Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Խորհրդարան, աց

See full entry →

s. fig.

house of Parliament, hall of Assembly, chamber of deputies;
place of administration of the sacramants;
offering-place;
mind, intellect.

NBHL (2)

Եւ Ընդունարան խորհրդոյ մարդոյն. միտք. սիրտ.

Ի միջին ասեմք զսրտին բնակութիւն, եւ զնոյն խորհրդարան հոգւոյ եւ մարմնոյ. (Եղիշ. յես.։)


Խորշակ, աց

See full entry →

s.

excessive heat;
hot dry or parching wind, simoon;
drought, dryness, aridity;
— ժանտ, pestilential blast.

NBHL (1)

Զի թէ ոչ քրանեսցի մշակն ի տապ խորշակի ջերմոյն արեգակնակէզ լինելով՝ ոչ ըմբռնէ զարդիւնս. (Ագաթ.։)


Խորշեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to avoid or shun.

NBHL (2)

Երկիւղն ծառայական է, ոչ մերձեցուցանէ զմեզ յաստուած, այլ խորշեցուցանէ։ Որք յայս սրբութեան սեղանոյս երկրպագութենէ զձեզ խորշեցուցանել փութան։ Որ ի մեղացն զմեզ խորշեցուցանէ։ Երկիւղն խորշեցուցանէր ի սիրելւոյն սքանչելապէս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. համբ.։)

Խորշեցոյց զեկեղեցի իւր ի նեստորի չար հերձուածոյն. (Գր. տղ.։)


Խորշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to feel an aversion to, to loathe, to turn from with disgust, to avoid, to shun, to eschew, to flee;
to be shy, to beware, to show or pay regard to;
to ho respectful;
— յումեքէ, to take a dislike to, to avoid of.

NBHL (1)

Ես ետու նմա երկիւղ երկնչել յինէն, եւ յերեսաց անուան իմոյ խորշել։ Մի՛ խորշեսցուք ի խբազմաժամանակեայ ալեաց ծերոյն։ Ոչ առնու ակն ամենեցունց տէրն, եւ ոչ խորշի ի մեծութենէ։ Մի՛ խորշիցիս յերեսաց մարդոյ (ի դատաստանի)։ Ակն՝ որ տեսանէր, խորշէր յինէն.եւ այլն։


Խորշիւն

See full entry →

s.

thunder, noise, uproar, rumour.

NBHL (1)

Պատառեալ զշարունակ ծալմունս ամպոյն, խորշիւն եւ թնդիւն առնելով, եւ որոտումն ասեմք այսմիկ. (Արիստ. աշխ.։)


Խորշխորշան, աց

See full entry →

s. adj.

plait, double, fold, gather;
wrinkle, crease;
plaited, folded, turned down;
wrinkled, puckered.

NBHL (1)

Ի խորշխորշան հանդերձիցն պատատելոյն, զոր էր զգեցեալ, ոչ զմի զէն ոչ կարաց գտանել. (Բուզ. ՟Ե. 5։)


Խորովեմ, եցի

See full entry →

va.

to roast, to toast, to brown;
to grill, to broil, to fry.

NBHL (3)

Եւ Կենդանւոյն այրել.

Պարիսպն բաբելոնի ասի ամրագոյն գոլ. քանզիխորովեալ աղիւսով ւ հալեալ կպրով եղեւ շինեալ. (Նոննոս.։)

Հոգի՝ որ ոչ հրով փորձութեան խորովի, ոչ լինի անօթ հոգւոյն շնորհի. (Կիր. ՟ը. խհ.։)


Խորովումն, ման

See full entry →

s.

roasting;
ի —վս արկանել, to roast, to fry.

NBHL (1)

Անողորմ խորովումն տապակաց։ Զոր անողորմ մեծատունն ընկալաւ զհրոյն խորովումն. (Մանդ. ՟Ը։)


Խորովք

See full entry →

s.

cf. Խորովումն.

NBHL (1)

Անողորմ խորովումն տապակաց։ Զոր անողորմ մեծատունն ընկալաւ զհրոյն խորովումն. (Մանդ. ՟Ը։)


Խորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

depth, profoundity.

