Definitions containing the research րամ : 2963 Results

Սերեմ, եցի

See full entry →

va.

to procreate, to beget, to engender, to give rise to, to propagate.

NBHL (1)

Յետ սերելոյ եւ բազմանալոյ։ Հրամայեաց սերել յերկիր՝ ծնունդ արձակեալ. (Ագաթ.։)


Սերմանեմ, եցի

See full entry →

va.

to sow, to disseminate, to spread or cast the seed;
to procreate;
— սերմն, to seed;
ժամանակ սերմանելոյ, seed-time or sowing-time.

NBHL (1)

Հերակլէս յարամազդայ եւ յաղկմենեայ սերմանեցաւ. (Պտմ. աղեքս.։)


Ստորոտ, ից

See full entry →

s.

foot of a mountain;
skirt of a robe or cloak;
train of a gown;
առ —ով լերինն, at the foot of the mountain.

NBHL (1)

Զքարշել ստորոտոցն, եւ զկաքաւել ոտիցն։ Վերացո՛ զստորոտս հանդերձին։ Իբրեւ մանկտւոյ հրամայեաց շուրջ զստորոտովն խափուլնի կախել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։ Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Գ.։ Բրսղ. մրկ.։)


Ստուերանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be covered with shadow, immersed in shade, darkened, obscured;
to grow cloudy, dark.

NBHL (1)

σκιάζομαι obumbror σκοτάζω tenebresco. Ստուերամած լինել. մթագնիլ. նսեմանալ. աղօտանալ. խաւարիլ. անշքանալ.


Ստունգանեմ, եցի

See full entry →

vn.

not to like listen to, or consent to, to disobey, to contravene.

NBHL (1)

Հրեշտա՞կ զոք առաքել. սակայն եւ նմա ստունգանէին։ Ստունգանել տեառն, կամ հրամանի, հրամանաց, պատուիրանի։ Ստունգանել հօրն իմոյ երկնչիմ։ Ինքն տէրն՝ որում ստունգանեցաք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։ Յճխ. ՟Դ։ Շար.։ Արծր.։ ՃՃ.։ Սարգ. յկ. ՟Ժ։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ. եւ այլն։)


Ստրկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be or become a slave, a servant.

NBHL (1)

Ի հայրենեաց տարամերժեալ, օտար սեռից ըստրկացեալ։ Կործանեալք ստրկացան ի բաբելովն։ Կին՝ որ պոռնկի ընդ օտար ծառայ, ստրկանայ եւ նա ի նորին ծառայութիւն. (Շ. վիպ.։ Լմբ. ամովս.։ Մխ. դտ.։)


Սրաթռիչ

See full entry →

adj.

flying swiftly.

NBHL (1)

Սրաթռիչ եղեւ հոգի նորա։ Սրաթռիչ լինելով ի լուսեղէն երամսն. (Զքր. կթ.։ Մաշտ.։)


Սրակոտոր առնեմ

See full entry →

sv.

to put to the sword.

NBHL (1)

Նոցին տեարքն առ նմին սրակոտորք։ Զերիտասարդսն սրակոտորս։ Կա՛մ սրակոտոր, կամ գերի։ Հրամայեաց զպահապանսն սրակոտոր առնել։ Մերս բովանդակ մարմին սրակոտոր եղեալ՝ անդամանդամ յօշեցաւ. (Լաստ. ՟Բ. ՟Ժ՟Զ. ՟Ի՟Ա։)


Սրահ, ից

See full entry →

s.

drawing-room, hall, saloon;
curtain;
church-porch, portico, court;
corridor.

NBHL (1)

Ընդ ծովակողմն սրահք ի յիսուն կանգնոյ։ Առ դրամբք սրահին՝ սրահք ի հնգետասան կանգնոյ։ Ամենայն սրահք խորանին շուրջանակի ի բեհեզոյ մանելոյ. (եւ այլն. Ել. ՟Լ՟Ը։)


Սրահակաձեւ

See full entry →

adj.

curtain-shaped.

NBHL (1)

Մէգ եւ մառախուղ սրահակաձեւ շուրջ զլերամբն պատեալ. (Ագաթ.։)


Սրբական, ի, աց

See full entry →

adj.

holy, pure, chaste.

NBHL (1)

Տօնից, եւ կարգեալ հրամայելոց իւրաքանչիւր ոք սրբականացն (սրբութեանց), շրջացանիցն խնդրուածոց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Սրբամիտ

See full entry →

adj.

holy-minded, pure, pudic.

