in the like manner, likewise, equally, evenly;
indiscriminately;
uniformly.
ἵσως, ὀμοίως, ὀμαλῶς aeque, aequaliter, pariter. Միօրինակ. նմանապէս. հաւասարապէս. անխտիր. յար եւ նման.
Մի հաւասարութիւն, միապէս իշխանութիւն. այսինքն մի եւ նոյն. (Ճ. ՟Գ.։)
to attract all eyes;
— ինչ չառնեմ, to refuse to look at.
ՄԻԱՊԻՇ ԱՌՆԵԼ. Տալ պշնուլ առհասարակ։ Իսկ Միապիշ ինչ առնել՝ է Պշնուլ իւիք.
one-edged.
ῤομφαία gladius, framea. Սուսեր՝ որ ունի զմի եւեթ սայր կամ զբերան սրեալ. միաբերան սուր հասարակ.
massive, solid, compact, homogeneous.
Լուսոյ պարզ բնութիւն է. եւ միատարր կերպարանք։ Միով հաւասարութեամբ միատարր (յն. հաւասար միջոցօք) ի վերայ ամենայնի մասանց աշխարհիս ցուցանէ զծագումն ճառագայթից իւրոց. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Զ։)
Միատարր հաւասարութեամբ (յամենայն անցս կենցաղոյս). (Մաշտ.։)
of one kind, uniform, like, equal.
singular;
indivisible.
to be united, joined, attached or tied together;
to be mixed;
coupled, matched.
Երրակի թիւ կատարեալ՝ յերիս անձինըս բաժանեալ, աստուածութեամբ (կամ երրորդութեամբ) միաւորեալ՝ միով բնութեամբ հաւասարեալ. (Շար.։)
cf. Փառակից;
unanimous.
Միափառ եւ համապատիւ (երեք անձինք)։ Անվերնագոյն եւ աննուաստական, հաւասարապէս եւ միափառ. (Նար. առաք.։ Ոսկիփոր.։)
one, unit;
unity, union, reunion;
concord, accord.
midnight, twelve o'clock.
μεσονύκτιον nox media. Մէջ գիշերոյ. կէս կամ հասարակ գիշեր.
middle, mean, middling;
middle, centre.
Սա միջակին է խրատ մարդոյս, յորժամ շարժի ախտիցըն բոյս. իմա՛ զգոյականն զօրութեամբ. այսինքն՝ միջակ հասակին, կամ երիտասարդին։
of middling stature, middle-sized, about the middle height;
middle-aged.
μεσῆλιξ qui mediae aetatis est եւ media aetas. Միջակ հասակաւ կամ տիօք. երիտասարդ. չափահաս. եւ Միջակ հասակն. երիտասարդութիւն. առուգութիւն.
Ի տիոց անտի երիտասարդականաց մինչ ցմիջահասակ արբունս ժամանակի. (Կաղանկտ.։)
entered, introduced;
well versed in, initiated, instructed, intelligent, expert;
free, frank, bold, daring;
meddlesome;
enterprising, adventurous, venturous;
— լինել, to enter, to push in, to introduce oneself, to go forward or before;
to intrude into, to thrust oneself forward, to intermeddle or interfere;
to penetrate deeply, to pierce to the inmost parts, to dive into, to explore, to sift;
to undertake, to have a hand in, *to have a finger in every body's pie;
— ձեռամբ գործել, to act freely.
Հասակ երիտասարդութեան միջամուխ է եւ ի բարւոյ եւ ի չարի գիտութիւն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ի՟Գ։)
middling, intermediate;
middle, centre.
mediator;
intermedium, agent, go-between;
negotiator;
medium;
— վաճառաց, broker;
— հաշտութեան, reconciler, conciliator, intermediator, intercessor.
intercession, mediation, interposition, intermeddling, intervention;
negotiation, medium;
— վաճառաց, brokerage, brokage, agent's commission;
միջնորդութեամբ, mediately, through the medium of.
cf. Միջօրեայ;
զմիջաւուրբ, at midday, about noon, to wards midday.
