nocturnal combat.
ՑԱՅԳԱԿՌԻՒ ՄԱՐՏ. Իբր Գիշերամարտութիւն. որպէս դնի ի յն. νυκτομαχία.
to fish with nets, to take or catch in a net.
Ցանցեա՛ ի վհէն յաւիտենից (կարթիւ սիրոյդ) զգինս արեան իսկակցին քո։ Ցանցեա՛ շրջապետական աջովդ քո զհերատեալ հէգս յերամս քո սուրբ. (Բենիկ.։)
hair, head of hair, locks, tresses;
foliage, leafy branches, leaves, green dress;
coma, beams;
—ք գիսաւորի, beams or tail of a comet;
—ք բերինիկեայ, Berenice's hair, coma Berenicis;
—ք առիւծու, ձիոյ, mane;
—ք գեղածփեալ, waving, flowing locks;
cf. Հիւսակ;
հողս արկանել զ—իւք, to cover the head with ashes;
cf. Հեր, cf. Մազ.
Ցցունս ի վարսից գլխոց ձերոց մի՛ առնիցէ՛ք։ Աճեցուցեալ զվարսս մազոյ գլխոյ իւրոյ։ Կտրեաց զվարսս իւրոյ։ Առեա զվարսից իմոց՝ փետտեաց զիս։ Կալաւ զվարսից գլխոյ նորա։ Վարսք իբրեւ զառիւծուց մեծացան։ Զվարսս իւրեանց մի՛ անօսրացուսցեն։ Զգլխոյն մորթն վարսիւք հանդերձ զերեսօքն արկանէին։ Վարսք քո իբրեւ զերամակս այծից.եւ այլն։
luxurious, profligate, licentious, dissolute, lewd, rakish, libertine, lecherous, obscene.
Փոխանակ անասնական ցանկութեանցն վաւաշ լուծութեան՝ ողջախոհ բաղձանօք վերամբարձցի յաստուծոյ. (Պիտառ.։)
cf. Վեհերոտ.
Յուսադիրք մեղուցելոց՝ յանկման կանգնումն վեհերոց տերամբ. (Ճ. ՟Ա.։)
to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.
ՎԵՐԱԲԵՐԵԼ. Ի վեր տանել. վերամբարձեալ մատուցանել. ընծայաբերել.
to rise, to soar, to ascend, to mount;
to vanish, to disappear;
to go away, to leave, to escape;
վերացեալ հպարտացեալ կալ, to swell with pride, to be puffed up, to become presumptuous.
ՎԵՐԱՑԵԱԼ μετέωρος sublimis Վերամբարձ. բարձր.
colossal, gigantic, of great stature, of enormous magnitude;
— արձան, colossus;
— այր, giant.
Ծովական ալիք յետս նահանջի, անկարացեալ զվիթխարեաւն զանցանել լերամբ. (Սկեւռ. ի լմբ. յորմէ եւ Տօնակ.։)
entering, hiding among or under stones.
Վիմասոյզ սորամուտ երամս կաքաւացն եւ սալամբացն. (Փարպ.։)
in flocks, in troops, in great numbers.
ἁγεληδόν gregatim, turmatim, catervatim. Բազմութեամբ ըստ տարմից. երամովին. խուռն.
starling.
Համագունդ երամ շրջին կռունկ եւ ճայք եւ սարիկք եւ տարմահաւք. (Վեցօր. ՟Ը։)
to flock together, to form troops.
cf. Տարմաբար.
Երամ երամ. տարմաբար. խմբովին.
flat, level, plane, smooth, even, shorn;
plain;
esplanade, glacis.
Գոմս զերկուս տափարակսն անտառախիտս հանդերձ լերամբքն կազմելով, եւ որսոց տեղիս. (Խոր. ՟Բ. 6։)
assembled together in God's name.
Ժողովեալ տերամբ կամ յանուն տեառն. տօնական. մեծահանդէս. հոգեւոր.
cf. Սեւաթորմի.