NBHL (1)

Յուսիկ առաքինասէր եւ սրրամիտ. (Կաղանկտ.։)


Սրբասէր

See full entry →

adj.

fond of holiness, loving chastity.

NBHL (1)

Զհամօրէն իսկ զգունդս սրբոց հանդերձ սրբասէր տերամբն յօրինակ առեալ. (Բուզ. ՟Դ. 4։ եւ Կորիւն.։)


Սրովբէագումար

See full entry →

cf. Սրովբէախումբ.

NBHL (1)

Տեսի զտէր ի վերայ աթոռոյ բարձրացելոյ, եւ վեցթեւեայ սրովբէագունդ շուրջ զտերամբն. (Ագաթ.։)


Սրովբէագունդ

See full entry →

cf. Սրովբէախումբ.

NBHL (1)

Տեսի զտէր ի վերայ աթոռոյ բարձրացելոյ, եւ վեցթեւեայ սրովբէագունդ շուրջ զտերամբն. (Ագաթ.։)


Սրովբէախումբ

See full entry →

adj. s.

where the seraphim assemble;
chorus of seraphim.

NBHL (1)

Տեսի զտէր ի վերայ աթոռոյ բարձրացելոյ, եւ վեցթեւեայ սրովբէագունդ շուրջ զտերամբն. (Ագաթ.։)


Սրովբէամաքուր

See full entry →

adj.

pure, holy as a seraph.

NBHL (1)

Սրովբէամաքուրք, եւ ոչ երկրամեղք. (Նար. առաք.։)


Սրովբէանման

See full entry →

adj.

seraph-like.

NBHL (1)

Աւետիս քեզ տիրամայր՝ սրովբէանման (կամ սրովբէնըման) քրովբէաթոռ. (Նար. տաղ.։)


Սրովբէատես

See full entry →

adj.

seraph-seeing (Isaiah);
seraph-figured (saint Mesrob).

NBHL (1)

Որում անունն եսայիաս լսի՝ սրովբէատեսն եւ համարջակախօսն։ Հրամաքուրն լեզու, եւ սրովբէատես մարգարէն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Ճ. ՟Ը.։)


Սրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sharpness, acuteness, keenness, point;
subtilty;
rapidity, velocity, speed, celerity;
— մտաց, acumen;
— ձայնի, shrillness.

NBHL (1)

Թեւաւորութիւնն (հրեշտակաց) ցուցանէ զվերամբարձականն սրութիւն։ Զտապարսն՝ զընտրողականացն զօրութեանց զսրութիւն։ Հողմունս զնոսա անուանելն՝ զսրութիւն նոցա ցուցանէ։ Զարծուին՝ զարագաթռչութիւնն, եւ առ զօրացուցիչսն կերակուրս սրութիւնն. (Դիոն.։)


Սրսկապան, աց

See full entry →

s.

cabinet, lady's private room, boudoir;
nuptial bed, thalamus;
bed-curtain.

NBHL (1)

Ամենայն հարսանց եղեն արգելանք սգոյ սրսկապանք իւրեանց։ Դրամբքն հանդերձ սրսկապանին։ Կահք սրբութեանցն, եւ սրսկապանն. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 28։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Զ. 16։ Թուոց. ՟Գ. 31։)


Սրտառիմ

See full entry →

vn.

to take to heart, to get angry, to chafe.

NBHL (1)

Եւ սրտառեալ թաագաւորն՝ հրամայեաց հարկանել զնա ջալոտիւք։ Զորոյ մերձաւոր սպանեալ էր ի կարճոյ. եւ սրտառեալ կայր վասն այնոսիկ. (Վրդն. պտմ.։)


Սրտնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Սրտմտիմ.

NBHL (1)

ՍՐՏՆԻՄ որ եւ ՍՐՏՆՈՒԼ. Սրամտիլ. սրտնեղիլ. դժկամակիլ.


Սքողեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սքօղարկեմ.

NBHL (1)

Անօրէնքն հրամայեցին հոլանի առնել զնա. քանզի սքողեալ էր։ Զի եթէ ոչ սքողեսցի կին, փոքրեսցէ զհերս իւր. ապա թէ անպատեհ է կնոջ փոքրել կամ գերծուլ, սքողեսցի. (Դան. ԺԳ. 32։ Ա. կոր. ԺԱ. 6։)


Սքօղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սքօղարկեմ.

NBHL (1)

Անօրէնքն հրամայեցին հոլանի առնել զնա. քանզի սքողեալ էր։ Զի եթէ ոչ սքողեսցի կին, փոքրեսցէ զհերս իւր. ապա թէ անպատեհ է կնոջ փոքրել կամ գերծուլ, սքողեսցի. (Դան. ԺԳ. 32։ Ա. կոր. ԺԱ. 6։)


Սօս, ից

See full entry →

s.

plane-tree, platane;
white poplar.

