւոյ. (Պիտ.։)


Աւարտաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

epilogue, concluding discourse.

NBHL (1)

Աւարտումն բանի. լրումն Ճառի կամ գրոց.


Աւարտահասակ

See full entry →

adj.

having a finest shape.

NBHL (1)

Կատարեալ հասակաւ՝ ըստ ամաց, եւ ըստ երեււելի բարձրութեան.


Աւարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to terminate, to finish, to end, to complete, to consummate, to close, to conclude, to make an end.

NBHL (4)

τελέω, τελευτάω finio, termino, ad finem perduco, perficio, absolvo Յաւարտ կամ ի կատար հասուցանել. կատարել. յանգ հանել. գլխաւորել. լմնցնել, գլուխ հանել.

Աւարտեսցես զպէտսն դուզնաքեայ ի վերայ բանիւ (այսինքն վերջաբանութեամբ)։ Բազմազան հալածանօք (զկեանս) աւարտեալ. (Պիտ.։)

Զամենայն ի լրումն ածեալ աւարտեաց։ Հրաման սոսկալի կամացն հօր յորդին աւարտեալ։ Շաղկապեալ աւարտեցաւ ի մի բոլոր լրութիւն։ Ո՜վ որքան մեծ է ի քեզդ աւարտեալ խորհուրդ սը՛րբուհի. (Նար. խչ. եւ կուս։)

Կէտ աւարտեալ՝ է տրամխոհութեան յանգեցելոյ նշան. (Թր. քեր.։)


Աւարտումն, ման

See full entry →

s.

termination, term, end, completion.

NBHL (2)

Պատուհաս իմոցս պարտուց առանց աւարտման ունի զսահման։ Ի նոյն գիր բերեալ զաւարտումունս տանցն։ Մինչեււ ի լրումն աւարտման բանիս։ Ի յաւարտումն եւրոպէի։ Աւարտումն ամանակի։ Ամբարձար ի կատար աւատման վերնայինն երկնի. (Նար.։)

Յորժամ խորհուրդն չար՝ գործով յաւարտումն գայ. (Լմբ. սղ.։)


Աւաքեմ, եցի

See full entry →

va.

to cure, to deliver from sickness;
cf. Հաւաքեմ.

NBHL (2)

ԱՒԱՔԵՄ ԱՒԱՔԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁποσυνάγω dispello Նոյն ընդ Ապաքինել. փարատել զցաւս, ցրել. ի բաց պարուրել. ըստ յն. բացահաւաքել, կամ ապհաւաքել.

Ի մի տէգ նիզակաց աւաքեալ ամփոփեալ (կամ առեալ հաւաքէր ամփոփէր) զերկիրն. (Գ. Մակ. Զ. 4։)


Աւել, ի, աց

See full entry →

s.

broom;
hair or feather broom;
brush;
coat-brush;
— ածել, to sweep;
to brush;
to dust.

NBHL (3)

σάρος scopae, verriculum Խուրձ Ճիւղից բուսոց ի մաքրել զփոշի զաւելորդս եւ զաղտեղութիւնս գետնոյ, կամ յատակի բնակութեանց.

Զաշխարանաց (կամ զապաշաւանաց) աւելըն կապեալ, զեկեղեցիս ի մեղաց մաքրեալ. (Գանձ.։)

ԱՒԵԼ ԱԾԵԼ, կամ ԱԾԵԼ ԱՒԵԼ. Աւելուլ. կամ աւիլել. մաքրել. աւլել. ... σαρόω verro, mundo, scopis purgo


Աւելաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pleonasm, redundancy of words.

NBHL (2)

περισσολογία sermo supervacuus Աւելորդ բան կամ խօսք. ընդունայնաբանութիւն, զրախօսութիւն. աւելորդաբանութիւն, փճախօսութիւն.

Աչ աւելաբանւթիւն համարէիր. (Եղիշ. ՟Բ։)


Աւելագոյն

See full entry →

adj.

very abundant, much.

