Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Գործակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

cooperator;
associate, coadjutor;
— լինել, to cooperate;
to contribute, to concur.

NBHL (1)

Գործակից լինին այնոցիկ, որ մեղանչենն։ Ո՛չ ընդ այնոսիկ որ մեղանչեն՝ գործակից լինել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գործակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cooperation, concurrence, coadjuvancy.

NBHL (1)

Աղբերս առանց մարդկան գործակցութեան բղխեցոյց ի վեր. (Փիլ. լին.։)


Գործասէր

See full entry →

adj.

laborious, active, diligent.

NBHL (1)

Էր եւ գործասէր յոյժ, եւ առատ յողորմածութիւնս. (Հ. կիլիկ.։)


Գործարան, աց

See full entry →

s.

manufactory;
instrument;
organ

NBHL (1)

Յարգանդին ի բնութեան գործարանի կենդանաստեղծեն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գործարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

negotiation, agency.

NBHL (1)

Գոչօղն (ձայն) նման է հոսման ի ձեռն բերանոյ եւ լեզուի ի բնական գործարարութեան լսելեօք յինքն պեղեալ. (Փիլ. լիւս.։)


Գործաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

maker, workman, labourer, worker;
husbandman, farmor;
efficacious;
— օրական, journeyman;
դաս —աց working-class.

NBHL (2)

Օրինացն գործաւոր. (Փիլ. նխ. ՟ա.)

Բանի ազգակից է խոյն. նախ առաջին՝ զի արու է եւ զի գործաւոր է. (Փիլ. լին.։)


Գործաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

work;
labour.

NBHL (1)

Ձեռք պատրաստեալք յառաջագոյն, որ նոցա ա՛նկ իցէ գործաւորութիւն. (Փիլ. լին.։)


Գործելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj. s.

feasible;
maker;
coal.

NBHL (2)

πρακτός qui agi potest, sub actionem cadens, agendus Որ ինչ հանդերձեալ է գործիլ. առնել. առաջիկայ. արժանի գործելոյ.

Ո՛չ զամենայն ինչ գործելի է որդւոց յերեսս հօրն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 29։)


Գործեմ, եցի

See full entry →

va.

to work, to make, to do, to fashion, to manufacture;
to commit, to perpetrate;
to knit;
to twist;
— զերկիր, to cultivate, to labour, to till;
— զերկաթ, to forge;
չար գործեցէք զոր արտրէքդ, you have done very wrong;
զի՞նչ գործ գործեցեր դու ընդ մեզ, why have you done this to us ? — զանօրէնութիւն, to do wrong;
to commit a crime;
— զարդարութին, to act with justice;
— զփրկութիւն, to effect salvation;
— զհանդերձս, to make clothes;
խորշս խորշս — զտապանն, to make small compartments in the ark;
ճաշ —, to give a dinner;
ճանապարհ —, to open up a way.

NBHL (2)

ἑργάζομαι operor Առնել զգործ. արդիւնացուցանել աշխատելով. մշակել. վճարել. կատարել. բանիլ.

Առ օտարսն խնամութիւնք նորոգս գորեն ազգակցութիւնս։ Հիւանդութիւնս անբոյժ ամենայն իրօք գործէ, եւ ապականութիւնս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գործի, ծւոյ, ծեաց

See full entry →

s.

instrument, machine, tool;
organ;
utensil, furniture.

NBHL (3)

Կատարեալ մասանց մարմնոյ զգայականօքն եւ այլ եւս գործեօքն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 7։)

Փորձանք ի ձեռն որո՞ց գործեաց։ Գործւովք մարգարէութեան որսացեալ եղեւ. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. յովն.։)

Յորմէ (այսինքն ի պատճառէ) իբր աստուած. եւ ի ձեռն որոյ (կամ որով), իբր զգործի. իսկ աստուծոյ գործի՝ բան է. (Փիլ. նխ. ՟ա.) (ուստի աղանդ արիանոսաց զբանն աստուած գործի հօր գոլ հայհոյէր յարարչութեան, եւ ոչ արարչակից)։


Գործիական, ի, աց

See full entry →

adj.

instrumental.

NBHL (1)

Ազգակից է գործիական կենդանեացն շարժմանց. քանզի վեցկին գործիական մարմինն բնաւորեցաւ շարժիլ, յառաջ եւ ի վերջ, ի վեր եւ ի վայր, յաջ եւ յահեակ. (Փիլ. այլաբ.։)


Գործուն

See full entry →

adj.

ploughed land;
cf. Գործունեայ.