ՄԻՋՕՐ կամ ՄԷՋ ՕՐ. յորմէ ԶՄԻՋԱՒՈՒՐԲ. Օր հասարակ. զհասարակ աւուրբ. ի միջօրօի. կէս օրը, կէս օրուան ատենը. ...
noon, noon-tide, midday;
the south;
meridian;
southern, meridional;
half, semi;
— ջերմն, intermittent fever.
ՄԻՋՕՐԵԱՅ ՄԻՋՕՐԷ. μεσημβρινός meridianus, -nalis. որ եւ ՄԻՋՕՐԷԱԿԱՆ. որպէս Հասարակօրեայ, եւ Հարաւային.
ՄԻՋՕՐԵԱՅ ՄԻՋՕՐԷ. գ. μεσημβρία meridies. Կէս կամ հասարակ օր. ճաշաժամ. եւ Հարաւ. զի յայն կողմն լինի արեգակն զմիջաւուրբ.
of noon, meridian;
— or — շրջանակ, meridian;
— գիծ, meridian line.
μεσημβρίνις meridianus, -nalis. Միջօրային. միջօրեայ. հասարակ աւուր, եւ հարաւային. միջօրական.
flesh;
meat;
— դնդերային, muscular flesh;
— մարդկային, human flesh;
— երէոց, venison;
— հաւուց, white meats, poultry;
— նապաստակի, brown meats, game;
— սպանդանոցի, coarse meat, butcher's meat;
— որսոց, fowls and game;
— պտղոց, pulp;
հում, պախ, խորովեալ —, raw, boiled, roast meat;
— ի կասկարայէ, broiled or grilled meat;
մսոյ ջուր, broth;
— ածել, to fatten, to make fat;
կաթսայ մսոյ, flesh-pot.
uniform, equal;
monotonous;
uniformly, equally;
— ձեւ, uniformity.
Ի խաւարին գիշերի փայտն եւ քարն առ հասարակ մի ինչ օրինակ թուին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)
cf. Մռայլ.
gift, present;
donation, favour, grace, gratification, munificence, liberality;
premium, remuneration, recompense;
salary, pension;
ի —, ի —ի, ի —ի մասին, as a gift, as a present;
—աւ առնել զոք, to lavish gifts or benefits on, to gift;
cf. Լնում;
cf. Ճոխացուցանեմ.
Որդւոց հարճիցն իւոց ետ պարգեւ Աստուծոյ է։ Ամենակերպիչ պարգեւիդ քում։ Բաշխեաց պարգեւս։ Պարգեւք քո քեզ լիցին։ Պարգեւք ելցեն նոցա։ Ել զկնի նորա պարգեւ ի ձեռանէ արքայի։ Գիտէք զպարգեւս բարիս տալ որդւոց ձերոց։ Զպարգեւսն Աստուծոյ համարեցար ընչիւք ստանալ։ Ճաշակեցին յերկնաւոր պարգեւացն։ Զհասարակացն պարգեւն ետ աստուած՝ նոցա, եւ մեզ։ ի ձերոց խնդրուածոց, եւ իպարգեւաց հոգւոյն յիսոս քրիստոսի։ Ամենայն տուրք բարիք, եւ ամենայն պարգեւք կատարեալք. (Եւն։)
president of the games, giver of prizes.
Եւ սարեա էր պարգեւապէտ նորա (այսինքն սեդեկիայ արքայի). (Երեմ ՟Ծ՟Ա. 59։)
to simplify;
to clarify, to filter;
to clear, to purify;
to expand, to slacken;
to unfold, to unroll, to untwist, to display, to spread, to put or set forth;
to unravel, to clear up, to disentangle, to develop, to explain, to expound, to illustrate;
— զդրօշս, to hoist, to infurl a flag, to let fly the ensign, to display the colours;
— առագաստս, to heave out, to set a sail.
boastful, vaunting, bragging, vain-glorious, self-conceited, swaggering, blustering;
braggart, swaggerer, braggadocio, hector, bully.
