Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Գողաբար

See full entry →

adv.

like a thief.

NBHL (1)

Գողաբար ի բաց զերծանել, կամ սողիլ, մատնել, եւ այլն. (Փիլ. լին.։ Եղիշ. ՟Դ։ Շ. թղթ.։ Մագ. ՟Ծ՟Է։ Վանակ.։ Վրդն.։)


Գողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

theft, robbery, rapine, expilation;
extortion, plunder.

NBHL (1)

Որք զմեծամեծս գործեն գողութիւնս պարկեշտ եւ պանծալի անուամբ իշխանութեան եւ առաջաւորութեան ծածկելով. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գողումն, ման

See full entry →

s.

robbery;
stealth.

NBHL (1)

Ի գողման վերայ անցեալ նստին գողք. (Փիլ. լին. ՟Ա. 44։)


Գողտրիկ

See full entry →

cf. Գողտր.

NBHL (1)

Կերակուր գողտրիկ, հեշտ եւ սիրելի։ Հաճո՛յ եւ գողտրիկ է աստուծոյ։ Հեշտ եւ գողտրիկ անուն գաւառականաց՝ քոյր. (Փիլ.։)


Գոմամուտ լինիմ

See full entry →

sv.

to retire into a stable.

NBHL (1)

ԳՈՄԱՄՈՒՏ ԼԻՆԵԼ. Մտանել եւ փակիլ ի գոմս.


Գոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.

NBHL (3)

ουσιούμαι, ἁφίστημι, συνίστημι essentiam accipio, substantiam assumo, consisto, consto Գոյ լինել. եղանիլ. էանալ. գոյացութիւն առնուլ. ենթակայանալ. ստեղծանիլ. կայանալ. բաղկանալ. լինել, գոլ.

Ծննդեամբ գոյանան ի հակառակացն։ Ի հողոյ գոյանայր։ Յերկոտասանից ի մի վայր եկեալ գոյանայ կենդակացն. (Փիլ.։)

Եթէ ընդհանուր գիտութիւն է, ոչ կարէ գոյանալ ի միում անձին. այսինքն ենթակայանալ, լինել, գոլ, գտանիլ. (Սահմ. ՟Ա։)


Գոյացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

NBHL (3)

Գոյացութեամբ ի նմա, իսկ զօրութեամբ արտաքոյ։ Այժմ ի մարմինս իմում իշխանական առաջնորդականն ըստ գոյացութեան է. իսկ ըստ զօրութեան յիտալիա կամ ի սիկիլիա. (Փիլ. այլաբ.։)

Է ըստ բնութեան յերկուց՝ աստուածային եւ մարդկային, իսկ ըստ միաւորութեան մի ... որպէս սուրբն բասիլիոս ասէ, երկուց գոյութեանց կատարեցելոց միաւորութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ըստ այսմ առ հին հռովմայեցիս իբր նոյն առեալ լինէր substantiva եւ subsistentia, որպէս յն. իբօ՛սդասիս. այսինքն ենթակայութիւն, երբեմն որպէս բնութիւն եւ երբեմն որպէս անձն. այլ յետոյ որոշեցան նշանակութիւնք ձայնիցս ի փիլիսոփայութեան եւ յաստուածաբանութեան առ ի բարձումն ամենայն շփոթութեան։


Գոյացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to create, to give existence;
to produce.

NBHL (1)

Որք հաստատեալ գոյացուցին զնա (զտասն) սահմանք չորք են, միոյ եւ երկուց եւ երից եւ չորից. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գոյաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist;
to be formed, produced;
to grow rich.


Գոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

NBHL (2)

ὔπαρξις existentia, subsistentia եւ σύστασις constitutio Գոլն իրօք ի բնութեան իրաց. կալն. գտանիլն. իսկ զեղականաց ասի նաեւ իբր Գոյացումն, բաղկացութիւն.

Յաղագս գոյութեան եւ պատուոյ միշտ էին։ Ի տարերց, որք առ իմ գոյութիւնս եղեն բաւական. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գոնեայ

See full entry →

conj.

at least, above all things, however;
only, yet.

