Definitions containing the research գան : 3048 Results

Յառաջատեմ, եցի

See full entry →

va.

to advance, to surpass;
cf. Յառաջատիմ.

NBHL (1)

եւ չ. ՅԱՌԱՋԱՏԵՄ ՅԱՌԱՋԱՏԻՄ. προκόπτω praecedo, progredior, proficio. որ եւ ՅԱՌԱՋԱՀԱՏԵԼ. Զառաջսն հատանել, եւ յառաջ խաղալ. անցանել զանցանել, կամ անցուցանել զինքն. յառաջատու կամ յառաջադէմ լինել. զարգանալ. յառաջել. յառաջանալ.


Յառաջուստ

See full entry →

adv.

before, on the front or front part.

NBHL (1)

Երկիր պագանիցեն նոցա յետուստ եւ յառաջուստ. (Բարուք. թղթ.։)


Յառաջսարկաւագ

See full entry →

cf. Նախասարկաւագ.


Յաստուածուստ

See full entry →

adv.

from God, of God.

NBHL (1)

Ո՛չ յԱստուածուստ ամենաբարի գանձուցդ չարիս. (Նար. ՟Ժ՟Թ։)


Յատակեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to raze to the ground, to cast down, to dismantle, to cast to the earth, to overthrow, to destroy, to demolish utterly;
to exterminate, to annihilate, to kill, to cause to perish;
to pave, to flag, to cover with pavement.


Յատկական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Յատուկ.

NBHL (1)

Յատկական անձնաւորութիւնք, կամ կիրք. (Կիւրղ. գանձ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Յատկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be appropriated, separated, distinguished.

NBHL (1)

Որք զարգանան յայս, յե՛ւս երանելի սուգն յատկանան. (Կլիմաք.։)


Յար

See full entry →

adj. adv.

adjacent, adjoining, contiguous, next, attached, joined;
equal, conformable;
always, continually, incessantly;
— եւ նման, — եւ յարմար, quite alike, resembling;
— միանգամայն, all at once;
— եւեթ, — եւ հանապազ, successively, often, frequently, very often, many times.

NBHL (1)

Չոգան ի Կափառանում, ուր յար եւեթ լինէին։ Առ ի յըմբերանել զհրէայսն, որք յար եւեթ զայն պատճառէին, եթէ հակառակ կամացն Աստուծոյ է. (Նանայ.։)


Յարաձգութիւն, ութեան

See full entry →

s. chem.

continuation, duration, prolongation;
affinity.

NBHL (1)

Ի կանուխն ժամանսութիւն, եւ յանագանն յարաձգութիւն. (Նար. խչ. (իբր յապաղումն յերկարաձգութեամբ)։)


Յարաշարժ

See full entry →

adj.

always in motion, inconstant.


Յարաշեշտ

See full entry →

adj.

accented on the penultimate.

NBHL (1)

ՅԱՐԱՇԵՇՏ ՅԱՐԱՇԵՇՏՈԼՈՐ. προπερισπόμενος . Ունօղ զշեշտն միով հեգիւ յառաջ քան զվերջին վանկն, իմա՛ ըստ յունական առոգանութեան.


Յարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Յարգանք.


Յարկանեմ, յարկի

See full entry →

va.

cf. Յարկեմ.

NBHL (1)

Յորոց (յեղեգանց) եւ քաղաքին ամենայն ձեղունքն յարկեալ էին. (Պտմ. աղեքս.։)


Յարձակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Արձակեմ.

NBHL (1)

Առ նոյն յարձակեցուցանելով զտեսութեանց դիտումն։ Զբանսն յարձակեցուցանէ առ Աստուած, յո՞վ երթայց յոգւոյ քումմէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Յարձակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Արձակեմ.

NBHL (1)

Առ նոյն յարձակեցուցանելով զտեսութեանց դիտումն։ Զբանսն յարձակեցուցանէ առ Աստուած, յո՞վ երթայց յոգւոյ քումմէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Յարմար, աց

See full entry →

adj. adv.

befitting, suitable, fit, proper, congruous, decorous;
commodious, easy;
competent, sufficient;
capable, clever, apt, fit, qualified;
cf. Յարմարապէս.