NBHL (3)

Ունի իմն ծերութիւն, իմաստութիւն, ժամանակաւ եւ հմտութեամբ աւելագոյն. (Ոսկիփոր.։)

Աւելագոյն է նոցա (պատիւն) քան զադամայ. (Եփր. ծն.։)

Նոցա ասէ աւելագոյն խնամ առնիցէք ճանապարհացն։ Եւս աւելագոյն պատժոյ արժանի է. (Ոսկ. ես.։)


Աւելախօս

See full entry →

adj.

cf. Աւելաբան.

NBHL (1)

Առ ի՞նչ դարձայք անդրէն ի պատերազմո՛վ աւելախօսք. (Մամիկ.։)


Աւելած

See full entry →

s.

sweepings.

NBHL (1)

Բառ ռմկ. որ եւ ԱՒԵԼՈՒՔ. աւլուք. Փոշի կամ խռիւ, որ ժողովի յաւել ածելոյ. չէօք.


Աւելածու, աց

See full entry →

s.

sweeper.

NBHL (2)

ԱՒԵԼԱԾՈՒ ՏԱՃԱՐԻՆ. νεώκορος adituus Սպասաւոր տաճարի կամ եկեղեցւոյ. վերակացու սակաւագանոցի եւ սպասուղ.

Վիճակ տաճարին աւելածուաց է այս։ Զքսան նախ առաջին տասներորդն՝ տայ աւելածուաց տաճարին։ Իսկ զտասներորդին տասներորդ հրամայէ դարձեալ աւելածուաց՝ նախնիս հանել դեր ի վերոյ եղելոյն. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. լին.։)


Աւելաստաց, ից

See full entry →

adj.

avaricious, greedy.

NBHL (2)

Կամի Աստուած ի հաւասարութեան կալ աւելաստացին առ նուազեալն. (Շ. մտթ.։ Տօնակ.։)

Որկորամոլ եւ աւելաստացու այլանդակաց։ Աւելաստացու ագահութիւն. (Պիտ.։)


Աւելաստացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

acquisition of superfluous things, avidity.

NBHL (2)

Նաեւ քան զամենեսին՝ որք ի զօրութիւն, յիւրմէ առաւելաստացութենէ ձեռնհաս եղեալ՝ յամենայն կամս վայելեաց. (Փիլ. նխ.։)

Կարօտագոյն հոգւոջն առ զօրութիւն՝ առաւելաստացութիւն զինուորութեան (կամ սպառազինութեան) հանգիտասցի. (Փիլ. լիւս.։)


Աւելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj. adv. s.

exceeding, superfluous;
more, ahove, beyond;
աւելեաց բանք, exaggeration;
աւելեաց, the five epagomene days of the Armenian calendar.

NBHL (15)

Զի՞նչ աւելի է, զի պահեցաք զպահպանութիւնս նորա։ Զի՞նչ աւելի է հրէին, կամ զի՞նչ օգուտ ի թլթատութենէ անտի։ Աւելի առնուցուն։ Աւելի դատաստան ընդունիցին։ Աւելին քան զայն ի չարէն է.եւ այլն։

Մի՛ պարծիք, թէ աւելի ինչ քաջւոթեամբ յաղթեցէք մեզ. (Եւ ի՞ւ երեւիմ քան զոքն աւելի. Փարպ.։)

Աւելի քաջ քան զմովսէս. (Եփր. համաբ.։)

Ես ոչ միայն չեմ յաւելին (մասին արդարութեան), այլ եւ ի նուազ համեմատին. (Յիսուս որդի.։)

Աւելի տանջանք քան զամենայն մարդկան. (Ագաթ.։)

Գրեթէ ըստ ամենայն ախտից, կամ ըստ աւելեաց (այսինքն յոլովից) այլայիլ պատահեաց մեզ. (Արիստ. շարժ.։)

Բազմացուցանէ յերեսնաւոր, կամ թէ յեւ՛ս աւելի ի հարիւրաւորն. (Պիտ.։)

Գործ աւելի համարիմ կալ եւ գնել ընդ նոսա յանդիմանութիւն. (Վեցօր. ՟Ա։)

առնէ զնոսա աւելիս ի կենաց իւրեանց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ.) կա՛մ ընթերցի՛ր ատելիս, կամ իմա՛ անպէտ եւ անշահ։

