Definitions containing the research խոյ : 916 Results

Գլխահարկ, աց

See full entry →

s.

poll-tax, capi-tation, head-money.

NBHL (1)

Հարկ ըստ գլխոյ. եւ Մարդահարկ.


Գլխանի, նւոյ

See full entry →

s. pl.

the heads.

NBHL (1)

Ոչ գոյր չափ գլխանոյն ախոյենիցն, զոր բերեալ էր առաջի թագաւրին. (Բուզ. ՟Ե. 4։)


Գլխապահ, աց

See full entry →

adj. s.

life-guard.

NBHL (1)

Պահապան կարգեալ գլխոյ. թիկնապահ. անձնապահապետ.


Գլխապան

See full entry →

cf. Գլխանոց.

NBHL (1)

Պահպանակ գլխոյ. գլխանոց. սաղաւարտ.


Գլխապատ

See full entry →

s.

turban, head-hand.

NBHL (1)

Ծածկոյթ՝ որ պատէ զգլուխն. փակեղ. ապարօշ. խոյր. գիշերնոց. գուցէ նաեւ Բարձ. փաթթոց.


Գլխատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

decapitation, execution.

NBHL (1)

ԳԼԽԱՏՈՒԹԻՒՆ ԳԼԽԱՏՈՒՄՆ ἁποκεφαλισμός, ἁποκεφαλίσμα decollatio, capitis amputatio որ եւ ԳԼԽԱՀԱՏՈՒԹԻՒՆ. Հատումն գլխոյ.


Գլխատումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գլխատութիւն.

NBHL (1)

ԳԼԽԱՏՈՒԹԻՒՆ ԳԼԽԱՏՈՒՄՆ ἁποκεφαλισμός, ἁποκεφαλίσμα decollatio, capitis amputatio որ եւ ԳԼԽԱՀԱՏՈՒԹԻՒՆ. Հատումն գլխոյ.


Գլխարկ, աց

See full entry →

s.

hat;
cap, bonnet.

NBHL (2)

Որ ինչ արկանի զգլխով ի ծածկոյթ, խոյր. եւ այլն. եւ գլխադիր.

Օրհնութիւն գլխարկի ... ի խոյրս յայս քահանայական զշնորհս քո ցօղեա՛. (Մաշտ.։)


Գլխացաւ, ի, աց

See full entry →

adj.

that has a headache.

NBHL (1)

κεφαλαλγή, κεφαλαλγός, κεφαλαλγικός cui caput dolet Ունօղ զցաւ գլխոյ. գլխու ցաւ քաշօղ.


Գլխացաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

head-ache.

NBHL (1)

κεφαλαλγία dolor capitis Ցաւ գլխոյ. գլխագարութիւն.


Գմբեթայարդ

See full entry →

adj.

cf. Գմբեթաձեւ.

NBHL (1)

Զիա՞րդ ջուրն կացցէ ի վերայ գմբեթայարդ գլխոյն երկնց։ Տեսանեմք ի բաղանիսս, զի ի ներքս փորուածն գմբեթայարդ է. (Վեցօր. ՟Գ։)


Գոգեմ, եցի

See full entry →

va.

to dig, to hollow;
to contain, to include.

NBHL (1)

Գոգեալ զսաղաւարտն՝ զգլխոյ ոսկրն ի ներքս մղեաց. (Մամիկ.։)


Գոլոշի, շւոյ, շոյ, շեաց

See full entry →

va.

pour, exhalation, smoke, expiration.

NBHL (1)

Սրբի ուեղ գլխոյն յաղտեղի գոլոշեացն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Դիմագրաւ, ից

See full entry →

adj. adv.

that exposes himself, that ventures, adventurous, hazardous;
adventurer;
hold, insolent;
boldly;
— լինել, to expose one's self, to venture

NBHL (1)

Որ ընդդէմ ոսոխին նախագրաւ բերի. իբր յառաջամարտիկ. ախոյեան. նահատակ. աձնամատոյց. ձեռներէց. յանդուգն. դիմակաց. հակառակորդ. առաջ նետուօղ.


