Definitions containing the research սար : 4919 Results

Միապէս

See full entry →

adv.

in the like manner, likewise, equally, evenly;
indiscriminately;
uniformly.

NBHL (2)

ἵσως, ὀμοίως, ὀμαλῶς aeque, aequaliter, pariter. Միօրինակ. նմանապէս. հաւասարապէս. անխտիր. յար եւ նման.

Մի հաւասարութիւն, միապէս իշխանութիւն. այսինքն մի եւ նոյն. (Ճ. ՟Գ.։)


Միապիշ առնեմ

See full entry →

sv.

to attract all eyes;
— ինչ չառնեմ, to refuse to look at.

NBHL (1)

ՄԻԱՊԻՇ ԱՌՆԵԼ. Տալ պշնուլ առհասարակ։ Իսկ Միապիշ ինչ առնել՝ է Պշնուլ իւիք.


Միասայրի

See full entry →

adj.

one-edged.

NBHL (1)

ῤομφαία gladius, framea. Սուսեր՝ որ ունի զմի եւեթ սայր կամ զբերան սրեալ. միաբերան սուր հասարակ.


Միատարր

See full entry →

adj.

massive, solid, compact, homogeneous.

NBHL (2)

Լուսոյ պարզ բնութիւն է. եւ միատարր կերպարանք։ Միով հաւասարութեամբ միատարր (յն. հաւասար միջոցօք) ի վերայ ամենայնի մասանց աշխարհիս ցուցանէ զծագումն ճառագայթից իւրոց. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Զ։)

Միատարր հաւասարութեամբ (յամենայն անցս կենցաղոյս). (Մաշտ.։)


Միատեսակ

See full entry →

adj.

of one kind, uniform, like, equal.


Միաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

singular;
indivisible.


Միաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be united, joined, attached or tied together;
to be mixed;
coupled, matched.

NBHL (1)

Երրակի թիւ կատարեալ՝ յերիս անձինըս բաժանեալ, աստուածութեամբ (կամ երրորդութեամբ) միաւորեալ՝ միով բնութեամբ հաւասարեալ. (Շար.։)


Միափառ

See full entry →

adj.

cf. Փառակից;
unanimous.

NBHL (1)

Միափառ եւ համապատիւ (երեք անձինք)։ Անվերնագոյն եւ աննուաստական, հաւասարապէս եւ միափառ. (Նար. առաք.։ Ոսկիփոր.։)


Միութիւն, ութեան

See full entry →

s.

one, unit;
unity, union, reunion;
concord, accord.


Միջագիշեր, ոյ, ի

See full entry →

s.

midnight, twelve o'clock.

NBHL (1)

μεσονύκτιον nox media. Մէջ գիշերոյ. կէս կամ հասարակ գիշեր.


Միջակ, աց

See full entry →

adj. s.

middle, mean, middling;
middle, centre.

NBHL (1)

Սա միջակին է խրատ մարդոյս, յորժամ շարժի ախտիցըն բոյս. իմա՛ զգոյականն զօրութեամբ. այսինքն՝ միջակ հասակին, կամ երիտասարդին։


Միջահասակ

See full entry →

adj.

of middling stature, middle-sized, about the middle height;
middle-aged.

NBHL (2)

μεσῆλιξ qui mediae aetatis est եւ media aetas. Միջակ հասակաւ կամ տիօք. երիտասարդ. չափահաս. եւ Միջակ հասակն. երիտասարդութիւն. առուգութիւն.

Ի տիոց անտի երիտասարդականաց մինչ ցմիջահասակ արբունս ժամանակի. (Կաղանկտ.։)


Միջամուխ

See full entry →

adj.

entered, introduced;
well versed in, initiated, instructed, intelligent, expert;
free, frank, bold, daring;
meddlesome;
enterprising, adventurous, venturous;
— լինել, to enter, to push in, to introduce oneself, to go forward or before;
to intrude into, to thrust oneself forward, to intermeddle or interfere;
to penetrate deeply, to pierce to the inmost parts, to dive into, to explore, to sift;
to undertake, to have a hand in, *to have a finger in every body's pie;
— ձեռամբ գործել, to act freely.

NBHL (1)

Հասակ երիտասարդութեան միջամուխ է եւ ի բարւոյ եւ ի չարի գիտութիւն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ի՟Գ։)


Միջասահման

See full entry →

adj. s.

middling, intermediate;
middle, centre.


Միջնորդ, աց

See full entry →

s.

mediator;
intermedium, agent, go-between;
negotiator;
medium;
— վաճառաց, broker;
— հաշտութեան, reconciler, conciliator, intermediator, intercessor.


Միջնորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intercession, mediation, interposition, intermeddling, intervention;
negotiation, medium;
— վաճառաց, brokerage, brokage, agent's commission;
միջնորդութեամբ, mediately, through the medium of.


Միջօր

See full entry →

cf. Միջօրեայ;
զմիջաւուրբ, at midday, about noon, to wards midday.

NBHL (1)

ՄԻՋՕՐ կամ ՄԷՋ ՕՐ. յորմէ ԶՄԻՋԱՒՈՒՐԲ. Օր հասարակ. զհասարակ աւուրբ. ի միջօրօի. կէս օրը, կէս օրուան ատենը. ...


Միջօրեայ, էի, ից

See full entry →

s. adj.

noon, noon-tide, midday;
the south;
meridian;
southern, meridional;
half, semi;
— ջերմն, intermittent fever.

NBHL (2)

ՄԻՋՕՐԵԱՅ ՄԻՋՕՐԷ. μεσημβρινός meridianus, -nalis. որ եւ ՄԻՋՕՐԷԱԿԱՆ. որպէս Հասարակօրեայ, եւ Հարաւային.

ՄԻՋՕՐԵԱՅ ՄԻՋՕՐԷ. գ. μεσημβρία meridies. Կէս կամ հասարակ օր. ճաշաժամ. եւ Հարաւ. զի յայն կողմն լինի արեգակն զմիջաւուրբ.


Միջօրէական, ի, աց

See full entry →

adj.

of noon, meridian;
— or — շրջանակ, meridian;
— գիծ, meridian line.

NBHL (1)

μεσημβρίνις meridianus, -nalis. Միջօրային. միջօրեայ. հասարակ աւուր, եւ հարաւային. միջօրական.


Միս, մսոց

See full entry →

s.

flesh;
meat;
— դնդերային, muscular flesh;
— մարդկային, human flesh;
— երէոց, venison;
— հաւուց, white meats, poultry;
— նապաստակի, brown meats, game;
— սպանդանոցի, coarse meat, butcher's meat;
— որսոց, fowls and game;
— պտղոց, pulp;
հում, պախ, խորովեալ —, raw, boiled, roast meat;
— ի կասկարայէ, broiled or grilled meat;
մսոյ ջուր, broth;
— ածել, to fatten, to make fat;
կաթսայ մսոյ, flesh-pot.


Միօրինակ

See full entry →

adj. adv.

uniform, equal;
monotonous;
uniformly, equally;
— ձեւ, uniformity.

NBHL (1)

Ի խաւարին գիշերի փայտն եւ քարն առ հասարակ մի ինչ օրինակ թուին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)


Մլար

See full entry →

cf. Մռայլ.


Պարգեւ, աց

See full entry →

s.

gift, present;
donation, favour, grace, gratification, munificence, liberality;
premium, remuneration, recompense;
salary, pension;
ի —, ի —ի, ի —ի մասին, as a gift, as a present;
—աւ առնել զոք, to lavish gifts or benefits on, to gift;
cf. Լնում;
cf. Ճոխացուցանեմ.

NBHL (1)

Որդւոց հարճիցն իւոց ետ պարգեւ Աստուծոյ է։ Ամենակերպիչ պարգեւիդ քում։ Բաշխեաց պարգեւս։ Պարգեւք քո քեզ լիցին։ Պարգեւք ելցեն նոցա։ Ել զկնի նորա պարգեւ ի ձեռանէ արքայի։ Գիտէք զպարգեւս բարիս տալ որդւոց ձերոց։ Զպարգեւսն Աստուծոյ համարեցար ընչիւք ստանալ։ Ճաշակեցին յերկնաւոր պարգեւացն։ Զհասարակացն պարգեւն ետ աստուած՝ նոցա, եւ մեզ։ ի ձերոց խնդրուածոց, եւ իպարգեւաց հոգւոյն յիսոս քրիստոսի։ Ամենայն տուրք բարիք, եւ ամենայն պարգեւք կատարեալք. (Եւն։)


Պարգեւապետ, ի, աց

See full entry →

s.

president of the games, giver of prizes.

NBHL (1)

Եւ սարեա էր պարգեւապէտ նորա (այսինքն սեդեկիայ արքայի). (Երեմ ՟Ծ՟Ա. 59։)


Պարզեմ, եցի

See full entry →

va.

to simplify;
to clarify, to filter;
to clear, to purify;
to expand, to slacken;
to unfold, to unroll, to untwist, to display, to spread, to put or set forth;
to unravel, to clear up, to disentangle, to develop, to explain, to expound, to illustrate;
— զդրօշս, to hoist, to infurl a flag, to let fly the ensign, to display the colours;
— առագաստս, to heave out, to set a sail.


