Entries' title containing եմ : 4433 Results

Մկրատեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut with scissors, to shear.


Մկրտեմ, եցի

See full entry →

va.

to christen, to baptize;
to wash, to purify by ablution;
to bathe;
— զկաթն, զգինի, to put water into milk, wine;
վերստին —, to rebaptize.

NBHL (3)

Ես մկրտեմ զձեզ ջրով յապաշխարութիւն. բայց որ զկնի իմ գայ, նա մկրտեսցէ զձեզ ի հոգին սուրբ եւ ի հուր։ Եկի ես ջրով մկրտել, Նա է՝ որ մկրտէ հոգւովն սրբով։ Մկրտեցէ՛ք զնոսա յանուն հօր եւ որդւոյ եւ հոգւոյն սրբոյ. եւ այլն։

Ե՛րթ լուա՛. եւ էջ նէեման, եւ մկրտեցաւ ի յորդանան եօթն անգամ ընդ բանին եղիսէի։ Մկրտէր ի բանակի անդ յաղբիւրս ջուրցն ըստ օրինի հրէիցն (յուդիթ), եւ իբրեւ մկրտէր, կայր յաղօթս։ Եթէ ոչ բռնալիր լուանան զձեռս, հաց ոչ ուտեն. եթէ ոչ նախ մկրտին, ոչ ուտեն։ Զարմացաւ, զի նախ ոչ մկրտեցաւ յառաջ քան զճաշ։ Ամենեքին ի մովսէս մկրտեցան՝ յամպն եւ ի ծովն։ Մկրտին վասն մեռելոց. եւ այլն։

Արդ մկրտիցո՛ւք, զի յաղթիցեմք։ Մկրտիցո՛ւք այսօր, զի մի՛ վաղիւ բռնադատիցիմք. (Ածաբ. մկրտ.։)


Մղեղեմ, եցի

See full entry →

va.

to levigate, to pulverize, to reduce into powder;
to burn to ashes.


Մղեմ, եցի

See full entry →

va.

to push, to give a push to, to thrust, to push forward;
արտաքս —, to unload, to discharge, to empty, to cast forth;
— զմիմեանս, to press or crowd on one another;
— զպատերազմ, զճակատ, to fight, to make or wage war, to give battle to;
— զախոյեան, to win, to conquer, to subdue, to depress, to prostrate;
զհոգաւոր կռիւն —, to fight against temptation;
ընդդէմ իրերաց զբարկութիւնն մղել, to be exasperated one against another;
— զանասուն, to train to labour, to break in or teach animals to work;
cf. Ճաշ.

NBHL (1)

Մղեմք եւ ընկենումք, եւ յարուցանեմք զգլորեալսն՝ նովին ձեռամբ. (Սեբեր. ՟Է։)


Մղձկեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to choke, to stifle, to suffocate, to strangle;
to pain, to grieve, to vex, to torment.


Մնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. s.

to cause to remain, to stop, to put a stop to;
կաց մնաց, կաց եւ մնաց, remnants of troops, wreck of an army;
cf. Ժողովեմ.


Մնշեմ, եցի

See full entry →

va.

to press, to bruise, to squeeze, to express.


Մնչեմ, եցի

See full entry →

vn. fig.

to coo;
to wail, to groan, to cray;
մնչէ աղաւնի, the dove coos;
to sigh after, to long or burn for, to covet eagerly.


Մշակեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to cultivate, to till, to plough, to manure;
to cultivate;
to administer, to furnish, to supply;
to serve, to wait on.

NBHL (1)

Մշակել զբարի աւանդն ի փրկութիւն հոգւոց եւ մարմնոց։ Զբանս օգտի հոգւոց եւ մարմնոց մշակեմք. (Յճխ. ՟Բ։ Ագաթ.։)


Մշտնջենաւորեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Մշտնջենաւորիմ.


Մոգեմ, եցի

See full entry →

va.

to practise or profess magic, to exercise the magic art, to bewitch, to enchant;
— զուշ եւ զուրուշ, to cast a spell upon;
to delight, to charm, to fascinate.