ԱՒԵԼԻՔ, աւելեաց. գ. Հինգ աւուրք յաւելեալք ամի ամի ի հայկական ամիսս թուեալս երեսուն եւեթ աւուրբք. որպէս եւ առ եբրայեցիս։ Տօմար.։ Յայսմաւ. եւ այլն։

Որպէս յայտ առնէ նհանջիդ երեք ժամն յաւելիսն յաւելադրեալ. (Խոսր.։)

ԱՒԵԼԻՔ, կամ ԱՒԵԼԻ. գ. ὐπερβολή excessus, ὐπερβολικῶς excessive Որպէս Առաւելութիւն բանի, չափազանցութիւն. որ եւ ասի ԸՍՏ ԱՒԵԼԵԱՑ, ԱՒԵԼԻ ԻՄՆ.

Յիմ աւելի անունս (կամ անուանս, կամ զիմ եւ այլն) ի վերայ եդ. (Ճ. Զ. ի Զենոբայ.։)

Գորգ շատախօս, որ կոչեաց զանուն գաւառին իւրում շատախ վասն աւելի անուան իւրում. (Մամիկ.։)

Արս չորեքհարիւր լոկ՝ թէ աւելի կամ պակաս՝ ունէր ընդ իւրն. (Զենոբ.։)


Աւելորդ, աց

See full entry →

adj. s.

exceeding, redundant, superfluous, too much;
rest;
—ք որովայնի, excrement.

NBHL (6)

Առագաստք, վարագոյրք, եւ այլ եւս աւելորդ ամենայն գործոյ նորա։ Աւելորդ աւարին, կամ մանանային, փեղկին։ Աւելորդն գաղաադու։ Աւելորդ ոսկի նուիրացն։ Աւելորդքն զտեղի առին։ Զաւելորդս ժողովրդեանն զմնացեալս ի քաղաքին.եւ այլն։

Կամ Աւելի ինչ. եւ Յաւելուած.

Ո՞ր տեղի իցէ աշխարհի, որ ոչ լինիցի յանկարծակի աւելորդ ի մասնէ լուսոյն, յորժամ ամփոփիցէ զճառագայթս իւր. (Վեցօր. ՟Բ։)

περισσός, -όν impar Թիւն միակ, եւ ամենայն թիւն միութեամբ առաւելեալ քան զզոյգն. այսինքն ո՛չ դար, այլ՝ կոճատ. թէք.

Աւելորդ եւ կատարեալն. իսկ դարն, եւ այլն։ Աւելորդքն ընդ դարսն համաբանեցին։ Մի ըստ միոջէ ի միակէն աւելորդք։ Ի դարէն եւ ի կոճատէն, կողմանաւորս ունելով դարին զնիւթական տեսակն, եւ աւելորդին զգործական տեսակն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 5։ ՟Գ. 49. 61. եւ այլն։)

Կամ Առաւել.


Աւելորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

redundance, superfluity.

NBHL (3)

Աւելորդութիւն (են) ամենայն բանք ձեր. (ՃՃ.։)

Բանաւորքս քան զդայականս են գերագոյն՝ առաւելեալ քան զնոսա աւելորդութեամբ բանի. (Դիոն. ՟Աստուածայ։)

Յորժամ մարդկաբար ինչ խօսի, իբրեւ աւելորդութեամբ զայս դնէ. այսինքն անչափ խոնարհութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)


Աւեղկեմ, եցի

See full entry →

va.

to regret, to be sorry for.

NBHL (2)

ԱՒԵՂԿԵՄ կամ ԱՒԵՂԿԻՄ. Իբր Աւաղել. եղուկ կարդալ. կարեկից լինել.

Յորժամ զհերսն դեռ վիրային ի նմանէ, առ յոյժ գեղեցկութեանն բազումք յարտասուս հարան՝ որք լուանն կամ տեսին, ի գեղ աւեղկեալ. (Բուզ. ՟Դ. 3։)


Աւետաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to give, to announce good news.

NBHL (1)

Հրեշտակապետն աւետաբանելով։ Տեսլեամբ հրեշտակի աւետաբանել (կր). (Ճ. ՟Գ.։) (Տօնակ.։)


Աւետաբեր

See full entry →

adj.

that brings good news, messenger.

NBHL (3)

Որ ոք կամ որ ինչ բերէ աւետիս. ուրախարար. բերկրարար.

