Definitions containing the research րամ : 2963 Results

Յեղյեղուկ

See full entry →

s.

changing often, mutable, variable, fickle, inconstant, unstable, fleeting, flighty, unsteady, volatile;
— լեզուաւ, double-tongued, double-dealer;
—ս արկանել, to make one's voice often heard.

NBHL (1)

Ունկն դնէին յեղյեղուկ լեզուի նորա։ Հասեալ էին ի վերայ յեղյեղուկ հրամանաց թագաւորին. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Է։)


Մխիթարութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

comfort, consolation, solace;
balm, balsam.

NBHL (1)

Ըստ բազում ցաւոց սրտի իմոյ մխիթարութիւն քո ուրախ առնէր զանձն իմ։ Լալով ելին, եւ մխիթարութեամբ ածից զնոսա։ Դիիցէք եւ յագիցիք ի ստեանց մխիթարութեան դորա։ Գրեսցուք առ նոսա բանս մխիթարութեան՝ մեծարանաց եւ պարգեւաց։ Բառնաբաս՝ որ թարգմանի որդի մխիթարութիւն։ Եւ ոչ յաւուրն յանդիմանութեան՝ մխիթարութեան։ Ի մխիթարութիւն ել նոցա լորամարգ ի ծովէ։ Մարդկան խօսի շինութիւն եւ մխիթարութիւն եւ սփոփութիւն։ Եթէ մխիթարութիւն ինչ իցէ ի քրիստոս, եթէ սփոփութիւն սիրոյ.եւ այլն։


Մխիրճ հարկանեմ

See full entry →

sv.

cf. Մխրճիմ.

NBHL (1)

ՄԽԻՐՃ ՀԱՐԿԱՆԵԼ. Մխիլ. մխրճիլ. մխլճիլ. խորամուք լինել. սուզանիլ, եւ շրջան առնուլ ի ջուրս. որպէս դնի ի յն. περιέρχομαι percurro.


Մխոց, ի, աւ

See full entry →

s. mech.

act of plunging into;
piston;
plunger;
— ջրհանի, pumppiston.

NBHL (1)

Գտաք մեք անդ ջուր դանդաղամած թանձրացեալ. ապա ետ նոցա հրաման երթալ մխոցաւ առնուլ (կամ մխոց առնել), եւ բերել. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 21. յն. ἁποβάπτω immergo et haurio ...)


Մկան, ի

See full entry →

s.

reins, loin, haunch, flank.

NBHL (2)

Կոկորդիլոսի մկանանցն թեփ անարգել աղխեալք եւ կապեալք։ Դելփիսի զմանուկն բազում անգամ ի ծովեզերէն ի ներքս ի խորս ի վերայ բառնալով մկանանցն՝ վերամբարձ բերէր ի վերայ ալեացն. (Փիլ. լիւս.։)

Ի վերայ մկանանց ծովուն բարձրացեալ՝ վերամբարձ շրջէի. (Փիլ. ի յովն.։)


Մկնդաւոր, աց

See full entry →

s.

halberdier, pikeman.

NBHL (1)

Քսան հազար մկնդաւոր արամբք. (՟Ա. Մակ. ՟Թ. 4. (յն. լոկ, արամբք։))


Մղեղ, աց

See full entry →

s.

chaff;
powder, ashes, dust;
— հրոյ, spark;
ի — փոխել, to turn to ashes, to be burnt to ashes.

NBHL (1)

χνοῦς lanugo, pulvis τέφρα, κόνος cinis, favilla. Մանրամաղ իրք ցնդելիք. որպէս ունդ. փոշի. աճիւն. մոխիր. շամանդաղ. ծուխ. մաղուքի կամ մուխի պէս բան, կայծ, մոխիր. ...


Մնինայ, ից

See full entry →

s.

weevil.

NBHL (1)

Միջատ որպէս մանր մուն. կամ մանրամաղ մժղուկ. մնջեխ. որ ռմկ. ասի մնակ, մլակ.


Մշտախոհ

See full entry →

adj.

always thoughtful.

NBHL (1)

Զտռփումն մշտախոհ՝ զցանկ ըղձման քո տրամախոհական մտածութեան. (Մագ. ՟Ժ։)


Մշտակիր

See full entry →

adj.

continuous, quotidian.

NBHL (1)

Մշտակիր յարամնաց հանապազամուխ բեւեռեալ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)


Մոգպետ, աց

See full entry →

s.

grand magician, archmagician, chief of wizards or magicians.

NBHL (1)

Զմեծ ոմն իշխան մոգպետ կացուցանէր ի վերայ նոցա։ Զբազումս ի մոգուց, եւ զբազմագոյնս ի մոգպետաց։ Հրաման ետու մոգացն եւ մոգպետացն. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ. եւ այլն։ Փարպ.։)


Մոլեգնական, ի, աց

See full entry →

cf. Մոլեգին.

