Entries' title containing եմ : 4433 Results

Մատռուակեմ, եցի

See full entry →

va.

to be or become cupbearer, to present drinks, to fill the glasses, to pour out wine;
to administer, to distribute, to dispense.


Մարգարէացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render prophetic, to cause to prophecy.


Մարդահաճեմ, եցի

See full entry →

vn.

to seek men's favour, to fawn, to flatter, to seek to please by servility.


Մարդասիրեմ, եցի

See full entry →

va.

to be philanthropic, humane, to behave with kindness, to be compassionate, courteous;
to be condescending;
to receive courteously, to give a hearty welcome to, to honour.


Մարդացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to humanize, to civilize;
to familiarize, to tame.


Մարեմխոտ

See full entry →

s.

sweet marjoram.


Մարզեմ, եցի

See full entry →

va.

to instruct in athletic exercises;
to inure to war;
to exercise, to instruct, to initiate, to teach, to discipline, to form, to train, to civilize, to soften manners.


Մարթեմ, մարթացի

See full entry →

vn.

to be able, possible, to have the power, faculty or means.


Մարթեմ, եցի

See full entry →

va.

to find means, to invent, to contrive, to find out.

NBHL (5)

ՄԱՐԹԵՄ, թացի, ցից, թիցեմ, թացեալ, ՄԱ՛ՐԹ ԵՄ, եմք, իցեմ, իցեմք. δύναμαι, ἱσχύω possum, valeo. Կարել. զօրել, ատակել, գիտել առնել, բաւական լինել. իշխեմ, ձեռնհաս եմ, կարօղ եմ, եմք. կարենալ, կրնալ.

Որով մարթ եմք (կամ իցեմք) իմանալ՝ եթէ յետին ժամանակ է. (՟Ա. Յհ. ՟Բ. 18։)

Ի նոցանէն մարթէք դուք շահել։ Մարթեմք տեսանել. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 36։ ՟Դ. 3։)

Զիա՞րդ մարթես ունայն յղարկել։ Մարթեմք գտանել. (Խոսր. (տպ. մարթիս, մարթիմք)։)

Դիւրաւ ճանաչել մարթիցեմք. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Մարթեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render possible;
to execute, to carry into effect, to accomplish.

NBHL (1)

Նոյն ընդ Մարթեմ. ն.


Մարմաջեմ, եցի

See full entry →

vn. fig.

to itch, to feel an itching, titillation or pruriency, to have a tickling sensation;
to feel a desire to scratch oneself;
to be excited, incited, provoked, tickled or pleased.


Մարմաջեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to cause to itch, to tickle, to titillate;
to irritate, to exasperate;
to tickle, to please, to gratify.


Մարմնագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to change into flesh.


Մարմնահատեմ, եցի

See full entry →

va.

to anatomize, to dissect.


Մարմնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to change into flesh;
to embody, to incarnate;
to figure, to impress with a form.


Մարսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to digest;
to concoct.


Մարսեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to digest.


Մարտիրոսացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to martyrize.


Մարտուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to fight, to provoke to combat;
to defy, to challenge.


Մաքառեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Մարտուցանեմ.


Մաքրագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to purify, to cleans.


Մաքրազարդեմ, եցի

See full entry →

va.

to purify, to cleanse, to polish;
to embellish.


Մաքրեմ, եցի

See full entry →

va.

to clean, to cleanse;
to purify;
to refine;
to purge;
to expiate, to sanctify;
— զոճ, to refine the style;
— զարիւն, to depurate or cleanse the blood;
— զխաւարտս, զընդեղէնս, to pick or cleanse vegetables, pulse;
— զանօթս խոհակերոցի, to scour, brighten or polish kitchen utensils.


Մեծաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Մեծաբանիմ.


Մեծագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to esteem, to value, to prize or rate highly.


Մեծամտեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Մեծամտիմ.


