Definitions containing the research րամ : 2963 Results

Չարագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

malefaction, misdeed, wicked deed, spiteful or ill-natured action, wickedness, malignity, malice.

NBHL (1)

Ոչ ըստ սահմանելոյ ինչ հրամանացն եղանին մեղքն մեղանչականացն, այլ ի բռնաւորութենէ չարագործութեանն. (Եզնիկ.։)


Չարադեւ, դիւի

See full entry →

s. adj.

evil genius, devil;
possessed with a devil;
diabolical, wicked.

NBHL (1)

Որք վատահաճոյքն եղեն աստուծոյ, չարադեւք են։ Ոչ կամին վերամբարձ ուղղել վատշուէրքն եւ չարադեւք. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)


Չարազինեալ

See full entry →

adj.

armed with malice;
incited by the devil.

NBHL (1)

Ապա չարազինեալ թագաւորն՝ տայր հրաման սրամահ առնել զհաւատացեալսն. (Ճ. ՟Բ.։)


Չարախորհուրդ

See full entry →

adj.

ill-intentioned, meditating, designing or planning evil, malignant, malicious.

NBHL (1)

Թանձրամիտք էք եւ չարախորհուրդք, միշտ ի վայր քարշեալք. (Նանայ.։)


Չարակամ

See full entry →

adj.

ill-willing, malevolent, ill-intentioned, malignant;
բարեկամ եւ —, friend and enemy.

NBHL (1)

Զայնպիսի չարակամին (բանսարկուի) հրամայէ նուաստացուցանել զամբարտաւանութեան բագին. (Լծ. կոչ.։)


Չարակնեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to look on with an evil eye, with displeasure, enviously, to envy.

NBHL (1)

Եթէ չարակնելն չարամահ սատակէ, ո՞րչափ եւս առաւել նախանձն։ Զանդաստանս նորա չարակնէ՝ ըղձանալով ցասմունս եւ երաժշտութիւնս վասն նորա. (Մանդ. ՟Թ. եւ ՟Ժ՟Գ։)


Չարահաւ, աց

See full entry →

adj.

of evil origin, bad, wicked;
bad, unpleasant, disagreeable.

NBHL (1)

Ոչ չարահաւ կարծեմ ասել (զաղեքսանդրէ), որք ասեն՝ թէ արամազդայ որդի է, այլեւ ոչ որք ամովնայն ասեն. (Պտմ. աղեքս.։)


Չարաշուք

See full entry →

adj.

bad, very ignoble, vile, infamous;
wicked, ferocious, cruel;
unfortunate, miserable, pitiful.

NBHL (1)

Չարաշուք իշխանութեամբն եւ պէսպէս խորամանկութեամբ հնարէին գայթագղեցուցանել զուղիղս. (Ճ. ՟Բ.։)


Չարասերմն

See full entry →

adj. s.

producing evil fruit;
wicked offspring.

NBHL (1)

Որ յանկարգ խառնմանէ եւ ի չարասերման սանդարամետականին են առեալ զկերպարանս. (Ճ. ՟Ա.։)


Չարասէր

See full entry →

adj.

inclined to evil, perverse, evil-minded, malevolent, malignant, wicked, mischievous.

NBHL (1)

φιλοπόνηρος amator mali, improborum amans, pravus. Սիրօղ զչար եւ զչարս. չարամիտ. չարասիրտ. չարակամ. չար.


Չարարուեստ, ից

See full entry →

adj.

malicious, artful, shrewd, cunning, knavish;
— հնարք, artifices, intrigues.

NBHL (1)

Ի ձեռն անաստուած հրամանաց չարարուեստ թագաւորացն։ Չարամի՛տ եւ չարարուեստ, մինչեւ յե՞րբ կաս յամառութեան։ Ոչ երբէք տեղեակ են չարարուեստ աղանդոյ կախարդութեանն. (Ճ. ՟Բ. Ճ. ՟Գ.։)


Չարարուեստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

artfulness, craft, shuffling, cheating.

