Definitions containing the research որս : 2903 Results

Սպառուած, ի, ոյ

See full entry →

s.

end, term, extremity;
summit, top.

NBHL (1)

Եղիցե՛ս բարձրագոյն դու, եւ բարձրագունից սպառուած. (Առ որս. ՟Ա։)


Սպասաւոր, աց

See full entry →

s.

attendant, servant, valet, domestic, waiter;
lictor, usher;
cf. Գործակալ.

NBHL (3)

Սպասաւորք էք նորա թագաւորութեանն։ Աստուծոյ սպասաւոր է։ Ասէ թագաւորն ցսպասաւորսն։ Ասէ մայրն նորա ցսպասաւորն. բայց ես եմ ի միջի ձերում իբրեւ սպասաւոր, եւ այլն։

Որ ոչն քակտի՝ զբանս միայն պինդ ունիմ՝ իբրեւ բանի սպասաւոր. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)

Մի՛ ոք ասասցէ զձեզ զինուորս, կամ ձիոյ սպասաւորս. (ռմկ. սէյիս) (Երզն. մտթ.։)


Սպասիկ, սկաց

See full entry →

s.

servant.

NBHL (1)

Բազումք անդէն շուրջ զնովաւ սպասիկք։ Կացուցանէ դարձեալ սպասիկս եւ գահաւորս։ Խակ եւ ամեհի է մանկութիւն, եւ բազում վարդապետաց կարօտ. դաստիարակաց, սպասկաց, դայեկաց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Թ։)


Սպի, սպւոյ, սպեաց

See full entry →

s. fig.

cicatrix, scar, seam, mark;
stain, spot, stigma;
— կեղեքածի, scratch;
ածել զ—ս ի բժշկութիւն, to heal up, to cicatrize, to close.

NBHL (1)

Ո՞ւր արդեօք իցեն մեզ, որք զվէրսն ունին, եւ զսպիսն թշնամանեն. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։)


Սպիտականիշ

See full entry →

adj.

spotted, marked with white.

NBHL (1)

Յորս է տեսանել ի մէջ արջնատես ագռաւուց սպիտականիշ երամս աղաւնեաց. (Նար. ՟Լ՟Ա։)


Սպրդեմ, եցի

See full entry →

va.

to insinuate, to introduce gently, to bring in privily, to foist, to thrust on.

NBHL (2)

Սպրդեալ մուծանեն հերձուածս կորստեան. (՟Բ. Պետ. ՟Բ. 1։)

Ոչ սակաւս ի չարաց ի ներքս սպրդեալս։ Ոչ օտար ինչ է այս, եւ ոչ սպրդեալ. (Փիլ. բագն.։ Առ որս. ՟Զ։)


Սռնչանք

See full entry →

cf. Շռնչան;
cf. Սռինչք.

NBHL (1)

Զի՞նչ ձեւ զմայլական պարառաբար կաքաւողացն խնջիւնս եւ սռնջանս, եւ ոտիւք թափառումն։ Եւ այլ ուրեմն խնձորս սռնչանս անդամաբեկ խաղուցն հայելի գեղմն։ Իբրեւ զտղայ խաղալիկ ի խնձորս սռընչանս վազիւք տատանէի զնա բազում բանիւք. (Մագ. ՟Ծ՟Դ. ՟Կ՟Թ. եւ Մագ. յիշ. ոտ. մանուչ։)


Ստադիոն, աց

See full entry →

s.

stadium;
furlong;
զվկայութեանն —ն ստանալ, to gain the crown of martyrdom.

NBHL (1)

Ցամաքային լայնութիւն է՝ սուղ ինչ պակաս ունելով՝ չորս բիւրս ստադիոն. (Արիստ. աշխ.։)


Ստամբակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indocility, disobedience, insolence, rebellion;
rudeness, severity, rigour.

NBHL (1)

Զստամբակութեանն իրս ի ներքս ածեն. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Ստապատիր

See full entry →

adj.

false, fallacious, fictitious.