Մեծապատուեմ, եցի

See full entry →

va.

to heap honours on, to honour magnificently.


Մեծարգեմ, եցի

See full entry →

va.

to honour, to respect.


Մեծարեմ, եցի

See full entry →

va.

to respect, to honour, to reverence, to venerate, to treat with distinction, to compliment, to pay respect to.


Մեծացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to enlarge, to make to grow, to increase, to augment, to extend;
to enrich;
to render powerful, mighty;
to favour, to befriend, to raise, to exalt, to dignify;
to glorify, to celebrate;
to magnify, to praise highly, to exalt, to extol;
to amplify, to exaggerate.

NBHL (2)

Զի՞նչ է մարդ, զի մեծացուցեր զնա։ Մեծացոյց թագաւորն զդանիէլ։ Զի մի՛ ասիցես, թէ ե՛ս մեծացուցի զաբրամ։ Տէր աղքատացուցանէ, եւ մեծացուցանէ։ Իբրեւ տնանկք, եւ զբազումս մեծացուցանեմք.եւ այլն։

Զքեզ մեծացուցանեմք, որ օրհնեալդ ես ի կանայս։ Զքեզ եւ զծնեալն ի քէն մեծացուցանեմք. (եւ այլն. Շար.։)


Մեկնաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to paraphrase.


Մեկնեմ, եցի

See full entry →

va.

to separate, to divide, to detach, to loose, to remove;
to explain, to expound, to develop, to resolve, to interpret, to comment upon;
to hold out or stretch forth;
— ի ստենէ, to wean;
թուղթ մեկնելոյ, bill of divorce;
cf. Թիւր.


Մեկնեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to separate, to remove.


Մեկուսացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Մեկուսեմ.


Մեկուսեմ, եցի

See full entry →

va.

to remove, to separate, to keep away, to put or place farther off.


Մեղադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to find fault with, to blame, to accuse, to reproach, to censure, to reprove, to criminate, to condemn;
— զժամանակն, to blame the want of time.

NBHL (1)

Մեղադրեմ զայս քեզ. (Արշ. ՟Ի՟Թ։)


Մեղանչեմ, ղայ, ղուցեալ

See full entry →

vn. va.

to sin, to commit crime or fault, to transgress, to do amiss, to offend, to fail in duty, to err;
to mistake;
to wrong, to injure, to aggrieve, to do injury or harm, to harm, to be hurtful, to hurt, to be prejudicial or injurious to;
մահուչափ, ծանունս, թեթեւս —, to sin mortally, grievously, lightly or venially;
զի՞ մեղայ, what have I done?.

NBHL (1)

Զիա՞րդ մեղանչիցեմ առաջի աստուծոյ։ Յաւել ի մեղանչել։ Եղիցի երկիւղ նորա ի ձեզ, զի մի՛ մեղանչիցէք։ Քեզ միայն մեղայ տէր։ Մեղաք անօրինեցաք։ Դուք մեղայք զմեղսդ զայդ զմեծ։ Ես մեղայ, ես ոհվիւս յանցեայ։ Ի կշիռս իւրեանց մեղանչեն.եւ այլն։


Մեղկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Մեղկեմ.


Մեղկեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to soften, to loosen, to slacken, to mollify;
to unman, to enervate, to effeminate, to emasculate, to render cowardly.

NBHL (1)

Մեղկեն, ի ծուլութիւնս դարձուցանեն։ Ամենայն ուստեք զանձինս մեղկեմք, եւ դիւրինս առ ըմբռնել առնեմք սատանայի։ Զախորժականսն ասաց, եւ մեղկեաց զլսողսն։ Մի՛ մեղկիցես զփոյթն։ Մի՛ մեղկէք զոլոր փութոյն ժամանակօք, այլ մանաւանդ աճեցուցէք։ Զամենայն ոք գինւով մեղկէր. (Ոսկ. ես. Ոսկ. մտթ. Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ղկ.։)


Մեղմացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make mild, to soften, to moderate, to lenify;
to temper, to abate, to diminish, to sooth, to assuage, to mitigate, to allay, to alleviate.