NBHL (1)

Գործուն եւ արդակ։ Զաստուածային զօրութիւն գործու՛ն կամէիր՝ թէ իցէ. (Փիլ. սամփս. եւ Փիլ. յովն.։)


Գործունեայ

See full entry →

s. adj.

workman, maker;
minister;
active, busy;
efficacious.

NBHL (1)

Ճշմարտութեան է գործօնեայ։ Գործօնեայ եւ պահապան առաքինութեանց. (Փիլ.։)


Գորովալի

See full entry →

cf. Գորովագին.

NBHL (1)

Տեսանիցէք զքար, զի գոչեսցէ գորովալիր. (Հ. կիլիկ.։)


Գորովալիր

See full entry →

cf. Գորովագին.

NBHL (1)

Տեսանիցէք զքար, զի գոչեսցէ գորովալիր. (Հ. կիլիկ.։)


Գորովալից

See full entry →

cf. Գորովագին.

NBHL (1)

Տեսանիցէք զքար, զի գոչեսցէ գորովալիր. (Հ. կիլիկ.։)


Գորովանք, նաց

See full entry →

s. adv.

cf. Գորով;
գորովանօք, tenderly.

NBHL (1)

Ախտ գորովանց. (Փիլ. իմաստն.։)


Գորովեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to be affected, tonched with compassion;
to affect, to flatter, to caress.

NBHL (1)

ԳՈՐՈՎԵՄ ԳՈՐՈՎԻՄ. φιλοστοργέω, στέγω ad amandum propensus sum, diligo եւ այլն. Ցուցանել զգորով. բերիլ գորովանօք. խանդաղատիլ. գթասիրել. գուրգուրալ գթով ու սիրով, սիրել ու կսկծալ.


Գուժեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bring or give sad news;
to lament, to deplore, to cry, to scream;
to sound.

NBHL (2)

ԳՈՒԺԵՄ κράζω, κραυγάζω, βοάω, ἁλαλάζω clamo, exclamo, vociferor, ululo, ejulo որ եւ ԳՈՒԺԱԼ. Կոծիլ. ճչել վասն աղետից կամ գուժից. կական բառնալ. լալագին գոչել. աշխարել. բողոքել.

ԳՈՒԺԵԼ. ἁκούομαι audior (այսինքն լսիլ). Հնչել՝ գուժի եւ ճչոյ. լսելի լինել ձայնի ողբոց ի հեռաւորս.


Գուղձ

See full entry →

s.

glebe, clod.

NBHL (1)

Գուղձն հողոյ ի յատակէ տաճարի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գումարեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble;
to convoke;
to gather together, to add, to sum.

NBHL (1)

Գումարեն իմն թիւ ամաց։ Գումարէ ամս շհդ։ Զթիւ ամացն գումարէն մինչեւ ցկայսր։ Չորք եւ վեց գումարին ի տասն. (Փիլ.։ Եւս. քր.։ Խոր. ՟Ա. 3։ Յհ. իմ. ատ.։)


Գումարիմ, եցայ

See full entry →

vp.

to assemble together, to gather together;
to be astonished, amazed, surprised, confused.

NBHL (1)

պէսպէս ոճով. որպէս Պատրաստիլ ի մարտ, ոգորիլ. բախիլ. ընդդէմ կալ. եւ Խռովիլ յանձին, կամ ընդ անձին ոգորիլ ամօթով.


Գումարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assembly;
mob;
sitting;
addition.

NBHL (1)

ԳՈՒՄԱՐՈՒԹԻՒՆ ԳՈՒՄԱՐՈՒՄՆ. Գումարելն եւ իլն՝ ըստ ամենայն առման, եւ գումար.


Գումարումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գումարութիւն.

NBHL (1)

ԳՈՒՄԱՐՈՒԹԻՒՆ ԳՈՒՄԱՐՈՒՄՆ. Գումարելն եւ իլն՝ ըստ ամենայն առման, եւ գումար.


Գունագեղ

See full entry →

adj.

adorned with fine colours.

NBHL (1)

Գեղեցիկ գունով. երփնագեղ. գունագոյն. աղուոր գունով, գունզգուն, րէնկ րէնկ, տիլպէր.


Գունատեմ, եցի

See full entry →

va.

to tarnish;
to discolour, to tan;
to fade.