Խնամածութիւն հօր աւետաբեր լինէր. (Պիտ.։)

Աւետաբեր աւետարան, կամ տառք աստուածեղէնք, փրկութիւն, տօն. (Ագաթ.։ Շ. բարձր.։ Փարպ.։ Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Աւետագիր

See full entry →

s.

copy or writing of good news;
a. that writes goodnews.

NBHL (2)

Կործանման մահունախաժաման մեծ աւետագիր. (Կորիւն.։)

Կորածանման մահու նախաժաման մեծ աւետագիր. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Աւետագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

writing of good news.

NBHL (2)

Գրութիւն աւետեաց, կամ աւետարանի.

Բարձրահռչակ աւետագրութեամբզմկրտութիւնն, զքաւութիւն, եւ զյարութիւն գրեն կրկին նորոգման. (Նար. առաք.։)


Աւետարան, աց

See full entry →

s.

Gospel;
պատմել, քարոզել զ—, to preach the -.

NBHL (3)

Ի տան՝ յորում աւետարան եդեալ կայ, ոչ համարձակի մտանել սատանայ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)

Ապաշխարեցէ՛ք եւ հաւատացէ՛ք յաւետարանն։ Որ կորուսցէ զանձն իւր վասն աւետարանին, ապրեցուսցէ զնա։ Զոր պաշտեմն հոգւով իմով յաւետարանի որդւոյ նորա։ Տէր հրամանեն՝ յաւետարանէ անի կեալ.եւ այլն։

Քրիստոսեան աւետարանն՝ կեանս է ամենեւին։ Քո կտակն աւետարան է (այսինքն ընդունարան ամենայն աւետեաց). (Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Խ՟Գ։)


Աւետարանագիր, գրաց

See full entry →

s.

evangelist.

NBHL (2)

Չէ՞ր արդեօք բաւական մի աւետարանգիրն զամենեայն ասել։ Իւրաքանչիւր իսկ աւետարանգիրքն ասէին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1. 16։)

Ըստ Յովհաննու աւետարանագրի. (Մամբր.։)


Աւետարանագործ

See full entry →

adj.

evangelist.

NBHL (2)

Որ ինչ գործի կամ լինի ըստ աւետարանին.

Աւետարանագործ վարդապետութիւն, կամ կրօնք. (Կորիւն.։)


Աւետարանական, ի, աց

See full entry →

cf. Աւետարանագործ.

NBHL (4)

εὑαγγελικός evangelicus Որ ինչ է սեպհական աւետարանի, կամ ըստ աւետարանի.

Աւետարանական վարդապետութիւն, կամ երանութիւն, աւետիք, հաւատք, արուեստ, գնացք. (Յճխ.։)

Աւետարանական հրաման, չափք, սպասաւորութիւն. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)

Առաքեաց հրեշտակ, թուելով իբրու թէ աւետարանական իցէ՝ ամլոյն զաւետիս տալով զմանկանն. (Փիլ. սամփս.։)


Աւետարանեմ, եցի

See full entry →

va.

to give good news, to announce;
to evangelize, to preach the Gospel.

NBHL (5)

εὑαγγελίζω, -ζομαι, εὑαγγέλλω evangelium praedico, laeta nuncio, annuncio Քարոզել զաւետարանն Քրիստոսի, կամ զվարդապետութիւն աւետարանին.

Շրջէին աւետարանէին զբանն. (Գծ. ՟Ը. 4. եւ այլն։ Հելլենաբանութեամբ ասի.)

Հանդերձեալ էր (յետ զաքարիայի) մարիամ եւս աւետարանիլ։ Աւետարանեցաւ մարիամու. (Եփր. համաբ.։)

Կամ Հռչակել. յայտնի առնել. քարոզել.

Զտուողին զօրութիւն՝ ամենահնար աւետարանէ։ Ճայթմամբ իմն աստոածայնով աւետարանէ. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)


Աւետարանիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

evangelist.