Մոթխոթեմ

See full entry →

vn.

to repeat, to say over again, to inculcate, to impress deeply on the mind of youth.


Մոլախոտեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Մոլախոտիմ.


Մոլեմ, եցի

See full entry →

va.

to drive mad.


Մոլորեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Մոլորիմ.


Մոլորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to turn out of the way, to mislead, to lead astray;
to bewilder, to deceive, to beguile, to seduce, to pervert, to suborn, to corrupt.


Մոխրահեղձոյց առնեմ

See full entry →

sv.

to stifle, choke or suffocate with ashes.


Մոխրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Մոխրեմ.


Մոխրեմ, եցի

See full entry →

va.

to reduce to ashes.


Մոմնեմ, եցի

See full entry →

va.

to wax, to cere, to spread over or coat with wax.


Մոռացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to forget, to cause to forget, to cause to fall into neglect.


Մորթեմ, եցի

See full entry →

va.

to flay, to skin, to deprive of one's skin;
to cut the throat, to butcher, to slaughter;
to kill, to slay.


Մորմոքեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մորմոքեցուցանեմ.


Մորմոքեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to give or cause great displeasure or regret, to afflict or grieve deeply, to pierce to the heart, to embitter, to harrow, to rend, to break the heart.


Մոցեմ, եցի

See full entry →

va.

to remove, to put or set aside, to separate;
— ի կաթին սովորութենէ, to wean.


Մուծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to introduce, to give entrance, to cause to enter, to thrust or poke in, to insert;
to conduct, to guide, to lead;
to admit, to receive;
to think, to excogitate, to invent;
to adduce, to allege.

NBHL (2)

Երկու երկու յամենայնէ մուծցես ի տապանն։ Մո՛յծ ընդ քեզ։ Դու էիր՝ որ մուծանէիր եւ հանէիր զիսրայէլ։ Եմոյծ ի ներքս զպետրոս։ Ածին եւ մուծին ի տուն քահանայապետին։ Խնդրէին մուծանել զնա ի ներքս, եւ ոչ գտանէին՝ թէ ընդ ո՛ր մուծանիցեն զնա ի ներքս՝ վասն ամբոխին։ Գտեալ նաւ մի՝ եմոյծ զմեզ անդր.եւ այլն։

Չմուծանեմք օտարոտի (բան), մի՛ եւ դուք մուծանիցէք. (Ոսկ. կողոս.։)


Մռայլեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to darken, to obscure, to offuscate.

NBHL (1)

Մռայլ արկանել. նսեմացուցանել.


Մռմռեմ, եցի

See full entry →

vn.

to murmur, to grumble, to mutter, to growl;
— ընդ միմեանս, to fall one upon another furiously or ferociously, tooth and nail, to be cruelly and obstinately bent against one another, to be mutually enraged;
միմռեալ ալիք, angry billows, surging waves.


Մռնչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to roar;
to bellow, to low;
to rage, to chafe, to fume, to burst into roaring;
մռնչէր առ հեծութեան իմոյ, I have roared by reason of the disquietness of my heart.


Մսեմ

See full entry →

va.

to chill, to make cold, to cool, to refrigerate.


Մսխեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ծախեմ;
cf. Վատնեմ.


Մտաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to reflect, to reason, or revolve in one's mind.


Մտաբերեմ, եցի

See full entry →

vn.

to recollect, to remember;
to take it into one's head, to think, to purpose, to contemplate, to imagine, to conceive;
to make an attempt, to attempt, to dare, to will, to be inclined to, to bring oneself to;
to give oneself up to;
ի կերակրիկ ինչ —, to obtain a bare livelihood;
յապաշխարութիւն —, to repent, to be converted, to amend;
ի նախանձ —, to be envious, jealous;
cf. Խեղդ.

NBHL (1)

Իսկ թէ եւ զգործս եւս նոցա մանր համարել մտաբերիցեմք, երկայնաձիգ տողին պատմութիւնքն։ (Եւս.քր.։)


Մտաբերեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to think;
to induce, to incite, to attract, to excite desire.