NBHL (3)

ԳՈՒՆԱՏԵՄ ԳՈՒՆԱՏԻՄ. Եղծանել զգոյնն. առաւել կր. Ի գունոյ հատանիլ, պակասիլ. տժգունիլ. դեղնիլ. գունը նետել.

Իձեռն դեղոց գունատեն զտեսիլ երեսացն. (Երզն. մտթ.։)

Դանիէլ ի տեսիլ հրեշտակին գունատէր. (Երզն. մտթ.։)


Գունատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Գունատեմ.

NBHL (1)

ԳՈՒՆԱՏԵՄ ԳՈՒՆԱՏԻՄ. Եղծանել զգոյնն. առաւել կր. Ի գունոյ հատանիլ, պակասիլ. տժգունիլ. դեղնիլ. գունը նետել.


Գունաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to dye, to colour.

NBHL (1)

ԳՈՒՆԱՒՈՐԵՄ ԳՈՒՆԱՒՈՐԻՄ. Գունագեղել. ներկել. ... մանաւանդ կր. Գոյն առնուլ կամ զգենուլ. տարրանալ. տպաւորիլ. ձեւանալ.


Գունափոխիմ

See full entry →

vn.

cf. Գունատիմ.

NBHL (1)

ԳՈՒՆԱՓՈԽ ԼԻՆԵԼ. Փոխել զգոյնն. գունատիլ.


Գունեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գունաւորեմ.

NBHL (3)

Զարեգակնային ճառագայթսն ի վերայ այտիցի գունեալ. (Փիլ. սամփս.։)

Աստուածատեսակ գունիլն. (Վանակ. յոբ.։)

Զգայուն իմն որակութիւն գունեալ վեր ի վերոյ ... յերեսաց պատրանս խաբէութեան. (Փիլ. լին.։)


Գուպարած, ի

See full entry →

s.

struggle, wrestling, fight;
duel;
war;
dispute;
— դնել, to fight, to attack.

NBHL (1)

Գուպարած եդեալ մաքառէր ընդ պօղոս։ Ստադին միայն մրցութիւն էր. եւ ապա յետոյ եւ այլեւս գուպարածքն մի ըստ միոջէ յաւելան։ Այնուհետեւ այլոցն գուպարած կայր վասն թագաւորութեան փիլիպպեայ. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 23։ եւ Եւս. քր. ՟Ա։)


Գուպարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make war, to fight;
to dispute.

NBHL (1)

ԳՈՒՊԱՐԵՄ կամ ԳՈՒՊԱՐԻՄ. Մրցիլ. ոգորիլ. մաքառիլ.


Գուպարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Գուպարեմ.

NBHL (1)

ԳՈՒՊԱՐԵՄ կամ ԳՈՒՊԱՐԻՄ. Մրցիլ. ոգորիլ. մաքառիլ.


Գուցէ

See full entry →

adv.

perhaps;
for fear of, lest.

NBHL (1)

ԳՈՒՑԷ, ԳՈՒՑԷ ԵՐԲԷՔ, ԳՈՒՑԷ ԹԷ. Առեալ ի բայէս՝ Գոլ. Առ նախնիս հասարակօրէն նշանակէ, Մի՛ գուցէ. մի՛ արդեօք. զի մի՛. զի մի՛ երբէք. զգուշանիլ, զի մի՛ լիցի. չըլլայ թէ ... որպէս յն. μήπως, μή ποτε, μή ne


Գռզի, զւոյ

See full entry →

s. bot.

scorzonera (vipers grass).

NBHL (1)

ԳՌԶԻ կամ ԿՌԶԻ. Խոտ վայրի նրբատերեւ, գլխաձեւ, դողդոջուն առ բարակութեան բնոյն. ի կտրիլ տերեւոյն՝ կաթն ծորի.


Գտակ, աց

See full entry →

s. adv.

cap, bonnet;
calix, flower-cup;
inventor, author;
— լինել, to invent;
—աւ, exactly, surely, precisely.

NBHL (1)

Գտակ բանից իմաստակաց. կամ ցանկութեան. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ժ. բան.։)


Գտանեմ, տի

See full entry →

va.

to find, to invent, to discover, to find out;
to gain, to have;
to meet;
— շնարհս առաջի ուրուք, to gain or acquire the heart, friendship, goodwill of some one;
to regain the favour of some one.

NBHL (3)

ԳՏԱՆԻԼ. իբր Լինել. գոլ. կալ. երեւել. ցուցանիլ.