NBHL (1)

Մարդս մոլեգնական։ Մոլեգնականս տալ հրաման. (Նար. ՟Ի՟Բ։ Արծր. ՟Ա. 2։)


Մոխրաթաւալ

See full entry →

adj.

wallowing or rolling in ashes.

NBHL (1)

Թաւալեալ ընդ մոխիր. մոխրամած.


Մոռացկոտ, աց

See full entry →

adj.

forgetful, unmindful, liable to forget;
cf. Մատն.

NBHL (1)

Ստէպ մոռացօղ. դիւրամոռաց. մոռացական. չյիշօղ. անհոգ. անմտադիր.


Մուկն, մկան, մկունք, մկանց

See full entry →

s. pl.

mouse;
mice;
cf. Դնդեր;
ազգ մկանց, the micy tribe;
— մեծ, rat;
— վայրի, wood-mouse;
— դաշտի, field-rat;
— ջրային, craber, water-rat;
— ալպեան, marmot;
— լերանց, mountain-rat;
փարաւոնի, ichneumon, cf. Հետահան, cf. Հիլոս;
գեղացի եւ քաղաքացի —, the country mouse and the city mouse;
ծակ, բոյն, աղբ, ականատ մկանց, mouse-hole;
rat's nest;
mouse-dung;
mouse-trap;
որսորդ մկանց, rat-catcher, mouse-hunter;
(կատու) mouser;
որսորդութիւն մկանց, mouse-hunt;
— որսալ, to mouse, to catch a mouse;
— չչէ, the mouse squeaks.

NBHL (1)

Յորմէ ամենայն յօդիցն խաղալիք, եւ ամենայն մկանցն ձկտումն։ Մկունքն շարակային ի մարմնոյ, եւ ի ջղուտ նեարդից շարամանեցելոց։ Որքան ինչ ի ձեռն ջղաց եւ մկանցն շարժի, այսոքիկ ամենայն անձնականք են. (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. բն.։)


Մուրկ, մրկաց

See full entry →

s.

roasted wheat.

NBHL (1)

Տեառն է սկիզբն արմտեաց. զառաջին զմուրըն մատուցանել հրամայէր քահանայիցն. (Մխ. երեմ.։)


Մուրճ, մրճոց

See full entry →

s.

hammer;
— քարահատաց, stone-cutter's pick;
կտցաւոր —, pick-axe, mattock.

NBHL (1)

Հրամայեաց կապարեալ մրճօք հարկանել՝ զկուրս նորա. (Ճ. ՟Ա.։)


Մսակերութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

flesh-food;
excess, debauch.

NBHL (2)

Ոմանք ասեն, ի ձեռն այնր՝ իբրու զսանջար խոտոյ ետու ձեզ ամենայն, մսակերութիւն հրաման տալ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 58։)

Յադամայ մինչեւ ի վախճան ջրհեղեղին ոչ գոյր հրաման մսակերութեան (ըստ կարծեաց ոմանց). (Մխ. ապար.։)


Մսեղի, ղւոյ, ղեաց

See full entry →

adj. s.

cf. Մսեղէն;
living, living man or soul;
—ք, men, mortals;
animals.

NBHL (1)

Որպէս փորձ իրացն իսկ զուղեղս ամենայն մսեղեաց ցուցանէ։ Զմիս շնչաւորացն հրամայէր չուտել, որպէս թէ հոգի աստուածեղէն իցէ ի մսեղիսն. այսինքն յանբան կենդանիս. (Եզնիկ.։)


Մսխեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ծախեմ;
cf. Վատնեմ.

NBHL (1)

Սակաւ դրամիկ մսխել. (Վրդն. պտմ.։)


Մտաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to reflect, to reason, or revolve in one's mind.

NBHL (1)

ՄՏԱԲԱՆԵԼ. Բառ անստոյգ. Խօսել ընդ միտս. տրամաբանել.


Մտաբերիկ լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Մտաբերեմ;
յանասուն —, to commit bestiality.

NBHL (1)

Պատուէր հրամանի ետ քարկոծ լինել անասնոցն, յորում մարդն մտաբերիկ լինէր. (Եփր. ել.։)


Մանրեմ, եցի

See full entry →

va.

to break or reduce to pieces, to grind, to pound, to bruise, to crush, to triturate;
to hash, to mince.

NBHL (1)

ՄԱՆՐԵՄ ՄԱՆՐԵԼ. ռմկ. մատրել. որպէս՝ Զմեծ դրամն ի փոքունս լուծանել.


Մանրերկրորդ, աց

See full entry →

s.

a second or part of a minute.