Մանրեմ, եցի

See full entry →

va.

to break or reduce to pieces, to grind, to pound, to bruise, to crush, to triturate;
to hash, to mince.


Մաշեմ, եցի

See full entry →

va.

to use up, to consume, to wear out, to waste;
to corrode, to gnaw, to eat;
to spoil, to destroy;
to make thin or lean, to emaciate, to extenuate;
to afflict, to mortify;
— զժամանակ, to employ, consume, spend, or waste one's time;
— զոգիս, to harass, to vex, to tease the mind with longing;
— զխորհուրդս, to thwart, to baffle.

NBHL (1)

Որպէս Լուծանել, եղծանել, սատակել։ (Եզեկ. ՟Ժ՟Թ. 12։ Նաւ. ՟Ա. 15։ Երեմ. ՟Գ. 24։ Սոփ. ՟ա. 18։ Թուոց. ՟Ժ՟Դ. 33։ ՟Բ. Մակ. ՟Բ. 10. 11։ Ողբ. ՟Գ. 66։)


Մաշկեմ, եցի

See full entry →

va.

to skin, to flay, to gall;
to strip off the hide.


Մասնաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to communicate, to impart;
to distribute, to divide, to share;
to contribute, to give.


Մասնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մասնաւորեմ.


Մասնմուտ առնեմ

See full entry →

sv.

to admit, to admit to a share or part in.


Մատակարարեմ, եցի

See full entry →

va.

to administer, to manage;
to distribute, to dispense;
to victual, to provide, to stock, to store, to furnish;
— զսուրբ խորհուրդս, to administer the sacraments.


Մատաղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մատաղեցուցանեմ.


Մատաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to restore to youth, to make young again.


Մատանեմ, եցի

See full entry →

va.

to seal with a signet-ring, to seal up.


Մատանեմատն, տին

See full entry →

s.

ring-finger.


Մատենագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write or compose a book, to put down in writing;
to book, to register, to transcribe.


Մատենաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մատենագրեմ.


Մատնանշան ծաղկեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to write, to compose, to trace.


Մատնեմ, եցի

See full entry →

va.

to betray, to denounce, to discover;
to deliver up, to surrender;
to abandon, to allow, to permit;
— ի ձեռս ուրուք, to give into the hands of, at the mercy of, to deliver up;
— ի վտանգս, to endanger, to expose to peril, to put in jeopardy;
— զոք գազանաց, to throw to the wild beasts, to give as a prey to -;
— զոք սրոյ, to kill, to slay;
— զանձն յանարգութիւն, to debase, degrade or disgrace oneself;
— ի կամս փառամոլ հաճոյից իւրոց, to sacrifice to one's ambition;
զոք ի ծաղր եւ յայպանումն, to quiz, to burlesque, to ridicule;
— զոք ամօթոյ, to cover with shame or confusion;
— զոք սատանայի, to excommunicate;
— զխորհուրդս իւր, to unbosom oneself to, to open one's mind to;
ոչ — զհամբերութիւն, to be patient.


Մատուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to draw or bring near, to advance, to put forward;
to present, to offer, to dedicate;
to sacrifice;
ի մէջ —, to relate, to report.

NBHL (2)

Գոհութիւն եւ փառաբանութիւն, կամ փառս, կամ պաղատանս մատուցանեմք քեզ։ Մատուսցուք զաղօթս մեր, կամ զաղաչանս. (Ժմ.։ Շար. եւ այլն։)

Որ ինչ յաւետարանին ասացեալ է, ի հայր հանեմ. եւ որ ինչ ի հնումն, որդւոյ մատուցանեմ. (Սեբեր. ՟Ա։)


Definitions containing the research եմ : 6134 Results

Ճապաղումն, ման

See full entry →

s.

dispersion;
effusion;
distraction;
dissipation.

NBHL (1)

Ժողովեմ զձեզ յեկեղեցի ի ճապաղմանէ մեղացն. (Լծ. ածաբ.։)


Ճառագայթաբեր

See full entry →

adj.

beaming, luciferous, radiant;
crowned with rays (Diana).