Երախտիս ինչ գտայք յինէն. (Ոսկ. փիլիպ.։)

Ի վերայ բարեգործաց, եւ բարի գտելոց (ամենայն գտողաց). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Գտումն, ման

See full entry →

s.

invention, discovery.

NBHL (1)

εὔρεσις, εὔρημα inventio, inventum Գտանելն, իլն. գիւտ. գտանք. գտում. պուլուշ։


Գրագիր, գրաց

See full entry →

s.

copier, transcriber;
author, writer;
secretary.

NBHL (3)

Քերականն, (այսինքն) գրագիրն. (Լծ. փիլ.։)

Նկարագրօղ պատկերաց, եւ գրագիր. (Հ. կիլիկ.։)

Զպորփիւրոս սնուցեալ էր սուրբն պանփիլոս, եւ ուսուցեալ գրագիր, այսինքն լինել, կամ գրագրութիւն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Զ. (կամ հայի ի յաջորդ նշ)։)


Գրական, ի, աց

See full entry →

cf. Գրագէտ.

NBHL (1)

Կուռք, որոց գրական նկարչութիւն եւ ստեղծական՝ վնասակար արարիչք եղեն։ Գրական գործք եւ ստեղծականք յերկաքանչիւր արուեստի կազմեալք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Գրապահ՞՞՞տեղի

See full entry →

s.

archives, library.

NBHL (1)

Գրեաց եւ այլ գիրս, եւ եդան ի գրապահ տեղիս հռոմայեցւոց։ Եգիտ ի գրապահ տանն սուրբ յարութեանն. (Հ. կիլիկ.։)


Գրապանակ, աց

See full entry →

s.

phylactery, amulet;
letter case;
pocket;
ephod.

NBHL (2)

φυλακτήριον conservatorium, amuletum Գրուած իբրեւ պահպանակ. հատուած բանից գրոց գրեալ եւ պահեալ զանձամբ. բժժանք. համայիլ.

Առ ընդելուզման գրապանակին կազմի բանակն, եւ այլն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 110։)


Գրաւադիր, դրաց

See full entry →

s.

better, wagerer.

NBHL (1)

Հաւատարիմ (լինել) գրաւադրացն. (Փիլ. սամփս.։)


Գրաւական, ի, աց

See full entry →

s.

pledge, assurance;
earnest money;
mortgage.

NBHL (1)

Ընդունին զգրաւականին զհրաւէր։ Գրաւականին տուգանս հատուսցուք։ Ըստ գրաւականին սահման անցանել։ Զգրաւականին շնորհս, եւ այլն. (Փիլ. սամփս.։)


Գրաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to hire, to engage, to secure;
to redeem;
to hold, to detain, to usurp, to occupy, to seize, to appropriate, to encroach;
to stride;
to prepossess, to preoccupy;
— յարքունիս, to confiscate.

NBHL (2)

Սողնական ախտն զամենայն շուրջանակի գրաւէ զմարմնոյն հասարակութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ընդ սահմանաւ, կամ ընդ գրով, կամ ընդ մասամբ ախտից գրաւիլ։ Ի մահ գրաւեցայ։ Շահավաճառութիւնք ողբոց զերկինս գրաւեն։ Գործովք միայն գրաւի, եւ ոչ ստեղծաբանութեամբ կաշառի. (Նար.։)


Գրաւորական, ի, աց

See full entry →

cf. Գրաւոր.

NBHL (1)

Տառ գրաւորական ձայնի՝ այբ։ Ի գրաւորական ձայնի տառս. (Փիլ.։)


Գրաւումն, ման

See full entry →

s.

detention, encroachment, usurpation, occupation, seizure;
— յարքունիս, confiscation.

NBHL (1)

Գրաւելն, իլն. ըմբռնելն. տիրելն.


Գրգամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to cluck;
to cocker.

NBHL (1)

θάλπω, ἑπωάζω, κλώζω foveo, gloceo, glocito որպէս ռմկ. գուրգուրալ. Կղկաթիլ. խնամ տանել գթով, որպէս հաւ ի վերայ ձուոց եւ ձագուց. հովանի լինել.


Գրգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to enjoy, to amuse, to cocker one's self, to live a merry life.

NBHL (1)

Գրգիլ. փափականալ. յօրանալ.


Գրգանք, անաց

See full entry →

s. pl.

delicacy, effeminacy;
delight, pleasure, voluptuousness;
caress, cockering.

NBHL (1)

τρυφή, ἑντρύφημα deliciae, oblctamentum Գրգելն եւ գրգիլն. փափկութիւն.