NBHL (1)

Բաշխեն ի մանրամանակս, եւ ի մանրերկրորդս, եւ ի մանրամասունս բազումս. (Շիր.։)


Մաշական, ի, աց

See full entry →

adj.

consumable, corruptible;
—կան լուսին, waning moon.

NBHL (1)

Որպէս Մաշածու. դիւրամաշ.


Մաշուած, ոյ

See full entry →

cf. Մաշումն.

NBHL (1)

Զայս ամենայն մաշուածս մատաղագոյն մարմնոյն հանդերձ շնչով շարամանելով՝ ասասցուք սպիտակ մաղաս. (անդ։)


Մասնաւոր, աց

See full entry →

adj.

particular, special;
private.

NBHL (1)

Մասնաւոր քահանայիցն հրամայեալ է։ Օրինացն մասնաւորաց։ Զծնօղս՝ որք ծնանին զմասնաւորսն. իբր իւրաքանչիւր մի ըստ միոջէ. (Փիլ. քհ.։)


Մասնաւորաբար

See full entry →

adv.

cf. Մասնաւորապէս.

NBHL (1)

μερικῶς particulariter, et ex parte. Մասնաբար. եւ Մանրամասնաբար. ըստ մասին, եւ ըստ իւրաքանչիր մասին. ուրոյն. առանձնաբար.


Մատաղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

youth;
growing young again.

NBHL (1)

Վերամբարձ առեալ զոտիցն եւ զձեռացն՝ ընդ մէջ կտրէր զմատաղութիւն հասակի նորա. (Ղեւոնդ.։)


Մատենագիր, գրաց

See full entry →

s. adj.

writer, author, bibliographer;
book, writing;
cf. Մատենագրական;
ընտիր —, classic author;
յոռի —, sorry writer, scrawler, scribbler;
—ք, men of letters, the literati.

NBHL (1)

Կարգեալ յերամ մատենագիր արքունի դպրաց. (Փարպ.։)


Մատենագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write or compose a book, to put down in writing;
to book, to register, to transcribe.

NBHL (1)

Ի հարցն մատենագրեցան մանրամասն քննութեամբ. (Տօնակ.։)


Մատռուակ, աց

See full entry →

s.

cup-bearer;
butler.

NBHL (1)

Եղեւ գեղագործ մահու, եւ մատռուակ կորստեան ոգւոց ամենայն տկարամիտ անձանց. (Փարպ.։)


Մատռուակեմ, եցի

See full entry →

va.

to be or become cupbearer, to present drinks, to fill the glasses, to pour out wine;
to administer, to distribute, to dispense.

NBHL (1)

Արբին զհոգին սուրբ, եւ երգեցեցին ի մէջ ծովուն. որում մատռուակէր մարիամ քնարաւն։ Զի եւ ամպրք սպասաւորք հրամանացն մատռուակեն։ Ի մատռուակելն երկրի՝ յորժամ կամի՝ զշահեկանսն մատուցանէ։ Մատռուակեն յարբանեկել. (Ագաթ.։)


Մարախ, ոց

See full entry →

s.

locust;
grass-hopper;
մարախ քաղցր —, cf. Մատուտակ.

NBHL (1)

ἁκρίς locusta. Փոքրիկ կենդանի թեւաւոր, որ թռչի եւ ոստոստէ. շրջի եւ երամովին, եւ ծախէ զդալարիս. մորեխ .... cf. ՋՈՐԵԱԿ։


Մարդագող, ոց

See full entry →

s.

man-stealer.

NBHL (1)

Յաղագս մարդագողող եւ աւազակաց։ Յաղագս դատաստանի մարդագողաց։ Մարդագողաց հրամայեցաւ մեռանել. (Մխ. դտ.։)


Մարդածին

See full entry →

adj. s.

begetting a man;
fabulous tree feigned to produce men.

NBHL (1)

ἁνθρωποτόκος hominis genitrix. Ձայն պղծոյն նեստորի, որ ծնօղ լոկոյ մարդոյ գոլ հայհոյէր զտիրամայր աստուածածինն.


Մարդատեաց, եցաց, ցից

See full entry →

adj. s.

hating mankind, misanthropic;
misanthrope, man-hater.

NBHL (1)

Անողորմ հրամանաւ զայն զմարդատեացն զօրացոյց զխորհուրդ. իբր մարդատեցական. (Նիւս. ի մկ. բեթղ.։)


Մարթանք, նաց

See full entry →

s. adv.

stratagem;
means, experient, resource, remedy;
skill, art, ability, cleverness, mastery;
—նօք, ingeniously, cunningly.

NBHL (1)

Սպաս արար մարթանօք զհրամանն կատարել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 29։)


Մարթեմ, եցի

See full entry →

va.

to find means, to invent, to contrive, to find out.