NBHL (1)

Երդնում ի ճառագայթաբերն արտեմիս. (Վրք. կալիստր. ի Ճ. ՟Գ.։)


Ճառագայթաձեւ

See full entry →

adj.

lucid, fulgid, luminous.

NBHL (1)

Անթեմս այս բանջար ... շուրջ զիւրեաւ ունի բուսեալ ճառագայթաձեւս զտերեւովն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Ճառագայթաձիգ

See full entry →

cf. Ճառագայթարձակ.

NBHL (1)

Ծիծաղելով ծովուն, արեգակնային ի վերայ խաղալով ճառագայթաձիգ ճեմականացն յելս եւ ի մուտս. (Արծր. ՟Ա. 11։)


Ճարակումն, ման

See full entry →

s.

pasture, pasturage;
dilatation, extension.

NBHL (1)

Միայն զխանձողսն տեսանեմք ի ճարակմանէ հրոյն մնացեալ։ Ոչ միայն զարմատն, այլեւ զճարակումն չար ախտիս չար ախտիս տեսեալ. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Ճարմանդ, ի

See full entry →

s. va.

clasp, hasp, buckle;
hutton;
loop, catch, hook;
— գրոց, clasp;
խառնել զօղսն ընդ ճարմանդսն or ճարմանդեմ, to put the taches into the loops, to clasp, to fasten, to hook.


Ճարտասանական, ի, աց

See full entry →

adj.

oratorical;
—ն, cf. Ճարտասանութիւն.

NBHL (1)

Քան զայլ արհեստ եւ զմակացութիւն, քան զքերթողականն ասեմ, եւ քան զճարտասանականն։ Ամենայն՝ որ ճարտասանական է, նաեւ հաւանութեան արարչական. (Սահմ. ՟Ա. եւ ՟Դ։)


Ճարտարապետ, աց

See full entry →

s. adj.

architect;
master, author;
skilled, well versed, very skilful.

NBHL (1)

Ճարտարապետի ումեմն հիւսնեալ ... ի ձեռն ճարտարապետացն եղիաբ եւ բեսելիէլ։ Այր ճարտարապետ շինօղ ապարանից. (Արծր. ՟Դ. 19։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)


Ճգնակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

fellow-sufferer;
fellow-labourer, fellow-workman;
brother or companion in arms.

NBHL (1)

Եւ քրիստոս երբեմն ըստ պօղոսի՝ հանդիսակից եւ ճգնակից լինի բանիս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)


Ճգնաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.

NBHL (2)

Յայտնեցաւ ճգնաւորի ումեմն։ Ո՛վ սուրբ հայր ճգնաւորաց։ Ճգնաւորօքն անապատին. (Խոր. ՟Բ. 88։ Շար.։ Յիսուս որդի.։)

ՃԳՆԱՒՈՐ. Ըմբիշ. գօտեմարտիկ ագոնարար. (իրօք կամ նմանութեամբ)


Ճեղքում, քի

See full entry →

va.

to cleave, to split, to rive, to rift;
to crack, to chap, to crevice;
to cut, to incise, to make an incision;
to divide, to separate;
to tear, to rend;
to disunite, to sever.


Ճենճերամ

See full entry →

vn.

to buzz, to hum, to whiz.

NBHL (1)

Շատ ճենճերաս ի ծակն, ի փեթակն ճանճիկ, անդ տըզզա՛ բզզա՛։ Ակկարովնեան ճանճիցն ճենճերելով ճեմեալք ճոռոմաբանեն. (Մագ. ՟Ը։)


Ճեպ, ոյ, ի, ով

See full entry →

s. adv.

diligence, haste, speed, hurry;
— զ—ի, —ի —ոյ, —ով, diligently, in haste;
hastily, in a hurry, hurriedly, precipitately;
— շտա —պոյ, haste, alacrity;
— տալ, —ս կացուցանել, cf. Ճեպեմ.


Ճեպիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to make haste, to be eager, in a hurry, to hasten, to despatch.


Ճեպումն, ման

See full entry →

s.

alacrity, swiftness, quickness, eagerness, promptitude;
assiduity.

