pot, small pot, saucepan.
· Calfa
Ետ հրաման՝ երկաթի պուտկօք հալել կապար. (Ագաթ.։)
prester, hot and scorching wind, typhoon.
· Calfa
Պռեստեր, որ կիզիչ ասի, հողմ է շարամանեալ ընդ ամպոյ խոնաւի եւ թանձրագունի՝ ի ձեռն ինքեան պատառեալ զշարունակ ծալումնս ամպոյն՝ խոշիւն շաչիւն եւ թնդիւն առնելով ... Ապա թէ թերաբորբոք իցէ հրութիւնն առ ի յոչ ուժգին հարկանել ամպոցն՝ պրեստեր կոչի, որ ասի կիզիչ. (Արիստ. աշխ.։)
cf. Պսակազարդ.
· Calfa
Յաղթողական վերամբարձութեամբ՝ պսակապաճոյճ գեղազարդելոց. (Նար. ՟Լ՟Է։)
ripe, dark or deep coloured, spotted, speckled.
· Calfa
Տեսեալ պղծախայծ զսոյն տիրամայրն, պահանջէ զտոհմականս իւր շնորհաց. (Լմբ. վերափոխ.։)
cf. Պտոյտք.
· Calfa
Երկան զուլանէ հրամայէ կապել, եւ ընկենուլ ի պտոյտ մի գետոյն. (Խոր. ՟Բ. 45։)
Յանդնդային պտուտից չարամեռ եւ խաւարային գործոց. (Ճ. ՟Բ.։)
rush, bulrush;
papyrus.
· Calfa
Հրամայեաց դատաւորն պրտուս թանալի ի ձէթ. եւ վառեցին հրով, եւ պրտու այրեցաւ, եւ մատունք սրբոցն ոչ այրեցան. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Ա.։)
Հրամայեաց գաւազանօք հարկանել, եւ իբրեւ զպրտու կակղագոյն դիպէր ի նա. (Հ. կիլիկ.։)
cudgel, club;
whip-thong;
kerbatch, knout.
· Calfa
Հրամայեաց ջալոտիւք հարկանել յերկար, մինչ ի գտնելն տւանդեաց զոդին։ Տանջել ջալոտիւք։ Ջալւտիւք հարկանել։ Ստուար ջալաւտիւք ձաղկել։ Բրօք ջարդել ... խորտակեալ ջալոտիւք. (Խոր. ՟Գ. 14։ ՃՃ.։ Սիսիան.։)
to shine like a torch, to blaze, to flash, to glitter.
· Calfa
Ճառագայթ քո փառացդ ի յիմաստիցս խորհրդանոց ջահեսցի։ Շօշափելեացս ընդ թովմայի ջահեսցի հրաման քո. (Նար. ՟Ձ՟Դ։ Մխ. աղ.։)
multitude, crowd, quantity;
company of mourners or weepers;
repeated bursts of weeping, wailing.
· Calfa
Երամք կանանց ճչօղ ջայլից՝ շուրջանակի զնա պարէին. (Ուռպ. ողբ.։)
diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.
· Calfa
Ջան տարեալ ուղղել զնա։ Ասացելոցն յայնցանէ ջան տանել, եւ յինքենէ յաւելուլ։ Եթէ ոք ջան տարցի, գտցէ զսա ուղղապէս տրամախոհութեամբ. (Մագ. քեր.։)
to cut or break in pieces, to undo, to break, to shatter, to smash;
to kill.
· Calfa
Քարամբք ջարդեցին զմսուր բերանայ լնդաց նորա։ Զկառափունս ջարդէին։ Ուռամբ ջարդեալ զբեւեռ երկաթոյն։ Առաքինական սմբակօք ջարդեսցուք զգլուխ վիշապին. (Ագաթ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Նար. յովէդ.։)
to warm, to heat, to make hot or warm;
to boil;
կարի իմն —, to overheat;
— զանկողին, to warm a bed.
· Calfa
Երամ սրովբէից եւ քրովբէք ... կաթ ի յոգիս մեր արկէք, սիրովըդ ձեր ջեռուցէք. (Լմբ. տաղ հրեշտ.։)
heating.
