Definitions containing the research բան : 7153 Results

Հոգելիր

See full entry →

cf. Հոգելից.

NBHL (1)

Ի կործանեալս յիս ակնարկեսցես հոգելից։ Ըստ հոգելից բանի իմաստնոյն. (Նար. ձ. եւ լ։)


Հոգելից

See full entry →

adj.

full of the Holy Spirit.

NBHL (1)

Ի կործանեալս յիս ակնարկեսցես հոգելից։ Ըստ հոգելից բանի իմաստնոյն. (Նար. ձ. եւ լ։)


Հոգեկանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

spirituality.

NBHL (1)

Ունելն զհոգի իմացական կամ բանական.


Հոգեմարտ, ից, աց

See full entry →

adj. s.

warring against, or denying the divinity of the Holy Spirit;
follower of the doctrine of Macedonius.

NBHL (1)

ՀՈԳԵՄԱՐՏ կամ ՀՈԳԷՄԱՐՏ. πνευματομάχος qui spiritui sancto repugnat. Մարնչօղ ընդդէմ հոգւոյն սրբոյ. ժխտօղ աստուածութեան հոգւոյն. մակեդոն հայհոյիչ, եւ արբանեակք նորա.


Հոգենկար

See full entry →

adj.

formed by the Holy Spirit.

NBHL (1)

Հոգէնկար եւ աստուածահրաման յօրինուածով։ Ի յայս օրինակ հոգենկար պատկերի բանի. (Անան. եկեղ.։ Նար. ՟Հ՟Ե։)


Հոգեշահ

See full entry →

adj.

salutary, useful or profitable to the soul, spiritual.

NBHL (1)

Հոգեշահ նահապետք, կամ բանք, բանաւորութիւնք, վարդապետութիւն. (Արծր. ՟Բ. 18։ Եփր. պ։ Մանդ. ՟Ժ՟Ա. Փարպ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։)


Հոգեշարժ

See full entry →

adj.

moved by the Holy Spirit;
soul-stirring, pathetic, moving, touching, affecting.

NBHL (2)

Յայտնաբանութեամբք հոգեշարժ զօրութեան աստուածաբանիցն. (Դիոն. ածայ.։)

Հոգեշարժ բանիւ։ Ի հոգեշարժ եւ յիմանալի թեւս. (Անան. եկեղ։)


Հոգեշունչ

See full entry →

adj.

inspired by the Holy Spirit.

NBHL (2)

Զհոգեշունչ օգտակարութեամբ։ Զբանս նորա հոգեշունչս։ Հոգեշունչ աւետարանիչք. (Նար. ՟Ծ՟Ը. ՟Կ՟Զ. եւ Նար. խչ.։)

Ի հոգեշունչ բանէ հօրն մերոյ. (Գր. տղ. թղթ.։)


Հոգեւոր, աց

See full entry →

adj. s.

spiritual;
devout, pious;
animated, lively, spirited;
—ք, spiritual things.

NBHL (5)

Զոյգ հոգեւորացն բարբառին բանից. այսինքն աստուածեղէն տառից. (Խոր. ՟Ա. 2։)

ՀՈԳԵՒՈՐ. ἕμψυχος, ἑμψυχόμενος, ἑψυχόμενος anima praeditus, animatus. որպէս Հոգիաւոր. ունակ բանական հոգւոյ. ... (cf. ՇՆՉԱՒՈՐ. եւ cf. ԱՆՁՆԱՒՈՐ, իբր հոգիաւոր։)

Մարմին առեալ հոգեւոր եւ բանական։ Ասեմք ի մարմին հոգեւոր միանալ բանն։ Զի՞նչ այլ է մարդոյն բնութիւն. բայց միայն մարմին հոգեւոր իմանալի (այսինքն իմացօղ). (Պրպմ. ստէպ։ Նոյնպէս եւ Առ որս. ՟Թ։ Դամասկ.։ Գերման.։)

Ետ զմարմին իւր զերկնաւոր, զանապական եւ զհոգեւոր. (Շար.։ Տե՛ս եւ զբան ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 44. Մարմին հոգեւոր, ի մեկնութեանն։)

Ոչ եւս շունչ կենդանի, այլ անձինս բանաւորս եւ հոգեւորս ստեղծանէ ջուրս այս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)


Հոգեւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Հոգիանամ.

NBHL (2)

ἑμψύχομαι animam acquiro, animor. իբր Հոգիաւորիլ. հոգի ստանալ՝ կենդանի կամ բանական.