NBHL (1)

Ածօղդ ի յարմար զիրին կատարումն. (Նար. գանձ եկեղ.։)


Յարումն, ման

See full entry →

s. fig. chem.

adhesion, adherence, union;
attachment, adherence;
aggregation.


Յաւէտ

See full entry →

adj. adv.

more;
at most;
much more, a great deal, better;
rather, more worth while, so much the better, still more;
— զի, above all, principally, especially;
cf. Յաւէժ;
— կամ նուազ, more or less.

NBHL (1)

Ծաղու արժանի է բանիս կազմութիւն, յաւէտ զի՝ հառաչանաց։ Ոչ գոյացեալն հաւասար է ոչնչի, յաւէտ զի՝ բոլորովիմբ ոչինչ։ Որոց ի դէպ էր, յաւէտ զի՝ հարկաւոր. (Կիւրղ. գանձ.։ եւ Պրպմ.։)


Յաւէտահրաշ

See full entry →

adj.

admirable, most wonderful, stupendous, marvelous.

NBHL (1)

Ընդ երջանիկ պոռնկացն ի քէն ընկալելոցն յաւէտահրաշ յարգանօք. (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Յաւէտուղէշ

See full entry →

adj.

evergreen.


Յափրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to get tired or sick of, to be disgusted, to have lost all relish for, to be squeamish, overfastidious.

NBHL (1)

ἁφίσταμαι recedo. կամ ըստ հյ. fastidio, satior, expleor, taedet me. եբր. նաքա. luxor, divellor. եւ մասա. sperno. Առ յոյժ յագելոյ՝ յետս կալ. տաղտկալ. նողկալ. ձանձրանալ. գանելով ետ քաշուիլ.


Յեղանակ, աց

See full entry →

s.

cf. Եղանակ;
season;
chapter;
custom, habit, deportment, bearing, manners;
աղջիկ ոմն —աւ գովելի, a praiseworthy girl;
—աւ իմն, in any manner or way, anywise;
որով —աւ, how ? in what manner ?
ընդ քանի —ս, in how many ways ?
ընդ երկուց —աց, in two ways;
ընդ հինգ —ս, in five ways;
եւ ոչ միով —աւ, in nowise;
—աւ կոչման նրան, according to his vocation;
որով or որպիսի եւ իցէ —աւ, in whatever way it be, in all ways, some way or other.

NBHL (1)

Յեղանակակ կոչմանն հագարու՝ փոխեալ աղախնոյն ի Սինայէ ի սաղիմ. (Նար. գանձ եկեղ.։)


Յեղյեղուկ

See full entry →

s.

changing often, mutable, variable, fickle, inconstant, unstable, fleeting, flighty, unsteady, volatile;
— լեզուաւ, double-tongued, double-dealer;
—ս արկանել, to make one's voice often heard.

NBHL (1)

Յեղյեղուկ բնութիւն եղանակաց. (Փիլ.։ եւ Կիւրղ. գանձ.։)


Մկան, ի

See full entry →

s.

reins, loin, haunch, flank.

NBHL (1)

Ծառայ՝ որ ընդ ունկն ոչ լսէ, ընդ մկանունսն տան լսել նմա (գանիւ). (Եզնիկ.։)


Մկնասոխ

See full entry →

s. bot.

squill, sea-onion, scilla;
գինի — ի, wine of squills, vinum scilliticum.

NBHL (1)

Ա՛րկ զմզմկնասոխն ի քացախն։ Օշինդրի շարապն, կամ մկնասոխին։ Մկներն գան եւ սատակին (ի սեաւ խարբաբէ). այլ եւ մկնասոխն այնպէս արա՛, եւ օգտէ։ Յաղագս մկնասոխին գինի շինելոյ. ա՛ռ մկնասոխ ի լեռնէն. եւ թէ չգտնուի, ի պաղճաներէն ա՛ռ. քանզի մկնասոխ փռասային ասեն. (Վստկ. ՟Ը. ՟Ճ՟Ժ. ՟Հ՟Ճ՟Թ։)


Մկնսոխ

See full entry →

s. bot.

daffodil, daffadown-dilly.

