Definitions containing the research կերակուր : 529 Results

Պաշար, աց

See full entry →

s.

provision, viaticum, food, victuals;
victualing, providing, provisions, stores, equipment;
the Holy Sacrament.

NBHL (1)

ἑφόδιον viaticum ἑπισιτισμός cibaria. բայիւ ἑφοδιάζω ad iter sumo. Պաճարանք ուտելեաց՝ որպէս թոշակ ճանապարհի. կերակուր ի պէտս ուղեւորութեան, կամ հանդերձեալ պիտոյից. պարէն. նպար. ճամբու պաշար, կերակրեղէն. զախրէ, թուշէ.


Ուտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj. s.

eatable, comestible;
eater;
—ք, food, eatables.

NBHL (1)

ἑσθιόμενος manducandus, edendus, edibilis βρώσιμος, βρώτος esculentus, edulis προσφάγιον opsonium. Որ ինչ ուտի. զոր լինի ուտել. կերակուր. ճարակ. ուտւելու.


Ուտեմ, կերի, կերայ, կեր

See full entry →

va. fig.

to eat;
to run through, to squander, to eat up, to waste, to consume;
to eat away or up, to corrode;
to fret;
to consume, to devour;
անյագաբար —, to eat greedily, to eat up, to devour;
եկեր զամենայն կեանս իւր, he lavished or squandered away all his fortune.

NBHL (1)

ն. եւ կր. ուտի, ուտիցի, կերիցի. կերաւ, իբր կերեալ եղեւ - (լծ. յն. լտ. էտօ, կամ է՛տօմե ). ἕδω , մանաւանդ ἕδομαι, φάγω, φάγομαι edo, comedo τρώγω rodio ἑσθίω, ἕσθω vescor καταφάγω, καταβρώσκω , κατεσθίω, κατέδομαι (որպէս չարաչար ուտել). devoro, consumo եւ այլն. Դնել զկերակուր ի բերան, ծասկել, եւ կլանել. ճաշակել. ճարակիլ. եւ Ծախել. վատնել. հալել, մաշել. ուտել եէմէք ... խօրտէն. (որպէս եւ եուտմագ ՝ է կլանել)


Ուտեստ, ից

See full entry →

s.

food, nourishment, victuals.

NBHL (1)

Պաշար ուտելի. կերակուր. նպար. ռոճիկ. ուտելիք, ապրուստ.


Ուտիք

See full entry →

s.

flesh-day, meat-day;
— ուտել, to eat meat;
ոչ ամենայն օր —, եւ ոչ երկիցս զատիկ, Christmas come but once a year.

NBHL (1)

Պահք է՝ բնաւին կերակրոյ ոչ հաղորդիլ. (իսկ ուտիք է՝ կերակուր ուտել. եւ զատիկ է՝ պարարտ կերակրովք ուրախանալ. Երզն. մտթ.։)


Ուրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to deny;
to disavow, to disown, to disclaim;
— զհաւատս or — ի հաւատոց, to abjure one's faith, to apostatize, to turn apostate, to renounce, to forswear;
— զանձն, to renounce, to deny oneself.

NBHL (1)

Զփափուկ ինչ կերակուրս բացէ ի բաց հալածեն եւ ուրանան. (Մանդ. ՟Գ։)


Չաման, ոյ

See full entry →

s.

cumin.

NBHL (1)

κύμινον ciminum, cuminum. եբր. քամմօն. ար. քէմմուն. թ. չէմին (յն. քի՛մինօն. լտ. չի՛մինում կամ քո՛ւմինում). Բոյս ընտանի եւ վայրենի, որոյ ունդն է դեղին. որպէս եւ տերեւն չորացեալ դեղնի. ջերմ եւ չոր՝ կծուահոտ, որ լինի համեմ ի կերակուրս. մանաւանդ ի պէտս ապխտելոյ զմիս.


Չարաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

ill-natured, perverse, ill-bred, ill-trained, ill-mannered, spiteful, malignant, malicious, malevolent, evil-disposed, inclined to evil;
immoral;
— լինել, to be ill-mannered, uncivilised, rough, rude.

NBHL (1)

Գիտացեալ զխորհուրդ չարաբարոյ բռնաւորին։ Մի՛ ոք ի մէնջ կերակուր լիցի չարաբարոյ գազանին. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)


Չարահաւ, աց

See full entry →

adj.

of evil origin, bad, wicked;
bad, unpleasant, disagreeable.

NBHL (1)

Լուծանի երախանն՝ վասն լինելոյ չարահաւ զկերակուրսն. (Սահմ. ՟Թ։)


Չարահոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

stench, stink, fetor.

NBHL (1)

Զազրահոտ լինի ամենայն կերակուրս ի չարահոտութենէ ձեռաց եւ ի վիրաց։ Գայռին՝ որ լի է չարահոտութեամբ. (Իսիւք.։)


Չարատես

See full entry →

s.

pessimist, croaker;
cf. Չարատեսիլ.


Չարատեսիլ

See full entry →

adj.

of a horrible appearance, ill-looking, evil-faced, very ugly, dreadful, horrible.


Չափ, ուց, ոց

See full entry →

s. mus. adj. prep. fig.

measure;
that by which any thing is measured;
extent, dimension, measurement;
quantity, dose;
measure, bounds, compass;
mediocrity;
moderation;
rule, proportion, measure;
reach, value, capacity;
boundary, limits, end;
measure, time;
cadence, metre, foot, measure, rhythm;
age of discretion, manhood;
measured, regular, moderate;
middle, moderate;
even, to, about, as, by, with;
— ինչ, some, a little;
—ով, with measure or moderation, moderately;
in verse;
—ով բան, բանք —աւ, verse, poetry;
— հասակաւ, middle-sized;
ի — հասեալ, of age, grown up, formed;
ըստ —ու, in proportion;
ձեօք —, as much as you;
արեամբ —, to blood-shed;
ի — հասանել, to arrive at or to be in the flower of manhood;
to become of age, to be grown up, adult, marriageable;
ի — աւուրց հասանել, to be getting old;
ի —ու ունել զանձն, գիտել զ— անձին, to conduct oneself with moderation, to restrain, to regulate oneself, to be master of oneself;
ի —ու ունել, to confine within due limits, to limit, to keep within bounds, to restrain, to repress;
զ— առնուլ, to measure, to prove, to weigh;
to try, to feel;
զամենայն ինչ առնել —ով եւ կշռով, to do all by weight and measure;
անդր քան զ— անցուցանել, անցանել ըստ —, to go rather too far, beyond bounds, to outstrip, to carry to excess;
— դնել, — եւ սահման դնել, to place limits to, to moderate, to restrain;
կալ ի —ու, to restrain oneself;
to keep one's temper;
ծախս առնել ըստ —ու եկամտիցն, to spend in proportion to one's income;
չկալ ի —ու, to make a bad use of, to misuse;
առնուլ զ— հանդերձի, to take the measure for a coat;
ճանաչել զ— անձին, to know one's ability;
զառն — ոչ գիտել, to know not a man;
not to know mankind, to be ignorant of human nature;
ուխտել երդմամբ —, to confirm on oath;
բրել զտեղին իբրեւ առն —, to dig a hole to a man's depth, to excavate the earth to the depth of a man's height;
ունի սա — ժամանակի առաւել քան զինն հարիւր ամաց, it has lasted for more then nine hundred years;
ունի — ժամանակի հարիւր ամաց, it is a period of a hundred years, it is a century;
հինգ հարիւրով —, about five hundred;
cf. Հինգ;
միտք նորա —ով, person of shallow intellect or weak mind;
առաւել քան զ—ն, very much, immeasurably, exceedingly, extremely, excessively;
միջովք — եւ բարձիւք —, from the loins to the thighs;
զհասարակ — գիշերաւ, about midnight;
գալով — բանին քոյոյ, when your word shall be proved true;
լրացեալ է —ն, the measure is heaped up;
the cup is full.