Մեղմեխեմ, եցի

See full entry →

vn.

to simulate, to feign artfully, to dissemble;
to incite, to allure, to draw on;
to ogle.


Մեղուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to sin or to transgress.


Մեղրագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to make honey.


Մեղրեմ, եցի

See full entry →

va.

to sweeten with honey.


Մեռոնեմ, եցի

See full entry →

va.

to confirm, to anoint with holy oil.


Մեռուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause the death of, to put to death, to kill;
to mortify.

NBHL (1)

Եթէ մեռանիմք, կեանք (կամ կեամք). եւ եթէ մեռուցանեմք, մեզ նոյն կեանք առաջի կան։ Լաւագոյն զմեռանիլն կամին՝ քան զմեռուցանելն. (Եղիշ. ՟Ե։)


Մետաղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to metallize.


Մերժեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մերժեցուցանեմ.


Մերժեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to expel, to repel, to reject, to exclude, to drive out;
to reprove, to disallow, to disapprove;
to refuse, to deny;
— զքուն, to disturb one's slumber;
— զոք ի կենաց, to deprive of life, to slay.


Մերկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Մերկանամ.


Definitions containing the research եմ : 6134 Results

Հետեւիմ, եցայ

See full entry →

vn. v. imp.

to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
—ւի, it ensues, it follows.

NBHL (1)

Հարկաւորն գոլ ոչ հետեւի կարելումն գոլ։ Հետեւին ուրեմն եւ այսք հակասութիւնք. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Հետեւող

See full entry →

s.

follower, imitator;
— լինել, գտանել, to follow, to imitate.

NBHL (1)

Երանոսի հետեւողի առաքելոցն։ Կղեմայ հետեւողին պետրոսի առաքելոյ։ Հակառակ յիսուսին հետեւողաց. (ՃՃ.։ Աթ. ՟Ը։)


Հետեւողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consequence;
inference, conclusion;
imitation;
հետեւողութեամբ, in imitation of, in the manner or style of.

NBHL (1)

Որպէս մեք վայելեմք յաստուծոյ բարերարութեան շնորհսն, վարեսցուք հետեւողապէս առ մարդիկ. (Շ. ՟բ. պետ. ՟Ի՟Ե։)


Հետիոտ

See full entry →

cf. Հետիոտից.

NBHL (1)

Ի նաւ եմուտ, եւ էանց, թէպէտեւ կարօղ էր հետիոտից անցանել ընդ ծովն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 4. իբր ի հետիոտից։)


Հերիք

See full entry →

adj.

sufficient, enough;
capable, able;
— է, it is enough, sufficient, it suffices;
— համարիլ, to be content, to content oneself;
— լինել յամս, to be adult, of age;
երբեք — ոչ ասէ, he never says, hold! enough!.

NBHL (1)

Չեմ հերիք դմա։ Որք ոչ են հերիք տանել զշնորհս նորա. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. յանթառամն.։)


Հերձուած, ոյ

See full entry →

s.

division, separation;
scission, rupture, disunion, discord, dissent, schism;
sect;
heresy;
— առնել, to bring about a scission;
to sow discord;
եղեւ — ի ժողովըրդեանն վասն նորա, there was a division among the people because of him;
դարձեալ — լինէր ի մեջ հրէից, there was a dissension therefore again among the Jews;
— անկեալ էր ի մէջ նոցա, they were divided among themselves;
they were at variance.

NBHL (1)

Լսեմ, եթէ հերձուածք գոն ի ձեզ. իմա՛, երկպառակութիւն։


Հեւամ, ացի

See full entry →

vn.

to pant, to puff, to be breathless;
cf. Թասեմ.


Հզօրապէս

See full entry →

adv.

cf. Հզօրագոյնս.

