Definitions containing the research գործ : 4939 Results

Նուազանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Նուազիմ.

NBHL (2)

Ոչինչ նուազանայ յերանութենէս՝ քան զայն, որ գործովն զկամս կացոյց. (Շ. մտթ.։)

Նուազասցի պատմել ինձ զիրս գործակցաց աւետարանին Քրիսոսի. (Բրս. պհ.։)


Նուազութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նուազումն.

NBHL (1)

Ի՞ւ չարանան, եթէ ոչ բարեաց ունակութեանց եւ ներգործութեանց նուազուեամբ։ Բարին ի միոյ եւ ի բոլոր պատճառէն է, իսկ չար ի բազմաց եւ ի մասնաւորաց նուազութեանց. (Դիոն. ածայ.։)


Նուաղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Նուաղեցուցանեմ.

NBHL (1)

Տրտմութիւն աշխարհական նուաղեցուցանէ զմիտս։ Զաչաց ներգործութիւն նուաղէ մէգ. (Նեղոս.։)


Նուաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to languish, to make languid, to weaken, to enfeeble, to debilitate, to enervate, to cause to pine away;
to darken, to obscure, to dim;
to eclipse;
to diminish.

NBHL (1)

Տրտմութիւն աշխարհական նուաղեցուցանէ զմիտս։ Զաչաց ներգործութիւն նուաղէ մէգ. (Նեղոս.։)


Նուաստաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak submissively.

NBHL (1)

ՆՈՒԱՍՏԱԲԱՆԵԼ. Նուաստս եւ ցածունս բարբառել՝ ի չափու ունելով զանձն.


Նուաստական, ի, աց

See full entry →

cf. Նուաստ.

NBHL (1)

Ազատ վայելչութեամբ յամենայն նուաստական ծառայագործութենէ. (Շ. հրեշտ.։)


Նուիրաբեր, աց

See full entry →

adj.

carrying and offering a present, offering.

NBHL (1)

Խնկոցն գոլորշիք՝ ըստ առատութեան նուիրաբերացն ի նոյ ներգործեալ. (Լաստ. ՟Ժ։)


Նուիրական, ի, աց

See full entry →

adj.

sacred, consecrated, holy, divine;
— եւ փրկաւէտ երգ, toast, health.

NBHL (1)

ՆՈՒԻՐԱԿԱՆ. իբր Նուիրակատար. նուիրագործօղ. τελεστικός consecrativus.


Նուիրակատար

See full entry →

adj. s.

consecrating, sacrificing;
priest.

NBHL (1)

ἰεροτελεστής sacerdos, sacrorum collator, qui sacris initiat. Կատարիչ նուիրաց եւ նուիրական իրաց, կամ անձանց. սրբազնակատար. նուիրագործօղ. քահանայ.


Նուիրան, աց

See full entry →

s.

temple, church;
consecration;
sacrifice.

NBHL (1)

ἰερόν sacellum, templum. Տեղի նուիրաց, նուիրագործութեան, եւ նուիրակատար քահանայից. սրբարան. տաճար. եկեղեցի.


Նուիրեմ, եցի

See full entry →

va. adj.

to offer, to present, to give;
to dedicate, to vow, to devote;
to ordain;
to consecrate;
to sacrifice;
— or — նուէրս, to pour out libations to;
— զանձն, to devote, to sacrifice oneself;
— զդիս, to honour idols with offering;
—եալ, to be ordained or consecrated;
— կռոց, consecrated to idols.

NBHL (1)

ՆՈՒԻՐԵԼ. որպէս Նուիրագործել. նուիրակատար լինել. օրհնել, ձեռնադրել. մկրտել, դրոշմել, հաղորդել սուրբ խորհրդոց, եւ աբեղայ օրհնել. ուստի ՆՈՒԻՐՈՂ՝ ἰεροτελεστής, τετελεσμένος sacrorum initiator. ասի եպիսկոպոսն կամ քահանայն. եւ ՆՈՒԻՐԵԱԼ. τελουμένος, τετελεσμένος initiatus, initiandus. կոչի անձն օրհնելի.


Նպաստաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նպաստ.

NBHL (1)

Արկանէին ի գանձանակ տաճարին ի նպաստաւորութիւն գործոյն՝ ոսկի հազար մնաս։ Տացեն արացդ այդոցիկ ի նպաստաւորութիւն զոհից տեառն։ Առեալ նպաստաւորութիւն յերկրէս բաբելացւոց քահանայից տեառն աստուծոյ՝ տարցին յԵրոււսաղէմ, ոսկի եւ արծաթ. (՟Ա. Եզր. ՟Ե. 45։ ՟Զ. 29։ ՟Ը. 15։)


Նպարակեմ, եցի

See full entry →

va.

to victual, to provide with food.