· Calfa
Հուր՝ զօրութիւն ունի ջեռուցանօղ. եւ է նորա ունակութիւն՝ այսինքն որակութիւն յարամնայ՝ ջեռուցանողականն. (Մաքս. ի դիոն.։)
to warm oneself, to get warm;
to catch a fever, to fall sick;
to burn, to be excited, inflamed, infuriate;
— յախտս, to plunge into vice;
առ պատկերս կռոց —, to give oneself up to idolatry.
· Calfa
Առ սեղանովն ջերանիցին (որկրամոլութեամբ). (Երզն. մտթ.։)
Ըստ հրամանի ջերանելոյ ոստիկանին (այսինքն վառելոյ ի ցասումն). (Յհ. կթ.։)
warm;
serene, calm;
ardent, burning, fervid, fiery, passionate;
tender, affectionate;
heat, warmth;
hot viands;
— է, it is warm;
cf. Ջերմն.
· Calfa
Որք սրամտութեամբ ջերմ են, եւ շարժին. (Կլիմաք.։)
cf. Գորովագութ.
· Calfa
Կանանցջերմագութ եղելոց (առ զաւակս)։ Ջերմագութ հարամբ. (Ոսկ. ՟ա. թես.։ Լաստ. ՟Ծ՟Է։)
thermometer;
— բնական, natural -;
— բուսական, vegetable -;
— օդեզէն, air — or atmospherical -;
— ալքոհլեան, spirit -;
— տարբերական, differential —;
— մետաղական, metallic —;
— ծայրագոյն ջերմութեան կամ ցրտութիւն, maximum — & minimum —, self-registering —, register —;
— հարիւրամասն —, centigrade -;
— Ռէօմիւրի, Ֆարէնհայթի, Reaumur's —, Fahrenheit's —;
—ն բարձրացաւ՝ էջ մի աստիճան, the — has ascended, has fallen one degree;
—ն զրոյէն մի աստիճան վար՝ վեր է, the — is one degree ahove or below zero.
· Calfa
heat, warmth;
caloric;
fever, fever-heat;
calefaction, warming;
temperature;
թագուն՝ ճառագայթեալ՝ տեսակարար —, latent, radiant, specific heat;
— առաձգութեան կամ գոլորշացման, steam-generating heat;
— սփռեալ or ցրեալ, diffused heat;
— կեդրոնական, central heat.
· Calfa
Տրամադրութիւնք ասին, հիկէն՝ ջերմութիւն եւ ցրտութիւն։ Քաղցրութիւնն կիրս իմն ըստ ճաշակեալելեաց առնէ, եւ ջերմութիւն ըստ շոշափելեաց. (Արիստ. որակ.։)
perihelion.
· Calfa
Յարկայ կամարք արեգականդ, ուր օդն թանձրամած ջիք, շաղաւարն. (Պիտառ.։)
to clean, to dust, to purge, to wipe;
to efface, to scratch out, to erase, to cancel, to expunge;
to abolish, to annul;
to destroy, to undo, to suppress;
to extirpate, to exterminate;
— զգաչինս, to cancel, to annul, to make void a contract.
· Calfa
Ջնջեաց զձեռագիր մերոյ հակառակութեանն հրամանօքն իւրովք. (Կող. ՟Բ. 14։)
troop, band, company, flock, group;
—ս տալ, առնուլ, to enrol soldiers, to levy troops;
—ս տողել, to collect a multitude, to raise a troop;
—ս ջախջախս ջարդոցաց հասուցանել, to make a slaughter.
· Calfa
Բազում այլ ջոլիրս ի բազմապատիկ անասնաց։ Ըստ հօտից եւ անդէոց եւ այծերամակաց ընդ այլոց ջոլրաց։ Ի վայրենի ջոլիրս։ Ջոլիրք ընտանեաց՝ միանգամայն եւ վայրենեաց. (Փիլ.։)
ἁγέλη grex, agmen, turma. Բոլորեալ կամ ոլորեալ բազմութիւն. ջոկ. հօտ երամակ. խումբ. գունդ. ջայլ.
in troops, in multitudes.