NBHL (1)

Վասն զի սիրեմ զձեզ, խնայեմ ի ձեզ՝ գրել հզօրապէս. (Ածազգ. ՟Է։)


Հէք, հիքի, քաց

See full entry →

adj.

unhappy, unfortunate, miserable, wretched.

NBHL (1)

Զիա՞րդ ապա ոչ եմք հէգք եւ թշուառականք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։ Իգն.։)


Հիացական, ի, աց

See full entry →

adj.

admiring, of admiration;
ecstatic.

NBHL (1)

Այն ձեւն՝ զոր ի հիացականսն, կամ ի հարցականս դնեմք։ Ուստի եւ հիացականս դնէ, ո՜վ կին դու, մեծ են հաւատք քո. (Երզն. քեր. եւ Երզն. մտթ.։)


Հիդրա, այ, այի

See full entry →

s.

hydra.

NBHL (1)

Զհիդրայ կնոջէ ումեմնէ պատմէ պղատոն, թէ անհնարին սոփեստէս էր. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Հինգ, հնգից

See full entry →

adj. s.

five;
fifth;
երիւք հնգօք ամօք, for fifteen years, for three lustra;
պակաս քան զյիսուն հնգիւ չափ, forty five;
որ օր — էր ամսոյն, on the fifth day of the month.

NBHL (1)

Բաղխեմ ըզդուռնըդ երկնային՝ նախ քան զփակելն ընդդէմ հնգին. (Յիսուս որդի.։)


Ծմակ, աց

See full entry →

s.

east-wind;
east-side;
shady place between mountains, cool & moist valley.


Ծմակային

See full entry →

adj.

umbrageous, shady, cool, fresh.

NBHL (1)

Տեղերքս ծմակային է. Կրօնաւորեցան ի լերինս ուրեմն ծմակայինս։ Ծմակայինք ձիւնաբեր տեղիք. (ՃՃ.։)


Ծնգիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Ծնկիմ.


Ծնելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

child-birth, birth;
generation.

NBHL (1)

Ա՛յլ ծնելութիւն ածեմ յաշխարհս, եւ այլով կամիմ զի ծնցին մարդիկ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 24։)


Ծնկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to decay, to pine, to dwindle or fall away, to languish, to sink;
to be mortified, emaciated, weakened, to become lean, to lose one's strength;
— ի տգիտութեան, to live, to abide or to be sunk in ignorance.


Ծննդական, ի, աց

See full entry →

adj.

lying-in, parturient, bringing forth a child;
possessing the faculty of reproduction, generative, fruitful, prolific;
fertile;
— մասունք or ծննդականդ, genital organs, the privy parts;
— կին, woman in childbirth.

NBHL (3)

Իբրեւ զկանայս ծննդականս։ Իբրեւ զծննդական։ Երկունք ծննդականի։ Զամուլն եւ զծննդականն ես արարի. (Ես. ՟Ժ՟Գ. 8։ ՟Ի՟Ա. 3։ ՟Կ՟Զ. 9։ Միք. ՟Ե. 3։ Երեմ. ՟Զ. 24։)

Զեօթնեակն ասեմ, եւ զայն՝ որ հանդերձ վեցերեկաւն ծննդականաւ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ծննդականօքն ծնանիմք, եւ ձեռօք գործեմք. (Սեբեր. ՟Է։)


Ծննդականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

generative faculty;
fecundity, fertility.

NBHL (1)

Զարմացեալ եմ ընդմտաց ծննդականութիւն. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Ծննդակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

twin-born, twin;
coeval, of the same age;
innate, inborn.

NBHL (1)

Մանուկք ցանկալի ի բեթղեհեմի, ծննընդակից՝ եղբարք քրիստոսի. (Գանձ.։)


Ծնունդ, ծննդեան, ծննոդոց

See full entry →

s.

childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.