NBHL (1)

Առանց օրինի ամենեւին, եւ չափու։ Արկանէր զկերակուրն չափաւ. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Չափաւոր

See full entry →

adj.

of a just measure, measured, right, meet, proper, decorous, suitable;
middling, moderate, tolerable, so so;
moderate, sober, frugal;
modest, discreet.

NBHL (2)

Աղ չափաւոր խառնել ի կերակուր՝ զանհամեղութիւն ի համեղութիւն ածէ. իսկ աւելին կամ պակասն յանհամութիւն ածէ. (Մեկն. ղկ.։)

Գեղեցիկ եւ չափաւոր մոլութեամբ յայսոսիկ մոլեալ եւ զակատեալ։ Պարկեշտ ի կերակուրս եւ յըմպելիս, եւ ի ցանկութիւնս մարմնոյն չափաւոր. (Խոր. ՟Ա. 1. 23։)


Չափաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

measure, moderation, limitation;
modesty, temperance, mitigation;
sufficiency, mediocrity.


Չմարթու

See full entry →

cf. Չմարթուն.

NBHL (1)

Ոչ տայր զստացուածսն կերակուր ցեցոյ, որպէս առնեն չմարթու մատակարարք. (Վանակ. յոբ.։)


Չմարթուն

See full entry →

adj.

incapable, awkward, clumsy, bungling.

NBHL (1)

Ոչ տայր զստացուածսն կերակուր ցեցոյ, որպէս առնեն չմարթու մատակարարք. (Վանակ. յոբ.։)


Սատանայակուր

See full entry →

adj.

enticed, allured by the devil.


Սգատեսիկ

See full entry →

cf. Սգալի.

NBHL (1)

Յովհաննէս՝ անկերակուր, եւ սգատեսիկ հանդերձիւն կոչեաց զնոսա ապաշխարել զմեղս իւրեանց. (Մեկն. ղկ.։ 1)


Սեղանաւորեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to wait at table, to spread the table, to serve up;
to give to eat;
to make known the word of God, to feed with the bread of life.

NBHL (2)

Ի սեղանի բաշխել կամ դնել զկերակուրս. մատակարարել՝ իրօք կամ նմանութեամբ. կր. ուտել. ճարակիլ.

Սեղանաւորեցից զանապական կերակուր՝ հոգւոց պարարիչ։ Զանձն իւր ոչ զօրեաց յագեցուցանել, այլ օտարաց սեղանաւորեաց. (Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. սղ.։)


Սերմանելի, լւոյ, լոյ

See full entry →

adj.

fit to be sown.

NBHL (1)

Ետու ձեզ զամենայն խոտ սերմանելի՝ սերմանել սերմն։ Ամենայն փայտ՝ որ ունիցի յինքեան պտուղ սերման սերմանելոյ, ձեզ լիցի ի կերակուր։ Ի վերայ ամենայն սերման սերմանելոյ, որ սերմանինցի. (Ծն. ՟Ա. 29։ Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 37։ 5)


Ստուգաբանեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to tell the truth;
to verify, to explain;
to trace the etymology or derivation of a word.

NBHL (1)

Բժիշկ ոմն բնախօսէր՝ ստուգաբանելով զանուն բանջարին կոչելոյ սպանախ (որպէս թէ) սպա՛ն նախ, զի սպանանել արժան է նախ, եւ ապա զնա տալ կերակուր (հիւանդի). (Մխ. առակ. ՟Ժ՟Բ։)


Սրբակեաց, եցաց

See full entry →

cf. Սրբակրօն.


Սրբան, ի

See full entry →

s.

anus, fundament.


Սրբապահ

See full entry →

adj. s.

containing relics;
fasting rigorously;
reliquary, shrine.

