Definitions containing the research բան : 7153 Results

Համակամիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to agree, to be of one mind, to consent with;
to be resigned, to submit oneself.

NBHL (1)

Համակամ լինել. միաբանիլ ի խորհուրդ.


Համակամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

concord, unanimity, agreement, union, consent;
համակամութիւն ընդ կամացն աստուծոյ, obedience to God's will, resignation, trust in God.

NBHL (1)

ὀμοθυμία, ὀμόνοια unanimitas, concordia, consensus. Միութիւն եւ միաբանութիւն կամաց եւ խորհրդոց. կամակցութիւն. սրտակցութիւն. կամակար հաւանութիւն։ Զաստուծոյ ասի, ըստ ինքեան.


Համակարգ

See full entry →

adj.

put in the same order or number.

NBHL (1)

Ոչ երբէք մի տեսակն համակար գոյ սեռի. քանզի ոչ կարէ բանականն համակար գոլ կենդանւոյն. (Սահմ. ՟Ի։)


Համակարգեմ, եցի

See full entry →

va.

to coordinate, to put in the same order.

NBHL (1)

ՀԱՄԱԿԱՐԳԵԼ. συντάσσω colloco, ordino. Ի մի կարգ դասել. դասակարգել. եւ Շարակարգել (զբան).


Համակրօն, ից

See full entry →

adj.

coreligionary.

NBHL (1)

Միակրօն. հաւատակից, կրօնակից. կարգակից. միաբան.


Համահայր, հօր

See full entry →

adj.

born of the same father, consanguineous;
— եղբայր քոյր, half-brother, half-sister, by the father's side.

NBHL (1)

Զիա՞րդ համահարք միամօր որչիք երկպառակք լինիցին, եւ ոչ միաբանք. (Եղիշ. ՟Ը։)


Համահարզ, ից

See full entry →

adj.

aid-de-camp;
adjutant.

NBHL (1)

ՀԱՄԱՀԱՐԶ կամ ՀԱՄՀԱՐԶ. (թերեւս իբր համահարազատ. կամ համապատիւ, եւ երկրակից) Վարի որպէս Նիզակակից. մտերիմ պաշտպան. արբանեակ. թիկնապահ. ὐπασπιστής, ὐπερασπιστής satelles, propugnator


Համաձայն

See full entry →

adj. mus. adv.

concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.

NBHL (5)

ὀμόφωνος, σύμφωνος consonus, concors, consentiens Միաձայն. ձայնակից. միաբան.

Սմին համաձայն գտանեմք զտեառն (բան). (Լմբ. ժղ.։)

ՀԱՄԱՁԱՅՆ. մ. ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԲԱՐ ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԿԻ ὀμοφώνως, συμφώνως una voce, unanimi consensu, concorditer. Համաձայն գոլով. միաձայնութեամբ. միաբան. յար եւ նման.

Ըզժողովուրդս համաձայն՝ կոչել ի սէր միաբան. (Գանձ.։)

Սրբաբանիցըն համաձայն՝ տո՛ւք օրհնութիւն քովբէական. (Շ. տաղ.։)


Համաձայնեմ, եցի

See full entry →

va. mus.

to accord, to bring to agree;
to conciliate, to reconcile;
to tune.

NBHL (4)

Միաբանել. զուգայարմարել. διαλλάττω concilio

ՀԱՄԱՁԱՅՆԵՄ, եցի. չ. ՀԱՄԱՁԱՅՆԻՄ եցայ. ձ. ὀμοφωνέω, συμφωνέω, σύμφημι consono, consentio, convenio. Միաձայնիլ. միաբանիլ. ձայնակցիլ. ձայնակից լինել.

Քարոզին համաձայնի եւ աղօթիցս բան. (Խոսր.։)

Համաձայնեալք անմարմնոցն՝ օրհնէին։ Ընդ որս եւ մեք համաձայնեալք՝ բարեբանեմք. (Շար.։)


Համաձայնիմ, եցայ

See full entry →

va. mus.

to agree, to concord with, to be agreed;
to grant, to come to terms, to comply with;
to be in tune.

NBHL (3)

ՀԱՄԱՁԱՅՆԵՄ ՀԱՄԱՁԱՅՆԻՄ. ὀμοφωνέω, συμφωνέω, σύμφημι consono, consentio, convenio. Միաձայնիլ. միաբանիլ. ձայնակցիլ. ձայնակից լինել.