NBHL (1)

Որով նպարակեալ՝ վառեալ զինու հոգւոյն յուղարկէին յաստուածատունկ վայելչութեան դրախտ։ Նպարակեալ յուղարկեաց զնոսա օրհնութեամբ ի գործ պատերազմին. (Փարպ.։)


Նստարան, աց

See full entry →

cf. Նստելի.

NBHL (1)

Զքսան ամ ոչ ընկողմնեցաւ, այլ ի նստելումնն՝ յորում գործէր, ի նմին ննջէր. (Վրք. հց. ձ։)


Նստելի, լւոյ

See full entry →

s.

bench, form, seat, chair.

NBHL (1)

Զքսան ամ ոչ ընկողմնեցաւ, այլ ի նստելումնն՝ յորում գործէր, ի նմին ննջէր. (Վրք. հց. ձ։)


Նստեմ, եցի

See full entry →

va.

to lower, to diminish;
— զերկաթ, to fine down, to make subtile, to sharpen.

NBHL (1)

(Զերկաթ խիստ) յայնչափ թանձրութենէ նստել, տուայտել, եւ ասեղն մի փոքրիկ գործել. (Սեբեր. ՟Է։)


Նստիմ, տայ, նիստ

See full entry →

vn.

to sit down, to be seated;
to repose;
to lodge, to reside, to dwell;
to be settled, to be resident;
— զօրաց, to be encamped, to encamp;
շուրջ — զքաղաքաւ, to besiege, to blockade, to block up;
ի դարան —, to lie in ambush, in wait;
to plot;
— ի սեղան, to sit down to table;
— յաթոռ ի պէտս, to go to stool, to evacuate;
— յինքեան, to retire from business, to live alone;
— ի վերայ աւանդի, to neglect one's deposit.

NBHL (1)

ՆՍՏԵԼ որպէս Թափել զաւելորդս բնութեան. գործքի նստիլ. աղբել.


Նստուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to place on a seat, to seat, to place, to put;
to push in, to thrust;
— զզօրս, to encamp, to pitch a camp;
— զքաղաքաւ, to besiege.

NBHL (1)

Ոչ գիտեմ, եթէ աստ որպէս զբանս ածաք, եւ երկայնս գործեցաք. վասն որոյ հա՛րկ է անդրէն զբանս նստուցանել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12. յն. ամփոփել, կամ կարճել.)


Նօսրահող

See full entry →

adj.

having but a thin stratum of earth.

NBHL (1)

Թէ եւ այլ ամենայն թանձրահող եւ քաջաբեր եղեալ էր, ամենայն ելլադական նօսրահող է, եւ կամ տապօք, եւ յաճախ անձրեւօք, եւ կամ այլովք խակագործութեամբք անպտղաբեր լինին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Շաբաթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to keep, to observe sabbath;
to cease from work, to repose, to rest;
to be out of work.

NBHL (1)

σαββατίζω sabbatizo, sabbatum ago. Ըստ եբր. ոճոյ, հանգչել, դադարել. դատարկանալ ի գործոց. շաբաթ առնել. տօն պահել. անգործ մնալ.


Շաբաթացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to keep the sabbath;
to cause to rest or repose from work, to celebrate the sabbath.

NBHL (1)

σαββατίζω sabbatizo, sabbatum ago. Տալ շաբաթանալ. հանգուցանել. դադարեցուցանել ի գործոյ. եւ Շաբաթանալ.


Շաբաթումն, ման

See full entry →

s.

keeping the sabbath;
cessation from labour, rest, holiday, vacation.

NBHL (1)

σαββατισμός sabbatismus. Շաբաթանալն. հանգիստ. դադարումն ի գործոց. դատարկանալն.


Շալակեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to put on the shoulders, to load;
to load oneself with, to take upon one's back.

NBHL (1)

Իբրեւ թէ խոտ եւ եղէգն եւ սէզ եւ խռիւ շալակեալ, եւ զգեցեալ զչար գործս իւրեանց. (Տօնակ.։)


Շահ, ից, ուց

See full entry →

s.

profit, interest, fruit, gain, lucre;
advantage, good, benefit, utility, emolument;
interest, usury;
— օգտի or օգտութեան, utility;
սէր —ու, love of lucre;
ի — օգտի իւրեանց, for their advantage;
for the benefit of them;
ոչ առ ի — ինչ օգտի բարբառիմ, be sure I speak disinterestedly;
ի —ս հարկանիլ, —ու զհետ լինել, կրթիլ, մտանել, to become avaricious, to be greedy of gain;
— բերել, to be profitable, to profit, to produce gains;
բառնալ զ— ուրուք, to clip a person's profits or gains;
ի — ածել, to invest, to put out at interest, cf. Շահեցուցանեմ;
some dance;
—ս առնել, to dance;
shah;
— պարսից, Shah or king of Persia.