NBHL (1)

Սուտապատիր եւ խաբեբայ կրօնիցդ։ Քոյին կորստական եւ սուտապատիր բանիցդ։ Ճ. (՟Բ.։)


Ստացական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

acquired, possessed, adventitious;
possessive;
created, made.

NBHL (1)

Զօրութեամբ բնականաւ, եւ ստացականւ։ Ոչ միայն զբնականն, այլեւ զստացական զուարթութիւնն ասէ. (Առ որս. ՟Է։ Լմբ. առակ.։)


Ստեղծական, ի, աց

See full entry →

adj.

created;
invented, factitious, forged;
plastic.

NBHL (1)

Քերթողացն միշտ հանդէսք ստեղծականն են առասպելաբանութիւնք։ Ցնորս ասէ զսուտ զստեղծական իմն մտածութիւնս զգալի ինչ իրաց։ Մի՛ ոք զմեր բանս ստեղծական կարծիցէ. (Պիտ.։ Մաքս. ի դիոն.։ Ոսկ. համբ.։)


Ստեղն, ղան, ղին, ղունք

See full entry →

s. anat. gr. mus. bot.

branch, bough, shoot;
stalk, stem, trunk;
focil;
dactyle;
key, stop;
cf. Ստեղի;
umbel;
— ծխոյ, pillar of smoke;
ստեղունք աշտանակաց, branches of a candelabrum;
ստեղունք եղջերուաց, antlers or branches of stags' horns;
ստեղունք դաշնակի, keys, key-board, finger-board of a piano-forte;
— արձակել, to branch out, to ramify.

NBHL (1)

Երկրորդի (ձայնի) ստեղն. զորս գտեալ հրոյն՝ ճարակ եւ կերակուր իւր առնէ զամենեսեան. իսկ վերջին ստեղն պատրաստէ սիրելեաց իւրոց բաժակ փրկութեան եւ անմահութեան յարքայութեանն երկնից. (Քերթ. եկեղ.։)


Ստեղնաւոր

See full entry →

adj.

branchy.

NBHL (1)

Ծուխ տեսանէ վերացեալ ի խնկոց, եւ ի ծառս ստեղնաւորս կերպարանեալ. (Վրդն. երգ.։)


Ստերիւրումն, ման

See full entry →

s.

deviation, wandering, error.

NBHL (1)

Ապա եթէ արուեստ է, եւ ըստերիւրումն ինչ յեղելոցն զնոսա, եւ կամ արգելլոյ զորս ի ճակատագրէն, արդեօք ամենայն մարդկան կարելի՞ է ստերիւրելն, եթէ ոմանց է, եւ ոմանց ոչ. (Նիւս. բն.։)


Ստիպումն, ման

See full entry →

s.

constraint, urgency, pressure.

NBHL (1)

Չէ՛ խաղաղութեամբ (կամ խաղաղութեան), այլ կորստեան ոգւոց է ստիպումն կոչմանս այսորիկ. (Փարպ.։)


Ստիքս, ստիք

See full entry →

s.

element, point, note;
line, verse.

NBHL (2)

Ըստ տարերց աշխարհիս. ստիքս աշխարհիս զարեգակն եւ զլուսին կոչէ, կամ զայլ ինչ մեծ արարած. իսկ ոմանք ստիքս զչորս տարերս ասացին. (Ոսկ. կողոս.։)

Ըստ տարերց աշխարհիս. ստիքս աշխարհիս զարեգակն եւ զլուսին կոչէ, կամ զայլ ինչ մեծ արարած. իսկ ոմանք ստիքս զչորս տարերս ասացին. (Ոսկ. կողոս.։)


Ստոր

See full entry →

s.

bottom, the under or lower part;
ի —, under, underneath, below;
ի —է, from under, from below or beneath;
downwards;
ի ստորեւ, ի ստորէ, cf. Ստոր.

NBHL (1)

Յստորս վազեալ։ Երկնի յստորս կործանիլ. (Մագ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ե։)


Ստորադասեմ, եցի

See full entry →

va.

to submit, to place or put under;
to subordinate;
to subdue, to overcome.