NBHL (1)

Զամենայն աղայ մանուկ՝ ի ծննդոց մինչեւ յերկեմեանս. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 8։)


Ծնրադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

geunection, kneeling.

NBHL (1)

Բոլոր անձամբ իմով անկեալ կամ առավի քո ի տեղիս ծնրադրութեան եւ աղօթից քոց (ի գեթսեմանի). (Մարաթ.։)


Ծնօտ, ից

See full entry →

s.

jaw;
cheek;
edge;
frieze;
brim;
cornice;
parapet, breastwork;
ապտակ ածել ի —սն, հարկանել զ—ս ուրուք, to slap the face, to box the ear;
cf. Իջանեմ.


Ծոմապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abstinence.

NBHL (1)

Առաջաւոր անուանեմք զպահսն զայն, եւ բազումք ըստ նախնեացն սովորութեան ծոմապահութեամբ զաւուրսն զայնոսիկ անցուցանեն. (Շ. թղթ.։)


Ծով, ուց

See full entry →

s. fig.

sea;
lake;
the molten sea in the Temple;
—ն լայնասփիւռ, the main sea, the deep, the high or open sea;
անդունդք ծովու, the depths of ocean, the mighty deep;
ի խորս ծովու, far out at sea;
կապուտակն ծովուց, sea-green;
ջուր —ու, sea-water;
հէն ծովու, sea-rover, pirate;
ընտել ծովու, accustomed to the sea;
ընդ ծով եւ ընդ զամաք, by sea & land;
գնալ ընդ —, to go to sea, to put to sea, to sail;
անցանել ընդ —, to go over or across, to cross the sea;
զեփիւռ ծովու, sea-breeze;
հողմախաղաղ —, հարթածաւալ —, calm sea, as smooth as glass;
կապուտակային՝ անշարժ՝ խաղաղաւէտ՝ ընդարձակ՝ անհուն —, blue, still, quiet, vast, immense ocean;
մոլեգնութիւն ծովու, the raging or fury of the sea, the roughness of the waters;
ալեկոծ՝ յուզեալ է —ն, the sea is turbulent, swelling, rolling;
ալեկոծի, փրփրէ ծովն, the sea runs high, foams, froths;
մրրկալից՝ մոլեգին՝ զայրագին՝ փրփրադէզ՝ ահեղագոչ՝ անսանձ՝ սպառնալից՝ անգութ —, stormy or tempestuous, dreadful or furious, angry or raging, foaming, thundering or roaring, unruly or ungovernable, threatening, pitiless ocean;
— աչեր, blue of sea-green eyes. — հեշտութեանց՝ ցաւոց, a sea of delights, of griefs or sorrows.

NBHL (1)

θάλασσα, -ττα mare. վր. զզվա. Ժողով աղի ջուրց, մեծ կամ փոքր, ճեմարան լողակաց. ովկիանոս, եւ այլ եւ այլ մասունք նորա պէսպէս կոչմամբ. լայնաբար եւ լիճք, լճկանք, ջրշիղջք անոյշ ջրոց, եւ այլոց հիւթոց.


Ծովակ, աց

See full entry →

s.

sea-pool, lake, pond;
կաթ մի խելք ինձ մանւանդ եւ ոչ —ս բախտից, a drop of sense rather than a sea of fortune.

NBHL (1)

Ոսկի լականաւ ջուր պատրաստել առ ի լոգանալ ի նմա. եւ իբրեւ եմուտ յոսկի ծովակն, եւ այլն. (Լաստ. ՟Ը։)


Ծովակալ, աց

See full entry →

s.

lord of the sea;
sea-king;
admiral;
մեծ —, փոխան —ի, երորդ —, high, vice-admiral, rear-admiral;
ատեան, խորհրդարան —աց, admiralty-board;
նաւ —ի, flag-ship.