NBHL (1)

Եւ որպէս Թերեւս. ապաքէն. իսկ. անգամ. պէլքի, հէլէ, պիլէ եւ այլն. (որպէս եւ ի յն. կայ հոմաձայնութիւն).


Գոնջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to have the scurf.

NBHL (1)

ԳՈՆՋԱՆԱԼ. Խեղանալ. գօսանալ. կամ Քոսոտիլ. բորոտիլ. ունել զկեղ ի գլուխ, եւ այլն.


Գոռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.

NBHL (1)

ἑχθρεύω, φιλονικέω, ἑγκαλέω contendo, altercor եւ այլն. Իբր Մռնչելով գրգռիլ ի մարտ. գոռոզանալ. խրոխտալ. խիզախել ի կռիւ. մարտնչիլ. մաքառել. ջանալ յաղթահարել, մեծաբանել. գոչել կենդանեաց եւ տարերաց.


Գոռոզանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be proud of, puffed up, elated.

NBHL (2)

ἑπαίρομαι efferor, effero me, περπερεύομαι perperam vel temere ago, ostento Փքանալ. բարձրամտիլ. խրոխտալ. ամբարհաւաճիլ. պերճանալ իշխանութեամբ. բան կամ մեծութիւն ծախել.

Կարօղք են գոռոզանալ ի վերայ երկրորդացն եւ երրորդացն բարեաց. (Փիլ. լին.։)


Դժուարաբոյժ

See full entry →

adj.

difficult to cure.

NBHL (1)

Դժուարաբոյժ ցաւս։ Չարեօք դժուարաբուժիւք. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Դժուարագիւտ, ից

See full entry →

adj.

rare, curious, difficult to find.

NBHL (2)

δυσεύρετος inventu difficilis, difficile inveniendus Դժուարաւ գտանելի. գտնելը կամ գտնըւիլը դժար.

Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի։ Լաւագունին դժուարագիւտ գոլ բնութեամբ. (Փիլ.։)


Դժուարագնալի

See full entry →

adj.

difficult to walk, rough, rugged

NBHL (1)

Դժուարագնաց ճանապարհ, վայրք. (Պտմ. աղեքս.։ Փիլ.։ Ասող.։)


Դժուարագնաց

See full entry →

cf. Դժուարագնալի.

NBHL (1)

Դժուարագնաց ճանապարհ, վայրք. (Պտմ. աղեքս.։ Փիլ.։ Ասող.։)


Դժուարագործ

See full entry →

adj.

difficult, painful.

NBHL (2)

Խնդրէ ի քէն աստուած՝ ոչինչ ծանր կամ դժուարագործ, այլ կարի յոյժ պարզ եւ դիւրին. (Փիլ. բագն.։)

Դժնեայ եւ յոյժ դժուարագործ է անզգամացն անիշխանութիւն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 73.) իմա՛, անբերելի է անտէրունչ մնալն յաստուծոյ։


Դժուարալուր

See full entry →

adj.

hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible

NBHL (1)

(Ծերոց) ականջք դժուարալուրք. (Փիլ. իմաստն.։)


Դժուարակոխ

See full entry →

adj.

rough, trugged, impracticable

NBHL (1)

Ի դժուարակոխ վայրս. (Փիլ. իմաստն.։)


Դժուարակռիւ

See full entry →

adj.

warlike, invincible.

NBHL (1)

δυσμάχητος vix expugnabilis Ընդ որում կռուիլն է դժուար. անպարտելի. անառիկ.


Դժուարահաճ

See full entry →

adj.

discontented, disgusted, weary;
disgusting, unpleasant, disagreeable, tiresome.

NBHL (3)

Եթէ թշնամի դէպ լիցի գոլ, զդժուարահաճելի զոգւոցն զախտ յառաջագոյն զեկուցանէ (աչք)։ Դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին, դրակցութիւնքն։ Վասն որոյ եւ ծառայքն նմա դժուարահաճոյք եւ խռովարարք էին. (Փիլ.։)

դժուարահաճ կամ դժուարահաճոյ լինել. Դժկամակիլ.

Եւ ոչ ընդ ինչ դժուարահաճ եղեալ ամենեւին. (Փիլ. լին.։)


Դժուարահայեաց

See full entry →

adj.

nasty, disgusting, unpleasant.

