demand, request;
ընդ — անկանիլ, — եւ խնդիր լինել, to ask, to demand, to request, to be in search of, to look for.
· Calfa
Արմատ Հայցելոյ. Խնդիր. հարց եւ փորձ. քննութիւն, եւ Քննօղ. (լծ. Այց)
the asking;
exaction;
proof.
· Calfa
ՀԱՅՑՈՒՄՆ. որպէս Պահանջումն, կամ այցելութիւն անաչառ քննութեան. հարց եւ փորձ.
to enter the lists, to fight, to wrestle, to vie with;
to labour hard, to strive, to endeavour, to try, to attempt;
to signalize or distinguish oneself, to render oneself illustrious, to be celebrated, renowned, to be made public with praise;
to show one's courage or mettle, to figure, to shine;
to assemble at a public festival or ceremony, to celebrate;
քաջայաղթ —, to make stupendous conquests, to do or work wonders;
յաղթող —, to remain victorious;
յաղթող — իրիք, to be victorious over, to be conqueror.
· Calfa
ՀԱՆԴԻՍԱՆԱԼ. Առաքինանալ. անխոնջ բերիլ ի վաստակս. աշխատիլ. ջանալ. գուն գործել. փորձ փորձել. ճգնիլ. յառաջամիտ լինել. անվեհեր արկանել զանձն ի մէջ, եւ այլն.
to solemnize, celebrate with pomp or display;
to signalize;
to count, to enumerate;
թատերախաղ —, to play, to act, to perform;
անպարտելի —, to render invincible.
· Calfa
Հանել ի հանդէս եւ ի փորձ մրցման. երեւելի առնել բազմութեան. երեւեցուցանել. եւ Հանդէս համարոյ առնել.
vn. va. exercise, to prove oneself.
· Calfa
ներգործական բայ չէզոքական բայ ՀԱՆԴԻՍԵԼ. ἁγωνίζομαι Ի հանդիսի ցուցանել, մրցիլ. փորձ առնել.
cf. Խրոխտամ.
· Calfa
Մի՛ խրոխտել հնդդէմ փորձութեանց. այլ խորշել եւ տեղի տալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)
sand-banks, shallows, quick-sands.
· Calfa
Ճանաչել զխրուտս (կամ զխորուտս) չուանօք խարսխացն ընկեցմանն փորձին. (Պիտ.։)
mediator, intercessor, advocate;
messenger, announcer;
chanticleer.
· Calfa
Զո՞ր խօսնակս փորձեսցես. զիա՞րդ հասունեցուսցես զանխաբելի դատաւորն. (Բրս. ընչեղ.։)
hiding, concealment, secret;
cover, covering;
dress;
եր զխաւար ի —իւր, he made darkness his secret place;
— թաղման, shroud;
— անկողմոյ, counterpane;
— կահուց, cover;
— կառաց, hammer-cloth;
— ձիոց, horse-cloth;
housing;
— նաւուց, awning.
· Calfa
to increase in weight, to enhance, to weigh down, to load, to render heavy, onerous or grievous, to overload, to oppress, to aggrieve, to aggravate;
— զունկն, զականջս, to blunt the hearing, to stop the ears;
— զանձն կերակրովք, to stuff, to cram, to gorge oneself.
· Calfa
Ծանրացուցանել լհարկ, զվիշտ, զփորձութիւն, զմիտս, զինքն ծերակրովք. (Եղիշ.։ Երզն. մտթ.։ Լմբ. ժղ.։ Մանդ. ՟Ժ՟Ը։ Վրք. ոսկ.։ եւ Ոսկ. յհ.։)
knowing, known, manifest;
recognizable;
connoisseur, good judge of;
acquaintance;
friend;
indication, token, sign;
disciple, scholar;
—ս տալ, to make known, manifest, to disclose, to reveal;
to make acquaintance with;
—ս տալ զանձնէ, to make oneself known, to manifest or reveal oneself;
ի —ս գալ, to be known, manifest or revealed;
— լինել, to know, to be acquainted with;
—ք մեր, our acquaintances, friends, the people of our acquaintance.
· Calfa
good humour, merriment, jollity, gaiety, joy;
vivacity;
vigilance, alertness, watchfulness.
· Calfa
Զամենայն պատահմունս ի վերայ եկեալ փորձութեանց ուրախութեամբ եւ լրջմտութեամբասացի ծերոյն. եւ զքոյն դարձուցի՞ն աւազակքն. (Վրք. հց. ՟Ա։)
very rude, very coarse;
խոշորագոյնս, rudely, coarsely.
