Definitions containing the research տի : 10000 Results

Անտարակոյս

See full entry →

adj. adv.

indubitable, certain;
without doubt, without difficulty.

NBHL (1)

Ուր չկայցէ տարակոյս. անյերկուանալի. աներկբայ. հաւաստի. շիւպհէսիզ.


Անտեղեակ, ղեկաց

See full entry →

adj.

ignorant, unlearned, unskilful.

NBHL (1)

Որ յետոյ բանքն ասի, թուի անտեղեկաց՝ եթէ բարեաց ինչ աւետիք իցեն. (Ոսկ. ես.։)


Անտեղի, ղեաց

See full entry →

adj.

not confined to one place, uncircumscribed;
absurd, extravagant;
unbecoming, unsuitable.

NBHL (3)

Չունօղ զտեղի. կարօտ տեղւոյ. թափառական. մէքեանսըզ, տէտիրկին.

Եւ զի՞նչ ինձ առ այս բիւրապատիկս ածել ի դիմի անտեղի. (Մագ. ՟Ժ՟Ե.) իբր մ. յաւելորդս, կամ արտաքոյ տեղւոյս։

Հասեալ ի սահմանս իմաստութեան, եւ ոչ անտեղի գոլով ամենայն բժշկական արհեստիցն. (Ճ. ՟Ա.։)


Անտեղիտալի

See full entry →

adj.

hard, inflexible.

NBHL (1)

Աննշան առ տիպս է անտեղի տալի. այսինքն կարծրն անգծելի. (Նիւս. կազմ.։)


Անտեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

absurdity, extravagance, incongruity, unsuitableness, unfitness, impropriety.

NBHL (1)

Բայց եթէ գերիս ունիցին (աղջկունս) անտի չտային հրաժեշտ. զի վասն անտեղւութեանն դիւրին լինիցի յաստուածպաշտութիւն դարձուցանել (զնոսա). (Կիւրղ. ծն.։)


Անտենչիկ

See full entry →

adj.

who does not aspire, unaspiring, unambitious;
— աւագութեան, not desiring honour.

NBHL (1)

μὴ ἑπίθυμων. non cupiens. Որ ոչ տենչայ. ոչ խնդրօղ. ոչ տիրօղ. ոչ ցանկացօղ.


Անտես, ից

See full entry →

adj.

invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.

NBHL (3)

Պաղատիլ, եւ անտես մնալ. (Նար. ՟Բ։)

Վասն անտես լինելոյն այժմ (դրախտին)։ Անտես եղեալ յաչաց նոցին. (Շ. թղթ. եւ Յիսուս որդի.։)

Պահեցաւ յանահատի անդ անտես բնաւ ի մարդկանէ. (Իգն.։)


Անտեսաբար

See full entry →

adv.

invisibly.

NBHL (1)

Նըմա դշխոյն հարաւային՝ եկն ի տեսիլ ըղձմամբ սրտին, քեզ քառանկիւն կողմ աշխարհի՝ անտեսաբար երկիր պագին. (Յիսուս որդի.։)


Անտեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

invisibility;
incomprehensibility;
blindness;
connivance.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր անտեսութեամբ անմեղ մանկտին կոտորեցան։ Կրթեսցուք ի ժուժկալութիւն, եւ յորովայնի անտեսութիւն։ Դեղ ի վերայ դնել զողորմութիւն, զաղօթս, զընչից անտեսութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 11։ ՟Բ. 16։)


Անտերունչ

See full entry →

adj.

without master or governor;
unassisted, forlorn, abandoned.

NBHL (1)

Անտերունչ շրջեսցուք. յն. ոչ տիրացեալ լիցուք. (Երեմ. ՟Բ. 31։)


Անտէր

See full entry →

adj.

free, independent;
cf. Անտերունչ.

NBHL (1)

Զի մի՛ անտէր թողեալ՝ առ անտեղի յիմարութիւն ոստիցէ. (Փիլ. լին.։)


Բազմագին, գնի

See full entry →

adj.

very dear, precious.

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱԳԻՆ. մ. (ի գին սաստկական մասնկանէ). Վարի ի քերթողականս՝ որպէս Ուժգին. սաստկագին. բազմագոյն. սաստիկ. շատ, խիստ.