NBHL (1)

Դժնեհայեաց. ժանտատեսիլ. գարշելի.


Դժուարամահ

See full entry →

cf. Դժուարամեռ.

NBHL (1)

Սովեալ յիւր ի կերակրոցն՝ մաշի դժուարամահ լինելով. (Փիլ. լին.։)


Դժուարամարտ

See full entry →

cf. Դժուարակռիւ.

NBHL (1)

Ախտ կազմեցին իւրեանց չար՝ դժուարամարտ. (Փիլ. իմաստն.։)


Դժուարայաղթ

See full entry →

adj.

difficult to conquer.

NBHL (1)

Գնդից դիւաց դժուարայաղթ պատերազմողաց. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Դժուարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be difficult, to have trouble;
to be angry, perplexed.

NBHL (2)

δυσκολαίνω, δυσχεραίνω, βαρύνομαι indigne fero, morosus sum, gravor Դժուարին եւ ծանր համարել. դժուարիլ. դժկամակիլ. նեղասրտիլ. վշտանալ. դժար սեպել, եւ դժարը գալ, նեղանալ.

Ոչ յոյժ դժուարացեալ (ընդ մահ սառայի). (Փիլ. իմաստն.։)


Դժուարաջինջ

See full entry →

adj.

difficult to strike out.

NBHL (1)

Զի ցուցցէ զիմաստնոյն բարս հաստատուն, դժուարաջինջ. (Փիլ. լին.։)


Դժուարաջնջելի

See full entry →

cf. Դժուարաջինջ.

NBHL (1)

Զի ցուցցէ զիմաստնոյն բարս հաստատուն, դժուարաջինջ. (Փիլ. լին.։)


Դժուարարձակ

See full entry →

adj.

indissoluble, difficult to loose.

NBHL (1)

Բռնաձիգ եւ դժուարարձակ կորզօղ ունելով բնութիւն. (Փիլ. իմաստն.։)


Դժուարափուտ

See full entry →

adj.

rotting with difficulty.

NBHL (1)

Նիւթն (տապանակի) դժուարափուտ եւ դժուարապատկանելի դէպ եղեւ լինել. (Փիլ. ել.։)


Դժուարաքակ

See full entry →

cf. Դժուարարձակ.

NBHL (2)

δυσκαθαίρετος qui aegre destrui vel vinci potest, δυσδιάλυτος vix dissolubilis Զոր դժուարին է քակել. որում դժուար է քակտիլ, տապալիլ. եւ Դժուարալոյծ օրինակաւ. անխզելի.

Ցանկութիւն, եւ հեշտ ցանկութիւն, դժուարք հակառակորդք, եւ դժուարաքակք են. (Փիլ. այլաբ.։)


Դժուարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be angry, enraged, vexed, offended;
to have trouble or difficulty.

NBHL (3)

δυσχεραίνομαι, χαλεπαίνω, δυσαρεστέω , σφαδάζω, ἅχθομαι moleste vel aegre fero, indignor, gravor եւ այլն. որ եւ ԴԺՈՒԱՐԱՆԱԼ. Դժկամակիլ. զայրանալ. նեղիլ. ծանր համարել. չախորժել. ընդդիմութիւն կրել.

Յորոց ի վերայ յիրաւի աստուած դժուարեալ։ Յերեսաց նոցա դժուարեալք։ Ոչ դժուարելով ընդ թափառանսն։ Ո՞ ոք ոչ դժուարեալ լիցի յամենայն քաղաքէ վարիլ. (Փիլ.։)

Իսկ յանզգայ իրս է Դժուարութիւն կրել բնութեան. հակառակ գտանիլ.


Դժուարորս

See full entry →

adj.

difficult to be caught in hunting or fishing.

NBHL (1)

Փոխադրեալն ոչ գտանիւր, դժուարագիւտ եւ դժուարորսալի գոլով։ Դժուարակարծելի եւ դժուարորսալի է՝ խարդախ արուեստիւք ստուերացուցեալ. (Փիլ.։)


Դժուարորսալի

See full entry →

cf. Դժուարորս.