NBHL (2)

Մահահանգոյնս նիրհման ի խորութեան գիշերիս. (Նար. երգ. եւ Նար. ՟Ծ՟Բ։)

Ընդ անգործութիւն խառնել, եւ զքոյոյն խորութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Խորտաբորտ

See full entry →

adj. s.

ragged, rough, uneven;
—ք, rough, craggy places, asperity, roughness, unevenness, ruggedness.

NBHL (1)

Յանդգնագոյնս արշաւել ընդ խորտաբորտս. (Խոր. ՟Գ. 55։)


Խորտակեմ, եցի

See full entry →

va.

to bruise, to crack, to break, to crush, to dash to pieces;
— զթշնամին, to crush, to bear down, to defeat, to rout, to put the enemy to flight;
— զգունդս, to disband the troops;
— զդուռն, to force open the door;
— զգլուխ, to break the head;
— զմարմինն, զանձն, to mortify one's flesh, to do penance.

NBHL (1)

Զի՞նչ վատթարագոյն քան զմաքսաւոր. Այլ զի խորտկեաց զիւր անձն, գերազանցեաց քան զփարիսեցին։ Խորտակեսցու՛ք սուգ առցուք ի վերայ մեղացն մրոց. (Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 5։)


Խոցուած, ոց

See full entry →

s.

wound;
act of wounding.

NBHL (1)

Բժշկիցէ ընդ հոգոյս խոցուածոց։ Զանցեալ խոցուածսն բժշկեսցէ դեղովք ապաշխարութեան. (Շ. ատ. եւ Շ. ընդհ.։ Նոյնպէս եւ Նար. ստէպ։)


Խուզեմ, եցի

See full entry →

va.

to search, to inquire, to seek diligently, to hunt after, to pry into;
to shear, to shave;
to cut off;
to strip off.

NBHL (3)

Եթէ իցէ յերկրին, խուզեցից զնա ամենայն հազարաւորօք յուդայ։ Վասն արծաթոյն մտանեմք անդր, առ ի խուզելոյ զմեզ. (Ա. Թագ. ԻԳ. 23։ Ծն. ԽԳ. 18։)

Պա՛րտ է ոչ խուզել զանօրէնութիւն առաջնորդին, այլ իւրոյ գործոյն ուշ դնել։ Մի՛ ինչ զառաջնորդին զանօրէնութիւնն խուզել. (Բրս. հց.։)

Ասացելովքս, զմթերեալսդ ի քեզ խուզեցից կայծակունս աստուածայնոյն հրոյ. (Դիոն. եկեղ.։)


Խութ, խթից, խթոց

See full entry →

s.

obstacle, embarrassment, hinderance.

NBHL (1)

Խութս խութս չեն ասացեալ յոյն լեզուաւ (այս գիրք), եւ կարի կորովութեամբ յարմարեալ են բանք նոցա. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 24.) յն. ἁπταίστως sine offensione.


Խուժադուժ, ից

See full entry →

cf. Խուժ.

NBHL (1)

βάρβαρος barbarus. նոյն ընդ խուժ՝ դուժ. խժդուժ որհէս բարբարոս, եւ Բարբարոսական.


Խուժան, ի

See full entry →

s.

multitude, populace, the vulgar, crowd;
throng, press;
hurly burly, confusion, noise, clatter;
— աւերանաց զաշխարհաւ զեղուլ՝ ածել, to devastate, to lay waste.

NBHL (1)

Ի մարտ մատուցեալ՝ ոչ սակաւ խուժան աւերանաց զաշխարհաւն զեղոյր։ Խուժան հինից սաստկութեան առ դուրս հասեալ կայ։ Ոչ սակաւ ինչ խուժան շփոթից ի վերայ հեղուին հագարացւոյն բռնակալի. (Յհ. կթ.։)


Խուճապիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be startled, alarmed, terrified;
to waver, to be in suspense;
to be hasty, precipitate;
to flee precipitately.

NBHL (1)

Միամիտ աղաւնիքն, որք ի խուճապելոյ (զնոսա) բազէին, ի սիրոյն աստուծոյ ոչ խուճապեցան. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Խուսափեմ, եցի

See full entry →

vn.

to escape, to flee, to take to flight, to steal away;
to retreat, to retire, to disappear;
to shuffle, to elude, to tergiversate.