· Calfa
Եցոյց նմա զխոշորագոյն փորձն։ Շփեցէք խոշորագունիւք (խորգովք) զհարուածսդ, զի այնպիսին առաւել կսկծեսցի. (Ասող. ՟Բ. 2։ ՃՃ.։)
coarseness, rudeness, want of politeness;
bigness.
· Calfa
Զէշ խոշորութիւն ճանապարհին փորձէ, եւ զքաջամիտ բարեկանմ սուգ եւ տրտմւոթիւնք ընտրեն. (Պիտառ.։)
scrutinizing, investigating;
profound, sublime, past finding out.
· Calfa
Եւ ոչ փորձ իմաստնոց խորաքնին, թէ եղեն երբէք վարդապետք անասնոց. (Վեցօր. ՟Թ։)
to hollow, to excavate;
to fathom;
to withhold, to retain;
to purloin, to steal, to rob, to embezzle;
to peculate.
· Calfa
Որ դոյզն ստացուածոց ընկերինխորօղ՝ փորձեցաւ լինել գող. (Պիտ.։)
sun-burnt, parched by excessive heat, or by a burning wind;
— առնել, to burn, to parch;
— լինել, to be burnt, parched.
· Calfa
Խորշակահար արար փորձութեամբն զառաջին մարդն. (Նիւս. երգ.։)
to roast, to toast, to brown;
to grill, to broil, to fry.
· Calfa
Հոգի՝ որ ոչ հրով փորձութեան խորովի, ոչ լինի անօթ հոգւոյն շնորհի. (Կիր. ՟ը. խհ.։)
searching, scrutinizing;
— լինել, to search, to examine, to explore, to rummage.
· Calfa
Խուզակ լինել, եւ փորձին կալ մնալ հրամայէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)
bustle;
perturbation, confusion, agitation, trouble;
tumult, disorder, turbulence, insurrection, sedition, revolt, revolution, mutiny, rebellion;
—ս յուզել, to foment troubles;
ի խռովութեան են Արեւմուտք, affairs are becoming very serious in the East.
· Calfa
Խռովութիւնք նեղութեան փորձութեանց. (Ագաթ.։)
to be left, given, conceded;
to be abandoned, outcast, rejected, derelict, forlorn, permitted, allowed, conceded, lawful;
to relent, to slacken;
— ի հաւատոց, to waver or vacillate in the faith;
— ի մտաց իւրոց, to change opinion;
բղջախոհութեամբ թողանալ, to give one's self up to luxury, to lead a dissolute life;
թողացեալ կին, divorced woman.
· Calfa
Զի փորձեսցէ, եթէ թողացա՞ւ ի մտաց անտի իւրոց. (Ճ. ՟Ա.։)
to make a noise;
to cackle, to prattle, to chatter, to babble;
to burst out laughing, to roar with laughter;
to roar with laughter;
— ջուրց, to murmur, to purl, to gurgle, to babble;
— թռչնոց, to warble, to twitter, to chirrup, to pip, to chirp;
— հաւուց, to cackle, to cluck;
to crow;
to gobble;
— ագռաւուց, to caw;
— գորտոց, to croak.
· Calfa
Նման լինելով խաղալկացն եւ հացկատակաց եւ որք ի ծիծաղելն այլայլեն զդէմս, եւ կարկաջեն անմտաբար. (Շ. ընդհ.։ (Իծիծաղելն)կարկաջել ձայնիւ, եւ եռալ մարմնով առանց հաճոյից՝ ոչ առն փորձի է նա. Բրս. հց.։)
impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.
· Calfa
Որ ոչ համբերէ փորձութեանց, կարճամիտ է. (Ոսկ. ՟ա. թես.։)
to wound, to hurt;
to embitter, to gall, to ulcerate, to vex, to torment.
· Calfa
Միշտ կեղէր զանազան հնարիւք եւ փորձանօք. (Սոկր.։)
cf. Հաղորդեմ.
· Calfa
Ի քրիստոս հաղորդեցուցանէ զնոսա փորձութեամբն. (Լմբ. սղ.։)
contrary, opposed to;
bale, bag, sack, pack.
· Calfa
Հակ փորձութեանց զբարեկամսն փորձէ. կամ իմա՛, բեռն, ծանրութիւն, եւ կամ ընթերցի՛ր, հարկ։
cf. Հակառակաբան.
· Calfa
Իսկ երկրորդն հակաբան խորհրդական յաստուածային գրոց առ փորձօղ դեւսն. (Սոկր.։)
cf. Կեղծաւորանամ.