Քարոզին համաձայնի եւ աղօթիցս բան. (Խոսր.։)

Համաձայնեալք անմարմնոցն՝ օրհնէին։ Ընդ որս եւ մեք համաձայնեալք՝ բարեբանեմք. (Շար.։)


Համաձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig. mus. gr.

concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.

NBHL (1)

ὀμοφωνία, συμφωνία consonantia, consensus, concordia. Միաձայնութիւն. ձայնակցութիւն. միաբանութիւն.


Համաձեւ

See full entry →

adj.

of the same form or shape, conform;
— առնել զկամս, to be of one mind.

NBHL (1)

ՀԱՄԱՁԵՒ ԱՌՆԵԼ. Կերպարանակից առնել, միաբանել.


Համամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unanimity, concord, consent, conformity of opinion.

NBHL (2)

ὀμόνοια, ὀμοφροσύνη concordia, consensio, unanimitas Սրտակցութիւն. միաբանութիւն խորհրդոց եւ սրտից. համաձայնութիւն.

Համամտութեամբ եւ հասարակութեամբ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Համայն, ից

See full entry →

adj. adv.

whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.

NBHL (2)

Քրիստոս կենդանի՝ արքայդ համայնի։ Արքայդ համայնին։ Ծաղկեալ շնորհօք յիսուսի, փառք եւ պատիւ համայնին։ Ո՛վ երանուհի՝ պարծանք համայնի։ Պօղոս անուանի՝ քարոզ համայնի։ Գովեալ ի պարս ազգաց համայնոյ։ Խնամող համայնոյնի. (Գանձ.։ (որ են անսովոր ձեւք բանի)։)

Իմանայ զամենայն զգործս քո, նաեւ զբանս, եւ համայն զամենայն մտաց տեսութիւն. (Մաշկ.։)


Համանգամայն

See full entry →

adj. adv.

whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.

NBHL (2)

Զայսոսիկ ասէր բանիւք, եւ համանգամայն արդեամբք զգործն կատարէր. (Ճ. ՟Ա.։)

Զբան եւ զգործ համանգամայն. (Յիսուս որդի.։)


Համանմանեալ

See full entry →

adj.

cf. Համանման.

NBHL (1)

Զառիստակէս փոխան յղեալ, որ իւր որդի համանմանեալ։ Ի քաջութեան գովաբանեալ, մինչ տրդատայ համանմանեալ. (Շ. վիպ.։)


Համանոյնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unanimity.

NBHL (1)

Միաբանութիւն ի նոյն միտս եւ կամ ի կամս. ըստ յն. համաշնչութիւն. ὀμοψυχία concordia, unanimitas.


Համաշխարհական, ի, աց

See full entry →

adj.

universal, general, common, public.

NBHL (1)

Ի համաշխարհական յարութեան։ Ի սկզբան լինելութեան ի համաշխարհական գոյացութեան։ Համաշխարհական եւ տիեզերական հաւատք։ Համաշխարհական ուրախութիւնն եկեղեցւոյ (առ քրիստոսիւ)։ Համաշխարհական կոչմամբ. (Խոսր.։ Սեբեր. ՟Է։ Յհ. իմ. եկեղ.։)


Համաշնչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unanimity.

NBHL (2)

ὀμοψυχία, σύμπνοια animorum consensio, concordia συμφωνία concentus. Համաշունչն գոլ. սրտակցութիւն. միաբանութիւն. ձայնակցութիւն (իրօք կամ նմանութեամբ).

Ըստ սիրոյն համաշնչութեան եղբայրութեանն։ Հասարակաց միաբանութիւն եւ համաշնչութիւն. (Բրս. հց.։ Նիւս. կուս.։)


Համաշունչ, շնչից

See full entry →

adj.

of the same opinion, agreeing, unanimous.

NBHL (1)

ὀμόψυχος, ἱσόψυχος unanimis, concors, ejusdem animae, conjunctissimus. Որ ունի մի սիրտ կամ շունչ եւ հոգի ընդ այլում. համամիտ. համակամ. սրտակից. միաբան. մէկ սիրտ՝ մէկ հոգի.


Համաչուեմ

See full entry →

vn.

to depart together.

NBHL (1)

ՀԱՄԱՉՈՒԵԼ. Միաբան չուել.


Համապաշտօն

See full entry →

adj.

having the same office or function, colleague.