Պարծուկ

See full entry →

adj. s.

boastful, vaunting, bragging, vain-glorious, self-conceited, swaggering, blustering;
braggart, swaggerer, braggadocio, hector, bully.

NBHL (1)

Պարծուկ պետք եւ զօրավարքդ, որ նմանէքդ սիսարայ։ ի ձեռն վատթարի եւ ծանակի անկաւ պարծոյկ քաջամարտիկ հեթանոսաց. (Եփր. դտ.։)


Պարկեշտ, ից, աց

See full entry →

adj.

modest, virtuous, chaste, pudic, maidenly, pure;
sober, moderate, temperate, frugal;
discreet, well-behaved.

NBHL (2)

Այր պարկեշտ՝ նախարար։ Հեզ՝ ցած՝ պարկեշտ։ Զսարկաւ ագունս պարկեշտս, ցածուանս։ Պարկեշտիցն մերոց (անդամոց) չէ՛ ինչ պիտոյ։ Բանք սրբոց պարկեշտ են։ Զպարկեշտս բարբառիմ.եւ այլն։

Հասարակաց հօրս այսմիկ, պարկեշտ ալեացս. հեզոյս եւ հանդարտ հովուի. (Առ որս. ՟Գ։)


Պարկեշտանոց, աց

See full entry →

s.

place of chastity, monastery, holy retreat.

NBHL (1)

Տէրունեան տնակ, որ կոչի պարկեշտանոց եւ միայնարան. յորում միայնանալով նոքա՝ զպարկեշտ եւ զնազելի վարուց զխորհուրդսն կատարեն։ Հասարակ պարկեշտանոցս այս՝ յոր յեօթներորդումն գան ժողովին՝ կրկին գաւիթ է. (Փիլ. տեսական.։)


Պարկեշտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render wise or modest, continent or abstinent, to give an air of decency.


Պարկեշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

modesty, decency, decent bearing, carriage, demeanour or deportment, honesty;
chastity, pudicity, purity, bashfulness;
moderation, temperance, abstinence, frugality, sobriety;
gravity, stateliness, reverend aspect;
պարկեշտութեամբ, cf. Պարկեշտաբար.

NBHL (1)

Զսարսափելի խորհուրդն անխորհրդական զգեստուք կատարեն, եւ զայն ի պարկեշտութիւն անձանց համարին. (Շ. ընդհանր.։)


Պարման, ի

See full entry →

s.

young man.

NBHL (1)

ՊԱՐՄԱՆ կամ մանաւանդ ՊԱՐՄԱՆԻ. պ. պէրնա, փէրնա. Պատանի. երիդասարդ այն ինչ յարբունս հասեալ. կտրիճ տղայ.


Պարումն, ման

See full entry →

s.

dancing, dance.

NBHL (1)

ամենեքեան առհասարակ պարէին, լուծեալք դիոնիւսեայ պարմամբն. (Ճ. ՟Ա.)


Պարունական, ի, աց

See full entry →

adj.

comprehensive.

NBHL (1)

Հասարակաց (է) սեռի եւ տարբերութեան՝ պարունականն (գոլ) տեսակաց. (Պորփ.։)


Պարուտակ, աց

See full entry →

s. anat. bot.

pellicle, membrane, tunic;
cf. Խելապատակ;
— պտղոց, pericarpium, follicle, capsula.

NBHL (1)

Չարահոտ գոլոշիք (գինւոյ) զխելապատակն եւ զջլուտ պարուտակսն՝ որ կոչին միտք՝ առհասարակ կիզեալ ապականեն. (Պիտ.։)


Պարուրեմ, եցի

See full entry →

va.

surround;
to envelop, to cover, to conceal, to enclose, to shut up;
— or ի բաց —, to strike out, to eliminate, to take away, to retrench, to trim round.


Պարսաւ, ից

See full entry →

s. adj.

blame, reprehension, injury, outrage, infamy, vituperation, criticism, censure;
blamable;
— լինել, to be blamed, criticized, carped, animadverted.


Պարսաւասէր

See full entry →

adj.

fond of criticism, carping, fault-finding.


Պարսաւոր, աց

See full entry →

s.

slinger.

NBHL (1)

Պարսաւորքն առ հասարակ. (՟Եւն. Խոր. ՟Ա. 25։)


Պարսաքարեմ, եցի

See full entry →

va.

to sling, to throw or cast stones with a sling.

NBHL (1)

Պարսաքարեալ զբանս գրոց յերես բանսարկուին. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Պարսեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Պարսաքարեմ;
to spring up, to burst out, to jump forth.