· Calfa
Ջոլրաբար երամօրէն բնակէին յետ աշտարակին շինութեան. (Իրեն. ՟Է. առ լէհ։)
to separate, to set a-part.
· Calfa
Շուրջ զնուա ջոկադրեալ լրտեսս։ Ջոկադրէ եւ զյոլովս էրէոց, եւ զերամս հաւուց, եւ զդասս գազանաց (ի քանդակս). (Արծր. ՟Ե. 5. եւ 8։)
adj. gr. copulative, conjunctive.
· Calfa
συμπλεκτικός connectens, conjunctivus, copulativus. Որ մանէ զջոկ ընդ ջոկ . Բառ քերականաց, որպէս զշաղկապ շարամանօղ կամ բաղհիւսական.
springing, gushing or spouting out water, watery.
· Calfa
Աղբիւր ջրաբուղխ։ ի ջրաբուխ եւ ի տղմալից եւ ի խոնաւուտ անդաստան։ Դարանաղեաց գաւառ՝ լերամբք ծաղկաւէտ, եւ ձորովք ջրաբուղխ. (Սեբեր. ՟Ժ՟Գ։ Կանոն.։ Երզն. լս.։)
foot of a mountain;
skirt of a robe or cloak;
train of a gown;
առ —ով լերինն, at the foot of the mountain.
· Calfa
Զքարշել ստորոտոցն, եւ զկաքաւել ոտիցն։ Վերացո՛ զստորոտս հանդերձին։ Իբրեւ մանկտւոյ հրամայեաց շուրջ զստորոտովն խափուլնի կախել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։ Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Գ.։ Բրսղ. մրկ.։)
to be covered with shadow, immersed in shade, darkened, obscured;
to grow cloudy, dark.
· Calfa
σκιάζομαι obumbror σκοτάζω tenebresco. Ստուերամած լինել. մթագնիլ. նսեմանալ. աղօտանալ. խաւարիլ. անշքանալ.
not to like listen to, or consent to, to disobey, to contravene.
· Calfa
Հրեշտա՞կ զոք առաքել. սակայն եւ նմա ստունգանէին։ Ստունգանել տեառն, կամ հրամանի, հրամանաց, պատուիրանի։ Ստունգանել հօրն իմոյ երկնչիմ։ Ինքն տէրն՝ որում ստունգանեցաք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։ Յճխ. ՟Դ։ Շար.։ Արծր.։ ՃՃ.։ Սարգ. յկ. ՟Ժ։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ. եւ այլն։)
to be or become a slave, a servant.
· Calfa
Ի հայրենեաց տարամերժեալ, օտար սեռից ըստրկացեալ։ Կործանեալք ստրկացան ի բաբելովն։ Կին՝ որ պոռնկի ընդ օտար ծառայ, ստրկանայ եւ նա ի նորին ծառայութիւն. (Շ. վիպ.։ Լմբ. ամովս.։ Մխ. դտ.։)
flying swiftly.
· Calfa
Սրաթռիչ եղեւ հոգի նորա։ Սրաթռիչ լինելով ի լուսեղէն երամսն. (Զքր. կթ.։ Մաշտ.։)
to put to the sword.
· Calfa
Նոցին տեարքն առ նմին սրակոտորք։ Զերիտասարդսն սրակոտորս։ Կա՛մ սրակոտոր, կամ գերի։ Հրամայեաց զպահապանսն սրակոտոր առնել։ Մերս բովանդակ մարմին սրակոտոր եղեալ՝ անդամանդամ յօշեցաւ. (Լաստ. ՟Բ. ՟Ժ՟Զ. ՟Ի՟Ա։)
drawing-room, hall, saloon;
curtain;
church-porch, portico, court;
corridor.