Մարդն առաջին՝ արիւնաւոր եւ շնչակեաց կենդանի հաստատեցաւ հոգեւորեալ։ Ընդ մտանել բանին յարգանդ սրբուհւոյն՝ կատարեալ եւ հոգեւորեալ առեցեալն մարմին. (Տօնակ.։)


Հոգեւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

spirituality.

NBHL (2)

ՀՈԳԵՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. Ունելն զհոգի բանական.

Զմարդկայինն ի բաց կրճատեալ եհան ի մարմնոյն քրիստոսի զբանական հոգին, ասելով, աստուածային էր հոգիացեալ հոգեւորութեամբ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Հոլաթեւեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to open or extend the wings;
to cover with the wings.


Հոլանեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to undress, to take off one's clothes, to bare, to strip;
to make known or evident, to reveal, to disclose.

NBHL (2)

ՀՈԼԱՆԵՄ եւ ՀՈԼԱՆԻՄ. ἁποκαλύπτομαι revelo, retego me. Հոլանի առնել. լինել. բանալ զծածկոյթն, զքօղն, զպատրուակն. մերկել. մերկանալ ի վերարկուէ. cf. ՀՈԼՈՆԵՄ.

Ստութեան նորա հոլանիւր կեղծիք։ Որ յայտնապէս աստուստ բացափայլեալ բանիս հոլանիցին միտք. (Խոսրովիկ.։)


Հոլովական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

rolling, circular;
declinable.

NBHL (1)

Անուն է մասն բանի հոլովական. նոյնպէս եւ յօդն ըստ յն. (Թր. քեր.։)


Հոլովեմ, եցի

See full entry →

va. gr.

to roll, to turn;
to move, to change;
to decline.

NBHL (1)

Հոլովի սայլ լի օրանաւ։ Նկանակ գարեղէն հոլովեալ ի բանակս մադիամու։ Վիմաց հոլովելոց. (Ամովս. ՟Բ. 13։ Դտ. ՟Է. 13։ Իմ. ՟Ժ՟Է. 18։)


Հոլովեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Հոլովեմ.

NBHL (1)

Տեսանէ՞ք, ո՛րչափ հոլովեցոյց զբանս ճշմարտութեան. (Ոսկ. յհ. 4։)


Հոլովումն, ման

See full entry →

s. gr.

rolling, rotation, whirling;
movement, turn, vicissitude;
declension.

NBHL (4)

Հոլովման աւուրց։ Ըստ հոլովման ընթացից ամանակաց։ Ի պարս կարգի բանիս հոլովման. (Նար. ՟Կ՟Գ. եւ Նար. յիշ. եւ Նար. խչ.։)

ՀՈԼՈՎՈՒՄՆ. πτῶσις, ἕκκλισις casus, declinatio. Ըստ քերականաց, Պէսպիսութիւն հոլովից. եւ Հոլով. եւ Յարմարութիւն հիւսուածոյ բառի եւ բանի.

Զեւն յաւելումք վասն հոլովման բանին. (Ժող. հռոմկլ.։)

Հոլովումն յօդուածոյ բղխման երգաբանութեանս. (Նար. խչ.։)


Հոծիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be condensed, to grow thick;
to fill, to be filled.

NBHL (4)

Հոծեալ պատերազմունք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Զուխտս հոծեալս բանի. (Լմբ. պտրգ.) իբր լիապատար. եւ կամ ըստ յաջորդ նշ։

Ի կարգ սրբոցն բանից իմոյս հոծեալ բերանոյ բանիցս յեռեալ. (Խոսր.։)

Հոզեալ (կամ հողեալ) բանիւք իմովք , թերեւս գրելի էր, հոծեալ։


Հողագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

husbandry, agriculture, tillage.

NBHL (1)

Որ զերկիրս փոխանակ հողագործութեան արօրադրէք, եւ սերմանէք զբանն կենաց. (Մեկն. ղկ.։)


Հոմանուն

See full entry →

adj.

equivocal;
cf. Համանուն;
cf. Երկդիմի.

NBHL (2)

Հոմանուանք (կամ հոմանունք) ասին, յորոց անուան միայն հասարակ. իսկ ըստ անուան բան գոյացութեան այլ. ո՛րզան, կենդանի՝ մարդն, եւ գրեալն (այսինքն նկարեալն). (Արիստ. ստորոգ.։)

Ի հոմանուանցն բարւոք բանիւ դասեսցի։ Սահմանք ոչ ի հոմանուանցն. (Կիւրզ. Գնձ։)


Հոմերական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Հոմերոսեան.