NBHL (2)

Որք ի կողմն ուրեք ծովակալք տիրեցին։ Զղակեդեմոնացւոց ծովակալս։ Զժամանակաց ծովակալացն. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Զի՞նչ արդեօք ասիցէ ծով, ծովակալ եղելոյ լակեդեմոնացւոց. (Պիտ.։)


Ծովընկէց

See full entry →

sv.

— առնեմ, to throw, plunge or precipitate into the sea;
— լինիմ, to throw or plunge oneself into the sea.


Ծորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to trickle, to flow, to leak, to run down or out of, to ooze out, to run or pass away, to ebb;
— մարմնոյ, to be affected with gonorrhoea.


Ծործոր, աց, ոց

See full entry →

s.

valley, vale;
little valley, dale, dell.

NBHL (1)

κοιλάς, κοίλωμα, αὑλών , χείμαρρος, φάραγξ vallis, convallis, cavum, cavitas, concavitas. Ձոր. շարունակութիւն ձորաց, յորս ծորին եւ սորսորին ի լերանց անձրեւաջուրք, կամ ընդ որ ծորին եւ անցանեն ուղտք. լեռնամէջք. հովիտ. ծմակ. եմակ. տերէ. տե՛ս (Ծն. ՟Լ՟Ե. 14։ Դատ. ՟Է. 12։ Յուդթ. ՟Բ. 5։ Ես. ՟Ը. 14։ Սղ. ՟Ճ՟Գ. 10։)


Ծուլամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Ծուլանամ.

NBHL (2)

Յորանջեմք, եւ ծուլամք։ Զի մի՛ ծուլայցեմք։ Ծուլալ եւ ի բոց դառնալ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)

Հաւատա՛, որքանի կարեմ, ոչ ծուլամ։ Ծուլայ։ Ծուլայցեմք. (Վրք. հց. ձ. ստէպ։)


Ծուղամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Ծուլամ.

NBHL (1)

Չեմ ծուղալոց. (Բուզ. ՟Գ. 20։)


Ծունր

See full entry →

s. bot.

"knee;
— դնել՝ կրկնել, ի— իջանել, to kneel, to bend the knees, to fall on one's knees, cf. Ի գուճս իջանել, cf. Ի գուճս հարկանել, cf. Ի գուճս կալ, cf. Ի գուճս անկանել, cf. Խոնարհեմ, cf. Ընդգճիմ;
առ — լալ, to weep all alone;
— ածել, to adore, to worship;
արկանել — զծնգաց եւ զսրտի, to worship on bended knees;
հապա ի — ! down on your knees! ի — խոնարհեալ աղաչեմ զքեզ, I entreat it on my knees, or with bended knees;
— կապել, to be knitted, to be formed with knots or joints." knot.


Ծպտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be disguised, dissembled;
to shun, to avoid.


Ծրդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to stain, to soil or dirty oneself.

NBHL (1)

Ծրդեալ կաս յանիրաւութիւնս. (Երեմ. ՟Բ. 22։)


Կ (guiène)

See full entry →

s.

the fifteenth letter of the alphabet &, the tenth of the consonants;
sixty, sixtieth.

NBHL (2)

Սմին իրի, Կ. Երբեմն է լծորդ ընդ գ. զոր օրինակ ծունկք, ծունգք, գայթակղիլ, գայթագղիլ. անկ, անգ. ընկենուլ, ընգենուլ։ Եւ երբեմն ընդ ք. որպէս՝ ծասկել, ծասքել. պասկիլ, պասքիլ. կանովն, քանովն. եւ այլն.

Կ. Տառադարձութեամբ դնի ի մեզ փոխանակ տառից յն. κ եւ լտ. c զոր օրինակ Կղեմես, կղեմայ կամ կղեմենտոսի, իբր Κλήμης, Κλημέντος Clemens, Clementis. Մակեդոնիա, իբր Μακεδονία Macedonia. Սիկիլիա կամ սիկեղիա, իբր Σικήλια Sicilia. կենտրոն. իբր κέντρον centrum.