· Calfa
Ընդ ծովակողմն սրահք ի յիսուն կանգնոյ։ Առ դրամբք սրահին՝ սրահք ի հնգետասան կանգնոյ։ Ամենայն սրահք խորանին շուրջանակի ի բեհեզոյ մանելոյ. (եւ այլն. Ել. ՟Լ՟Ը։)
curtain-shaped.
· Calfa
Մէգ եւ մառախուղ սրահակաձեւ շուրջ զլերամբն պատեալ. (Ագաթ.։)
holy, pure, chaste.
· Calfa
Տօնից, եւ կարգեալ հրամայելոց իւրաքանչիւր ոք սրբականացն (սրբութեանց), շրջացանիցն խնդրուածոց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
fond of holiness, loving chastity.
· Calfa
Զհամօրէն իսկ զգունդս սրբոց հանդերձ սրբասէր տերամբն յօրինակ առեալ. (Բուզ. ՟Դ. 4։ եւ Կորիւն.։)
cf. Սրովբէախումբ.
· Calfa
Տեսի զտէր ի վերայ աթոռոյ բարձրացելոյ, եւ վեցթեւեայ սրովբէագունդ շուրջ զտերամբն. (Ագաթ.։)
cf. Սրովբէախումբ.
· Calfa
Տեսի զտէր ի վերայ աթոռոյ բարձրացելոյ, եւ վեցթեւեայ սրովբէագունդ շուրջ զտերամբն. (Ագաթ.։)
where the seraphim assemble;
chorus of seraphim.
· Calfa
Տեսի զտէր ի վերայ աթոռոյ բարձրացելոյ, եւ վեցթեւեայ սրովբէագունդ շուրջ զտերամբն. (Ագաթ.։)
pure, holy as a seraph.
· Calfa
Սրովբէամաքուրք, եւ ոչ երկրամեղք. (Նար. առաք.։)
seraph-like.
· Calfa
Աւետիս քեզ տիրամայր՝ սրովբէանման (կամ սրովբէնըման) քրովբէաթոռ. (Նար. տաղ.։)
seraph-seeing (Isaiah);
seraph-figured (saint Mesrob).
· Calfa
Որում անունն եսայիաս լսի՝ սրովբէատեսն եւ համարջակախօսն։ Հրամաքուրն լեզու, եւ սրովբէատես մարգարէն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Ճ. ՟Ը.։)
sharpness, acuteness, keenness, point;
subtilty;
rapidity, velocity, speed, celerity;
— մտաց, acumen;
— ձայնի, shrillness.
· Calfa
Թեւաւորութիւնն (հրեշտակաց) ցուցանէ զվերամբարձականն սրութիւն։ Զտապարսն՝ զընտրողականացն զօրութեանց զսրութիւն։ Հողմունս զնոսա անուանելն՝ զսրութիւն նոցա ցուցանէ։ Զարծուին՝ զարագաթռչութիւնն, եւ առ զօրացուցիչսն կերակուրս սրութիւնն. (Դիոն.։)
cabinet, lady's private room, boudoir;
nuptial bed, thalamus;
bed-curtain.
· Calfa
Ամենայն հարսանց եղեն արգելանք սգոյ սրսկապանք իւրեանց։ Դրամբքն հանդերձ սրսկապանին։ Կահք սրբութեանցն, եւ սրսկապանն. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 28։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Զ. 16։ Թուոց. ՟Գ. 31։)
to take to heart, to get angry, to chafe.
· Calfa
Եւ սրտառեալ թաագաւորն՝ հրամայեաց հարկանել զնա ջալոտիւք։ Զորոյ մերձաւոր սպանեալ էր ի կարճոյ. եւ սրտառեալ կայր վասն այնոսիկ. (Վրդն. պտմ.։)
cf. Սքօղարկեմ.
· Calfa
Անօրէնքն հրամայեցին հոլանի առնել զնա. քանզի սքողեալ էր։ Զի եթէ ոչ սքողեսցի կին, փոքրեսցէ զհերս իւր. ապա թէ անպատեհ է կնոջ փոքրել կամ գերծուլ, սքողեսցի. (Դան. ԺԳ. 32։ Ա. կոր. ԺԱ. 6։)