NBHL (1)

Զքեզ տեսանեմ առ սնոտի խորհուրդ ամբարտաւանութեանդ ճեպումն. (Նանայ.։)


Ճիչ, ճչոյ, չով, չիւ

See full entry →

s.

cry, shrill cry, shriek, screech, scream;
squalling, wailing, outcry;
աղիողորմ —, piteous cry;
— առնուլ, բառնալ, ղճչի հարկանիլ, to cry, to make a loud outcry, to shriek, to scream, to screech, to squall, to howl, to yelp, to whine;
— բարձեալ աղաղակել, to utter piercing screams.

NBHL (1)

Ճիչ առեալ եւ զօձիս պատառեալ։ Ձա՛յն առ, ճի՛չ բարձ։ Ճի՛չ բարձէք ի վերայ մովաբու. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 43։ Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 12։ Երեմ. ՟Դ. 8։ ՟Խ՟Ը. 31։)


Ճիռ, ճռի, աց, ից

See full entry →

s.

small cluster of grapes.

NBHL (1)

Ես լինիմ անէծք՝ օրհնութեանս ճիռս, փոխան ձեր ի խաչ բեւեռիմ։ եւ օրհնութիւն սփռեմ. (Տաղ.։)


Ճշդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

exactness, punctuality, accuracy, precision, regularity;
rigour, austerity;
thrift, economy, parsimony, stinginess;
հատուցանել բազում ճշդութեամբ, to pay exactly, strictly, rigorously, to a farthing, with rigorous exactness.

NBHL (1)

Զարմացել եմ ճշմարտիւ վասն ճշդութեան (կամ ճշտութեան) առակացս. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Ճշմարիտ, րտից, տաց

See full entry →

adj. adv.

true, unquestionable, real, certain, sure;
veridical, faithful, upright, frank, sincere;
in truth, truly, indeed, really, in realty, verily;
— իցէ ? is it true ?

NBHL (4)

Բանք քո եղիցին ճշմարիտ։ Ճշմարիտ էր բանն՝ զոր լուայ։ Ճշմարիտ է երազն։ Ուսուցանեմ ձեզ զբանս ճշմարիտս։ Ասասցեն զճշմարիտն.եւ այլն։

Տէր աստուած՝ բազումողորմ, եւ ճշմարիտ։ Օրհնեսցեն զաստուած ճշմարիտ։ Երդուիցեն յաստուած ճշմարիտ։ Կոչեսցի երուսաղէմ քաղաք ճշմարիտ։ Էր այրն այն ճշմարիտ, անարատ, արդար։ Իբրեւ մոլարք, եւ ճշմարիտք։ Բանք ճշմարտի։ Բերանք ճշմարտից։ Գիտեմք, զի ճշմարիտ ես.եւ այլն։

Այնպէս ճշմարիտ մեծ զօրութիւն նստի անդ։ Սա է ճշմարիտ՝ մարգարէն։ Մարմին իմ ճշմարի՛տ կերակուր է։ Ճշմարի՛տ աշակերտք իմ օք։ Գիտեմ ճշմարիտ.եւ այլն։

Եթէ մարնչիմք ի դիւրոջ, ճշմարիտ յաղթեմք նոցա. (Կիւրղ. թագ.։)


Ճշմարտաբան, ից

See full entry →

adj.

truth-speaking, truthful, veracious.

NBHL (1)

Այլ մեք ասեմք ըստ սուրբ գրոց՝ ճշմարտաբան. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Ճշմարտիւ

See full entry →

adv.

truly, in truth, certainly, undoubtedly, effectively, unquestionably, in conscience;
really, in effect.