Դիմամարտիկ

See full entry →

cf. Դիմամարտ.

NBHL (1)

Իբր զդժնդակ դեւս դիմամարտիկս։ Ախոյեանն դիմամարտիկ դիւաց ներհակաց. (Նար.։)


Դիտակ, աց

See full entry →

s.

watch-tower;
scuttle of a mast;
mark at which one aims in shooting;
summit or top of plants, flowers;
observer, guard;
aspect, sight, face;
writing;
telescope;
binocle, double opera-glass;
— տեղիք, box (at a theatre).

NBHL (1)

Ի դիտակ ոստոցն։ Ծառք ամբարձուղէշք, երկնընթաց դիտակք ընտրութեան։ Արփիական լուսոյն դիտակք։ Ծագմանն դիտակ։ Տեսարան գլխոյն դիտակի։ Ի տիպ դիտակի։ Դիմաց դիտակի սրբութեան սեղանոյ. (Նար.։)


Դիւրաբոյս

See full entry →

adj.

what buds easily.

NBHL (1)

Զօրութիւն սերմանն այնորիկ (մանանխոյ) դիւրաբոյս է. (Եփր. աւետար.։)


Դիւրակէզ

See full entry →

adj.

that burns or is burnt easily.

NBHL (1)

Դիւրակէզ ցամաք փայտն, կամ հեր գլխոյ. (Անյաղթ բարձր.։ Ճ. ՟Ա.։)


Եռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.

NBHL (1)

Որպէս զի մի՛ տոչորիցիմք մեք յայնպիսի արեգակնէ, որ ի վերայ մերկ գլխոյ առաւել եռայ. (Նիւս. երգ.։)


Երազահան, աց

See full entry →

cf. Երազահմայ;
— երազոց, dreamer, visionary.

NBHL (1)

ԵՐԱԶԱՀԱՆ ԵՐԱԶՈՑ. Որ հանէ երազս ի գլխոյ իւրմէ. յն. ἑνυπνιαζόμενος , յերազօղ։ (Օրին. ՟ժգ. 1. 3. 5։)


Գագաթն, աթան, աթանց

See full entry →

s.

top of the head, skull, head;
height, summit, top, ridge, pinnacle, extremity, ond, brow.

NBHL (4)

κορυφή vertex Վերին ծագ գլխոյ մարդոյն, եւ այլոց կենդանեաց. գագաթ. դէքէ, չէքեատ.

Ոչ արասցեն ձեռք իմ խոյր գագաթան անարժանի. (Խոր. ՟Բ. 31։)

Զծերութիւն օձն ի բաց մերկանայ, զխորխն ի գագաթանէ գլխոյն մինչեւ ի տուտն մերկանալով. (Փիլ. լին. ՟Ա. 33։)

Կամ κρανίον cranium, calvaria Սկաւառակ գլխոյ. գանկ. կառափն. պաշ լանաղը՝ թասը, գաքա քէլլէ. եբր. կուլկօլէթ. յորմէ գողգոթա, տեղի գագաթան, կամ կառափման.


Գերեզմանակրկիտ, կտաց

See full entry →

adj. s.

that strips sepulchres or the hurried dead.

NBHL (1)

Լեռնախոյսք, գերեզմանակրկիտք. (Փարպ.։)


Գերծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to shave;
to make bald.

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)


Գերծեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գերծանեմ.

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)


Գերծում, ծի

See full entry →

va.

cf. Գերծանեմ.

NBHL (2)

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)


Գէս, գիսոց, աց

See full entry →

s.

hair, head of hair, long hanging hair.

NBHL (1)

Կալեալ զգիսոյ գլխոյ նորա. (Ճ. ՟Ա.։)


Դիւրին, րնոց

See full entry →

adj.

easy, light, gentle, commodious;
flat.