NBHL (2)

Փիլիպպոս շրջեալ աւետարանէր ամենայն քաղաքացն, մինչեւ ի գալ նորա ի կեսարիա ... Եկաք ի կեսարիա, եւ մտեալ յապարանսն փիլիպպոսի աւետարանչի՝ ագաք առ նմա. (Գծ. ՟Ը. 40։ ՟Ի՟Ա. 8։)

Աւետարանչդ սիովնի։ Աւետարանիչդ երուսաղէմի։ Ոտք աւետարանչի համբաւուն խաղաղութեան, իբրեւ աւետարանչի բարութեանց. (Ես. խ. 9։ ՟Ծ՟Բ. 7։ Նաւ. ՟Ա. 15։)


Աւետարանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

notification of goodnews;
preaching the Gospel.

NBHL (8)

Աւետարանելն՝ ըստ ամենայն առման. որպէս աւետաւորութիւն. աւետումն.

Հաւատամք գաբրիէլի աւետարանութեանն. (Կամրջ.։)

Նա զամնեսեան կոչեաց. բայց ընկալան զաւետարանութեան կոչումն ոմանք. (Լմբ. յովէլ.։)

Ընդ նոսին աւետարանոթեամբ քարոզեսցուք զքո միայն զսքանչելիսդ. (Շար.։)

Եւ Պաշտօն եւ գործ աւետարանչի. քարոզութիւն կամ բան եւ վարդապետութիւն աւետարանի.

Զի մի՛ հայհոյեսցի պաշտօնն մեր, այսինքն աւետարանութիւնն մեր։ Եղիցես դու քաջալերեալ ի պաշտաման քում, այսինքն յաւետարանութեան քում. (Եփր. ՟բ. կոր. եւ Եփր. ՟բ. տիմ.։)

Պօղոս, որ հրաման աւետարանութեան էառ. (Զքր. ծործոր.։)

Վա՛յ է հոդւոյ՝ որ ոչ պահեաց զաւետարանութիւն ամբիծ. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Աւետաւոր, աց

See full entry →

adj.

that has, firings good news.

NBHL (2)

Աւետաւոր համբաւ, կամ ժամանակ. ձայն. յիշատակ. բան. վարդապետութիւն (Քրիստոսի աւետարանական). (Փարպ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Ծ՟Բ։ Սկեւռ. յար. Եւս. քր. ՟Բ։)

երկնչել ի սպառնալեացն, եւ ցանկալ աւետաւոր բարւոյն։ Հանդիսացեալ յառաքինութեան մրցմունս աւետաւոր յարութեամբն. (Յճխ. ՟Բ. ՟Ե։)


Աւետաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to give, to bring good news, to announce.

NBHL (4)

Զհեռաւորս՝ եւ զմերձաւորս զհրէայս զհթանոսս, ի մի պարգեւ բարեաց աւետաւորեսցես։ Զամենեսեան զնոսա միով բանիւս այսու աւետաւորէ. (Խոսր.։)

Ուրբաթուն ընթերցուածք եւ սաղմոսք խորհրդաբար զմարդն մասնաւոր յարութեամբն աւետաւորեն. (Արշ. ՟Ի։)

Հովիւքն ծագմամբ փառաց աւետաւորեցան ի հրեշտակէն. (Կամրջ.։)

Աւետաւորեցաւ աբրահամ՝ ի զաւակի նորա օրհնիլ ամենայն ծագաց երկրի. (Լաստ.։)


Աւետեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Աւետաւորեմ.

NBHL (2)

Ի վերուստ աղաւնի աւետեալ զցածումն ջրհեղեղին. (Դամասկ.։)

Զամբարտաւանուեւեան գալուստն աւետէ սնափառութիւն, (Նեղոս) իմա՛ ըստ յն. ոճոյ՝ զեկուցանէ։


Աւետիք, ետեաց

See full entry →

s.

good news, notification of good news;
երկիր աւետեաց, land of promise;
աւետիս տալ, cf. Աւետեմ;
տօն աւետեաց, Lady-day.

NBHL (4)

ԱՒԵՏԻՔ. ասի եւ որպէս ռմկ. ԱՒԵՏԻՍ. ἁγγελία, εὑαγγελία, -ον nuncium, annunciatio, bonum vel laetum nuncium Բան եւ լուր ուրախարար եւ բերկրալի. ... պ. նիվիյտ, իբր նոր լուր. որ եւ հաւատիս. լծ. եւ լտ. աւէ, աւէտէ. ո՛ղջ՝ կամ ուրա՛խ լեր, լերուք.