NBHL (1)

Թողլով արու զաւակ զանուշաւանն, որ սօս անուանիւր (հին տպ. սօսանուէր). քանզի ձօնեալ էր ըստ պաշտամանց ի սօսիսն արամենակայ՝ որ յարմաւիր. (Խոր. Ա. 11։)


Սօս

See full entry →

adj. fig.

stately, lofty, haughty, proud;
clear (colour);
— երիվար, high-mettled, prancing, fiery or spirited horse.

NBHL (1)

Թողլով արու զաւակ զանուշաւանն, որ սօս անուանիւր (հին տպ. սօսանուէր). քանզի ձօնեալ էր ըստ պաշտամանց ի սօսիսն արամենակայ՝ որ յարմաւիր. (Խոր. Ա. 11։)


Վագեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Սուրամ.


Վազեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to run.

NBHL (1)

Հրամայեաց ագուցանել կօշիկս երկաթի, եւ բեւեռեցին զայն ի յոտսն, եւ վազեցուցանէին առաջի իւր. (Հ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)


Վախ, ից

See full entry →

s. adj.

steep place, precipice;
— ի —է, steep, cragged;
ի —ից արկանել, ընկենուլ, մղել or հոսել, to precipitate, to throw headlong down;
անկանիլ or մղիլ ի —ից, to be cast down a precipice.

NBHL (1)

Թուի թէ ի վախից մղնցէ։ Երիվար ճնշեալ սանձիւք ձեռին վարժողին ոչ ի վախից վերամղեսցէ զնստեալն։ Մի՛ մղիլ ի վախից (կամ ի վազից) յառժամանակեայ մահուանէս։ Ի վախից ընդ գեհենս վտարեալ անկանիմք. (Աստուածաբան յայտն։ Նեղոս.։ Յհ. կթ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)


Վախ

See full entry →

cf. Երկիւղ.

NBHL (1)

Թուի թէ ի վախից մղնցէ։ Երիվար ճնշեալ սանձիւք ձեռին վարժողին ոչ ի վախից վերամղեսցէ զնստեալն։ Մի՛ մղիլ ի վախից (կամ ի վազից) յառժամանակեայ մահուանէս։ Ի վախից ընդ գեհենս վտարեալ անկանիմք. (Աստուածաբան յայտն։ Նեղոս.։ Յհ. կթ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)


Վահանաւոր

See full entry →

adj. s.

furnished with a shield;
shield-bearer.

NBHL (1)

Արանց սուսերամերկաց, վահանաւորաց. (Յհ. կթ.։)


Վաղակաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

dagger, poniard;
sword, sabre, hanger, cutlass, scimitar;
sworded, armed with a sword or dagger.

NBHL (1)

Արանց սուսերամերկաց, վահանաւորաց, նիզակաւորաց, վաղակաւորաց. (Յհ. կթ.։) Որպէս թէ Վաղակ նշանակիցէ զազգ սուսերի. (լծ. ընդ թ. փաշա. եւ յն. πέλυξ, πέλεκυς securis. իբրու սակուր. ... )։


Վաղամահ

See full entry →

cf. Վաղամահուկ.

NBHL (1)

Մահականցուս այս, եւ ախտաւոր, եւ վաղամահ։ Վաղամահ իմն եւ կնատ սրամտութիւն թողանի զօրէն պղպջակի. (Նիւս. կազմ.։)


Պողովատիկ

See full entry →

adj. s. fig.

steely;
steel, sword.

NBHL (1)

Սուսեր պողովատիկ չանաչառ հրամանդ քո բերեալ. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 16.) (յն. ὁξύς սուր)։


Պոչ, ոյ

See full entry →

s.

tail;
virile member;
prepuce.

NBHL (1)

Զոչսն հրամայէ թլպատել։ Մորթ պոչոյն։ մարմին պոչոյ. (Փիլ. լին. ՟Գ.. 48. 52։)


Պոռնկանոց, աց

See full entry →

s. fig.

house of ill-fame, brothel;
high-place, heathen temple, idol-house.

NBHL (1)

Ի պոռնկանոցէն առ հրաման ունիլ զկինն. (Իգն.։)


Պորտ, ոյ

See full entry →

s. adv.

navel, umbilicus;
belly;
middle, centre;
— երկրի, mount, mountain;
— կամարաց, key-stone of an arch;
— ի վեր, —յորսայս, supinely, with one's face upward;
—ոյ ծառայ, slave to one's belly, gourmand, *greedy-gut.