Բազմագլուխ

See full entry →

cf. Բազմագլխեան.

NBHL (1)

Գօտի ածել ընդ մէջ. քանզի տեղին այն ի մսուր համարեալ է բազմագլուխ պաճարին՝ ի մեղն ցանկութեան։ Վասն բազմագլուխ գազանին՝ ցանկութեան. (Փիլ. ել.։)


Բազմագոյն, գունից, աց

See full entry →

adj.

of many colours;
more, much, various.

NBHL (1)

Որպէս բաղդատականն Բազում բառիդ. πλεῖον, -νες plus, plures, -ra Շատագոյն. կարի բազում. բազմապատիկ. աւելի շատ, շատւոր.


Բազմագովեստ

See full entry →

cf. Բազմագով.

NBHL (1)

cf. ԲԱԶՄԱԳՈՎ. կամ Բազում գովեստից արժանի.


Բազմագութ

See full entry →

adj.

very mild, merciful, full of fondness, compassionate.

NBHL (1)

Բազմագութ խնամով սնուցանէին (տարերք բանիւ տեառն) զիմաստիցն զարմն. (Պիտ.։)


Բազմագունակ

See full entry →

adj.

that has many colours or shapes, diverse, multifarious.

NBHL (1)

Բազմագունակ եւ բազմապատիկ է արտաքնոցն վարքն, եւ այլ երբէք այլ առ հաճոյսն հանդիպեցելոցն ստեղծանեն. (Բրս. հց.։)


Բազմագունի

See full entry →

adj.

of several colours or shapes, diverse, multifarious;
— ակն, succinum (yellow amber), cf. Սաթ.

NBHL (1)

Զտիպքն եւ զբիծքն եւ զխարանս ... զկտեալ խածուածս բազմագունիս. (Նար. ՟Ձ՟Է։)


Բազմադարման

See full entry →

adj.

that is carefully nourished, of which much care is taken.

NBHL (1)

Ի խնամս բազմադարմանս վայելեսցէ յուսով երանելի կենացն։ Բազմադարման երախտիքն. (Յճխ. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի՟Ա։)


Բազմադէմ

See full entry →

adj. adv.

polyedrical;
equivocal;
multiform, diverse, manifold, multifarious;
of many different manners.

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱԴԷՄ. որ եւ ԲԱԶՄԱԴԻՄԻ. Բազմատեսակ. բազմապատիկ. բազմազան. զանազան. պէսպէս. կերպ կերպ, շատ կերպ.


Բազմադիմի

See full entry →

cf. Բազմադէմ.

NBHL (2)

πολυπρόσωπος, πολυειδής multiformis, diversas species habens, multifarius, multiplex, varius Բազմադէմ. բազմազան. զանազան. պէսպէս. բազմապատիկ. եւ Բազմաւորական. եւ Այլեւայլ ըստ տեղւոյն.

Բազմադիմի ջանայր շիջու. ցանել զհաւատ քրիստոնէութեան։ Եւ որպիսի շուք բազմադիմիս արարին առ ի պատիւ դիւոյ. (Խոր. ՟Գ. 12. եւ ՟Բ. 57։)


Բազմադուռն

See full entry →

adj.

of many doors.

NBHL (1)

Մի մի ի բանից անտի առաքելոյ բազմադուռն է, սակայն ոչ եթէ հարկ վտանգի է ինձ ելանել ընդ ամենայն դրունս նոցա. (Եփր. հռ.։)


Բազմազան

See full entry →

adj.

very various, of many kinds.

NBHL (1)

πολυποίκιλος, ποικίλος multiformis, varius Զանազան. պէսպէս. բազմապիսի. բազմադիմի. ազգի ազգի. բազմապատիկ. շատ կերպ.


Բազմազարդ

See full entry →

adj.

tbat is adorned magnificently;
that has many ornaments.

NBHL (1)

Սեղան բազմախորտիկ եւ բազմազարդ՝ ո՛չ երբէք անուշութեամբ լինի ճաշակելի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)


Բազմազգեան

See full entry →

adj.

of many nations.