Կազմած, ոց

See full entry →

s.

apparatus;
preparing, preparation;
goods, furniture, household effects;
moveables, utensils;
equipage;
armour;
cf. Կազմութիւն;
— մարմնոյ, constitution, temper;
- պատերազմականք, military stores;
- ձիոյ, harness, caparisons, trappings;
— նաւու, rigging;
astronomical instruments.

NBHL (3)

Տացէ ինձ փայտս ի կազմած դրանցն. (Նեեմ. ՟Բ. 8։)

Տեսանէր զօրօք շուրջ պատեալ զերուսաղէմ, եւ զայլ զարհուրեցուցիչ զկազմածս. (Մխ. երեմ.։)

Կապեմ, եւ ապա զկազմած նորին յափշտակեմ. (Երզն. մտթ.։)


Կաթիլ, թլոյ

See full entry →

s.

cf. Կաթ;
— առ —, drop by drop.

NBHL (1)

Վերստին յիշելութիւն կաթիլ է խոհեմութեան ի բաց պակասելոյ. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Հակակայիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to oppose, to withstand.

NBHL (2)

Հակակայելով իրերաց, երբեմն յաղթելով, եւ երբեմն յաղթեալ լինելով. (Արիստ. աշխ.։)

Երբեմն հակակայեալ (դէմ ընդդէմ կացեալ), եւ երբեմն ընկողմանեալ. (Պղատ. տիմ.։)


Հակամիտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to lean, to incline, to be prone to, to feel inclined or disposed for, to lean to the side of, to have an inclination to.

NBHL (1)

Առ ի յետոյսն հակամիտեմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)


Հակառակատիպ

See full entry →

adj.

contrary, adverse, opposite.

NBHL (1)

Նոյն այր հակառակատիպն եփրեմի. (Ճ. ՟Ա.։)


Հակառակոսոխ լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Հակառակեմ.


Հակիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to lean, to incline, to stoop, to bend or hang down;
to give way, to yield;
to feel inclined or disposed for, to have an inclination to.


Հաղբք, բից

See full entry →

s. fig.

springe, snare, noose, trap;
snare, toils;
արկանել ի —բս, to draw into snare, to entrap, to inveigle;
անկանել ի —բս, to fall into a snare.

NBHL (1)

Եւ իմ զերծեալ հաղբից նոցին, որպէս երբեմն եբրայեցին. (Յիսուս որդի.։)


Հաղորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

communication, participation, connection;
relations;
intercourse;
correspondence;
communion;
carnal communion;
սուրբ —, the Eucharist, the Lord's Supper;
զատկական —, pascal communion;
աղօթք յետ հաղորդութեան, post-communion.

NBHL (1)

Բաժակն օրհնութեան՝ զոր օրհնեմք, ո՞չ ապաքէն հաղորդութիւն է արեանն քրիստոսի. հացն՝ զոր բեկանեմք, ո՞չ ապաքէն հաղորդութիւն է ի մարմնոյն քրիստոսի. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Գ. 13.) այսինքն ընդունելութեամբ քրիստոսի՝ մասնակցութիւն ընդ քրիստոսի։


Հաճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be contented, satisfied, pleased, gratified;
to agree, to acquiesce, to consent, to approve;
to be reconciled, to become friends again;
to deign;
to taste;
չ— ընդ, to disapprove, to dislike;
հաճեալ է նա ընդ քեզ, you please him;
հաճեսցի տէր իմ արքայ, may it please your Majesty.