NBHL (1)

Իմաստուն կոյսն հռիփսիմէ խուսափեաց ի դշխոյ լինելոյն հռովմայեցւոց. (Լմբ. սղ.։)


Խուսեմ, եցի

See full entry →

va.

"cf. Խոյս տամ."

NBHL (1)

Խուսեցից ի կորուստասէր ծառոյն պատուիրանազանցութենէ. (Պիտ.։)


Խուփն, խփան

See full entry →

s. mech.

lid, cover;
cap, head.

NBHL (1)

Առ կինն, եւ կափոյց զխուփն ի վերայ գբոյն. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 19։)


Խռնջայլ, ի

See full entry →

s. zool.

snail;
periwinkle.

NBHL (1)

ԽՌՆՋԱՅԼ կամ ԽՌՆՉՈՂ. κοχλίας cochlea, limax. Նոյն ընդ Խղունջն, խխնջուն. ժժմակ ցամաքային եւ ծովային. կոխլանճ. ... (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)


Խռնչող

See full entry →

cf. Խռնջայլ.

NBHL (1)

ԽՌՆՋԱՅԼ կամ ԽՌՆՉՈՂ. κοχλίας cochlea, limax. Նոյն ընդ Խղունջն, խխնջուն. ժժմակ ցամաքային եւ ծովային. կոխլանճ. ... (Գաղիան.։ Բժշկարան.)


Խռով

See full entry →

s. adj.

confusion, tumult, trouble, disorder, sedition, insurrection;
confused, confounded, troubled;
— կալ ընդ ումեք, to have quarrelled with, to fall out, to be at variance, to disagree with.

NBHL (1)

Ա՛յլ դառնագոյն տեսիլ՝ զոր տեսանեն յերազի, վասն խռո՛վ ննջելոյն լինի, եւ անհաշտ մնալոյն առ ընկերն. (Կիր. ՟ը. խհ.։)


Խռովութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bustle;
perturbation, confusion, agitation, trouble;
tumult, disorder, turbulence, insurrection, sedition, revolt, revolution, mutiny, rebellion;
—ս յուզել, to foment troubles;
ի խռովութեան են Արեւմուտք, affairs are becoming very serious in the East.

NBHL (1)

Սաստեաց հողմոյն, եւ խռովութեան ջուրցն (կամ ջրոցն)։ Ի յահեղ բարբառոյ իբրեւ ծովու եւ խռովութեան։ Դադարեաց ծովն ի խռովութենէ իւրմէ։ Զխռովութիւն ալեաց նորա դու ցածուցանես.եւ այլն։


Խռուանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to dry up, to fade, to wither;
to grow old, to become extenuated;
խռուացեաւ հերք, bristling hair;
dishevelled hair.

NBHL (3)

Ի չորանալ եւ ի խռուանալ եւ լուցկի լինել գեհենոյն. (Վրդն. օրին.։)

Բոյսքն ծիրանագոյն ներկանէին, եւ խռուացեալն դալարանայր. (Երզն. լս.։)

Մեկնեալ ի մորթոյն իւրաքանչիւր հեր առ միմեանս չարամանեալ խռուանայ ցրտացեալ. (Պղատ. տիմ.) յն. συμπιλέομαι . ռմկ. քէլէ կտրիլ. cogor, coalesco.


Խռչափող, ոյ

See full entry →

s.

wind-pipe;
larynx.

NBHL (1)

Զխռչափողն արար պատուածով եւ գօտիւք՝ ի սակաւամտութիւն օդոյն, եւ յելսն. (Ոսկիփոր.։)


Խստակրօնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

austerity, severity, mortification.

NBHL (1)

Բազում դամանակս կացին ի սոյն խստակրօնութեան. (Մամիկ.։)


Խստաշունչ

See full entry →

adj.

boisterous, impetuous, high, violent (wind)

NBHL (1)

ըստ խստաշունչ օդոյ ձմերանոյն. (Խոր. ՟Գ. 30։)


Խստացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to harden, to make hard;
to render obstinate;
— զսիրտ, to render obdurate or callous, to harden the heart;
— զորովայն, to constipate.