NBHL (1)

Ոչ եթէ միայն ներքոյ աչացն կամ ձեռին զնա ընկալցի ստորադասեալ, այլ ոտին։ Յորս յարձակեցաւն (պարսաքար՝) ստորադասէ. (Մագ. ՟Ժ՟Ը. ՟Լ։)


Ստորասուզական, ի, աց

See full entry →

adj.

liable to submersion.

NBHL (1)

ՍՏՈՐԱՍՈՅԶ ՍՏՈՐԱՍՈՒԶԱԿԱՆ. καταδύνων qui, quod subit, latitans եւ κατάδυσις recessus, latibulum. Սուզեալ կամ սուզիչ ի ստորս՝ ի խորս. յոգն. Սոյզք ստորինք. ներքին խորշք.


Ստորասուզեմ

See full entry →

va.

submerge, to immerse, to send to the bottom, to ingulf.

NBHL (1)

Ի վայր՝ ի խորս սոզանել, իլ. կր. κατάδυμι, καταδύνω subeo, submergor.


Ստորաքարշ

See full entry →

cf. Գետնաքարշ.

NBHL (1)

Որք ի չորս ոտս գնան, նշանակ ստորաքարշ վարուց՝ ի չար սովորոյթս կապեալք։ Տո՛ւր եւ մեզ զօրութիւն վատթարացելոցս եւ ստորաքարշիցս. (Նախ. ղեւտ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Ստորերկրեայ, եայց

See full entry →

adj. s. adj.

underground;
subterranean.

NBHL (1)

κατάγειος, καταχθόνιος, γεώδης terrenus, terrestris. Որ ինչ կայ ընդ երկրաւ, ի խորս երկրի. սանդարամետական. եւ Բնակեալն ի ներքոյ երկնից. հողեղէն. գետնամած.


Ստորոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

predicament, class;
category, kind.

NBHL (1)

Եւ եթէ ձկնորսացն եմ աշակերտ, սակայն ոչ եմք անտեղեակ աթենացւոցն ստորոգութեանց, եւ հելլենական հանճարոյ. (Մագ. ՟Ե։)


Չորեքանկիւն

See full entry →

cf. Քառանկիւն.

NBHL (2)

ՉՈՐԵՔԱՆԿԻՒՆ մանաւանդ ՉՈՐԵՔԱՆԿԻՒՆԻ. τετράγωνος, -ον quadrangulus, -lum, quadratus, quadrangularis եւ τετράπεδος, -ποδος quadrupedalis. Որ ինչ ունի զչորս անկիւնս, քառանկիւն. քառակուսի.

Ոչ է, եւ ոչ ասի գունդ՝ չորեքանկիւնի. (Առ որս. ՟Զ։)


Չորեքանկիւնի

See full entry →

cf. Քառանկիւն.

NBHL (2)

ՉՈՐԵՔԱՆԿԻՒՆ մանաւանդ ՉՈՐԵՔԱՆԿԻՒՆԻ. τετράγωνος, -ον quadrangulus, -lum, quadratus, quadrangularis եւ τετράπεδος, -ποδος quadrupedalis. Որ ինչ ունի զչորս անկիւնս, քառանկիւն. քառակուսի.

Ոչ է, եւ ոչ ասի գունդ՝ չորեքանկիւնի. (Առ որս. ՟Զ։)


Չորեքդեղեան

See full entry →

adj.

tetrapharmaceous.

NBHL (1)

Որպէս ի վերայ այլ իմն չորեքդեղեանն քան զորս յորոց շարակային։ Որպէս չորեքդեղենին, եւ այլն. (զոր Լեհ. իմանայ բաղկացութիւն ի մոմոյ, ի ճարպոյ, ի ռեանէ եւ ի ձիւթոյ). (Նիւս. բն. ՟Ե։)


Չորեքդիմեան

See full entry →

adj.

cf. Չորեքդիմի.