NBHL (1)

Ելին ընդ տիեզերս, զի տացեն զգիտութիւնս սքանչելեաց աստուածութեն՝ բազմազգետն լեզուացն առնուլ ի միտ. (Ագաթ.։)


Բազմազօր

See full entry →

adj. s.

very strong, very powerful;
numerous army.

NBHL (1)

πολυδύναμος multipotens, praevalens Որոյ բազում է զօրութիւն, մեծազօր. բազմապատիկ զօրութեամբ. հզօր. զօրեղ առ բազում ինչ.


Բազմաժամանակեայ

See full entry →

cf. Բազմաժամանակ.

NBHL (2)

Սաստիկ պատերազմ եւ բազմաժամանակեայ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Անկելոց ի բազմաժամանակեայ մահճացն խշտիս. (Նար. ՟Ի՟Ը։)


Բազմախաբ

See full entry →

adj.

that deceives or that is much or often deceived.

NBHL (1)

πολυπλανής, πολύπλανος erroris plenus Լի խաբէութեամբ. յոքնապատիր. մոլար. խաբեբայ. որ ստէպ խաբէ կամ խաբի.


Խոնաւական, ի, աց

See full entry →

adj.

humid, wet, moist.

NBHL (1)

Մերժելով զխոնաւաականն մեր՝ մատուցանէ (ի թանձրութիւն)։ Խոնաւական անօթք օդոյ. (Պղատ. տիմ.։)


Խոնաւայոյզք, յուզից

See full entry →

s.

damp weather;
wet, rainy weather.

NBHL (1)

Ամպն եւս քան զեւս բազմասցի, զերկար խոնաւայուզից եւ սաստիկ անձրեւաց յայտ առնել. (Վեցօր. ՟Զ։)


Խոնաւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow wet, to become damp or moist.

NBHL (1)

Յամարայնի քրտնելով եւ խոնաւանալով արտաքոյ՝ հովութիւն շնորհէ ընտանի մարմնոյն. (Պղատ. տիմ.։)


Խոնաւուտ

See full entry →

cf. Խոնաւ.

NBHL (3)

Այն՝ որ ցամաքոյինքնարդեօք ծանունք. (Պղատ. տիմ.։)

Անթաց ոտիւք դնայր ի վերայ խոնաւուտ եւ անհաստատ բնութեանն։ Փափուկ եւ խոնաւուտ. (Դիոն. ածայ. եւ Դիոն. երկն.։)

Գինւոյ եւ իւղոյ, եւ ամենայն խոնաւուտն կոչեցելոցն պտղոց։ վերածխութիւն ի խոնաւուտից. (Նիւս. բն.։)


Խոնճան, ունք

See full entry →

s.

running string for drawers & trowsers.

NBHL (2)

Կապեցան վարտիւք, բրձիցն հանդերձիւքն, զանկապանօք, խոնջանովն. (Վրդն. դան.։)

Վարտիք եւ խոնճանն. (Ոսկիփոր.։)


Խոնջիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be tired, weary, fatigued.

NBHL (3)

ԽՈՆՋԻՄ κάμνω, καματόω fatigor, elaboro, deficio. գրի եւ ԽՈՆՃԻՄ. Յոգնիլ. վաստակաբեկ լինել. որ եւ ասի Վաստակիլ. Աշխատիլ. յոգնիլ.

Ի գործելն նորա սակաւ ինչ խոնջիցիս, եւ վաղվաղակի ուտիցես յարմտեաց նորա. (Սիր. ՟Զ. 20։)

Յոյժ խոնճեալ՝ տկարացուցեալ էր զոտիցն զօրութիւն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Խոշորագեղ

See full entry →

adj.

coarse featured, hard-favoured, ugly.

NBHL (1)

Կին ոմն՝ անձամբ խարստի, եւ խոշորագեղ. (Խոր. ՟Բ. 34։)


Խոշորագոյն

See full entry →

adj. adv.

very rude, very coarse;
խոշորագոյնս, rudely, coarsely.