երամք սեւաթոյր թռչնոց իջեալ ի գետ անդ՝ ելանէին սպիտակացեալ ի բուրաստանն. (Պտմ. վր.։)
cf. Սիգապանծ.
Խրոխտականն անձնահաճական ասէ կամ սիգանձն, որ ինքն զինքն գերամբառնայ, եւ զոր ինչ ոչ է՝ ասի ունել կարծեօք. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)
to soar, to take a lofty flight, to fly high;
to rush, to dart, to rush on, upon or down;
սլացեալ աստղ, falling star.
Նման արծուոյ՝ յորում ժամու կաքաւուց երամս սլանայցէ։ Ընդ բնաւս սլանան։ Զերանս ածեալ ի վերայ առիւծու՝ սլանայր յարեւմուտս. (Փարպ.։ Եզնիկ.։ Խոր. ՟Ա. 25։)
cf. Տիտանիք;
Titan;
titanium.
տեասեալ զտիտանեանն զկայն վիթխարի եւ աշխոյժ, զգերամբարձեալն մարմնոյն տրամադրութեամբ՝ աստուածօրէն իմն պատուով պատուեցին, նեբրովթ կոչելով, բէղ, բահաղ, դիոս, որմըզդ, արամազդ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
strengthened by God.
Տերամբ զօրացեալ. կամ Տիրապէս զօրեղ. քաջազօր. տոկուն.
to thread, to string;
to arrange, to place or put in order, to classify;
to draw up, to range, to marshal, to array;
to write, to compose.
Շուն ես դու, եւ երամակ շանց՝ որ զկնի քո տողեալ սահին։ Խորդք տողին ի գնալն իւրեանց. (Արծր. ՟Բ. 19։ Մխ. առակ.։)
herd, drove, flock of animals.
ՎՈՀՄԱԿ որ եւ ՈՀՄԱԿ. պ. պէհմ, պէհէմ, պիւհէմ. Ջոկ անբանից. երամակ անասնոց եւ գազանաց. սիւրիւ.
of high or illustrious lineage.
Տու՛ր թեւս կոճոպեալ անդամոցս՝ վերանալ ի վսեմազարմիցն երամս. (Բենիկ.։)
cf. Վսեր.
Կարդա՛ զանուն վաղավախճան վսերիս, որպէս եւ բարբառն բղխեալ ի բերանոյդ առ տալիթայն։ Զբերանն կափուցեալ ի վերայ վսերիս։ Լուա՛ զանթուելի վէր վերամբարձեալ վսերիս։ Ի քանի՞ վարմից վսերական վիրագին կորզեցեր զիս կեցուցիչ։ Զգահավիժեալս ի բարձանց զհրասուզեալ վիրագս վսերականս։ Զանձն վսերամիտ հիքոյս։ Շնորհեա՛ զմաքրութիւն վսերամիտ հիքոյս։ Զվսերամիտ անձն իմ զստահակեալ եւ զապստամբ։ Փրկեա՛ զիս ի վսերամիտ գոռոզէն։ Ընթադրեա՛ ի վսերամիտս զծագումն ողորմութեանդ անբաւ։ Թաքուցի ի վսերային միտս իմ։ Վհատեալ վսերային վերամբարձեալ ծովս անտարացոյց՝ զանորդիս չարեաց։ Զբերան հնացեալ վսերային վիրագին. (Բենիկ.։)
cf. Վսեր.