NBHL (1)

Ա՛րկ զմզմկնասոխն ի քացախն։ Օշինդրի շարապն, կամ մկնասոխին։ Մկներն գան եւ սատակին (ի սեաւ խարբաբէ). այլ եւ մկնասոխն այնպէս արա՛, եւ օգտէ։ Յաղագս մկնասոխին գինի շինելոյ. ա՛ռ մկնասոխ ի լեռնէն. եւ թէ չգտնուի, ի պաղճաներէն ա՛ռ. քանզի մկնասոխ փռասային ասեն. (Վստկ. ՟Ը. ՟Ճ՟Ժ. ՟Հ՟Ճ՟Թ։)


Մկրատ, ի, աց

See full entry →

s.

scissors;
— մեծ, shears.


Մկրտեմ, եցի

See full entry →

va.

to christen, to baptize;
to wash, to purify by ablution;
to bathe;
— զկաթն, զգինի, to put water into milk, wine;
վերստին —, to rebaptize.


Մմկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to soil, dirt or pollute oneself.

NBHL (1)

Դարձեալ ինքն իգանայր այլոց, եւ այսպէս մմկեալ թաւալեալ էր. (Բուզ. ՟Դ. 44։)


Մնացականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

stability, permanence.

NBHL (1)

Առ ի յանշուշտ մնացականութեամբ պահիլ գանձուն. (Յհ. կթ.։)


Մշտախաղաց

See full entry →

cf. Մշտագնաց.


Մշտահոս

See full entry →

cf. Մշտաբուխ.


Մշտամատոյց

See full entry →

adj.

often offered or offering.


Մշտապաշտօն

See full entry →

adj.

instant in prayer, constant in worship, fervent, devout, pious;
assiduous.

NBHL (1)

Մշտապաշտօն բազկատարածութեամբ մաքուր միանձանց. (Նար. գանձ խչ.։)


Մոլորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

wandering, straying, aberration;
error, heresy;
seduction, perversion, subornation, corruption;
fury, mania, folly, frenzy, madness;
— մտաց, mental aberration;
ծայրայեղ —, sad extremity, excess;
բազում դպրութիունք զքեզ ի — դարձուցանեն, much learning doth make thee mad.

NBHL (2)

Մոլորութեան ճանապարհօք երկայնագոյնս մոլորեցան։ Մի՛ ցանկայք մահու մոլորութեամբ կենաց ձերոց։ Անմտութիւն անզգամաց մոլորութեամբ։ Գնայ ըստ մոլորութեան սրտի իւրոյ։ Մոլորութիւնք մեր եւ անօրէնութիւնք մեր ի մեզ են։ Ընկալցին զանարգանս իւրեանց մոլորութեամբն՝ զոր մոլորեցան։ Լինիցի յետին մոլորութիւնն չար քան զառաջինն։ Որ ի մոլորութեանն շրջիցին։ Ըստ մոլորութեանն բաղաամայ զեղխեցան զհետ վարձուց.եւ այլն։

Աւելորդ է ապա լեզուագարիցն մոլորութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Մոխրաթաւալ

See full entry →

adj.

wallowing or rolling in ashes.


Մոյկ, մուկաց

See full entry →

s.

galoche.

NBHL (2)

ՄՈՅԿ գրի եւ ՄՈՅԳ, եւ ՄՈԳ. (ուստի Մուճակ) պ. մուզի, կօշիկ. շիզմէ եւս եւ սանդալ. հողաթափ՝ ազգի ազգի. ագանելիք ոտից. ... եւ այլն.

Զվարտիսն զեգեցեալ, եւ մոյկս ագուցեալ։ Մոյգս անգամ ոչ ագանէր. (Բուզ. ՟Ե. 6. ՟Զ. 8։)


Մորթի, թւոյ

See full entry →

cf. Մորթ.


Մուճակ, աց

See full entry →

s.

shoes;
slippers;
cf. Կօշիկ.