NBHL (1)

κακοτεχνία pravum artificium. Արուեստ չարութեան. պատիր հնարք. չարախոհութիւն. խորամանկութիւն.


Չարըմբեր

See full entry →

adj.

enduring, suffering.

NBHL (1)

cf. Չարամբեր։


Չարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

wickedness, evil, malice, malignity, perversity, iniquity, perfidy;
չարութեամբ, wickedly, maliciously, malignantly.

NBHL (1)

Յայսր ամենայնի վերայ այլ եւս չարութիւն խորամանկեաց։ Լիրբ է խորամանկ չարութիւն նորա. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)


Չափան, աց

See full entry →

s.

measure;
measuring or measurement.

NBHL (1)

Ի նոցա վաստակոց եւ ի քրտանց զհնձանս եւ զգուբս լնուն, եւ նոցա ի տունս եւ ոչ մի չափանաւ հրամայեն տանել. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 8։)


Չափաւոր

See full entry →

adj.

of a just measure, measured, right, meet, proper, decorous, suitable;
middling, moderate, tolerable, so so;
moderate, sober, frugal;
modest, discreet.

NBHL (1)

Ոչ ոք տրամեսցի ի չափաւորացն՝ պարտս կամ աւանդս հատուցանել (այնմ), որ ետն. (Փիլ. իմաստն.։)


Չմեղ

See full entry →

adj.

innocent, harmless.

NBHL (1)

Ամենազօր հրամանաւ ի հակառակիցն սիաբանեալ, ի պատճառս առ ի չըմեղ բնութեանն. (Գանձ.։)


Սայրասուր

See full entry →

adj.

well pointed, sharp, cutting, piercing, trenchant;
— սուսեր, trenchant glave.

NBHL (1)

Հրամայեաց սղոցք սայրասուրք եւ տապակս երկաթիս պատրաստել. (Ճ. ՟Ա.։)


Սան, ուց

See full entry →

cf. Սանական.

NBHL (1)

Ի սան մեծ պղնձի, կամ ի պոյտն։ Արար քիրամ զսանսն։ Արկցեն ի սանս ջեռուցեալս։ Եղիցին սանք ի տան տեառն իբրեւ զտաշտս.եւ այլն։


Սան, ից

See full entry →

s. chem.

kettle, boiler, caldron, saucepan, stewpanchem. still, cucurbite;
— պապենի, Papin's digestor, athanor, digesting-furnace.

NBHL (1)

Ի սան մեծ պղնձի, կամ ի պոյտն։ Արար քիրամ զսանսն։ Արկցեն ի սանս ջեռուցեալս։ Եղիցին սանք ի տան տեառն իբրեւ զտաշտս.եւ այլն։


Սանդարապետ

See full entry →

s.

god of Hades, Pluto.

NBHL (2)

ՍԱՆԴԱՐԱՄԵՏԱՊԵՏ կամ ՍԱՆԴԱՐԱՊԵՏ. Δήμητρα Ceres. որ եւ ԴԵՄԵՏՐԷ չաստուածուհի երկրի. Պետ սանդարամետաց. իշխան դժոխոց, կամ շահապետ գերեզմանաց, դիք ստորերկրեայք. Երկիր, հող.

Ոչ խնդրեալ հրաման պատասխանւոյ ի սանդարամետապետէն (կամ սանդարամետէն) պրոգէիդայ. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Սանդիտոռն, տոռամբ

See full entry →

s.

pestle;
— մեքենական, crushing-mill or stamping-mill;
— մեծ, large heavy pestle;
— փոքրիկ, small pestle.

NBHL (1)

Հրամայեց սանդիտոռումբք ծեծել զնա. (Ճ. ՟Բ.։)


Սանձահարեմ, եցի

See full entry →

va.

to bridle, to curb, to check, to rein;
to subdue, to break in.

NBHL (1)

Յորկրամոլութենէ սանձահարեն զորովայնս. (Կլիմաք.։)


Սառնագործ

See full entry →

adj.

producing frost or ice, ice-cold, frosty, freezing.