NBHL (1)

Պարսեսցին պատրանքն, ջրեսցին մեղքն։ Պարսեսցի՛ն պատրողին բանսարկութիւնք. (Նար. ՟Լ՟Բ. ՟Ղ։)


Պարտ, ոյ, ուց

See full entry →

s. adj. v. imp.

debt, duty, obligation, engagement;
due;
active debt, credit;
tribute, tax, impost;
cause, reason, author;
in debt to, indebted, accountable, responsible;
guilty, culpable;
— բաշխք, tribute due;
—ոյ տէր, creditor;
— է, there must, there ought;
it is right, it is necessary;
— եւ արժան էր, it was necessary;
չէ —, ոչ է —, ոչ է եւ պատշաճ, it must not be, it is not right, just or lawful;
չէ — կենաց, he is unworthy of life;
— վարկանել, to think proper, to deem expedient;
արկանել ընդ —եօք, to cause to run into debt, to get into debt, to be involved in debt;
մտանել ընդ —եօք, to run into debt;
to lay oneself under obligations;
բազում —ս ունել, լի —եօք լինել, to be over head and ears in debt;
— անձին համարել, to assume the obligation;
հատուցանել զ — ս իւր, to discharge or pay a debt;
հատուցանել զ —ս երախտագիտութեան, to discharge a debt of gratitude;
հատուցանել զ— ս իւր առ հայրենիս, to pay one's debt to one's country;
—առնել, to render culpable, to impute, to accuse;
to condemn;
cf. Թոյլ;
cf. Պատշաճ.


Պարտապահանջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

exacting payment, exaction of a debt.


Պարտբաշխի

See full entry →

s.

tribute, tax, contribution;
assessment.


Պարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to worst, to overcome, to vanquish, to conquer, to subjugate, to subdue;
— զչարչարանս, to suffer with fortitude, to bear up against pain or torments.

NBHL (1)

Պարտիցուք, զի յաղթիցեմք . քանզի հասարակօրէն պիտէր՝ պարտեսցուք. այլ կամ թարգմանն հարկաւորեալ է դնել՝ պարտիցուք, ի նշանակ կրաւորականի, եւ կամ այլազգ իցէ գրելի։


Պարտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be conquered, to have the worst of it;
յապշութիւն —, to be confounded, astounded, astonished, surprised;
պարտեցաւ պատերազմն, a part was subdued.

NBHL (1)

Բայ հասարակ պակասաւոր. որպէս ներգ. վարի հյց, խնդրով. իսկ որպէս կր. առընթեր աներեւոյթ բայի՝ նոյն ընդ դիմազ. Պա՛րտ է ինձ, քել, մեզ. ձեզ. ὁφείλω debeo. Պարտական գոլ. պարտս ունել ընչից.


Պարտիմ, տէի

See full entry →

vn.

to owe, to contract debts, to become indebted, to be bound;
to be obliged, beholden to;
ought, must.

NBHL (1)

Բայ հասարակ պակասաւոր. որպէս ներգ. վարի հյց, խնդրով. իսկ որպէս կր. առընթեր աներեւոյթ բայի՝ նոյն ընդ դիմազ. Պա՛րտ է ինձ, քել, մեզ. ձեզ. ὁφείλω debeo. Պարտական գոլ. պարտս ունել ընչից.


Պարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

overthrow, defeat, discomfit;
subjection;
ի — մատնել, դարձուցանել, արկանել, ընկղմել, to overcome, to conquer, to defeat, to rout, to overthrow, cf. Պարտեմ;
ի — մատնիլ, to be vanquished, conquered, defeated, routed, to lose the battle, to be discomfited;
— խոստովանել, to succumb, to yield, to give up, to cede, to surrender, to deliver up the arms, to submit;
to avow or know one's weakness.


Պետանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be chief or head, commander, to command, to reign over, to bear sway over.

NBHL (1)

Եկեալ դատեն զամսարիշտն մերուժան պետացեալ կալեալ զերկիրն հայոց. (Խոր. ՟Գ. 36.)


Պերճաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

eloquence.

NBHL (1)

Հասարակաց խօսիւք անցանելով ընդ պատմութիւնս. որպէս զի մի ոք երեւեսցի ի պերճաբանութիւնս գրաւեալ առ փափաքն, այլ ճշմարտութեան բանից մերոց կարոտեալ եւ այլն. (Խոր. ՟Գ. 1։)


Պեւկէ, կեաւ

See full entry →

s.

pine;
lighted pine-branch, fire-stick, firebrand.

NBHL (1)

ՊԵՒԿԷ որ գրի եւ ՊԷԿԷ, ՊԷԿԻՒՌԻՍ. Բառ յն. բեւգի, πεύκη որ է Սոճի, սօս, թեղոշ, սարդ. մարխ. եւ Ոստ սոճւոյ կամ մարխ լուցեալ.