NBHL (1)

Որպէս սարկաւագակիրք նորին, եւ համապաշտօն սպասաւորք բանին կենաց. (Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)


Համառօտ, ից

See full entry →

adj. adv. s.

brief, short, abridged, concise, succinct, summary;
peremptory;
—, —ս, —աբար, succinctly, briefly, summarily, precisely;
peremptorily;
compendium, abridgement;
final or irrevocable sentence;
— հատանել, to cut short;
— ասել, ասացից, եւ — իսկ ասացեալ, in short, in a word.

NBHL (5)

Միանգամայն իսկ ասացից համառօտ բանիւք. (Պիտ.։)

Զկարճառօտ բանն ի համառօտ կացուցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 29։)

Համառօտ ասէ, քանզի ոչ ըստ օրինի մարմնաւոր դատաւորաց ի դատել յերկարի ժամանակն կամ քննութիւնն, այլ համառօտ եւ կարճ բանիւ ունի լուծանել զսահման դատաստանին։

Համառօտաբար զեկուցանել, կամ զգացուցանել, տեանել, ի մէջ ածել, ընձեռել, յառաջ վարել, կամ վերստին առնուլ (զբան). (Պիտ.։ Գր. սքանչ.։ Դիոն. Շ. բարձր.։ Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Գ. 12։ Ոսկ. ծն.։)

Բայց եթէ համառօտաբար իսկ ընդ տուօղն հրաշանալ։ Այնպէս համառօտաբար հրաժարեցուցեալ։ (Եւ իբր ա) Որ համառօտաբար բանիւն յայտնի կացուցանէ զյեղանակս. (Պիտ.։)


Համառօտեմ, եցի

See full entry →

va.

to abridge, to diminish, to shorten;
to digest, to resume, to recapitulate;
to reduce, to contract, to extract;
ուղիղ —, to understand thoroughly and cause to be perfectly well understood;
— զօրէնս, to transgress, to break a law;
— քորեպիսկոպոսին զեկեղեցիս, to make a visitation of the diocese.

NBHL (2)

Թէ զաւուրցս հարստութիւն համառօտեսցես։ Եւ զի մի՛ տաղտկացայց յամեալ ի բանիս, ի համառօտել զսոյն փութացայց. (Նար.։)

Ուղիղ համառօտել զբանն ճշմարտութեանն. (՟Բ. Տիմ. ՟Բ. 15։)


Համառօտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

brevity, concision, shortness;
abbreviation;
compendium, abridgement, summary, abstract, epitome.

NBHL (2)

συντομία, ἑπιτομή brevitas, epitome, compendium. Կարճութիւն. սղութիւն. եւ Բովանդակութիւն գրոց կամ պատմութեան. համառօտ բան կամ մատեան.

Որ զհամառօտութիւն բանի պատուել գիտեմ. (Յհ. կթ.։)


Համասփիւռ

See full entry →

adj.

spread, diffused, propagated throughout;
— ծաւալիլ, to be -.

NBHL (1)

Լոյսն ի սկզբանցն համասփիռ եւ համատարած։ Լոյսն համատարած եւ համասփիռ (քրիստոս) լուսաւորեաց զամենայն մարդ. (Զքր. կթ.։)


Համավկայ

See full entry →

adv.

of a common attestation or avowal.

NBHL (1)

Վկայակից. եւ Միաբան վկայելով.


Կաթողիկեայ, կէի, ից, կեայց

See full entry →

adj.

universal, general;
catholic;
թուղթ —կեայց, epistle, universal letter.

NBHL (2)

Յառաջաբան եօթանեցունց թղթոցն կաթողիկեայց։ ԶԿաթողիկեայս թուղթսն։ Կթողիկեայ թղթոյն յակոբայ. (Նախ. թղթ. կթղ.։)

Եւ յակոբայ եղբօրն յիսուսի՝ կաթուղիկեայ քաղցրաբան թըղթի. (Գանձ.։)


Կալական, ի, աց

See full entry →

cf. Կալանաւոր.


Կալանաւոր, աց

See full entry →

adj. s. s.

detained in prison, prisoner, captive;
police-man.

NBHL (1)

δεσμώτης, δέσμιος, ἄλων vinctus, captivus, carceratus. որ եւ ԿԱԼԱԿԱՆ. Կալեալն, յանցաւոր կամ գերի. եդեալ ի կալանս. կապեալն ի բանտի. դութուգ, մահպուս. Տե՛ս (Ծն. ՟Լ՟Թ. 20։ Ես. ՟Ի՟Բ. 3։ Գծ. ՟Ժ՟Զ. 25։)


Կալանաւորակապ, աց

See full entry →

adj. s.

cf. Կալանաւոր;
turnkey;
lock-smith.