NBHL (1)

Խստացոյցն՝ երկայնամիտ եղեւ է։ Խստացուցանէր այնուիկ. զի ներկէր խստացելոյն. (Կիւրղ. ել.։)


Խստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hardness;
stiffness;
roughness, harshness, asperity, austerity, rigidness;
rigour, severity, cruelty, inclemency, inflexibility;
— սրտի, obduracy, hardness of heart;
— բարուց՝ օրինաց, severity of customs, of laws;
— կարծեաց, too great austerity of morals, puritanism;
— որովայնի, tightness of the bowels, costiveness, constipation.

NBHL (5)

Խիստ եւ անուտելի է կեղեւ արմատոյն ... որ յարմատոյն կարիցէ որոշիլ ի խոտութենէ. (Սարգ. յկ. ՟Դ.)

Որպէս ոսկրն՝ որ խստութեամբն պնդէ զթուլութիւն մսոյն. (Բրսղ. մրկ.։)

Ի խստութենէ դեղոյն (այսինքն ի ժանտութենէ մահադեղոյն) քակտեալ ցրուեցաւ մարմինն յօդ յօդ. (Ոսկիփոր.։)

Սաստկագոյնս նեղեալ հարկաց խստութեամբ. (Խոր. ՟Ա. 13։)

Սաստիկ լալովն ... խստութեամբ ողբալոյն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)


Խտիր, խտրոց

See full entry →

s.

difference, variety, distinction, disparity, disproportion;
—ք, prognostic, augury, omen;
առ — մտաց, according fo the judgment;
մի՛ լիցի — ընդ բարին եւ ընդ յոռին, he shall not search whether it be good or bad;
ոչ ինչ է — Տեառն ապրեցուցանել բազմօք կամ սակաւուք, the Lord can give the victory to the smaller or the greater number;
աւուրք խտրոց, superstitious regard for unlueky days;
ի —ս անկանիլ, to fall into vain or superstitious observances.

NBHL (1)

Ոչ գոյ խտիր հրէի եւ հեթանոսի. Քանզի նոյն տէր է ամենեցուն։ Յամենայն հաւատացեալս. եւ ոչինչ է խտիր. (Հռ. ՟Ժ. 12։ եւ ՟Գ. 22։)


Խտղտեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to tickle, to titillate;
to dazzle, to bedazzle;
to tickle, to please, to gratify, to delight, to flatter.

NBHL (1)

ԽՏՂՏԵՑՈՒՑԱՆԵՄ, ցուցի. ԽՏՂՏԵՄ, եցի, եալ. ն.կ. Նոյն ըստ. վ.


Խտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

condensity, density, thickness, consistence.

NBHL (1)

Որպէս անգայտութիւն առ խտութիւնն։ Զհոծութիւն եւ զխտութիւն առ զխտութիւն օդոյն. (Նիւս. բն. ստէպ։ Փիլ. լին.։)


Խրախ

See full entry →

s. adj.

rejoicing, cheerfulness, merriment;
banquet, feast;
joyful, gay, merry, cheerful;
— առնել, to make merry, to rejoice;
— լինել, to rejoice, to be delighted.

NBHL (1)

Ընդ որ յաւետ խրախ լեալ սրբոյն գրիգորի. (Յհ. կթ.։)


Խրախակից

See full entry →

adj.

that rejoices with, joining in merriment, feasting together;
— լինել, to rejoice with;
to congratulate.

NBHL (1)

Խրախակից վերնոյն բարձրութեան. (Նար. կուս.։)


Խրախանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to rejoice, to be joyful;
to feast, to make merry with.

NBHL (1)

Ընդանեդոյն իցէ խրախանալն, եւ ոչ հեռի ի միասին կոչողէն. (Ածաբ. ծն.։)


Խրախճանակից

See full entry →

adj. s.

boon-compan-ion, fellow guest;
— լինել, to feast together.

NBHL (1)

ԽՐԱԽՃԱՆԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. συνευωχοῦμαι convivor, epulor. Սեղանակից լինել ի նոյն խրախճանս.


Խրախութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Խրախճանութիւն;
առնել ումեք —, to give a banquet to.

NBHL (1)

Ի խրախութեան ինքեան տրտեցեալ։ Ունօղ հրճուանաց անթիւ խրախութեանց ասիուածային անկէտն խոստմանց։ Զաւակք խրախութեան գոդոյն աբրահամու. (Նար. լ։ Նար. կուս. եւ Նար. առաք.։)


Խրախուսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to encourage or excite by mutual shouting, to call loudly, to address with a loud voice;
to encourage, to give courage to, to raise the spirits of, to reanimate, to excite, to incite, to embolden.

NBHL (2)

Խրախուսեաց դաւիթ երթալ ընդդէմ այլազգւոյն. (Նախ. ՟ա. թագ.։)

Ընդդէմ մահու խրախուսեցաւ, եւ պարտելոյն վերայ ելաւ. (Շ. բարձր.։)


Խրամ, ոց, ից

See full entry →

s.

trench, hollow way, ditch;
mine or sap;
breach, rupture, rent;
division, separation;
— հատանել, to cut a trench;
to make a gap;
to open a breach;
յորդիս իմ եղեւ, there was a gap among my sons.

NBHL (2)

Յորժամ ցանկ խրամատիցի, հարկ է ամենեցուն ընդ նոյն գնալ. եւ վասն այնորիկ խրամ կոչի։ Վասն քո հատաւ խրամ, եւ երեւ անց եղբօր քում () փարեսի. (Կիւրղ. ծն.։)

եւ այլ կանանց զնոյն խրամ համարձակեալ հատանեն. (իբր ճանապարհ. Մամիկ.։)


Խրամակարկատ, ից

See full entry →

adj.

that repairs a breach;
— առնել, to repair a breach, to patch.

NBHL (3)

խրամակարկատ գտաւ ցանկոյն հաւատոյ. (Նար. մծբ.։)

Ոչ ոք մնաց խրամակարկատ ցանկոյն մերոյ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)

Խրամակարկատ լինել ցանկոյն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Խրատաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to moralize, to advise, to admonish, to warn.

NBHL (1)

Զնոյն եւ երջանիկն պօղոս խրատաբանէ։ Զսոյն եւ մեծախորհուրդն խրատաբանէ սողոմոն. (Պիտ.։)


Խրատաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

admonition, warning, advice, counsel.

NBHL (1)

Մեծն ի նոսա դիոգինէս հռչակի՝ փայլեալ իւրովքն միշտ խրատաբանութեամբք։ Քան զամենայն խրատաբանութիւնս նորա այս վայելչագոյն ասաւ բան։ Զյոքնագոյն նորա ասացեալ դիւցազնական տաղիւք խրատաբանութիւնս. (Պիտ.։)


Խրատական, ի, աց

See full entry →

adj.

admonitory, didactic, moral, instructive.

NBHL (1)

Սակաւ բանիցըս խրատական, լե՛ր ամրագոյն դու պահապան. (Շ. առ ապիրատ.։)


Խրատիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

councillor, adviser;
instructor;
chastiser.

NBHL (1)

Մեր մեղացն փոխան զխրատիչն (չարեաց) ի նոյն դատապարտէ. (Լմբ. սղ.։)


Խրատտու, աց

See full entry →

cf. Խրատուկ.

NBHL (1)

Ըստ առաջին խրոհրդական խրատտուացն։ Պատգամ ի ներքս յղէին զնոյն խրատուն իւրեանց. (Եղիշ. ՟Բ։)


Խրատտուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

admonition, warning.

NBHL (1)

Ըստ խրատտութեան իմաստնոյն սողոմոնի. (Բրս. հց.։)


Խրթնի

See full entry →

cf. Խրթին;
երեկորնեայն —, Venus, Vesper (the evening star).

NBHL (1)

Նոյն ընչ Խրթին, որպէս խրթնային. այսինքն Մթին. մթագին. նսեմ.


Խրխնջեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Խխնջեմ.

NBHL (1)

Լուեալ ձիոյն զխօսն աղեքսանդրի՝ երկրորդ անգամ խըրխնջեաց. (Պտմ. աղեքս.։)