NBHL (4)

Ինձ կեանք Քրիստոս է, եւ մեռանել՝ շահ։ Որ ինչ ինձ շահն էր, զայն վնաս համարիմ վասն Քրիստոսի։ Յայսմ գործոյ է շահ մեծ։ Շահս բազումս տայր։ Հատաւ յոյս շահի նոցա։ Տայր ճարտարացն լինել ոչ սակաւ շահ։ Տօնավաճառ շահից։ Ցանկութիւն շահից։ Մեծատունն հանդերձ շահիւքն իւրովք թարշամեսցի.եւ այլն։

Զի մի՛ զմնացեալ ժամանակս ի գործ՝ առանց շահից զանցուսցուք։ Ոչ երբէք ելանէ առանց շահի։ Աւելի պէտս շահից ի տարերցս ընդունի՝ քան ի ծառայից. (Իսիւք.։)

Որպէս ակնս լուսաւորելովն գործէ մեզ զշահն, նոյնպէս ոգիքն հաւանելով օրինացն. (Գէ. ես.։)

Քանքարաթաքոյց ծառայն ի գործ արկանել եւ ի շահ ածել վատացաւ. (Ոսկ. եփես. ՟Դ։)


Շահաբեր

See full entry →

adj.

profitable, lucrative, advantageous, gainful, fruitful, proficuous;
նաւ —, merchant-ship.

NBHL (1)

Շահաբեր կեանք, կամ գործք, կամ պիտոյք, կամ իմաստք. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Պիտ.։ Շ. այբուբ.։)


Շահազաւակ

See full entry →

s.

fruit, profit, interest.

NBHL (1)

Ակնունէին շահազաւակ գտանել անձանց ի սնավաստակ գործոց անտի. (Ագաթ.։)


Շահաւոր, աց

See full entry →

adj.

profitable, advantageous, useful, fruitful, lucrative, interesting.

NBHL (1)

Երկար եւ շահաւոր գործով զազգիս մերոյ կարգել զպատմութիւն. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Շահեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to be lucrative or profitable;
to invent money profitably;
to instruct, to edify.

NBHL (1)

Լռութիւն է գործ խոնարհութեան, եւ շահեցուցանօղ, եւ սիրելի ամենեցուն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Շահիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to gain or profit by, to make a profit, to draw an emolument from;
to obtain, to win, to carry away or off;
բազումս —, to gain much, to make a great profit;
— զկեանս, to escape, to save oneself from peril;
— զմահ, to escape death, to have a narrow or hair breadth escape;
— զվիշտս եւ զվնաս, to avoid this harm and loss, not to suffer, to escape suffering;
— զոք, to edify, to set a good example;
չիք ինչ շահելոյ, there is nothing to be gained.


Շաղախեմ, եցի

See full entry →

va.

to cement, to plaster;
to smear, to dirty, to soil, to contaminate;
— զձեռս արեամբ, to imbrue one's hands in blood.

NBHL (2)

Եթէ արեգակնայնոյն ճառագայթից բնութիւն ունելով յինքն քարշել զամենայն խոնաւուտ, ոչ ասեն շաղախել արեգականն, զիա՞րդ համարին շաղախիլ աստուծոյ յայսպիսեացս գործոց. (Նիւս. բն.։)

Յանբժշկելի ախտ շաղախեալ։ Կնոջ, որ շաղախեալ էր մեղօք։ Շաղախեցայ գործով անօրէնութեան։ Ընդ մերձաւոր կեանս շաղախիմք. (Բրս. հց.։ Իգն.։ Սարկ. աղ.։ Բրսղ. մրկ.։)


Շաղախումն, ման

See full entry →

s.

cementation;
dirtiness, contamination.

NBHL (1)

Ի շաղախումն խոնարհիլ, որպէս նոքայն ասեն. քան զի շաղախումն եւ ամենայն այսպիսիքս՝ յեղման իրիք գործ է. (Նիւս. բն.։)


Շաղակրատեմ, եցի

See full entry →

vn.

to prate, to chat, to babble, to tattle, to prattle.