NBHL (1)

ՉՈՐԵՔԴԻՄԵԱՆ ՉՈՐԵՔԴԻՄԻ. τετραπρόσωπος quadrupliem faciem habens. Ունօղ զչորս դէմս. քառադէմ, չորեքկերպեան.


Չորեքդիմի

See full entry →

adj.

four-faced.

NBHL (1)

ՉՈՐԵՔԴԻՄԵԱՆ ՉՈՐԵՔԴԻՄԻ. τετραπρόσωπος quadrupliem faciem habens. Ունօղ զչորս դէմս. քառադէմ, չորեքկերպեան.


Չորեքեան

See full entry →

adj.

cf. Չորեքին.

NBHL (1)

ՉՈՐԵՔԵԱՆ կամ ՉՈՐԵՔԻՆ. Իւրաքանչիւրն ի չորից. մի մի ի չորիցն. չորսն ալ.


Չորեքին, եցունց

See full entry →

adj.

all the four.

NBHL (1)

ՉՈՐԵՔԵԱՆ կամ ՉՈՐԵՔԻՆ. Իւրաքանչիւրն ի չորից. մի մի ի չորիցն. չորսն ալ.


Չորեքեզերեան

See full entry →

cf. Չորեքծագեան.

NBHL (1)

τετραπέρατος quatuor orarum, quadripartitus. Որ ունի զչորս եզերս, կամ զկողմանս, կամ զծովեզերս. չորեքծագեան.


Չորեքթեւեան

See full entry →

adj.

four-winged;
four-armed.

NBHL (1)

τετραπτέρος quatuor alis praeditus. Որոյ իցեն չորք թեւք կամ բազուկք. չորս թեւով.


Չորեքժռի

See full entry →

adj.

four-hinged (door).

NBHL (1)

Որոյ են չորք ժեռք կամ ժայռք, այս ինքն ատամունք, որպէս ծղխնիք դրան. չորս կեռիքով.


Չորեքծագեան

See full entry →

adj.

having four sides, extremities or parts.

NBHL (1)

որ եւ ՉՈՐԵՔԵԶԵՐԵԱՆ. Ունօղ զչորս ծագս կամ զկողմանս. եւ Որ ինչ հայի ի չորս ծագս աշխարհի. տիեզերական. բոլորական. շրջասփիւռ. չորս դիի, չորս դիաց.


Չորեքկանգնեան

See full entry →

adj.

of four cubits.

NBHL (1)

τετράπηχος, πηχῶν δ’ qui quatuor cubitorum est, quatuor cubitorum. Որ է ի չափ չորից կանգնոց. չորս կանգուն.


Չորեքկարգեան

See full entry →

adj. s. mar.

formed of four courses, tiers or orders;
four-coursed;
quadrireme.

NBHL (2)

τετράστιχος quatuor ordinibus dispositus, vel constans. Որ ինչ ունի զչորս կարգս, կամ զչարս.

Ըստ չորեքկարգեան ականց։ Ականակապ չորեքկագրեան ականց։ Փառք հարցն ի չորեքկարգեան ականսն քանդակեալս». այսինքն անուանք ՟Ժ՟Բ նահապետաց՝ ՟Գ ՟Գ ի չորս կարգս. (Ել. ՟Ի՟Ը. 17։ ՟Լ՟Թ. 10։ Իմ. ՟Ժ՟Ը. 24։)


Չորեքհարիւր, ոց

See full entry →

adj.

four hundred.

NBHL (1)

τετρακόσιοι quadringenti. Չորիցս հարիւր. որ գրի եւ ՉՈՐԵՔԱՐԻՒՐ. չորս հարուր.


Չորեքմարմին

See full entry →

adj.

four-bodied (fabulous animal).

NBHL (1)

τετρασώματος quatuor habens corpora. Ունօղ զչորս մարմինս.


Չորեքյափք

See full entry →

adv.

on all fours.

NBHL (2)

Որպէս Յափսիթերս. չորս ոտքի վրայ.