NBHL (1)

Պահք, սրբապահք, եւ ծոմապահք. պահքն այն է՝ որ զուտեաց կերակուրն (ի կենդանեաց) ոչ ուտէ. իսկ սրբապահքն է, որ եւ զնոսա ընտրէ՝ որ ի տնկոյ յառաջ գայ եւ պարարէ զմարմին, որպէս ձէթ եւ գինի եւ այլն. իսկ ծոմապահքն է ի հասարակաց կերակրոյ, որպէս ի ջրոյ, ի ցորենոյ. (Ոսկիփոր.։)


Սրբապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rigorous abstinence.

NBHL (1)

Ելանել յամուր քաղաքն ապաստանի ի պահոցն սրբապահութեան։ Փոխանակ սրբապահութեանդ ձերոյ զերկնաւոր եւ զյաւիտենականն պարգեւեսցէ ձեզ կերակուր։ Զտիւ եւ զգիշեր մշտնջենաւոր սրբապահութեամբ. (Խոսրովիկ.։ Ճշ.։ Մեծոբ.։)


Սրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sharpness, acuteness, keenness, point;
subtilty;
rapidity, velocity, speed, celerity;
— մտաց, acumen;
— ձայնի, shrillness.

NBHL (1)

Թեւաւորութիւնն (հրեշտակաց) ցուցանէ զվերամբարձականն սրութիւն։ Զտապարսն՝ զընտրողականացն զօրութեանց զսրութիւն։ Հողմունս զնոսա անուանելն՝ զսրութիւն նոցա ցուցանէ։ Զարծուին՝ զարագաթռչութիւնն, եւ առ զօրացուցիչսն կերակուրս սրութիւնն. (Դիոն.։)


Սփածանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

s.

cincture, apron, linen girdle;
dressing-gown.

NBHL (1)

Թէ ունիցիմք կերակուր եւ սփածանելի, այնու շատասցուք. (Վրք. հց. ՟Ա. ձ։ 1)


Պորտ, ոյ

See full entry →

s. adv.

navel, umbilicus;
belly;
middle, centre;
— երկրի, mount, mountain;
— կամարաց, key-stone of an arch;
— ի վեր, —յորսայս, supinely, with one's face upward;
—ոյ ծառայ, slave to one's belly, gourmand, *greedy-gut.


Պտխիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to give or addict oneself to, to be fully occupied, immersed in.

NBHL (1)

Եւ ի հատանիլն ի ստեանցն՝ նոյնպէս եկաց (ի պահս), եւ ոչ պտխեցաւ ի կերակուրս զատկաց. (Հ. դեկտ. ՟Ժ՟Ա.։)


Պտղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to germoliate;
*to imbibe.

NBHL (1)

Անտի (ի բեթղեհէմէ) պտղեալ հացն կենաց կերակուր աշխարհիս։ Ի վերստին արբամանէ սուրբ եւ պատուական տրեան քո՝ ինձ եւ որդւոց իմոց պտուղ օրհնութեան պտղեսցի. (Ճ. ՟Գ.։)


Պտուղ, տղոց

See full entry →

s. fig.

fruit;
fruits;
fruit, produce, effect, result;
tip of finger;
— աչաց, pupil, eye-ball, apple of the eye;
չորս — խունք, four grains of incense;
դալար, կանաչ, վաղահաս, հասուն, չոր, փտեալ —, fresh, green or unripe, premature, ripe, dried, rotten fruit;
կեղեւ պտղոց, peel, paring;
կեղեւել զ—ս, to pare, to peel;
to decorticate, to strip;
— տալ, բերել, to bear, to yield, to produce fruits;
— քաղել, to gather, to pluck, to pick fruit;
to reap the fruit of, to derive benefit from.

NBHL (1)

καρπός, γέννημα fructus, fruges. Բերք ծառոց եւ տնկոց ի սերումն ազգի նոցա, եւ ի կերակուր մարդկան եւ անասնոց. եէմիշ. միյվէ.


Ջամբեմ, եցի

See full entry →

va.

to nourish, to give to eat or to suck, to feed, to suckle, to foster, to rear.