Պարծուկ պետք եւ զօրավարքդ, որ նմանէքդ սիսարայ։ ի ձեռն վատթարի եւ ծանակի անկաւ պարծոյկ քաջամարտիկ հեթանոսաց. (Եփր. դտ.։)
modest, virtuous, chaste, pudic, maidenly, pure;
sober, moderate, temperate, frugal;
discreet, well-behaved.
Այր պարկեշտ՝ նախարար։ Հեզ՝ ցած՝ պարկեշտ։ Զսարկաւ ագունս պարկեշտս, ցածուանս։ Պարկեշտիցն մերոց (անդամոց) չէ՛ ինչ պիտոյ։ Բանք սրբոց պարկեշտ են։ Զպարկեշտս բարբառիմ.եւ այլն։
Հասարակաց հօրս այսմիկ, պարկեշտ ալեացս. հեզոյս եւ հանդարտ հովուի. (Առ որս. ՟Գ։)
place of chastity, monastery, holy retreat.
Տէրունեան տնակ, որ կոչի պարկեշտանոց եւ միայնարան. յորում միայնանալով նոքա՝ զպարկեշտ եւ զնազելի վարուց զխորհուրդսն կատարեն։ Հասարակ պարկեշտանոցս այս՝ յոր յեօթներորդումն գան ժողովին՝ կրկին գաւիթ է. (Փիլ. տեսական.։)
to render wise or modest, continent or abstinent, to give an air of decency.
modesty, decency, decent bearing, carriage, demeanour or deportment, honesty;
chastity, pudicity, purity, bashfulness;
moderation, temperance, abstinence, frugality, sobriety;
gravity, stateliness, reverend aspect;
պարկեշտութեամբ, cf. Պարկեշտաբար.
Զսարսափելի խորհուրդն անխորհրդական զգեստուք կատարեն, եւ զայն ի պարկեշտութիւն անձանց համարին. (Շ. ընդհանր.։)
young man.
ՊԱՐՄԱՆ կամ մանաւանդ ՊԱՐՄԱՆԻ. պ. պէրնա, փէրնա. Պատանի. երիդասարդ այն ինչ յարբունս հասեալ. կտրիճ տղայ.
dancing, dance.
ամենեքեան առհասարակ պարէին, լուծեալք դիոնիւսեայ պարմամբն. (Ճ. ՟Ա.)
comprehensive.
Հասարակաց (է) սեռի եւ տարբերութեան՝ պարունականն (գոլ) տեսակաց. (Պորփ.։)
pellicle, membrane, tunic;
cf. Խելապատակ;
— պտղոց, pericarpium, follicle, capsula.
Չարահոտ գոլոշիք (գինւոյ) զխելապատակն եւ զջլուտ պարուտակսն՝ որ կոչին միտք՝ առհասարակ կիզեալ ապականեն. (Պիտ.։)
surround;
to envelop, to cover, to conceal, to enclose, to shut up;
— or ի բաց —, to strike out, to eliminate, to take away, to retrench, to trim round.
blame, reprehension, injury, outrage, infamy, vituperation, criticism, censure;
blamable;
— լինել, to be blamed, criticized, carped, animadverted.
fond of criticism, carping, fault-finding.
slinger.
Պարսաւորքն առ հասարակ. (՟Եւն. Խոր. ՟Ա. 25։)
to sling, to throw or cast stones with a sling.
Պարսաքարեալ զբանս գրոց յերես բանսարկուին. (Սարգ. յկ. ՟Է։)
cf. Պարսաքարեմ;
to spring up, to burst out, to jump forth.