NBHL (1)

Թողեալ զժամանակ գործոյն՝ յանօգուտ շաղակրատէ. (Երզն. մտթ.։)


Շաղաշոյտ

See full entry →

adj.

cf. Շաղաշուտ.

NBHL (1)

Անմտութեան, եւ շաղաշուտ խօսից եւ գործոց. (Բուզ. ՟Զ։)


Շաղապատեմ, եցի

See full entry →

va.

to twine, to twist;
to implicate, to involve.

NBHL (1)

Սնափառութիւն ախտ անբնական, եւ ամենայն գործոց առաքինութեան դիւրաւ շաղապատի. (Նեղոս.։)


Շաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to implicate, to involve;
to mix, to mingle, to knead;
to dilute;
to soil, to stain.

NBHL (1)

Ընդ երկիր պչնուցու, եւ զգործօք սորա շաղեալ պատէ ինքն զինքն օձաձեւաբար ... միաբա շաղեալ պատին սոքա հնգեքեան (զգայարանք). (Եղիշ. յես.։)


Շաղղակերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sarcophagy, devouring carrion;
voracity.

NBHL (1)

Անյագք որովայնիւ ասացեն, թէ գործակից լինի շաղղակերութիւն առ ի յողջութիւն եւ մարմնոյ զօրութիւն։ Անարգել եւ անժոյժ շաղղակերպութեամբ. (Փիլ. լին.։)


Ողորմեաց, եցի

See full entry →

s.

The Miserere and its hymn (Armenian divine service).

NBHL (1)

Յաղագս հարցինն, եւ գործոցն, եւ ողորմեցին։ Զկնի հարցինն, եւ ողորմեցւոյն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Ողորմիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

See full entry →

vn.

to take pity or compassion on, to commiserate, to be affected, moved to pity, to feel for, to sympathize with;
to do good to, to benefit;
ողորմիմ քեզ, I pity you.

NBHL (1)

Են ինչ ինչ ի գործոցն, որ ողորմեալ լինին, եւ թողութեան արժանաւորին. (Նիւս. բն.։)


Ողջախոհ, աց, ից

See full entry →

adj.

thinking soundly, wise, sensible, judicious;
chaste, modest, coy, maidenly, pure, honest;
— միտք, good sense, honesty, plain-dealing.

NBHL (1)

Այլասերիցն եւ այլաբունիցն զնոյն ներգործութիւն ունել՝ ոչ ոք ներեսցէ յողջախոհիցն. քանզի ոչ ջուր եւ հուր զնոյն ներգործեսցեն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ողջախորհուրդ

See full entry →

adj.

right-minded, sincere, frank, upright.

NBHL (1)

Հանդերձ՝ ողջախորհուրդ եւ աննենգ ուխտապահ նախարարօքն։ Ողջախորհուրդ մտօք գնային ի գործ պատերազմի։ Ողջախորհուրդ մտաց լաւահայեցաց. (Փարպ.։)


Ողջացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cure, to heal, to restore to health, to free from sickness or any harm;
to complete, to render perfect.

NBHL (1)

Կոչեաց ահարոն զքանդակագործսն, եւ ողջացոյց զպակասն ի կերպ որթոյ. (Վրդն. ել.։)


Ողջոյն, ջունի

See full entry →

s. adj. adv.

salute, salutation, greeting, compliments, kind regards;
health, state of salubrity;
all, entire, whole;
entirely, wholly, completely;
— հրաժարական, leave-taking, adieu, farewell;
— տալ, to salute;
to compliment;
հարցանել զողջունէ, տեսանել զ— ուրուք, to salute affectionately, with kind expressions;
հարցանել զողջունէ ուրուք, to ask news of;
տալ — հրաժարական, to take leave;
to say good bye, farewell;
—, — քեզ, — ընդ քեզ, good morning ! good day !
— իցէ քեզ, how do you do ? how are you ?
— է, very well;
— է քեզ, is all well with you ?
— է, do you bring good news ?
— է, health, peace, prosperity;
— քեզ տունդ իմ սիրելի, — քեզ երկիր ծննդեան, fare well sweet home ! adieu my native land ! adieu !.

NBHL (1)

Մինչեւ լնուցու նորա տարին ողջոյն։ Վտանգեաց զնա բանիւք զգիշերն ողջոյն։ Ողջոյն իսկ մարդ բժշկեցի։ Թէպէտեւ նոյնպէս ողջոյն հատանիցէ, չէ՛ ինչ պիտոյ ի գործ. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 30։ Դտ. ՟Ժ՟Զ. 16։ Յհ. ՟Է. 23։ Եզեկ. ՟Ժ՟Ե. 5։)


Ողջունեմ, եցի

See full entry →

va.

to salute, to compliment;
— ի հանգիստ սրբոց առաքելոցն, to visit the sepulchres of the holy Apostles.