NBHL (2)

Իբրեւ տղայոց ի քրիստոս կաթն ջամբեցի ձեզ, եւ ոչ կերակուր։ Մանր մանր կոտորեալ զայս՝ թռչնոց երկնից գէշագէշ ջամբեցից։ Ջամբել միս, կամ հաց, զիւղ եւ մեղր, կերակուր. խոտ որպէս արջառոյ, զինչս՝ աղքատաց. ժառանգութիւն. լեղի, մոխիր, վտանգ, ցաւս, մատեան, եւ այլն։

Կերակրեցեր ըստ խնամոց սիրոյ ի սեղան քո՝ ջամբերով նաշիհ մսով օրհնութան եւ անոյշ գինով։ Որպէս մանուկն յետոյ ընդ կաթինն եւ զջամբելիսն ընդունի՝ զկակուղ կերակուրն. (Արշ.։)


Ջերմ, ոյ

See full entry →

adj. fig. s.

warm;
serene, calm;
ardent, burning, fervid, fiery, passionate;
tender, affectionate;
heat, warmth;
hot viands;
— է, it is warm;
cf. Ջերմն.

NBHL (1)

Եւ որպէս ջերմ կերակուր. ջերմիկ.


Յոգնաբեղուն

See full entry →

cf. Բազմաբեղուն.

NBHL (1)

Յոքնաբեղուն զարմ, կամ հանդէս, կամ լապտերք, կամ կերակուրք. (Մագ. թղթ.։)


Յուղարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to accompany, to attend on, to escort;
to lead, to conduct, to guide;
to send, to expedite, to despatch, to forward;
to perform the funeral obsequies.

NBHL (1)

Զդուստրիկն իմ յուղարկեցի ի գերեզման, եւ զքեզ թե՛կղ յուղարկեմ՝ տալ գազանաց կերակուր. (Ճ. ՟Գ.։)


Յօշեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut to pieces, to cut up, to tear in pieces;
անդամ անդամ —, to dismember, to tear limb from limb, to pull to pieces, to dilaniate;
— ընդ մէջ, to divide in halves;
to cut or break asunder.

NBHL (1)

Ձեռք բազմագութ կանանց ո՛չ կերակուրս կարկառեցին մանկանց ի զօրանալ պաշարմանն, այլ ի կերակուր զնոսա յօշեցին, եւ սովոյ դեղ զիւրեանցն արարին սիրելիս. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Նաժիշտ, ժշտաց

See full entry →

s.

maid-servant, female domestic, waiting-maid, or waiting-woman.

NBHL (1)

Ռեբեկա, եւ նաժիշտք իւր։ Դուստրն փարաւոնի, եւ նաժիշտք նորա։ Առաքեաց զնաժիշտ մի։ Տայ կերակուր ընտանեաց, եւ գործ նաժշտաց.եւ այլն։


Նախագահ

See full entry →

adj. s.

"cf. Յառաջագահ;
— արքեպիսկոպոս, primate;
— նստել, բազմել, լինել, to preside, to be the president, to hold the first place;
—ք, cf. Նախաթոռք."

NBHL (1)

Նախագահք լիցին ի կերակուրս։ Նախագահ լինիցի ի խաւարին։ Կամին ի չարիսն նախագահ լինել. պիտի՝ գահակից լինել, իբր կցորդիլ. յն. բռօսէտրէւօ. զոր ընթեռնոյր թարգմանն՝ բռօէտրէւօ.


Նախաճաշակիչ

See full entry →

s.

taster, assayer.

NBHL (1)

Ոչ վայրապար նախաճաշիկս զհոտոտիչսն ասացին ել ոմանք, եւ բժիշկք՝ այնոցիկ, որ ի վտանգս ցաւոց մատնեալ են, յորժամ ոչ կարասցեն կերակուր տալ, հոտս մատուցանեն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 147։)


Նախընթրակ, աց

See full entry →

s.

luncheon, lunch, collation;
after-dinner meal, tea.


Յարութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

resurrection;
act of rising;
elation, puffing up, pride, haughtiness;
օր յարութեան, sunday.

NBHL (1)

Այնոցիկ՝ որ յերկնին են՝ ամենեցուն է յարութիւն եւ միասնութիւն եւ կապ ինքն երկին, որպէս յօրինեալ ի մարմնի անդամք ամենայն յարմարեալ են եւ բնաւորեալ։ Որ հաստատուն բնութեամբ ընդ միմեանս խառնեալ են, յարութեան պատճառք, շնչաւորաց նախ առաջին կերակուր է (օդն)։ Յեղյեղուկ բնութիւն ունելով, զյարութիւնն ոչ յինքեանց ունելով։ Այն որ ի տեւ յարութեանն մանաւանդ երթայ։ Երկնայնոյ հաւասարեաց բնութեան Հռեբեկայ, որոյ անուն թարգմանեալ է յարութիւն. վասն զի ոչ նուազութիւն եւ ոչ յերկարութիւնս եւս ընդունի։ Բանականի բաժին տուեալ է կոյսն յարութիւն եւ ի մշտնջենաւորութիւն հռեբեկա, եւ այլն. (Փիլ. ստէպ։)


Յեղանակաբար

See full entry →

cf. Յեղանակագոյն.

NBHL (1)

Յեղանակագոյն (հին ձ. յեղակագոյն) կերակուր Աստուծոյ ասի բարեպաշտ եւ արժանաւոր առաքինւոյն բարք. (Փիլ. լին. ՟Դ. 141։)


Յեղանակագոյն

See full entry →

adv.

figuratively, allegorically, symbolically, mystically, mysteriously.

NBHL (1)

Յեղանակագոյն (հին ձ. յեղակագոյն) կերակուր Աստուծոյ ասի բարեպաշտ եւ արժանաւոր առաքինւոյն բարք. (Փիլ. լին. ՟Դ. 141։)


Յեռ

See full entry →

adj.

set, studded, enchased.

NBHL (1)

Ճաշակելիքն ըստ նմանութեան ջաղացաց, որ միշտ յեռ գոլովն՝ ծասքէ ատամունքն զկերակուրն. (Տօնակ.։)


Մկնապիղծ

See full entry →

adj.

spoiled by mice or rats.

NBHL (1)

Նոցա մկնապիղծ կերակուրն. (Շ. ընդհանր.։)


Մորթաղ, ից

See full entry →

s.

dressed skin, tanned hide;
leather-bag;
leather table-cover.

NBHL (1)

Վասն տաշտի, կամ թափուրի (այս ինքն տեփուրի), կամ մորթաղի։ Ի վերայ մորթաղի կամ քրձի՝ յորս իցէ կերակուր։ Այլ թէ ի մորթաղին գտանիցի՝ որ չոր եւ ցամաք իցէ։ Եթէ դալար եւ խոնաւ իցէ մորթաղ, խորտակեսցի. (Կանոն.։)


Մուզ, մզոյ

See full entry →

s.

juice, extract, any liquid expressed, squeezed or obtained from fruits.


Մսուր, մսրոց

See full entry →

s.

crib, manger;
stable;
զուարակ ի մսրոյ, a fat calf;
— or —ք բերանոյ, jaw bone or the interior of the mouth;
— or կառք մսրի, cf. Յարդգող.

NBHL (1)

Ուր ոչ գոն եզինք, մսուրք սուրբ են։ Կամ թէ գոչիցէ՞ եզն առ մսուր, յորժամ ունիցի զկերակուր։ Եդ զնա ի մսուր, զի ոչ գոյր նոցա տեղի յիջեւանին։ Ո՞չ արձակէ զեզն իւր կամ զէշ ի մսրոյ.եւ այլն։


Մարդավայելուչ

See full entry →

adj.

meet for or worthy of man.

NBHL (1)

Կաթն (մեզ՝) մարդավայելուչքն տեառն ... կերակուր՝ աստուածավայելուչքն. (Կիւրղ. գանձ.։)