Պարսեսցին պատրանքն, ջրեսցին մեղքն։ Պարսեսցի՛ն պատրողին բանսարկութիւնք. (Նար. ՟Լ՟Բ. ՟Ղ։)
debt, duty, obligation, engagement;
due;
active debt, credit;
tribute, tax, impost;
cause, reason, author;
in debt to, indebted, accountable, responsible;
guilty, culpable;
— բաշխք, tribute due;
—ոյ տէր, creditor;
— է, there must, there ought;
it is right, it is necessary;
— եւ արժան էր, it was necessary;
չէ —, ոչ է —, ոչ է եւ պատշաճ, it must not be, it is not right, just or lawful;
չէ — կենաց, he is unworthy of life;
— վարկանել, to think proper, to deem expedient;
արկանել ընդ —եօք, to cause to run into debt, to get into debt, to be involved in debt;
մտանել ընդ —եօք, to run into debt;
to lay oneself under obligations;
բազում —ս ունել, լի —եօք լինել, to be over head and ears in debt;
— անձին համարել, to assume the obligation;
հատուցանել զ — ս իւր, to discharge or pay a debt;
հատուցանել զ —ս երախտագիտութեան, to discharge a debt of gratitude;
հատուցանել զ— ս իւր առ հայրենիս, to pay one's debt to one's country;
—առնել, to render culpable, to impute, to accuse;
to condemn;
cf. Թոյլ;
cf. Պատշաճ.
exacting payment, exaction of a debt.
tribute, tax, contribution;
assessment.
to worst, to overcome, to vanquish, to conquer, to subjugate, to subdue;
— զչարչարանս, to suffer with fortitude, to bear up against pain or torments.
Պարտիցուք, զի յաղթիցեմք . քանզի հասարակօրէն պիտէր՝ պարտեսցուք. այլ կամ թարգմանն հարկաւորեալ է դնել՝ պարտիցուք, ի նշանակ կրաւորականի, եւ կամ այլազգ իցէ գրելի։
to be conquered, to have the worst of it;
յապշութիւն —, to be confounded, astounded, astonished, surprised;
պարտեցաւ պատերազմն, a part was subdued.
Բայ հասարակ պակասաւոր. որպէս ներգ. վարի հյց, խնդրով. իսկ որպէս կր. առընթեր աներեւոյթ բայի՝ նոյն ընդ դիմազ. Պա՛րտ է ինձ, քել, մեզ. ձեզ. ὁφείλω debeo. Պարտական գոլ. պարտս ունել ընչից.
to owe, to contract debts, to become indebted, to be bound;
to be obliged, beholden to;
ought, must.
Բայ հասարակ պակասաւոր. որպէս ներգ. վարի հյց, խնդրով. իսկ որպէս կր. առընթեր աներեւոյթ բայի՝ նոյն ընդ դիմազ. Պա՛րտ է ինձ, քել, մեզ. ձեզ. ὁφείλω debeo. Պարտական գոլ. պարտս ունել ընչից.
overthrow, defeat, discomfit;
subjection;
ի — մատնել, դարձուցանել, արկանել, ընկղմել, to overcome, to conquer, to defeat, to rout, to overthrow, cf. Պարտեմ;
ի — մատնիլ, to be vanquished, conquered, defeated, routed, to lose the battle, to be discomfited;
— խոստովանել, to succumb, to yield, to give up, to cede, to surrender, to deliver up the arms, to submit;
to avow or know one's weakness.
to be chief or head, commander, to command, to reign over, to bear sway over.
Եկեալ դատեն զամսարիշտն մերուժան պետացեալ կալեալ զերկիրն հայոց. (Խոր. ՟Գ. 36.)
eloquence.
Հասարակաց խօսիւք անցանելով ընդ պատմութիւնս. որպէս զի մի ոք երեւեսցի ի պերճաբանութիւնս գրաւեալ առ փափաքն, այլ ճշմարտութեան բանից մերոց կարոտեալ եւ այլն. (Խոր. ՟Գ. 1։)
pine;
lighted pine-branch, fire-stick, firebrand.
ՊԵՒԿԷ որ գրի եւ ՊԷԿԷ, ՊԷԿԻՒՌԻՍ. Բառ յն. բեւգի, πεύκη որ է Սոճի, սօս, թեղոշ, սարդ. մարխ. եւ Ոստ սոճւոյ կամ մարխ լուցեալ.