Չորեքյափք գնայր առ գետովն. (Պտմ. աղեքս.) (ա՛յլ ձ. ի չորս գնայր)։


Չորեքնիւթեայ

See full entry →

adj.

composed of four elements.

NBHL (1)

Չորս յեղանակ՝ չորեքնիւթեայ բնութիւնս. (Վանակ. տարեմտ.։)


Չորեքոտանի

See full entry →

adj.

tetrameter.

NBHL (1)

Ուր իցեն ոտք չորք տաղաչափութեան. չորս ոտքով.


Չորեքպատիկ

See full entry →

cf. Չորեքին.

NBHL (1)

Չորեքկին. չորեքկնակի. առաւելեալ չորիւք. չորս խաթ.


Չորեքտասան

See full entry →

adj.

fourteen;
four times ten;
forty.

NBHL (2)

δεκατέσσαρες quatuordecim. Չորք ի վերայ տասին. երկիցս եօթն. տասնըչորս.

Զչորեքտասան ամ։ Գառինս տարեւորս չորեքտասան։ Քաղաքք չորեքտասանք։ Յետ ամաց չորեքտասանից. (Ծն. ՟Լ՟Ա. 41։ Թուոց. ՟Ի՟Թ. 13։ Յես. ՟Ժ՟Ե. 36։ Գաղ. ՟Բ. 1։)


Չորեքտասանեքեան, եցունց

See full entry →

adj.

cf. Չորեքտասանեքին.

NBHL (1)

ՉՈՐԵՔՏԱՍԱՆԵՔԵԱՆ ՉՈՐԵՔՏԱՍԱՆԵՔԻՆ. Իւրաքանչիւրն ի չորեքտասանից՝ եւ բովանդակն ի միասին. տասնըչորսն ալ.


Չորեքտասանեքին, եցունց

See full entry →

adj.

all the fourteen.

NBHL (1)

ՉՈՐԵՔՏԱՍԱՆԵՔԵԱՆ ՉՈՐԵՔՏԱՍԱՆԵՔԻՆ. Իւրաքանչիւրն ի չորեքտասանից՝ եւ բովանդակն ի միասին. տասնըչորսն ալ.


Չորեքօրեայ, էի, ից

See full entry →

adj. adv. med.

of four days;
the fourth day;
— տենդ, quartan, quart ague;
— տենդ թեթեւ, slight quartan-ague;
— տենդ սաստիկ, very bad quartan-ague;
չորեքօրէիւք պահել, to fast four days;
կերեկրիլ զչորեքաւուրբք միանգամ, to eat once in four days.

NBHL (3)

ԶՉՈՐԵՔԱՒՈՒՐԲՔ ՉՈՐԵՔՕՐԻՒՔ. Յետ չորից աւուրց. յաւուրն չորրորդի. չորս օրն անգամ.

τετρήμερος quatriduanus τεταρταῖος quartanus. Որ ինչ հայի ի միջոյ չորից աւուրց. եղեալն ի չորից աւուրց հետէ, եւ ի միջոցի նոյն չափ աւուրց, կամ յաւուրն չորրորդի. չորս օրւան.

ԶՉՈՐԵՔԱՒՈՒՐԲՔ ՉՈՐԵՔՕՐԻՒՔ. Յետ չորից աւուրց. յաւուրն չորրորդի. չորս օրն անգամ.


Չորիցս

See full entry →

adv.

four times.

NBHL (1)

ՉՈՐԻՑՍ կամ ՉՈՐԻՑՍ ԱՆԳԱՄ. Ի չորս նուագս, եւ չորրորդ անգամ։ (Պիտառ.։)


Չորրեակ

See full entry →

s. adj.

the number four;
four.

NBHL (1)

τέσσαρες, τέτταρες, -α quator, quaterni. որ եւ ՉՈՐԵԱԿ. Քառեակ. քառ. չորք. չորս թիւը, չորս.


Չորրեկ, ի

See full entry →

cf. Չորքոտանի.

NBHL (1)

Որ գայ կամ գնայ ի չորս. չորքոտանի.