NBHL (3)

Խոշորագոյն, եւ նուազ խոշորագոյն. (Պղատ. տիմ.։)

Ըստ ՟բ. Յովաննէս՝ անապատին սննդակիցն՝ խոշորագունիւքն խնդայր զգեստիւք. (ՃՃ.։)

Խիստ է բանդ այդ։ Զի՞նչ իցէ խիստն. խոշորագոյն, ցաւագին, յոյժ դժուարութիւն ունի։ Բազումք բուռն հարկանեն զտեղւոյս զայսմանէ՝ իբրեւ զկարի իսկ խոշորագունէ, թէ ցարբեցօղն ընդ արուագիտին դնիցէ։ Երեւի պթէ խոշորագոյն եւ դժուարագոյն ինչ ասելոց էր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։ եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Խոշորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to magnify, to increase, to make larger.

NBHL (1)

Իսկ (Պղատ. տիմ.)


Խոշորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

coarseness, rudeness, want of politeness;
bigness.

NBHL (2)

Խոշորութեամբ, եւ ողորկութեամբ։ Ողորկ, եւ առանց խոշորութեան. (Պղատ. տիմ.։)

Զահեղութիւն եւ զխոշորութիւն սրտին վաղվաղակի ի բաց թողոյր. (ՃՃ.։)


Խոշտամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Կաղամ.

NBHL (1)

ԽՈՇՏԱՄ կամ ԽՈՇՏԱՆԱՄ. Կթոտիլ խոստաց ոտից. ծնգիլ. կաղալ.


Խոշտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Կաղամ.

NBHL (1)

ԽՈՇՏԱՄ կամ ԽՈՇՏԱՆԱՄ. Կթոտիլ խոստաց ոտից. ծնգիլ. կաղալ.


Խոշտանգանք, նաց

See full entry →

s.

torture, torment, punishment, rack, pain.

NBHL (3)

μάστιξ flagellum βασανισμός tormenta, cruciatus τιμωρία punitio, ultio, exploratio. իբր խիստ տանջանք, կամ գան սաստիկ. հարուած գանից. ձաղկանք. կոշկողանք. տագնապ. բռնութիւն ի տալ խոտովան լինել. ծեծ, քետ.

Սաստիկ խոշտանգանօք եւ չարչարանօք. (Յհ. կթ.։)

Եւ այս լինէր, զի դատաւորացն բացմութիւն եւ տիրողացն ցուցցէ զխոշտանգանս ճշմարտութեանն. իմա՛ տանջանք առ ի խոստովան լինել զճշմարիտն։


Խոշտանգեմ, եցի

See full entry →

va.

to pain, to torment, to torture;
to thrash, to beat.

NBHL (1)

Մի՛ ոք ի ձերոց այտի ոմի՛ խոշտանգեսցէ զմեզ դառնալ ի հաւատոց մերոց. (Ղեւոնդ.։)


Խոչ, ից

See full entry →

s.

obstacle, opposition;
embarrassment, inconvenience, difficulty, hitch, hinderance, clog;
the spines of the hedgehog;
— խափանարար, great obstacle, impossibility;
ահա — անկոխելի, there is an insurmountable difficulty;
— եւ խութ լինել, to hinder, to clog, to embarrass, to prevent, to be a bar to;
տապալել զամենայն զխոչ եւ զխութ, to surmount the greatest obstacles;
cf. Խութ.

NBHL (1)

ԽՈՉ σκῶλον offendiculum, impedimentum in via occurrens, lignum praeacutum σκόλοψ, σκόλωψ palus aculeatus, sudes. որ եւ ԽՈՒԹ. ԽԱՅԹ՝ խոցոտիչ. Քար կամ փայտ սրածայր՝ արգել եւ վնասիչ ոտից, որպէս եւ խթիչ աչաց. քար գայթագղութեան. ցից. խափան. որագայթ. կոճ. փայտ կամ քար սուր. Արգելք. փուչ.


Խոչընդոտն

See full entry →

s.

obstacle, stop, hinderance, embarrassment;
— լինել, to oppose, to hinder, to clog, to embarrass.

NBHL (1)

σκῶλον . Խոչ ընդառաջ ելեալ ոտից.


Խոպամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to leap or frisk about.