NBHL (1)

Եթէ նա է ճշմարտիւ, ոչ գիտեմ։ Իբրեւ այն թէ ես ինքն եղեր ճշմարտիւ։ Եղբարս հարազատս զսոսա ճշմարտիւ համարել։ Ճշմարտիւ որդի աստուծոյ է։ Ճշմարտիւ որդին աստուծոյ՝ յանձն առնու լինել որդի մարդոյ. (Խոր. ՟Բ. 31։ Նար. ՟Ծ՟Գ։ Մաշտ.։ Շ. մտթ.։)


Ճշմարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

truth;
veracity;
reality;
sincerity;
բուն —, plain truth;
— իրաց, the bottom or basis of things;
անպատրուակ ասել զ—, to tell the whole truth;
աղարտել զ—, to offend against truth;
ճշմարտութեամբ, cf. Ճշմարտիւ.

NBHL (1)

Արդարութիւն եւ ճշմարտութիւն։ Ողորմութիւն եւ ճշմարտութիւն։ Ճանապարհ ճշմարտութեան։ Խօսել կամ առնել զճշմարտութիւն։ Ճշմարտութիւն է զօրութիւն թագաւորաց եւ իշխանութիւն եւ մեծութիւն, եւ է օրհնեալ տէր աստուած ճշմարտութեանն։ Ես եմ ճանապարհ, եւ ճշմարտութիւն, եւ կեանք։ Հոգին ճշմարտութեան.եւ այլն։


Ճոխաբան լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Ճոխաբանեմ.


Ճոռոմ

See full entry →

adj.

emphatic, declamatory;
—ս խօսիլ, cf. Ճոռոմաբանեմ.


Հեծեծումն, ման

See full entry →

s.

cf. Հեծեծանք.

NBHL (1)

Զայսպիսի հինինումն ժողով տրտմութեան առնեմք՝ հեծեծումն զնա եւ շոգոլի կոչելով. (Նիւս. կազմ.։)


Հեծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

groaning, lamentation, complaint, woes.

NBHL (1)

Ի խորոց սրտին մռնչէ յոգւոց հանութեամբ. եւ ո՛ւր ուրեմն հեծութեամբ սկիզբն արարեալ՝ յայտնէ զամենայն. (Խոր. ՟Ա. 25։)


Հեկեկամ, ացի

See full entry →

vn.

to sob, to sigh, to groan.


Հեղգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idleness, laziness, supineness, slowness, tardiness, listlessness, negligence, lukewarmness, indifference.

NBHL (1)

Անիծեալ լիցի, որ գործէ զգործ տեառն հեղգութեամբ. յն. հեղգաբար. (Երեմ. ՟Խ՟Ա. 10։)


Հեղինակ, աց

See full entry →

cf. Առաջնորդ;
cf. Գտակ;
cf. Մատենագիր.

NBHL (1)

ἠγεμών, ἠγούμενος . (որ եւ Հիգեմոն) dux, rector, princeps . (գտանի գրեալ եւ Հեղիւնակ, Հեղանակ) Յետինք վարեն որպէս լտ. աւգթօռ, աւթօռ. այլ առ նախնիս վարի որէս յն. իղէմօն, իղո՛ւմէնօս. լտ. տո՛ւքս. այսինքն Առաջնորդ. առաջնորդօղ. վարիչ. գլուխ. հաւակ. սկզբնահայր.


Հեղձիմ, ձայ

See full entry →

vn.

cf. Հեղձանիմ.

NBHL (1)

Եթէ առաւել քան զչափն լարեմք զեղբարսն, վաղվաղակի հեղձուն. (Վրք. հց. ձ։)


Հեղձնում, ձայ

See full entry →

vn.

cf. Հեղձանիմ.

NBHL (1)

Եթէ առաւել քան զչափն լարեմք զեղբարսն, վաղվաղակի հեղձուն. (Վրք. հց. ձ։)


Հեղձում, ձայ

See full entry →

vn.

cf. Հեղձանիմ.

NBHL (1)

Եթէ առաւել քան զչափն լարեմք զեղբարսն, վաղվաղակի հեղձուն. (Վրք. հց. ձ։)


Հեղձանիմ, ձայ

See full entry →

vn.

to choke, to be suffocated, stifled, drowned.

NBHL (1)

Եթէ առաւել քան զչափն լարեմք զեղբարսն, վաղվաղակի հեղձուն. (Վրք. հց. ձ։)


Հեղձուցիկ առնել

See full entry →

sv.

cf. Հեղձուցանեմ.