NBHL (1)

Որ ինչ ա՛նկ է հոմերոսի իշխանի քերթողաց. եւ Քերթողական. բանաստեղծական. տաղաչափական.


Հոմերանամ

See full entry →

vn.

to resemble Homer;
to become a clever poet.

NBHL (1)

ՀՈՄԵՐԱՆԱԼ. ὀμερίζω Homerum imitor եւ ὀμηρέω convenio, comitor. Նման լինել հոմերոսի. քաջ քերթող, եւ գուշակ գտանիլ քերթողաբան.


Հոմիշխան

See full entry →

cf. Իշխանակից.

NBHL (1)

Եղիցես ընդ իս միաբան բնակել հոմիշխան. (Պտմ. աղեքս. (այժմու յն. μονοκράτωρ իբր միահեծան. այլ ըստ յն. ὀμοκράτωρ ).)


Հոյակապ

See full entry →

adj.

grand, magnificent, superb, splendid;
great, excellent, eminent;
— քաղաք, topping, most eminent city;
— այր, a great man;
— իշխան, illustrious prince;
— բժիշկ, celebrated doctor.

NBHL (1)

Ահագին եւ հոյակապ սպառազինութիւնք։ Հոյակապ նազաբանութիւն. (Պիտ.։)


Ճաշակ, աց

See full entry →

s.

taste, flavour, savour;
foretaste, prelibation, proof, gustation;
drinking-vessel, cup, mug, glass, tumbler;
measure of gallons;
դուզնաքեայ —, weak or slight effort;
առնուլ զ—, to try, to taste, to relish;
առնուլ զ— քաջասրտութեան նորա, to prove his courage;
—աւ զծով չափել, to empty the sea with a tea-spoon.

NBHL (1)

Ի նոր ճաշակսն վայելեսցեն։ Առ ամենայն հանդերձանս ճաշակաց։ Զգեղեցիկ բանին աստուծոյ ճաշակս ճաշակեցին։ Այսպիսի ճաշակս քաջասրտութեան առնոյր խելօք. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 3. 20։ Եբր. ՟Զ. 5։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 18։)


Ճաշակեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to taste, to try, to relish;
to eat, to feed;
to drink;
to experience;
— զմահ, to die;
— զաշխարհ, to enjoy the world or its pleasures;
— զքաղցրութիւն խաղաղութեան, to taste the sweets of peace.

NBHL (1)

Յուղիղ խրատութենէ ճաշակեցին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ճառագայթ, ից

See full entry →

s. geom. ast.

ray, beam, radiation;
light, splendour, brightness, brilliancy;
radius;
— տանելի, vector radius;
—ս արձակել, to irradiate, to beam, to emit rays.

NBHL (1)

Ճառագայթ եւ կերպարան էութեան հօր՝ բանդ աստուած։ Ճառագայթ փառաց հօր՝ որդիդ միածին. (Շար.։)


Ճառագայթաձեւ

See full entry →

adj.

lucid, fulgid, luminous.

NBHL (2)

Պատկեր ինչ ճառագայթաձեւ թուիցին լեալ բանքն. (Նիւս. երգ.։)

Անթեմս այս բանջար ... շուրջ զիւրեաւ ունի բուսեալ ճառագայթաձեւս զտերեւովն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Ճառագայթեմ, եցի

See full entry →

vn.

to radiate, to emit rays, to shine, to blaze, to dazzle, to glitter, to sparkle, to enlighten, to scintillate.

NBHL (1)

Ճառագայթեալ բանն ի հօրէ. (Շար.։)


Ճառագլուխ, գլխի

See full entry →

s.

commencement of a discourse or treatise, chapter.

NBHL (1)

իբր κεφάλιον capitulum. ... Գլուխ ճառի. սկիզբն բանից.


Ճառագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write, to describe, to narrate.

NBHL (1)

Ճառել գրով. արձանագրել. ի գիր անցուցանել. եւ Ճոխաբանել ճառօրէն.


Ճառական, ի, աց

See full entry →

adj.

belonging to a discourse, discursive;
narrated, described;
— իմաստք, literal sense.