NBHL (1)

Մոյկ փոքրիկ, կամ կանացի. որպէս եւ պրս. մուզէ, կօշիկ, ագանելիք ոտից.


Մուշկ, մշկոյ

See full entry →

s.

musk;
— երէ, moschifer.


Մուրհակագիր, գրաց

See full entry →

s.

chirographer;
memorial-writer, memorialist.


Մօրուք, րուաց

See full entry →

s.

beard;
աղեբէկ —, gray-beard;
տգեղ, թաւ, անյարդար —, a sorry, thick, uncouth or neglected beard;
մօրուօք դալարանալ ծնօտիցն, to have the face covered with down, or soft hair;
մօրուս արձակել, to grow a beard;
օր սափրելոյ զմօրուս, shaving-day;
սափրել զմօրուս իւր, to shave oneself;
to get shaved;
ածելել զմօրուս ուրուք, to shave any one, to trim;
աճեցուցանել զ—ւս, to let one's beard grow;
ծաղկին — նորա, his beard begins to grow.

NBHL (1)

Գերծցէ զմօրուսն ... զմօրուք ... Յետին անարագանաց ցոյցք է՝ զգլուխն մօրուօք գերծուլ. (Գէ. ես.։)


Մսուր, մսրոց

See full entry →

s.

crib, manger;
stable;
զուարակ ի մսրոյ, a fat calf;
— or —ք բերանոյ, jaw bone or the interior of the mouth;
— or կառք մսրի, cf. Յարդգող.


Մաշկեայ, էի, ից

See full entry →

adj.

made of leather, of skin, membranous.

NBHL (1)

Ագանելիք նոցա՝ ցերեկն մաշկեայս, եւ գիշեր՝ այծեայս. (Վրք. հց. ձ։)


Մաշկեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s. fig.

cf. Մաշկեայ;
garment of skins;
գօտի —, leather girdle;
ոտք —ք, web-footed;
մարմին —, human skin;
mortal coil.

NBHL (1)

Ագանելիք նոցա՝ ցերեկն մաշկեայս, եւ գիշեր՝ այծեայս. (Վրք. հց. ձ։)


Մառ

See full entry →

s.

fog;
cf. Մառն.

NBHL (1)

ՄԱՌ կամ ՄԱՌՆ. Արմատ բառիցս Մռայլ, Մառախուղ. որպէս Մէգ, եւ միգանման հիւթ մածեալ. մար.


Մառան, աց

See full entry →

s.

pantry, store-room, cellar, larder, buttery;
wine-cellar, wine-vault, canteen.

NBHL (2)

ՄԱՌԱՆ. ταμεῖον promptuarium οἱκία domus etc. Շտեմարան. ամբարանոց. գանձարան. եւ Ներքին սենեակ. եւ Մթերք.

Իբրեւ յամենունակ մառանէ գանձուց տացէ (ջուրն) ի դուրս զոր առեալ ունիցի յաւանդ։ Չար մառանն նոցա դարձցի առ ինքեանս, եւ զոր ինչ շրթամբք իւրեանց վաստակ բերին ինձ. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. սղ.։)


Մասնական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

partial;
partitive.

NBHL (1)

ՄԱՍՆԱԿԱՆ. Մասն մասն բաժանելի (ողորմութիւն), կամ հանգանակաւ եղեալ.


Մասնաւորապէս

See full entry →

adv.

particularly, specially, in particular.

NBHL (1)

Մասնաւորապէ՞ս, եթէ կիսոյ գանիցն եմք պարտական. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Մարգագետին, տնոյ

See full entry →

s. geol.

mossy ground, turf, grass, pasture, herbage, meadow, mead;
marl.

NBHL (1)

Յամենայն մարգագետինս, եւ յամենայն ամուրս եղեգան։ Ի դաշտ մարգագետին (յն. մի բառ) համարեցաւ։ Անդ մարգագետինք եւ խաղք (յն. մի բառ). (Ես. ՟Ժ՟Թ. 6։ ՟Լ՟Գ. 9։ ՟Լ՟Ե. 7։)