NBHL (1)

Փոխադրեալն ոչ գտանիւր, դժուարագիւտ եւ դժուարորսալի գոլով։ Դժուարակարծելի եւ դժուարորսալի է՝ խարդախ արուեստիւք ստուերացուցեալ. (Փիլ.։)


Դժպհիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be angry, enraged;
to resist, to oppose.

NBHL (1)

ԴԺՊՀԻԼ կամ ԴԺՊՀԵԼ. Դժկամակիլ. դառնանալ. դժնէանալ.


Դժրիչ

See full entry →

adj. s.

cheat, infidel, perfidious, disloyal, traitorous.

NBHL (1)

Զանգործութիւն զչար դժրօղն. (Փիլ. լին.։)


Դժրող

See full entry →

cf. Դժրիչ.

NBHL (1)

Զանգործութիւն զչար դժրօղն. (Փիլ. լին.։)


Դիազարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

act of dressing a dead body;
act of embalming;
burial

NBHL (1)

Դիազարդելն, եւ իլն. դիապատութիւն. թաղումն.


Դիաթաւալ

See full entry →

adj.

dead, killed, stretched on the ground;
— կացուցանել, — յերկիր կործանել, to overturn, to throw down dead bodies, to strike stiff to the ground.

NBHL (1)

ԴԻԱԹԱՒԱԼ կամ ԴԻԹԱՒԱԼ. Իբրու դի թաւալեալ, տապալեալ, տապաստ արկեալ ի դաշտի. վարի ընդ բայի, որպէս Տապաստ արկանել կամ անկանիլ. καταστρωννύω, -νυμι humi sterno, consterno, -or, πίπτω cado գետինը փռել, փռուիլ.


Դիակիր, կրաց

See full entry →

adj. s.

that carries, buries the dead.

NBHL (1)

Խառնուած բաղկացեալ յոգւոյ եւ ի մարմնոյ՝ դիակիր է (հոգին՝ մարմնոյ)։ Գինեզինութեամբք եւ խոհակերութեամբք՝ դիակիր եմք մարմնովս (որ ուտէ զկենդանիս). (Փիլ. լին.։)


Դիակնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a corpse, to die.

NBHL (1)

Լինել կամ անկանիլ որպէս զդիակն.


Դիասնունդ՞՞՞լինիմ

See full entry →

vn.

to be nourished with a mothers milk, to suck milk from the breast.

NBHL (1)

ԴԻԱՍՆՈՒՆԴ ԴԻԱՍՈՒՆ ԼԻՆԵԼ. Սնանիլ դիելով զկաթն. կաթնասուն լինել.


Դիասուն՞՞՞լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Դիասնունդ՞՞՞լինիմ.

NBHL (1)

ԴԻԱՍՆՈՒՆԴ ԴԻԱՍՈՒՆ ԼԻՆԵԼ. Սնանիլ դիելով զկաթն. կաթնասուն լինել.


Դիզանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to gather;
to rise;
— հերաց, to bristle up, to stand.

NBHL (1)

διαδίδωμι, διαχύω diffundor որ եւ ԴԻԶԱՆԻԼ. Դէզ լինել ի վեր կոյս. բարձրանալ, ծառանալ, վերելս առնել զմիմեամբք. բարդիլ. կուտակիլ. ծաւալիլ.


Դիզանիմ, դիզայ

See full entry →

vn.

cf. Դիզանամ.

NBHL (1)

Դիզել, եւ դիզանալ. կուտակիլ. բարձրանալ. եւ Բազմանալ ի վերայ միմեանց. խռնիլ.


Դիզեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դիզանեմ.

NBHL (2)

Զցանկութիւնսն բորբոքեալ դիզու. (Փիլ. լին.։)

Իբր կր. Դիզանիլ.


Դիզում, զի

See full entry →

va.

cf. Դիզեմ.

NBHL (2)

Զցանկութիւնսն բորբոքեալ դիզու. (Փիլ. լին.։)

Իբր կր. Դիզանիլ.


Դիմագրաւ, ից

See full entry →

adj. adv.

that exposes himself, that ventures, adventurous, hazardous;
adventurer;
hold, insolent;
boldly;
— լինել, to expose one's self, to venture

NBHL (1)

Դիմագրաւ է ջուր (հանգոյն այծի). (Փիլ. լին.։)