NBHL (1)

Զի եւ քրիստոս զայն բերան ողջունեաց (մատնչին), որ զմահն գործեալ էր. (Բրսղ. մրկ.։)


Ոճ, ոյ, ով

See full entry →

s. bot. adv.

style;
phrase;
method, system, formula;
rank, order, manner, fashion, form;
behaviour, conduct;
dogma, doctrine;
culm or stalk of gramineous plants;
pannier, basket;
— լեզուաց, the character or genius of a language;
— սուրբ գրոց, language of the Scriptures;
ճեմական, բանաստեղծական, ճարտասանական, արձանական, գոթացի, լակոնական, մարոտեան, մեղրածորան ոճ, academical, poetical, oratorical, lapidary, gothic, laconic, marotic, mellifluent or honied style;
բարձր, վսեմ, վայելուչ, յարդարուն, պարզ, կորովի, քաղցր, հեշտ, բարեխառն ոճ, elevated or high, sublime, elegant, florid, simple, nervous, mellifluous, fluent or easy, temperate or moderate manner or style;
ընտանի, կատակաբան, երկայնաբան, անհարթ, խիստ, թոյլ or տկար ոճ, familiar, burlesque, prolix o diffuse, harsh or rough, hard, languishing style;
մաքրել զոճ, to purify, to refine the style;
յոճ եւ ի կարգ մուծանել, to reduce to method, to put in order;
ոճով մանր հայել, to fix, to rivet the attention;
մանգաղ արկանել յոճ ընկերին, to put a sickle unto one's neighbour's standing corn;
գարին յոճ կայր, the barley was green;
cf. Բաղշտակ;
acre (measure of lands);
ոճով, methodically;
distinctly, precisely;
continuously, in detail;
suitably, properly, to the purpose;
նովին ոճով, in the same style.

NBHL (1)

Արժանի ըստ շնորհացն ցուցանիցէք զոճն։ Ոչ այնչափ ինչ եղծանէ զմեր ոճս՝ իբրեւ զծուլութիւն, եւ յապաղել ի գործ բարութեան. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15. 16։)


Ոչխարազգեստ

See full entry →

adj. s. fig.

clothed in sheepskin;
wolf in sheep's clothing.

NBHL (1)

Որ ոչխարազգեստ գայլք երեւեալք կեղծաւորին զբարեկամութիւնն, եւ ինքեանք գործ զթշնամեաց գործեն. (Համամ առակ.։)


Ոսկեգիր

See full entry →

adj. s.

written in golden characters;
chrysograph.

NBHL (1)

Առեալ բազում գրեանս, գործք (առաքելոց), եւ ոսկէգի՛րք աւետարանք. (Մաղաք. աբեղ.։)


Ոսկեզարդ

See full entry →

adj.

ornamented or embroidered with gold.

NBHL (1)

Զարդս ոսկէզարդս եւ արծաթագործս. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Ոսկեհան, աց

See full entry →

s.

gold-digger;
— տեղի or —ք, gold mine;
gold-diggings.

NBHL (1)

Քան զոսկեհանս չարաչար տանջիմք ... զոսկեհանացն (զգործս) գործեսցես։ Ոսկեհանաց, եւ որք ի քրէական մետաղսն խոնջիցեն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)


Ոսկեհատ

See full entry →

s.

gold-mining or gold-digging, gold-finding.

NBHL (1)

Ի գործ ոսկեհատին չետ ինձ մօտ երթալ. (Փարպ.։)


Ոսկերիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

goldsmith.

NBHL (4)

χρυσοχόος auri fusor, aurifaber, aurifer. իտ. orefice. Ոսկեգործ. որ ոսկերէ կամ օծանէ ոսկւով. հալիչ՝ ձուլիչ եւ կռիչ ոսկւոյ.

Ոչ միայն ոսկերչաց մանկանց են քուրայք, այլեւ խեցագործաց. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)

Քարակոփս եւ ոսկերիչս։ Ձեռն ոսկերչի գործեաց. (Եփր. մն.։ Մխ. երեմ.։)

Հրամայեաց կոչել ոսկերիչ. եւ առեալ ոսկեգործն եւ այլն (որպէս խույումճի)։ Առեալ զակն՝ եցոյց ոսկեգործին. իսկ ոսկերիչն (որպէս ճեվահիրճի) իբրեւ ետես, ասէ. ու՞ր արդեօք գտեալ իցէ քո զակս զայս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)