NBHL (1)

Ընդ խոպացողի գազանին (կիտի) կաքաւեցի, եւ ընդ ղուղակին ընթանայի։ Խոպալով (փիղն) եւ ընդվզելով եւ՛ յուղիսն եւ՛ ի զօրուն անըմբռնելի էր. (Փիլ. յովն. եւ լիւս։)


Խոստանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to promise, to engage, to pledge ones word;
to vow;
to protest;
to offer, to proffer;
to propose.

NBHL (2)

ὐπισχνέομαι promitto, polliceor ἑπαγγέλλω, -ομαι promitto եւ denuncio եւ ὀμολογέω confiteor. Խոստ կամ խոստումն կամ խօսք տալ. յանձն առնուլ կատարել եւ առնել ինչ մի. ուխտել. յոյս կամ աւետիս իմն տալ. եւ Խոստովան լինել. ... իսկ յն. էբանղե՛լլօ է նաեւ աւետարանել. ուստի աւետիս եւ խոստումն ստէպ զնոյն ցուցանեն ըստ գրոց.

Ազգի ազգի պարգեւս խոստանայր։ Պատիւս բզում ճոխութեան խոստանային. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։)


Խոստովանաբար

See full entry →

adv.

confessedly, avowedly;
in confession.

NBHL (1)

Որ յոչէից ի լինելութիւն էած, տիրապէս արժանի է խոստովանաբար հանապազ փառաբանութեան. (Խոսր.։)


Խոստովանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Խոստովանիմ.

NBHL (5)

ԽՈՍՏՈՎԱՆԵՄ ԽՈՍՏՈՎԱՆԻՄ ὀομολογέω, -γέομαι , ἑξομολογέομαι confiteor. Արմատն է Խոստ, խոստանալ. կամ խօսք տալ. ուստի Խոստովան լինել. (լծ. եւ պ. խիւսթ, խիւսթիւվան) իքրար էթմէք. Հռչակել անպատրուակ զերախտիս բարերարին, եւ գոհանալ.

Խոստովանեսցեսբերանով քո տէր յիսուս, եւ հաւաստասցես ի սրտի քում։ Զի սրտիւ հաւատայք յարդարութիւն, եւ բերանով խոստովանիք ի փրկութիւն։ Հեծեծութեամբ խոստովանել, զի նա միայն է աստուած։ Ամենայն որ խոստովանեսցի յիս առաջի մարդկան, խոստովանեցից եւ ես զնմանէ առաջի հօր իմոյ։ Եթէ ոքխոստովանեցէզնա քրիստոս, ի բաց կացցէ ի ժողովրդենէն։ Խոստովանեցայց զանուն նորա ցին զերկոսեան։ Զպտուղ շրթանց խոստովանելոց յանուն նորա.եւ այլն։

Ոչ քան զընչիցդ այլ ին ահա լեալ խոստովանի պատճառք կենդանութեանս մերոյ։ Այսքանեօք մոլեկան ախտիւք խոստովանեցաւ կատաղութիւն։ Խոստովանեցի յամենեցունց զօրաւորագոյն բնութիւն։ Այսմ նհա քաջայայտ խոստովանեցելոյիրագործութեան. (Պիտ.։)

ԽՈՍՏՈՎԱՆԵԼ. որ եւ ԽՈՍՏՈՎԱՆ ԼԻՆԵԼ. Պատմել զմեղս անձին բեկեալ սրտիւ. կատարել զխորհուրդ ապաշխարութեան.

Խոստովանեցայց զվերստին զմնացել չարութեանցն զբիծս. (Նար. ՟Ի՟Ա։)


Խոստովանող, աց

See full entry →

s.

confessor to the faith.

NBHL (2)

Ի տիրապէս աստուած խոստովանողացն զնա. (Շ. թղթ.։)

Եւս եւ Վկայութեամբ կատարեալ. մարտիրոս.


Խոսրովային

See full entry →

s. mus.

an Armenian note.

NBHL (2)

կամ թէ որպէս գիւտ քաջի ուրումն երաժշտի խոսրով անուն. յորմէ եւ Ոճ խոսրովային՝ է որպէս կատարեալ եղանակ երաժշտութեան.

Կայր պատանեակ մի խարտիշուկ ... խոսրովային առնոյր թմբուկ. (Շ. առակք.։)