Հեղձումն, ման

See full entry →

s.

suffocation;
choking;
pressure.

NBHL (1)

Մի կերակուր ոմանց բաղձանս բերէ եւ յօժարութիւն, եւ նոյն այլոյ ումեմն հեղձումն եւ պակումն. (Կլիմաք.։)


Հենգն, ի

See full entry →

s. adv.

jeer, scoff, taunt;
mockery, jeering, irony, derision;
rivalry, strife, contest;
spite;
ընդ —, ընդ —գս, ironically, derisively, tauntingly;
against, in dispite of, in contempt of, in defiance of;
ընդ — ելանել, ի — արկանել, to scoff at, to laugh at, to ridicule, to quiz, to deride, to taunt, to jeer at;
կալ ի — ի or ի — ոջ, to do in spite of, to despite, to object to, to dispute or wrangle;
to vie with.

NBHL (2)

Զայս ոչ եթէ հե՛գն գրեմ. այսինքն իբրեւ ընդ հենգն. (Վանակ. հց.։)

Առ սովաւ լռեցին, եւ առ նովաւ ի հենգնի կային հալածել (յն. հակառակ պնդէին, կամ ջանային)։ Լաւութեանն չկարեն յաղթել, թէպէտեւ բազում անգամ կայցեն ի հենգնոջ (յն. յաղթասիրեսցեն)։ Յորժամ ընդ հենգս (յն. ընդդէմ) թշնամեացն աղօթս մատուցանիցեմք, ուստի՞ ակնուցիմք յուսոյ փրկութեան. (Ոսկ. մ. 4. եւ 9։ ՟Ա. 19։)


Հեշտալից

See full entry →

adj.

delectable, agreeable, sweet, relishing, amusing;
delicious;
voluptuous.

NBHL (1)

Եդեմականն գրգարանին հեշտալից կիրք. (Պիտ.։)


Հեշտալուր

See full entry →

adj.

tractable, docile;
mild, complaisant, condescending.

NBHL (1)

Աղաչեմ զքեզ՝ միայն բարերար եւ հեշտալուր. (Պտրգ.։)


Հեշտական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

easy;
delicious, delightful, pleasing;
—ք, pleasures, delights.

NBHL (1)

Ծառայ հեշտական. այսինքն ըստ մտի. բարեմիտ. մտերիմ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)


Հեռաւոր, աց

See full entry →

adj.

remote, removed, distant, far off;
absent.

NBHL (1)

Աստուած մերձաւոր եմ ես, եւ ոչ աստուած հեռաւոր. (Երեմ. ՟Ի՟Գ. 23։)


Հեռի

See full entry →

adj. adv.

remote, distant;
far;
— առնել, տանել, to remove far off;
to scatter;
to turn aside or away, to avert, to ward off;
— ունել, to keep away, or at a distance;
— ունել զանձն յիմեքէ, to keep off, to avert;
to abstain, to refrain;
— առնիմ, լինիմ, cf. Հեռանամ;
աստուած իմ, միʼ — առնիր յինէն, remove not Thyself, o God, from me!.

NBHL (1)

Հեռի առնել յանձնէ կամ ի յարկէ եւ կամ յայլմէ զանօրէնութիւն. զանիրաւութիւն. զօգնականութիւն. զծանօթս կամ զանձն յաստուծոյ։ Աստուած իմ մի՛ հեռի առնիր յինէն։ Յիրաւանց քոց հեռի եղեն։ Հեռի եղեն յինէն եղբարք իմ, կամ մխիթարիչք իմ։ Հեռի եղիցի ի նմանէ օրհնութիւն։ Սուր եւ թշնամի հեռի լիցի ի նոցանէ։ Որպէս հեռի են երկինք յերկրէ, այնպէս հեռի են ճանապարհք իմ ի ճանապարհաց ձերոց։ Հեռի իցէ ի քէն ճանապարհն։ Հեռի եմք ի ձէնջ յոյժ։ Հեռի եմք ի միմեանց։ Հեռի է ի մեղաւորաց փրկութիւն։ Հեռի լիցին ի փրկութենէ։ Առ ի քէն իմաստութիւնդ հեռի է ի նմանէ։ Խորհուրդ ամպարշտաց հեռի է ի նմանէ։ Մերձ ես դու տէր ի բերանս նոցա, եւ հեռի յերիկամանց նոցա, եւ այլն։


Հեսկեան

See full entry →

s.

long fillets or bandages for the legs;
cf. Կեմ;
—ք առագաստեայ, sail-rope or cordage.


Հեստանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Հեստիմ.


Հեստիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to contravene, to transgress, to infringe, to disobey, to oppose;
to be refractory, disobedient, to mutiny, to revolt, to rebel.


Հեստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

transgression, disobedience, refusal, contumacy, opposition, resistance;
rebellion.

NBHL (1)

Գիտեմ զհեստութիւն քո, եւ զխիստ պարանոց քո. (Օր. ՟Լ՟Ա. 27։)


Հետ, ոյ, ոց

See full entry →

s.

trace, track, print, foot-mark;
vestige, footstep;
pace, step;
way, path;
—ք, iron rail, rail;
ի —ոյ, from behind, from the rear;
—ք նաւու, track of a ship;
—ք կառաց, cart-rut, wheel-rut;
—ք ամպոց, traces of cloud;
—ք գազանաց, trail, track or scent of animals;
—ք վիրաց, cicatrix, scar;
վաղվաղակի կամ զ—, quick ! come on ! courage !
կորուսանել զ—ս, to lose the traces of;
զ— լինել, to apply oneself, to give or addict oneself;
ընդունայն զ— եղեն, they have attempted or tried in vain.

NBHL (1)

Ո՞յր է հետ այդ։ Տեսանեմ հետ արանց, կանանց, եւ մանկտւոյ։ Զտեղի հետոց ոտից իմոց։ Ոչ գոյ զհետսն գտանել։ Ի ծովու հետք քո ոչ եւս երեւին։ Իբրեւ զհետս ամպոց։ Հետք անդնդոց։ Հետք տեառն։ Կաղալ յերկուս հետս։ Երթալ ընդ հետս հաւատոց աբրահամու։ Ձեզ եթող օրինակ, զի զհետ երթայցէք հետոց (կամ զհետոց) նորա. (Ճ. ՟Բ.։)


Հետահան, աց

See full entry →

adj. s.

tracing out;
ichneumon;
—հան լինիմ, to arrive with, to catch one.

NBHL (1)

Հետահան, իբր թէ ի հետ մտեալ իրաց՝ գամ եւ հնարս գտանեմ. (Հին քեր.։)


Հետաքնին

See full entry →

adj.

inquisitive, curious;
— լինել, to be -;
to examine, to investigate, to search into.

NBHL (1)

Մի՛ հետաքնինք առաւել քան զպատշաճն իցեմք. (Ածաբ. պասեք.։)


Հետեւակ, աց

See full entry →

adj. fig. s. adv.

going on foot, pedestrian;
four-footed;
hackneyed, trite, common-place, trivial, ordinary;
in prose, prosaic;
foot-soldier;
quadruped;
ի — ուց, on foot, afoot;
—ք, — զօրք, infantry, foot-soldiers;
— արձան, անդրի, pedestrian statue;
— կրթութիւն, pedestrian exercise;
— որսորդութիւն, hunting on foot;
— ձաղումն, infantry triumph;
— բանք, trite, hackneyed or common-place saying, vulgarity of expression;
— գովութիւնք, vulgar praises;
— երթալ, to go on foot;
—ս խօսել, to talk common-place.

NBHL (2)

Ասեմք զհետեւակ մարտն՝ որ եղեւ ի մառաթոն եւ ի պլատէքն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)

Համեմատ իմն շարագրացն, զորս ի մանրամասն գործոյն իւրեանց ասացին հետեւակս. իսկ զքերթողսն հեծեալս. որ եւ հետեւակ ասաց զոչ ներչափականն. (Երզն. քեր.։)


Հետեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Հետեւիմ.