NBHL (1)

Մի՛ դիւրին ինչ ջան համարիջիք։ Բանք քո բարի են եւ դիւրինք։ Էր դիւրին նոցա արգելուլ զնոսա։ Զի՞նչ դիւրին է, ասե՞լ .. թէ ասել ... Դիւրին է մալխոյ. եւ այլն։


Դմակ, աց

See full entry →

s.

tail of a sheep.

NBHL (1)

Առցես ի խոյէ անտի զճարպն եւ զդմակն. (Ել. ՟Ի՟Թ. 22։)


Ագոնարար, ի, աց

See full entry →

s.

athlete, wrestler.

NBHL (1)

ἁγονιζόμενος, certans in agone Որ առնէ զագոն, այս ինքն որ հանդիսանայ ի մրցմունս. ախոյեան. նահատակ. փէհլիւվան, կիւրէշճի.


Ազատանի, նւոյ

See full entry →

s. pl.

the nobility, the aristocracy, the court.

NBHL (1)

Հայոց ազատանոյն ախոյենացն. (Բուզ. ՟Ե. 5։)


Ազատարար, ի, աց

See full entry →

s. adj.

liberator, saver, deliverer.

NBHL (1)

Սուրբ մարիամ, մօրն եւայի բժիշկ, նախոյն ադամայ ազատարար ծնունդ. (Տաղ.։)


Ազբն, բին

See full entry →

s.

weft, woof, warp.

NBHL (1)

Եթէ անկցես զեօթանեսին գիսակս գլխոյ իմոյ ընդ ազբին ... Էառ զեօթանեսին գիսակս գլխոյ նորա հանդերձ ազբամբն ... Կորզեաց զցիցսն հանդերձ ոստայնիւն եւ ազբամբն յորմոյ անտի. (Դտ. ՟Ժ՟Զ։)


Ազդողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ազդեցութիւն.

NBHL (1)

Զանճառ պարգեւսն յայտ առնէր, եւ զանբաւ զազդողութիւնն։ Ի ձեռն ազդողութեան գլխոյն կարող է զգալ։ Ճաշակելիքն զգայ իւրաքանչիւր համադամացն զազդողութիւնս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 5։ Լմբ. պտրգ.։ Գր. հրահանգ.։)


Ազդումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ազդեցութիւն;
ազդմամբ, cf. Իրաւ, cf. Իրօք, cf. Արդարև, cf. Իսկապէս;
— առնուլ, cf. Զգամ.

NBHL (1)

Անդամոյ ցաւ ի գլուխն տայ զազդումն. ի գլխոյն եւ ամենայն զօրութիւնք ազդմանցն յայլս իջանեն. (Սկեւռ. յար.։)


Ալեւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grow gray-haired, to grow old.

NBHL (1)

Հեր գլխոյն ալեւորեալ էին, այլ մուրուքն սեաւ. (Բուզ. ՟Դ. 56։)


Ալիք, ալեաց

See full entry →

s. pl.

wave, billow, surge, swell of the sea;
gray hairs, old age;
ծաղկիլ ալեաց, խոնարհիլ յալիս, to grow gray-haired, to get old;
ալիս յարուցանել, to agitate the waves;
հերձանել՝ պատառել գալիս, to cleave the waves.

NBHL (1)

Եւ Սպիտակ հերք զլխոյ կանանց. ճերմկած մազեր. ազարմըշ սաշ.


Ածեմ, ածի, ա՛ծ

See full entry →

va.

to carry, to fetch, to bring;
to strike;
— ընդ իւր, to conduct;
— ի ներքս, — ի մէջ, to introduce;
— ի վերայ or — թափել, to infer;
— ի or վերածել, to reduce;
— ընդ քարշ, to drag along;
— զբոցով, to pass through flame, to enflame, to burn;
— զմտաւ, to consider, to think, to reflect;
— զբռամբ, to seize, to lay hold of;
— զձու, to lay eggs;
առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ, without making any objection, readily;
— զհերս, to raze;
— զիրեւ՝ յինքն, to seduce, to entice.