Կարդա՛ զանուն վաղավախճան վսերիս, որպէս եւ բարբառն բղխեալ ի բերանոյդ առ տալիթայն։ Զբերանն կափուցեալ ի վերայ վսերիս։ Լուա՛ զանթուելի վէր վերամբարձեալ վսերիս։ Ի քանի՞ վարմից վսերական վիրագին կորզեցեր զիս կեցուցիչ։ Զգահավիժեալս ի բարձանց զհրասուզեալ վիրագս վսերականս։ Զանձն վսերամիտ հիքոյս։ Շնորհեա՛ զմաքրութիւն վսերամիտ հիքոյս։ Զվսերամիտ անձն իմ զստահակեալ եւ զապստամբ։ Փրկեա՛ զիս ի վսերամիտ գոռոզէն։ Ընթադրեա՛ ի վսերամիտս զծագումն ողորմութեանդ անբաւ։ Թաքուցի ի վսերային միտս իմ։ Վհատեալ վսերային վերամբարձեալ ծովս անտարացոյց՝ զանորդիս չարեաց։ Զբերան հնացեալ վսերային վիրագին. (Բենիկ.։)
confiding, trusty, unsuspicious;
— լինել, to be sure, reassured;
to trust;
— առնել, to strengthen, to reassure, to remove one's fears, to give one's word for;
— եմ զի, I am sure, I am convinced that, I do not doubt that;
— լերուք յիս, rely, reckon on me;
ոչ էր — յերեւելիսս, he had not placed his hopes in wordily things.
Վստահ է ի նա սիրտ առն իւրոյ։ Յայդ ինչ մի՛ վստահ լինիցիս։ Վստահ էին, զի արարեալ էին ընդ սեղանովն մուտ անյայտ։ Վստահ ես յանձն քո։ Եթէ ոք վստահ յանձն իցէ։ Վստահ եմ յայդ։ Վստահ եմ կապանօքս իմովք։ Վստահ եմք ի ձեզ տերամբ.եւ այլն։
herd, herdsman, herdsman;
porter, door-keeper.
φυλάσσων τὴν αὑλήν custos aulae vel caulae, ovilis. (ի ձայնէս Վտառ ըստ ա նշ) Պահապան վտառաց՝ երամակաց՝ հօտից. եւ Պահ՝ բակ եւ փարախ նոցա.
visual;
contemplative, ascetic, intellectual.
Առ տեսողական ունակութիւն եւ զօրութիւն, ամենասուրբ աչօք մտաց վերամբարձեալս։ Տեսողական աստուածապետականին վայելչութեան (քերովբէն)։ Զտեսողականսն զօրութիւնս (հրեշտակաց)։ Միայն ստոյգ գիտել ասեմ տեսողականին նոցա կատթարողապետութեանն. (Դիոն.։)
savage.
Ընդ վայրագասուն գազանս արածեալ։ Արածօղս զերամակս զազիրս վայրագասունս խոզից արօտականաց. (Ագաթ.։ Նար. ՟Խ՟Զ։)
to wander, to go wandering.
Իբրեւ երամակք վայրենիք վայրայածեալք անկարգութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 1։)
scattered about, dispersed, sporadical.
Իբրեւ զերամակս արօտականաց՝ որոց ոչ իցէ հովիւ, վայրավատինս ցրուէին։ Վայրավատինք եղեալ ի գլուխ լերանց եւ յամենայն խորաձորս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ. ՟Զ։)
scattering, dispersion;
defeat, rout, destruction.
Տէ՛ր տեսանես զվարատումն երամոց աղաւնեաց քոց յորսորդաց չարաց։ Ողբամք դառնապէս զան ի միմեանց վարատմանն պատճառս. (Սարկ. աղ. եւ Սարկ. հանգ.։)
to lighten;
to throw out sparks, to scintillate, to sparkle, to gleam, to shine;
to cause to flash or sparkle;
— զփայլատակունս, to make the lightning flash;
բոց աստուածային յաչաց նորա —կէր, divine fire flashed from his eyes;
—կէ, it lightens.
Ի պղնձապատ վահանացն նշոյլքն զլերամբքն փայլատակէին. (՟Ա. Մակ. ՟Զ. 30։)
to cover with glory, to load with honours, to render glorious.