NBHL (1)

Ընդ կամս բերանոյ իմոյ հաճեա՛ տէր։ Հաճեցար դու ընդ նոսա։ Ընդ ողջակէզս իսկ ոչ հաճեցար։ Ոչ հաճեցայց ընդ այն։ Հաճեցան հաւանեցան ընդ հաշտութիւնն աղեքսանդրի։ Հաճեցան, յանձն առին։ Հաճէի՝ կամէի պագանել զգարշապարս ոտից նորա։ Առաւել եւս հաճեալ եմք ելանել ի մարմնոյ աստի։ Այլ իմ զձեր արծաթն առեալ, եւ հաճեալ եմ։ Ի ճանապարհի՝ յոր եւ հաճեցաւ։ Ի ժողովս նոցա ոչ հաճեսցին միտք իմ։ Յովնաթան հաճեալ էր ընդ դաւթի յոյժ։ Ի՞ւ հաճիցի դա ընդ տեառն իւրում։ Հաճեսցի ընդ ձեզ աստուած.եւ այլն։


Հաճոյ, ից

See full entry →

adj.

agreeable, pleasant, pleasing, complaisant, grateful, acceptable;
— լինել, to please, to humour, to agree, to have pleasure;
զի՞նչ — է ձեզ, what do you think of it ?
որպէս — թուեսցի քեզ, as you please or choose, as you like;
—աչաց հայելոյ, comely to the eye;
— եղեւ նա աչաց իմոց, he or she pleased me;
—թուեցաւ նմա, it pleased him, he thought fit or proper, he approved of it;
—եւս էր նմա, he preferred;
արա նմա զինչ — է առաջի աչաց քոց, do with him as you will.

NBHL (3)

Կամքն աստուծոյ բարին եւ հաճոյն եւ կատարեալն։ Հաճոյ էր աստուծոյ եւ մարդկան։ Հաճոյ եղեւ ենոք աստուծոյ։ Հաճոյ աչաց հայելոյ։ Զբարին եւ զհաճոյսն առաջի տեառն աստուծոյ քոյ։ Զհաճոյս առաջի նորա արասցես։ Այր իւրաքանչիւր զհաճոյս աչաց իւրոց առնէր։ Առնեմք իւրաքանչիւր զհաճոյն առաջի իւր։ Եղիցին քեզ հաճոյ բանք բերանոյ իմոյ։ Հաճո՛յ լեր առաջի իմ։ Հաճոյ թուեցաւ բանն առաջի յաչս նորա, կամ ի միտս բազմաց։ Հաճոյ թուեցաւ արքայի իրքն։ Հաճոյ եղեւ նմա աղջիկն, եւ եգիտ նա շնորհս առաջի նորա։ Արարէ՛ք զնոսա, զինչ հաճոյ է առաջի ձեր։ Ժառանգութիւն իմ հաճոյ եղեւ ինձ.եւ այլն։

Եւ զհաճոյս նորա (յն. նմա) առնեմ հանապազ. (Յհ. ՟Ը. 29։)

Գնացին զհետ հաճոյից սրտից իւրեանց չարաց. յն. հաճելեաց, կամ ցանկալեաց. (Երեմ. ՟Թ. 14։)


Հաճոյակից լինիմ

See full entry →

vn.

to consent, to approve.

NBHL (1)

Ոչ միայն որ գործեն ինչ չար՝ պատճառք են չարի, այլեւ որք հաճոյակիցք լինին գործելեացն. ապա ուրեմն անգործն՝ ամենայն դատարկի հաճոյակից լինի, թէպէտեւ ինքն ի մէջ ոչ իցէ. (Եփր. աւետար.։)


Հաճոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to please, to humour;
to like, to be pleased with, to consent.

NBHL (1)

Դաշնաւորեցի՝ քեզ հաճոյանալ։ Հաճոյանամ յետին ռամկին, եւ թագաւորիչ մեծի յաչաց ելանեմ. (Նար. ՟Ե. ՟Հ՟Ա։)


Համաբան

See full entry →

adj.

concord, agreeing, unanimous, conformable.

NBHL (1)

ὀμόλογος concors, consentiens, consentaneus Միաբան, ձայնակից, համեմատ. խօսքը մէկ, մէկ սիրտ, յարմար.