NBHL (1)

Ածին զհերս եւ զմորուս ծառայից նորա։ Զհեր գլխոյն ածելեաւ ածին։ Զհերս գլխոյն ածելով (այս ինքն ածելւով) ածին. (Վրդն. սղ.։ Տէր Իսրայէլ.։ Կիր. երզն.։)


Ակնարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sign, mark;
meaning, signification;
permission given with a sign.

NBHL (1)

Զգովութիւնն՝ ակնարկութեան աչօք, քան գլխոյ՝ ազդելով. (Փիլ. տեսական.։)


Ահարկու, ի, աց

See full entry →

adj.

frightful, horrible, awful, terrible.

NBHL (1)

Ահարկու դիւաց եւ ամենայն չար պատահարաց։ Ահարկու ախոյեանք, կամ դէմք, հրաման, վկայ։ Ահարկու նուիրեալ փայտիւս։ Ահարկու սրտաբեկութիւնք. (Նար.։)


Ահեակ, եկի, եկաց

See full entry →

adj. s.

left, on the left side;
the left hand, the left;
յաջմէ եւ յահեկէ, right and left, on both sides.

NBHL (1)

ἁριστερός, ἁριστερόν, εὑώνυμος, sinister, tra, rum Ձախ. ձախոյ՝ ձեռն կամ կողմն. սօլ ել՝ դարաֆ, չէպ/


Անյողդողդ

See full entry →

adj.

unshakeable, firm, immovable.

NBHL (1)

Գլխոյ առաքելոցն, անշարժ վիմանն, անյողդողդելի վիմին. (Ոսկ. ի պետր. եւ Ոսկ. յեղիա.։)


Աննման, ից

See full entry →

adj.

unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.


Անորիշ

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible.

NBHL (1)

Տարմացեալ է մարախոյն ազգ, եւ անորիշ ի միմեանց, եւ ոչ բնաւ զատանին. (Լմբ. յովէլ.։)


Անուշակ, աց

See full entry →

adj.

sweet, agreeable to the taste, savoury, delicate;
benign, gracious.

NBHL (1)

Յանուշակ արդեանց բուրումն ծխոյ. (Նար. մծբ.։)


Անպահպանաբար

See full entry →

adv.

negligently, without observation.

NBHL (1)

Զականջսն անպահպան վասն բազմախոյզ իրաց աւելագործութեան բարձեալ թողեալ. (Փիլ. իմաստն.։)


Անկանեմ, անկի

See full entry →

va.

to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.

NBHL (1)

Թիթղունս ոսկիս՝ թելս թելս անկանել ընդ կապուտակին եւ այլն։ Զխառնուածսն անկեալ անդստին ի նմանէ։ Անկանէր ընդ նմին անկուած ականակապ։ Անկանել գործել զամենայն գործ ճարտարութեան։ Եթէ անկցես զեօթանեսին գիսակս գլխոյ իմոյ ընդ ազբին։ Զոստայնս սարդից անկանեն. եւ այլն։


Անկանիմ, անկայ, անկիր

See full entry →

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

NBHL (1)

Մի՛ անկանել ի բազմախոյզ խնդիրս. (Յճխ. ՟Դ։)


Անկողին, ղնոց, նից, նաց

See full entry →

s.

bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.

NBHL (1)

Անկողինն՝ որ կայր ի ներքոյ գլխոյ նորա. (Եւս. պ. դ. 15։)


Անկուած, ոց

See full entry →

s.

weaving, texture;
weft.


Անկոփ

See full entry →

adj.

not carved, unpolished, rough.

NBHL (1)

Ի գլխոյ լեռնէն առեալ վէմս անկոփս՝ յաղթս. (Ագաթ.։)