NBHL (1)

Տիրկան հրամանաւ սաստեցին հիւսիսային հողմոցոն սառնագործ եւ անպտղաբեր բանսարկուին. (Վրդն. երգ.։)


Սառնեղէն

See full entry →

adj.

frosty.

NBHL (1)

Հաստատութիւն ջրամած սառնեղէն. (Ագաթ.։)


Սասանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սասանեցուցանեմ.

NBHL (1)

ՍԱՍԱՆԵՄ ՍԱՍԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σαλεύω commoveo. Տատանել. սարսել. շարժլել. տարաբերել. դղրդել. խախտել. սարամագ. սալլաթմագ (լծ. յն. սալէ՛ւօ ).


Սասանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to shake, to jog, to jolt, to stagger;
to move, to astonish;
to frighten, to terrify;
— զոտն ուրուք յերկրէ իւրմէ, to cause a person to emigrate.

NBHL (1)

ՍԱՍԱՆԵՄ ՍԱՍԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σαλεύω commoveo. Տատանել. սարսել. շարժլել. տարաբերել. դղրդել. խախտել. սարամագ. սալլաթմագ (լծ. յն. սալէ՛ւօ ).


Սաստիչ

See full entry →

s.

a scold, chider, rebuker.

NBHL (1)

Այնչափ սաստիչս հրամայեաց, եւ տանջիցս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)


Սաստկաբար

See full entry →

adv.

cf. Սաստիկ.

NBHL (1)

Դժուար է սաստկաբար երեւեցուցանել հրամանաւ պատասխանւոյ. այսինքն վճռաբար ասէլ. (Արիստ. առինչ.։)


Սաստկագոյն

See full entry →

adv.

cf. Սաստիկ.

NBHL (1)

Սաստկագոյն հրամանաւ, եւ քաղցր վարդապետութեամբ. (Նար. յովէդ.։)


Սաստկանդամ

See full entry →

adj.

cf. Յաղթանդամ.

NBHL (1)

Զսաստկանդամ երամս վարազացն գլորեցուցեալ սպանանեն. (Փարպ.։)


Սատանայամիտ

See full entry →

adj.

evil-minded, as wicked as the devil, very malicious, diabolical, devilish.

NBHL (1)

Չարամիտ՝ գործակից սատանայի.


Սատար, աց

See full entry →

s.

workman, artisan, operative;
labourer, husbandman;
weaver, help, succour, aid;
helper, assistant, auxiliary;
fellow;
cause, author;
— պատմութեան, additional professor of history;
— լինել, cf. Սատարեմ.

NBHL (1)

Ոստայնս ոչ յոլովագոյնս (ձօնել), քան եթէ ներամսեայ գործ միոյ սատարի. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Սատարեմ, եցի

See full entry →

va.

to help, to assist, to aid, to cooperate, to contribute, to serve;
to do, to labour.

NBHL (1)

Օգնէ նմա ի ձեռն գրոյ՝ հրամայելով սատարեալ նմա յամենայն կողմանց. (Խոր. ՟Բ. 69։)


Սարանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to become elevated, to appear high;
to take ill, to be or get angry;
not to deign to.

NBHL (1)

Բարձրանալ որպէս սար. բարձրամտիլ. դժուարիլ. զայրանալ, զչարիլ.


Սարաւանդիմ

See full entry →

vn.

to sit in high;
to tower;
to be of very ancient lineage.

NBHL (1)

Բարձրանալ իբրեւ սարաւանդ, կամ բազմիլ իբրեւ ի վերայ սարաւանդակի. եւ Գերամբարձեալ. վերանստեալ. բարձրածայրեալ. եւ Ծագեալ ի բարձանց կամ ի բնոյ անտի ազգին.