· Calfa
Իսկ եթէ կեղծաւորէք զժամանակն, ի բաց եդեալ զստութիւն՝ խօսեցարո՛ւք զճշմարտութիւն. (Ճ. ՟Բ.) է հելլենաբանութիւն, որպէս յն. ὐποκρίνομαι , որ ըստ ձայնին է ենթադատել, փորձել, եւ կեղծաւորիլ։
to eat, to mess, to nourish or feed oneself, to live, to be fed.
· Calfa
Մարդ որ փորձի եւ ոչ կերակրի բանիւն աստուծոյ, նա ապրել ոչ կարէ. (Մեկն. ղկ.։)
cf. Պատահ ;
sad adventure, grievous accident, serious case, misfortune, mischance, catastrophe;
ըստ —աց, by chance, fortuitously;
ի —է, unfortunately.
· Calfa
Եւ այսչափ չար պատահարօք լի են, մինչեւ ամենայն կեանքս փորձութիւն են։ Մի՜ ոք ըստ պատահարաց համարիցի զմահ, այլ ըստ կոչի արարչին. (Իսիւք.։)
cf. ՊԱՏԱՀ. (Որպէս պատահ հարեալ, կամ արարեալ, եղեալ) Ընդ առաջ ելեալ եւ հանդիպեալ ինչ. συνάντημα, ἁπάντημα occursus, eventus, casus եւ plaga. Մանաւանդ իբրեւ Պատահումն չար. արկածք. հարուած. օրհաս. փորձանք, եւ դիպուած. գազա, պէլա. եւ տիւլիւշ, ռաստ.
youth, adolescent, stripling, lad, young man;
domestic, servant;
waiter;
groom;
— անփորձ, inexperienced young man, younker, greenhorn, novice.
· Calfa
war, battle, combat, fight;
temptation;
առտնին or քաղաքական —, intestine or civil war;
պաշտօնարան —ի, War-Office;
պաշտօնեայ or ոստիկան —ի, Minister of War;
պատրաստութիւնք —ի, warlike preparations;
արիւնռուշտ —, bloody battle;
մահացու —, war to the death, deadly fight;
դաշտ —ի, battle-field;
ըստ օրինաց —ի, according to the laws of warfare;
— հրատարակել, to declare war against;
— ահագին ի վերայ ուրուք յարուցանել, to threaten with war;
պատրաստիլ ի, —, to prepare for war;
երթալ ի —, to go to the wars;
առաջին նուագ մտանել ի —, to be in one's first battle;
ձեռն արկանել ի —, to undertake a war;
ի —գրգռել, դրդել, to excite to war;
to engage in war;
— յարդարել ընդդէմ, to combat, to attack;
տալ —, — մղել, to be at war, to make war, to war against, to give battle to, to fight a battle with;
եղեւ — խիստ յոյժ, a bloody battle was fought;
գրգռել, բորբոքել զ—, to excite, to kindle war;
սաստկացաւ —ն, the combat was fierce;
կորուսանել զ—ն, to lose the day, or a battle;
ի ժամանակս —ի, in time of war;
արծաթով պնդի —ն, gold is the sinew of war;
cf. Ընտանի;
cf. Իր;
cf. Խանձեմ;
cf. Մարտ.
· Calfa
Պատերազմունք դիւաց, կամ մարմնոյ, ախտից, փորձութեանց, եւ այլն. (Վրք. հց. ստէպ։)
to war, to make war, to combat, to fight;
to be at war with, to be tempted;
— ի վերայ ազատութեան, to defend liberty;
զմահու պատերազմ, to wage a war of extermination;
զբարւոք պատերազմն —, to fight a good fight;
մեծապէս -զմեալք զառաքինութեան զհանդէս, fighting valiantly where virtue is at stake;
առանց զմելոյ, without firing a shot, without striking a blow.
· Calfa
Մարդկան իրք ամենայն՝ երբեմն պատերազմին, եւ երբեմն խաղաղանան։ Թէպէտ եւ ստէպ ստէպ պատերազմեսցին, թէպէտ եւ սաստիկ փորձեսցին. (Ածաբ. ժղ.։ Իսիւք.։)
Վարի եւ որպէս կր. ըստ յն. ոճոյ. πολεμοῦμαι, πολεμίζομαι bello afflictor, bellum patior. Կրել պատերազմ, փորձիլ.
suitable, pertinent, proper, seemly, decorous, becoming, convenient, congruous, fit, decent, conformable, analogous, proportioned;
just, reasonable;
—ք, decency, decorum, propriety, conveniency;
— ըստ —ի or —ից, conveniently, duly, a propos, pertinently, decently, seemly, seasonably;
— է, պարտ աւ — է, it is proper, suitable, right, it becomes;
չէ —, it is not seemly or befitting;
ըստ ոչ —ի, unseasonable;
լնուլ զպարտս —ից, to behave with propriety, decorum, good breeding or politeness.