NBHL (1)

Է եւ ի խունկս ինչ կինամոն ղարմացական, որ զնըմանէ են սքանչելի բանք ճառական. այսինքն ճառեալք. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Ճառասացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

declamation.

NBHL (2)

Ասացուած ճառի. ճառ. բան.

Դրունք ճառասացութեանց բանին, գետք հոսին, միտք սրանան. (Եօթնագր.։)


Ճառատեմ, եցի

See full entry →

vn.

to prate, to prattle, to chatter;
to trifle, to talk idly;
to cavil, to dispute.

NBHL (1)

ῤαψῳδέω consuo, consarcino. Ճոռոմաբանել. կցկցել բազում բանս. շաղփաղփել. ճարդ ճուրդ խօսիլ.


Ճառեմ, եցի

See full entry →

va.

to discourse, to make a discourse;
to treat;
to narrate, to relate;
to recount, to tell, to recite, to speak.

NBHL (2)

λαλέω, ἑπιδιηγέομαι, ῤέω dico, loquor, narro եւ այլն. Ճառ խօսել. գրել. ասել. պատմել. քարոզել. հռչակել. յայտնաբանել։

Վասն մարտիրոսաց ճառել բանիւ։ Յաղագս անբանից արանց ճառել։ Ճառէր զինքենէ զխոնարհագոյնսն։ Զմարդեղութենէն եւ զխաչէն ճառէ։ Զեղբօրէն զիա՞րդ ոչ ճառեաց. (Յճխ. ՟Ժ՟Զ։ Խոր. ՟Ա. 2։ Խոսր.։ Նանայ.։ Շ. մտթ.։)


Ճարակ, աց

See full entry →

s. fig.

pasture, feed, food, forage, fodder, provender;
pasture ground or land, meadow;
food, pasture, aliment, nourishment, prey;
— հրոյ, fuel, combustible;
— լինել, to be food to, the prey of, a prey to;
հրոյ — լինել, մատնիլ, to be a prey to the flames, to be burnt, devoured, consumed by fire;
սրոյ — լինել, մատնիլ, to perish by the sword;
սրոյ — տալ, to put to the edge of the sword, to slay;
— գտանել, to spread over, to wind or creep about;
— տալ հերձուածոց, to keep up, to foment divisions;
առ — ախտից, for cherishing or caressing the passions;
բազմախողխող երկաթոյն նա տայր ի —, he mowed them down with the murderous steel, or sweeping brand;
գիտութիւնք — են մտաց, knowledge is the food of the mind;
ճար եւ — առնել, to find a remedy;
to repair, to redeem, to retrieve, to make reparation or amends for.

NBHL (2)

νομή, βόσκημα, βρῶσις pabulum, pasculum, esca, cibus. Դարման. պարէն. կուր. բուտ. արօտ. խար. կերակուր անասնոց. սէզ. դալարի. արծելու, կամ ուտելու բան, եւ տեղ. որպէս դեղ սննդեան. պ. ջէրա, ... թ. լայիր

Արօտ արդարոց՝ բանն, եւ ճարակ կենաց՝ շնորհք հոգւոյն. (Համամ առակ.։)


Ճարակեմ, եցի

See full entry →

va. fig. vn.

to lead the flocks out to pasture, to feed, to pasture;
to remedy, to cure;
to attack, to corrupt, to waste, to devour, to consume;
to pasture, to graze, to browse, to feed, to bait, to feed or live upon, to eat;
to expand, to extend, to dilate, to propagate, to diffuse, to spread;
to take root, to get rooted;
to be cured;
— զանձն, to fatten oneself;
բոցն հողմավար ծաւալեաւ —կէր, the flames, driven by the wind, continued to spread;
յանհնարինս —կէր ի սիրտս նոցա, a deep wound rankled in their hearts;
ցաւն որ յոսկերս նորա —կէր, a pain which penetrated to the very marrow of his bones.


Ճարակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to feed, to pasture, to give to eat.

NBHL (1)

Զառողջ եւ զանվնաս բանիցն ճարակեցուցանել դալարիս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Ճարտասան, ի

See full entry →

s.

orator, rhetorician, rhetor, eloquent person.

NBHL (1)

ῤήτωρ rhetor, orator որ եւ ՃԱՐՏԱՐԱՍԱՆ. Ճարտար ասօղ, ասացօղ, խօսօղ. ճարտարաբան. պերճախօս, մանաւանդ գիտակն արուեստի հռետորութեան եւ փաստաբանութեան. հռետոր. (յն. ռի՛դօր լտ. օռա՛դօր ).