NBHL (1)

Որ ոչն մարթիցէք խնդրել զնա։ Գտանել մարթացից։ Խորամանկութեամբ որսալ մարթասցէ. (Բուզ. ՟Դ. 5։ Յհ. կթ.։ Եղիշ. ՟Բ։)


Մարխ, ի

See full entry →

s.

resinous pine.

NBHL (1)

Հրամայեաց շուրջ զնովաւ հուր բորբոքել, եւ արկանել ձէթ, եւ մարխ, եւ մոմ. (Տէր Իսրայէլ. դեկտ. ՟Ժ՟Դ.։)


Մարմնապարար

See full entry →

adj.

nourishing, fattening;
voluptuous, gluttonous.

NBHL (1)

Զպտուղս մարմնապարարս։ Մարմնապարար սեղան։ Մարմնապարար որկրամոլութիւն. (Ագաթ.։ Յհ. իմ. ատ.։ Արշ.։ (որ ի Լծ. կոչ. գրի մարմնապարարտ, փոխանակ գրելոյ՝ մարմնապարարդ։))


Մարմնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to change into flesh;
to embody, to incarnate;
to figure, to impress with a form.

NBHL (1)

Զինքն մարմնացուցեալ եւ արիւնացուցեալ ի վերայ սրբութեան սեղանոյն, հրամայեաց սրբութեամբ ուտել եւ ըմպել. (Եղիշ. ննջ.։)


Մարտ, ից

See full entry →

s.

war, battle, combat;
wrestling;
dispute, quarrel;
ի — պատերազմի պատրաստիլ, to prepare for war;
ելանել ի — պատարազմի ի վերայ ուրուք, to take up arms against;
— գնել, մղել ընդ ումեք, տալ — պատերազմի ընդդէմ ուրուք, to give battle, to make war on, to wage war;
— ընդ միմեանս հարկանել, —եդեալ կռուել, to fight, to combat, to attack;
միշտ —իւ լինել ընդ ումեք, to be in perpetual hot water with, to be continually at war with;
— ի վերայ ուրուք յարուցանել, ի — պատերազմի գրգռիլ, to incite to battle, to excite or create war against;
— պնտերազմի էր նոցա ընդ միմեանս վասն, they were at war for;
անագորոյն —իւ պատերազմաւ, by a bloody battle, by a sanguinary conflict;
—ն յերկոցունց կողմանց մնայր անպարտելի, the battle remained undecided;
cf. Պատերազմ.

NBHL (1)

Մարտն յերկոցունց կողմանց մնայր անպարտելի։ Արամայ բազում գործք քաջութեան պատմին մարտիւք նահատակութեան. (Խոր. ՟Ա. 10. 11։)


Մարտ

See full entry →

s.

month of March.

NBHL (1)

Մարտն յերկոցունց կողմանց մնայր անպարտելի։ Արամայ բազում գործք քաջութեան պատմին մարտիւք նահատակութեան. (Խոր. ՟Ա. 10. 11։)


Մաքառումն, ման

See full entry →

s.

cf. Մաքառ.

NBHL (1)

διάλεξις disputatio. Մաքառիլն. պայքար. վէճ. վիճաբանութիւն. տրամախօսութիւն առարկուածովք.


Մաքրապէս

See full entry →

adv.

purely, neatly;
chastely, modestly;
merely, simply.

NBHL (1)

Թերեւս եւ ոչ լսես, մաքրապէս հրաման եղիցի քեզ. (Սեբեր. ՟Թ։)


Մեծագործ

See full entry →

adj.

noble, generous, magnificent;
ostentatious;
grand, imposing, stately, superb, magnificent.

NBHL (1)

Մի՛ ընդ վատ ծառայի՝ վասն մեծագործ հրամանի. (Սիր. ՟Լ՟Ե. 14. յն. վասն բազում գործոյ։)


Մեծազօր

See full entry →

adj.

all powerful, omnipotent;
very strong, of a great force;
powerful, potent, mighty.

NBHL (1)

Տեսչութեամբ մեծազօրին աստուծոյ։ Զօրութիւն մեծազօր։ Մեծազօրն հրամանատարութեամբն. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Ը։)


Մեծախորհուրդ

See full entry →

adj.

of exalted sentiments, noble-minded, magnanimous, generous, noble;
mysterious, involving a great mystery.

NBHL (1)

Որ մեծախորհուրդ քննութեամբ զհամեմատութիւն հնոյն ընդ նորոյս շարամանութեամբ ունի. (Լծ. կոչ.։ եւ Տօնակ.։)


Մեծակն

See full entry →

adj.

large-eyed.

NBHL (1)

Մեծակնդ արամազդ. (Պղատ. օրին. ՟Զ. ի Հոմերոսէ։)