· Calfa
Որք այժմ սակաւիկ ինչ ըստ պատշաճի իրացդ տրտմեալ էք ի պէսպէս փորձութիւնս. (՟Ա. Պետ. ՟Ա. 6։) (Ուր զպատշաճն առնու Սարգիս իբրեւ ածական բառիս՝ իրաց։)
Պարտ է յոյժ մտածութեամբ փորձել, առ ո՞ր իւրաքանչիւր ոք պատշաճ ունի (զինքն). (Բրս. հց.։)
cf. Պատշաճ.
· Calfa
Մի՛փորձելով փորձէք տեսանել ինչ պատշաճաւոր իւրաքանչիւր ոք ի ձէնջ յանձնէ. (Ածազգ. ՟Դ։)
to occupy, to employ, to give work to;
to exercise, to keep in exercise;
to empty;
to take away, to remove.
· Calfa
Բազում քննութեան եւ հարցփորձի զանձինս պարապեցուցեալ. (Կորիւն.։)
inactivity, idleness, disoccupation;
occupation, application, exercise, study;
leisure, opportunity, ease.
· Calfa
Սակաւ ինչ ժամանակ տացի ... զի այսպէս ըստ պարապութեան փորձեսցէ զանձն իւր ի լաւագոյնսն. (Նիւս. ի թէոդոր.։)
consent, accord, complicity.
· Calfa
Ի սուրբսն բարեացն է միայն կամակցութիւն եւ հատուցումն. իսկ արդարոյն՝ եւ չարեացն է փորձութիւն, եւ հատուցումն. (Բրս. հց.։)
rule, regulation;
order, method, law, ordinance, precept, statute, regimen;
model, example;
canon;
հանրական —, as a general rule;
ըստ —ի, according to rule;
strictly, regularly;
ըստ —աց, canonically;
— լինել, to serve as a rule or precept;
պահել, լուծանել զ—, to keep, to break the rules or regulations;
— երից, rule of three, proportion.
· Calfa
Հոմերոս կանոնս դնելով եւ օրէնս՝ ուսոյց։ Յարմարական կանոնաւ զօրէն ամուսնութեան փութացան կազմել։ Զաշխարհավար կանոն անյեղ եւ հաստատուն պահեսցէ։ այս կանոնաւ փորձեցան տնտեսավարել զաշխարհ։ Զոր եւ վեհն իսկ ի սկսմանէ աշխարհի օրինադրեաց կանոն. (Պիտ.։)
to frighten, to dismay, to strike with consternation, terror or dread, to terrify, to appall.
· Calfa
Զանփորձսն եւ զանպիտանս զիա՞րդ ոչ էին բաւական պախեցուցանել այնպիսի արհաւիրք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)
guard, defender, protector;
armour, cuirass;
preservative;
phylactery;
— զէնք, defensive armour;
— լանջաց, breast-plate;
— բազկաց, armlet, bracelet, leather gauntlet;
— բարձից, greaves, legpiece;
վերտ —, mail, coat of mail;
ջղեայ եւ կաշեայ —, leather-cuirass, buff jerkin.
· Calfa
ՊԱՀՊԱՆԱԿ. φυλακτήριον tutela. Որ ինչ պահպանէ ի փորձանաց՝ իրօք որպէս հոգեւոր զէնն. կամ կարծեօք ախմարաց, որպէս գրապանակն.
bestially, brutally.
· Calfa
Մտաւորն, որ պաճարապէս անփորձաբար նմանեաց, մարդ ի պատուի էր, եւ ոչ իմացաւ. (Անյաղթ հց. իմ.։)
to praise, to vaunt, to glorify, to sing the praises of, to extol, to cry or preach up, to exalt, to flatter, to laud, to commend.
· Calfa
Ամենայն ուժով փորձեցին զայս նախախնամութիւն (բժշկական արուեստի) պանծացուցանել յաշխարհի. (Պիտ.։)
restless, hasty, impatient.
· Calfa
Եւփորձեալ զձեզ՝ գտանէի սակաւահամբեր. (Վանակ. յոբ.։)
exercise.
· Calfa
Եւ ոչ դարձեալ զփորձ ունիլ, որ առաւելն (կամ առ ասելն) է զօրութեան կամ սաղապման, մանաւանդ տգիտութեամբ զարգացեալ. (Մաքս. եկեղ.։)
to try, to experience.
· Calfa
պ. պէրմասիտէն կամ պէրմէճիտէն. Զննել. շոշափել. զփորձ առնուլ.
strong, robust;
brave, daring, gallant, courageous, manful;
hard, firm, solid, steady.
· Calfa