Ճարտասանական, ի, աց

See full entry →

adj.

oratorical;
—ն, cf. Ճարտասանութիւն.

NBHL (1)

Ճշմարտութիւն զճարտասանականն զանիրաւութիւն ի բաց մերժեաց որպէս զառանցեալս բանս. (Դիոն. ածայ.։)


Ճարտասանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak like an orator, to discourse with eloquence, to harangue, to declaim.

NBHL (1)

ῤητορεύω trhetoricam exerceo, oro, pronuntio. Ատենախօսել. փաստաբանել. պերճաբանել.


Ճարտասանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rhetoric, oratory, oratorical art;
eloquence, fecundity of expression, fluency of speech, richness of style.

NBHL (4)

ἠ ῤητορική rhetorica, ars oratoria. որ եւ ՀՌԵՏՈՐՈՒԹԻՒՆ. Ճարտասանական արհեստ. փաստաբանութիւն. ճարտարախօսութիւն

Կամ Պերճախօսութիւն. ճոռոմութիւն. պաճուճանք բանից. բան ճարտար եւ շարժիչ.

Զդրուատեացն յերկարագոյնս հատուցանել զճարտասանութիւնս։ Զողբերգականացն ճոխաբանել ճարտասանութիւն. (Արծր. ՟Գ. 12։ ՟Դ. 2։)

Է որ երկրաւոր է, եւ բանաւոր. որ ճարտասանութեամբ իմանի. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Ճարտարագործ

See full entry →

s. adj.

master workman, skilled artisan;
artificer;
artist;
well made, executed with great skill.

NBHL (3)

Ճարտարութեամբ գործօղ. վարպետ բանօղ.

Եւ Ճարտարութեամբ գործեալ. վարպետ բանած.

Զգերեզման սանատրկոյ ոչ կարացին բանալ վասն հաստաշինած ճարտարագործ արարածոցն. (Բուզ. ՟Ի՟Դ. 20։)


Ճարտարախօս, աց

See full entry →

adj. s.

speaking well, eloquent, fluent;
good speaker, orator, declamer.

NBHL (3)

ῤήτωρ orator. Ճարտասան. հռետոր. փաստաբան. եւ Ճարտարաբան.

Ճարտարախօսն զվերջին բանսն փութայ առաւել յօրինել. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Դ։)

Յարոյց աստուած քարոզս բանիբունս ճարտարախօսս. (Սեբեր. ՟Դ։)


Ճարտարախօսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak with eloquence or art, as an orator.

NBHL (1)

Ճարտարաբանել. հաւաստաբանել. իմաստասիրել, եւ իմաստակել. լեզու թափել.


Ճարտարախօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

speaking well, fluency of speech, eloquence.

NBHL (1)

εὑγλωττία facundia. Ճարտասանութիւն. եւ Ճարտարաբանութիւն. պերճախօսութիւն. քաղցրաբանութիւն.


Ճարտարամտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to tax one's ingenuity, to discover, to find out, to invent, to contrive, to sophisticate, to subtilize.

NBHL (1)

φιλοσοφέω, σοφίζομαι . Ճարտար միտս յանձին բերել. իմաստասիրել. զգօնութեամբ վարիլ կամ ճառել. իմաստնանալ. խելք բանեցընել.


Ճարտարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to apply oneself to, to study, to think of a device;
to become industrious, ingenious, skilful, dexterous, adroit.

NBHL (2)

καταστοχάζομαι connitor. Ճարտար հնարս հնարել. գուն գործել. հայթհայթել. ճարտարւորիլ, խելք բանեցնել, դատիլ, ջանալ.

Ճարտարանալ փութացեալ յաղագս այսորիկ աստուածաբանիս մտածութեան. (Դիոն. ածայ.։)


Ճարտարանք, նաց

See full entry →

s.

ingenious invention, fiction, artifice, cavil.

NBHL (1)

Անտի ի միտ առնուլ զանվաւերական բանիցն ճարտարանս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ճարտարասան

See full entry →

cf. Ճարտասան.

NBHL (2)

ῤήτωρ rhetor, praeco. Ճարտասան. փաստաբան. եւ Ճարտարաբան. քարոզ բանին.

Յարմարումն բանից ինչ ճարտարասան հաւանութեան. (Կիւրղ. թղթ. առ կոստանդ.։)