NBHL (1)

Բառ հոմաձայն ի հյ. որպէս եբր. մասէկկէր. որ անխտիր նշանակէ՝ Կալանաւոր կապեալ եւ փակեալ ի բանտ, կամ Բանտապետ, եւ Արուեստաւոր փականաց, դարբին. վասն որոյ ըստ ՟ա նշ. յն. դնի δεσμώτης . եւ ըստ ՟բ ի լտ. inclusor, որում առաւել ի դէպ գայ եւ մերս թարգմանութիւն։


Կալանք, նաց

See full entry →

s.

arrest, caption;
detention;
prison;
ի կալանս արկանել, cf. Կալանեմ.

NBHL (1)

σύλλιψις captio եւ φυλακή custodia. Կալումն. ըմբռնումն. կապումն. եւ Կապանք, արգելաքն կալանաւորաց. բանտարկութիւն. դութմասը, հապս էթմէսի, զընտան.


Կախ, ի —

See full entry →

adj.

hanging, dangling, pendent;
hung up, suspended;
ի — ունել, to suspend, to hold in suspense;
ի — մնալ, to remain in suspense.

NBHL (1)

Մի բան կայ ի կախ։ Սայլն ի կախ անկանի. (Ոսկիփոր.։)


Կախաղան, աց

See full entry →

s.

gibbet, gallows;
հանել ի —, to hang by the neck, to hang up a criminal;
արժանի —ի, that deserves hanging;
criminal;
գործ —աւ, hanging, suspended or pensile work.

NBHL (1)

ԿԱԽԱՂԱՆԱՒ՝ ԳՈՐԾ կամ ԲՈՒՐԱՍՏԱՆ. իբր Ի կախ կազմեալ ինչ. կախուած շէնք՝ բանուածք.


Կախարդական, ի, աց

See full entry →

adj.

pertaining to sorcery or witchcraft, magical, cabalistic.

NBHL (1)

Կախարդական արուեստ, կամ ձեւ, բան, պատրանք, չարիք. (Պիտ.։)


Կածանեմ

See full entry →

vn.

to pass through narrow ways.

NBHL (1)

Ի յոյս նշողից գնասցէ հոգւոյն բանս՝ կածանելով ինչ ի խաւարչուտ տեղիս յայս. (Վրդն. երգ.։)


Կակազեմ, եցի

See full entry →

vn.

to stammer, to stutter, to lisp;
to hesitate in speech, to have a difficulty in pronouncing words, to speak in a confused manner;
to give out-of-the-way answers;
— զդասն, to stammer out one's lesson.

NBHL (1)

ψελλίζω, τραυλίζω balbutio. Թոթովել. ոչ ուղղախօսել. ծեքաբանել. շաղփաղփել. կզկզալ, կմկմալ.


Կակղագոյն

See full entry →

adj.

very soft, tender or delicate;
gentle, mild, meek;
—ս յանդիմանել, to reprove gently.

NBHL (2)

Քան զմոմ կակղագոյն լինիս։ Կակղագոյն շիթք (անձրեւի)։ Կակղագոյն կերակուր, պտուղ, զգեստք, պատմուճանք, բանք. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Արիստ. աշխ.։ ՃՃ.։ Ածաբ. ծն. եւ աղք. եւ առ որս. ՟Ժ՟Բ։ Սարգ. յուդ. ՟Գ։)

Կակղագոյն առ ամբոխն զհրաշալի բանն իբրեւ ընդ մեղու խորիսխ խառնեալ. (Աթ. ի ստեփ.։)


Կակղանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to grow soft, to become tender;
to soften, to relent, to be appeased, to become more tractable;
to become effeminate.

NBHL (1)

Եկին հասին պատիժք պատուհասից ի վերայ եւայի, եւ ադամ ոչ կակղացաւ։ Կակղանայցէ եւ հռոբովամ խօսել ընդ նոսա բանս բարւոքս. (Եփր. ել. եւ Եփր. թագ.։)


Կակղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to soften, to mollify, to make tender, supple or pliant, to macerate, to steep;
to soften, to enervate, to move, to affect.

NBHL (1)

Քաղցրաբանութեամբն կակղացուցանէ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)


Կակղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

softness, tenderness, delicacy;
flessibility, pliability;
mildness;
effeminacy.