Այսօր մեծ աւետիք ադամայ նախաստեղծին տուաւ։ Այսօր ձայն աւետեաց յեւայի գոչեն լսելիս. (Շար.։)

Աւետիս քեզ մարիամ։ Աւետիս քեզ հայր մեր ադամ. աւետիս քեզ մայր մեր եւայ. (Տաղ.։)

ԱՒԵՏԻՔ. ἑπαγγέλμα, ἑπαγγελία annunciatio et promissio Ըստ հոմաձայնութեան յունին՝ ստէպ դնի ի մեզ որպէս Խոստումն պարգեւաց. զոր օրինակ եւ երկիրն աւետեաց՝ ասի եւ երկիր խոստմանց, կամ երկիր խոստացեալ կամ պարգեւական. Քանզի եւ խոստումն բարեաց է տիրապէս աւետիք ուրախարար.


Աւերած, ից, ոց

See full entry →

s.

ruin, demolition, destruction, desolation.

NBHL (3)

Զամենայն աւուրս աւերածոյն իւրոյ։ Պղծութիւն աւերածոյն։ Կատարած տացի ի վերայ աւերածոյն։ Կատարած տացի ի վերայ աւերածոյն. (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 34։ եւ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Զ. 21։ Դան. ՟Թ. 27։)

Յօրինել շինել զամենայն զգերութիւնս յաւերածոյն եւ այրեցածոյն. (Բուզ. ՟Դ. 24։)

Բազում են որդիք աւերածոյն առաւել քան զարամբոյն. (Դամասկ.։)


Աւերեմ, եցի

See full entry →

va.

to ruin, to destroy, to demolish, to undo, to overthrow;
to ravage, to desolate, to break, to spoil.

NBHL (5)

ἑξερημόω, καθαιρέω, καταστρέφω desolo, devasto, diruo, destruo, subverto, averto, ἁνασκάπτω effodio Յաւեր դարձւցանել. անապատ անշէն եւ ամայի կացուցանել. քակել. կործանել. քանդել. տապալել. աւրել.

Աւերել զքաղաքս, կամ զպարիսպս քաղաքին, զսամմանս, զմեհանս, զտիեզերս։ Սրբութիւնն աւերեսցի։ Զաւերեալսն շինել.եւ այլն։

Կամ Յապականութիւն դարձուցանել. եղծանել. անպտան կացուցանել. փճացնել

Աւերեաց զմահու կարողութիւն, կամ զդժոխս. (Շար.։)

Աջովս մատակարարեմ, եւ ահեակ կողմամբս աւերեմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)


Աւիշկ

See full entry →

cf. Աւիշ.

NBHL (1)

cf. ԱՒԻՇ կամ ԱՒԻՇԿ, կամ ԱՒԻՇՏ, ԱՒԻՇՔ, կամ ԱՒԻԺՔ. ἱχώρ flumor serosus, cruor, sanies Հիւթ վիժելի ի կենդանի կամ ի մեռեալ մարմնոց եւ ի տնկոց. հոյզն պարարտ կամ իւղային անուշահոտ. եւ Շարաւ.


Աւիւն

See full entry →

s.

fury, transport, enthusiasm.

NBHL (1)

Եւ միայն ի լսելն զամենայն աւին հեշտութեան առնել ի պակշոտեալսն։ Որ ի հեշտութեանցն աւիւն զամենայն զհանգիստն ամենեւին ի բաց վարէ. (Բրս. արբ. եւ Բրս. մկրտ.։)


Աւոլոց ելանեմ

See full entry →

sv.

to run away, to vanish, to drop off.

NBHL (2)

Աւոլոց կամ աւալոց. (Ի Հին բռ.) արտաքս, ի բաց. եւ

Աւոլ. մոռացումն. զլացումն (կամ սլացումն) բռնազբօսութեան։


Աւսարդ

See full entry →

s.

old woman.

NBHL (1)

ԱՒՍԱՐԴ կամ ՕՍԱՐԴ. πρεσβυτέρα, πρεσβύτις vetula, anus, maxima natu Պառաւ. կին աւագ կամ երիցագոյն հասակաւ.