Զբնութիւն հողանիւթ ստուերամածակերպեա՝ լուսափայլ պըճնիւք փառազարդեալ. (Շ. տաղ.։)
Աղաւնեաց երամ երամ խաղալոյ։ Աղու աղաւնիս միշտ յիմարութեամբ, այլ ոչ հանդարտութեամբ. (Նար.։)
cf. Քաջասլացիկ.
Իբրեւ զառիւծս քաջասլացիկս զհաւուցն երամս խուճապեալ. (Ասող. ՟Գ. 41։)
swiftly pouncing or springing on.
Իբրեւ զառիւծս քաջասլացիկս զհաւուցն երամս խուճապեալ. (Ասող. ՟Գ. 41։)
cf. Քարշումն;
ի —, ընդ —, trailingly, creepingly;
ըստ or ի — ածել, արկանել, ձգել, to train, to trail, to draggle, to drag or draw along;
ի — գնալ, to crawl, to creep in the belly.
Առեալ զսուրբն հռիփսիմէ սպասաւորացն բռնաբարլ մերթ վերամբարձ, մերթ ի քարշ. (Ագաթ.։)
born of, or produced by sweat.
Բիծք, անիծք՞ եւ երամակք ոմանք քրտնածինք զազրաթորմիք. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
he-goat, buck.
Նշխարացս յայտնեալ՝ սուրբ քօշիցս ընտրեալ։ Նշխարքն ըղձալի՝ քօշիցն երամի. (Գանձ.։)
flying in the air, very swift, like the wind.
Պօղոս ամպ եցոյց զայս օդաթռիչ եւ վերամբարձեալ յաստուածն՝ կառս. (Նար. յովէդ.։ Ագաթ.։)
floating, flying through the air.
Առ մետասան երամս օդապարից։ Ընդ աղաւնեաց օդապարից։ Իսկաճեմ աղաւնի օդահար. (Պիտ.։ Շար.։ Տաղ.։)
cf. Օդապար;
balloon, air-balloon or aerostatic-balloon.
Առ մետասան երամս օդապարից։ Ընդ աղաւնեաց օդապարից։ Իսկաճեմ աղաւնի օդահար. (Պիտ.։ Շար.։ Տաղ.։)
behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.
Ունիք զզօրականաց քաղաքավարութիւն, եւ ո՛չ զայնոցիկ՝ որ ի քաղաքս իցեն բնակեալ, այլ որպէս զձիս շամբուշ յերամակի՛ ճարակեալս ընդարձակ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
sweet voiced, melodious, tuneful, musical;
— բարբառով, melodiously.
Քաղցրաձայն հաւուց տարմք։ Ծնծղայիւք քաղցրաձայնիւք։ զկրկջաձայն քաղցրաձայն երամս կաքաւացն եւ սալամբացն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։ Սեբեր. ՟Ե։ Փարպ.։)
root or stalk;
bunch, nosegay, bouquet;
— հրեղէն, bouquet, girandole, crowning-piece;
—ս յօրինել, to make a nosegay.
Անթառամ ծաղիկ՝ շուշան վայրենի, փունջ խուռներամ գարնայնոյ. (Տաղ.։)
նշողեալ որպէս զլոյս. որ արձակէ յիւրմէ զնշոյլս. լուսածագ. արփիափայլ. գերամաքուր.
Յաստեղագիտական եւ քաղդէաղանդն կարծեաց օրինեց։ Աբրամ թարգմանի հայր վերամբարձ, երեւեցուցանէ զաստեղագիհականն եւ զվերամբարձայածուն. (Փիլ. իմաստն.։)
Իբրեւ զառիւծ նազեսցի։ Ընդէ՞ր դու նազիս ի վերայ մեր լերամբքդ. (Թուոց. ՟Ի՟Գ. 24։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 70։)
տեասեալ զտիտանեանն զկայն վիթխարի եւ աշխոյժ, զգերամբարձեալն մարմնոյն տրամադրութեամբ՝ աստուածօրէն իմն պատուով պատուեցին, նեբրովթ կոչելով, բէղ, բահաղ, դիոս, որմըզդ, արամազդ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)