NBHL (1)

Իյորկորամոլ ճակաճանաց, որ փոխանակ աստուծոյ պատուեն զպորտս. (Պիտ.։)


Պորտաբոյծ

See full entry →

cf. Որովայնապարար.

NBHL (1)

ՊՈՐՏԱԲՈՅԾ ՊՈՐՏԱՊԱՐԱՐ. παράσιτος parasitus, coenarum adsecla, bucco. Որ բուծանէ եւ պարարէ զպորտ. որովայնապարար. որկորամոլ.


Պորտապարար

See full entry →

cf. Որովայնապարար.

NBHL (1)

ՊՈՐՏԱԲՈՅԾ ՊՈՐՏԱՊԱՐԱՐ. παράσιτος parasitus, coenarum adsecla, bucco. Որ բուծանէ եւ պարարէ զպորտ. որովայնապարար. որկորամոլ.


Պուետիկոսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

poetry, poesy;
poem.

NBHL (1)

Զյօժարամտութիւն քո ի բանաստեղծական մեր պուետիկոսութիւն ... տարազել ոչ է ժամանակ. (Մագ. ՟Թ։)


Պուղեմ, եցի

See full entry →

va.

to push, to repulse, to remove, to disperse, to scatter about.

NBHL (1)

Զբարձակիցն ի բազմականացն ի բաց պուղեաց։ Սուսերաւ զերամակս փղացն պուղէր. (Խոր. ՟Բ. 60. եւ 79։)


Պուտուկ, տկաց

See full entry →

s.

pot, small pot, saucepan.

NBHL (1)

Ետ հրաման՝ երկաթի պուտկօք հալել կապար. (Ագաթ.։)


Պռեստեր

See full entry →

s.

prester, hot and scorching wind, typhoon.

NBHL (1)

Պռեստեր, որ կիզիչ ասի, հողմ է շարամանեալ ընդ ամպոյ խոնաւի եւ թանձրագունի՝ ի ձեռն ինքեան պատառեալ զշարունակ ծալումնս ամպոյն՝ խոշիւն շաչիւն եւ թնդիւն առնելով ... Ապա թէ թերաբորբոք իցէ հրութիւնն առ ի յոչ ուժգին հարկանել ամպոցն՝ պրեստեր կոչի, որ ասի կիզիչ. (Արիստ. աշխ.։)


Պսակապաճոյճ

See full entry →

cf. Պսակազարդ.

NBHL (1)

Յաղթողական վերամբարձութեամբ՝ պսակապաճոյճ գեղազարդելոց. (Նար. ՟Լ՟Է։)


Պտղախայծ

See full entry →

adj.

ripe, dark or deep coloured, spotted, speckled.

NBHL (1)

Տեսեալ պղծախայծ զսոյն տիրամայրն, պահանջէ զտոհմականս իւր շնորհաց. (Լմբ. վերափոխ.։)


Պտղածնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Պտղաբերութիւն.

NBHL (1)

Եւ շահաբերութիւն. շահ դրամոց.


Պտոյտ, տուտի, տուտից

See full entry →

cf. Պտոյտք.

NBHL (2)

Երկան զուլանէ հրամայէ կապել, եւ ընկենուլ ի պտոյտ մի գետոյն. (Խոր. ՟Բ. 45։)

Յանդնդային պտուտից չարամեռ եւ խաւարային գործոց. (Ճ. ՟Բ.։)


Պրտու, ոյ

See full entry →

s.

rush, bulrush;
papyrus.

NBHL (2)

Հրամայեաց դատաւորն պրտուս թանալի ի ձէթ. եւ վառեցին հրով, եւ պրտու այրեցաւ, եւ մատունք սրբոցն ոչ այրեցան. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Ա.։)

Հրամայեաց գաւազանօք հարկանել, եւ իբրեւ զպրտու կակղագոյն դիպէր ի նա. (Հ. կիլիկ.։)


Ջալոտ, ից

See full entry →

s.

cudgel, club;
whip-thong;
kerbatch, knout.

NBHL (1)

Հրամայեաց ջալոտիւք հարկանել յերկար, մինչ ի գտնելն տւանդեաց զոդին։ Տանջել ջալոտիւք։ Ջալւտիւք հարկանել։ Ստուար ջալաւտիւք ձաղկել։ Բրօք ջարդել ... խորտակեալ ջալոտիւք. (Խոր. ՟Գ. 14։ ՃՃ.։ Սիսիան.։)