NBHL (1)

Ծանուցեալ զնորա նանգաւոր խարդախութիւն ի գունեալ ալաքացն բանջց. (Լմբ. սղ.։)


Կակուղ, կղոց

See full entry →

adj. fig.

soft, tender, delicate;
supple, flexible, pliant;
sweet, mellow;
mild, soft, gentle, meek, affable;
— մետաղ, soft metal.

NBHL (1)

Կակուղ կաւ. կամ ձէթ, բանք, բարբառ. (Իմ. ՟Ժ՟Ե. 7։ Սղ. ՟Ծ՟Դ. 22։ Առակ. ՟Ի՟Զ. 22։ Յոբ. խ. 22։)


Կահաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to prepare, to fit up, to provide with, to furnish, to stock.

NBHL (2)

Ի պարոյկս բանին կահաւորելով. (Երզն. քեր.։)

Վասն զի բազում իրս պղատոն աստուածաբանէ, եւ վասն աստուածաբանութեանն կահաւորի. իսկ ուսումնականն կահաւորի վասն այնոցիկ, որք ենթակայութեամբ նիւթաւորք գոն. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)


Կահեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Կահաւորեմ.

NBHL (2)

Ի պարոյկս բանին կահաւորելով. (Երզն. քեր.։)

Վասն զի բազում իրս պղատոն աստուածաբանէ, եւ վասն աստուածաբանութեանն կահաւորի. իսկ ուսումնականն կահաւորի վասն այնոցիկ, որք ենթակայութեամբ նիւթաւորք գոն. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)


Կահաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conveniency;
— համարել, to judge suitable.

NBHL (2)

Ի պարոյկս բանին կահաւորելով. (Երզն. քեր.։)

Վասն զի բազում իրս պղատոն աստուածաբանէ, եւ վասն աստուածաբանութեանն կահաւորի. իսկ ուսումնականն կահաւորի վասն այնոցիկ, որք ենթակայութեամբ նիւթաւորք գոն. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)


Կաղակրկին

See full entry →

adj. adv.

wavering, hesitating, undecided;
hesitatingly, imperfectly.

NBHL (2)

Անյարմար եւ կաղակրկին բանք. (Ի գիրս խոսր.։)

Կաղակրկին հիւսել զնորա զառաքինութիւն։ Ո՛չ կաղակրկին, կամ կաղ ի կաղս, կամ տարաբան խօսեր. (Վրք. ոսկ. ձ։)


Կաղամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn. fig.

to limp, to be or go lame, to halt, to hobble;
to hesitate, to water;
յերկուս հետս —, to halt between two opinions

NBHL (1)

Կրկին հաւատս ցուցանէին, զի կաղալոց եւ սողալով եւս ի լեառնն ելանէին։ Վասն յարութեանն բան կաղայր առ նոսա. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։ եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Կաղամբավաճառ, աց

See full entry →

s.

seller;
cf. Թթուուտ.

NBHL (2)

Որ վաճառէ զկաղամբս. բանջարավաճառ.

Ի շինականութեան կերպարանս ի կաղամբավաճառի օրինի մտանէր ի բանակն պարսից. (Բուզ. ՟Գ. 21։)


Կաղանշան

See full entry →

s. bot.

euphorbia, spurge, tithyma, milk thistle.

NBHL (1)

Ակքանն բանջար ինչ է, եւ կամ թուփ փոքրիկ՝ նման մրտի կամ կաղանչնանն ... Կոչէ զնա կաղանչան. զի կաղանչանն թէպետ եւ փոքր է, այլ նման է ձեւով եղեւին. (Կիւրղ. թագ.։)


Կաճառիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to assemble, to reunite, to meet together.

NBHL (4)

ԿԱՃԱՌԻՄ եւ ԿԱՃԱՌԵՄ. ὀμιλέω, προσομιλέω versor, conversor. Ի մի կաճառ գալ. ի հանդէս մտանել. կենակից եւ խօսակից լինել. քաղաքավարիլ. գումարիլ. միաբանիլ.

Ընդ առն թագաւորի տրամաբանեալ կաճառէ. (Ոսկ. գծ.։)

Որպէս երբեմն ընդ եւայի, նոյնպէս եւ աստ ընդ խորհրդական առնն կաճառէր բարեհամբոյր բանջւ. (Յհ. կթ.։)

Պարկեշտ ամուսնութեամբ կաճառեալ, եւ ծնեալ որդիս. յն. միաբանիլ, զուգիլ. (Ոսկ. յաւետիս.։)