Սարդ, ից

See full entry →

s. zool. bot.

spider;
երդաբնակ, նըստուկ, ուղղընթաց, շեղընթաց, թելհան, սփռող, թափառուկ, մոլար, ոստին, ջրային —ք, house spider, sedentary, retrigrade, laterigrade, spinner, snaring, vagrant, erratic, land spider, waterspiders;
արագ or ժիր, նուրբ, կայտառ, խիզախ or արի, ճարտար or ճարպիկ, հնարագէտ, հանճարեղ, գիտուն, վաստակաւոր, արթուն —, agile, cunning, quick, prompt, skilful, industrious, ingenious, knowing, laborious, vigilant spider;
կախուկ, վերնակառ or վերամբարձ, մանողակ, փորեղ or տղընդեր, տգեղ or մախիզ, անհեդեդ, սոսկալի, թունաւոր —ք, hanging, suspended, spinning, big-bellied, ugly, deformed, frightful, venomous spiders;
starling. laurel, baytree.


Սարեակ

See full entry →

cf. Սարեկ.

NBHL (1)

Սարիկք եւ տարմահաւք (յն. մի բառ, սէլէւգի՛ս)։ Տրմահաւն եւ սարիկն (յն. մի բառ) առնուն հրաման սատակել զմարախս. (Վեցօր. ՟Ը։)


Սարեկ, աց

See full entry →

s.

black-bird.

NBHL (1)

Սարիկք եւ տարմահաւք (յն. մի բառ, սէլէւգի՛ս)։ Տրմահաւն եւ սարիկն (յն. մի բառ) առնուն հրաման սատակել զմարախս. (Վեցօր. ՟Ը։)


Սարկաւագ, ի, գունք, գաց

See full entry →

s.

deacon;
servant, minister;
աւագ —, archdeacon.

NBHL (1)

Նշանակէ սարկաւարգն քահանային՝ վասն ամենեցուն զաղօթսն մատուցանել։ Հրաման ետ սարկաւարգացն երգել։ Սարկաւարգաց եւ պաշտօնէից եւ սաղմոսողաց եւ ընթերցողաց. (Ոսկ . հռ։ Ոսկիփոր.։ Ճ. ՟Ժ.։)


Սարկաւագակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

fellow-deacon.

NBHL (1)

Սարկաւագակիցն իմ հեղդացաւ ըստ եպիսկոպոսին հրամանի լուցանել զկանթեղսն. (Լմբ. պտրգ.։)


Սարկաւագեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to serve, to minister, to attend;
to be served or attended.

NBHL (1)

Ի պաշտօնէից կարգի օծան (ղեւտացիք), զի սարկաւագեսցեն ահարոնի։ Պահելով (զսուրբն գրիգոր ի վիրապի) որպէս քահանայ ի խորանի, սարկաւագեալ ի խարամանեաց օձիցն, այլ արժանապէս սպասաւորեալ ի հրեշտակաց սրբոց. (Վրդն. թուոց. եւ Վրդն. լուս.։)


Սարսատիմ, եցայ

See full entry →

vn. va.

to dry, to dry up.

NBHL (1)

երեւեսցի ցամաքն. զի մի կարծիցի, թէ պատճառք սարսատելոյն նորա յարեգականէ իցէ, յառաջագոյն քան զարեգակն սարսատէր ցամաքէր հրամանաւ ամենարդար իմաստութեանն. (Վեցօր. ՟Դ։)


Սաքրեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Սաքրիմ.

NBHL (1)

Գոչմամբ զարհուրեալ սանդարամետիցն հոյլք, սարսեալ սաքրէին յանդնդասոյզ խաւարն. (Շ. տաղ.։)


Սգասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immoderate love of mourning.

NBHL (1)

Ոչ կանանց եւ ոչ արանց հրամայեցաւ սգասիրութիւն, եւ բազմարտօսր լինել. (Բրս. գոհ.։)


Սելէս

See full entry →

cf. Սելին.

NBHL (1)

Հրամայեաց նստուցանել զտէր պետրոս յոսկի սելին։ Զոսկի սելին յինքն էառ, եւ ասէ, թէ հայրապետական աթոռ է եւ չէ պարտ այլ ումեք ի վերայ նստել. (Ուռհ.։ Հ. օգոստ. ՟Թ.։)


Սելին

See full entry →

s.

chair, throne.

NBHL (1)

Հրամայեաց նստուցանել զտէր պետրոս յոսկի սելին։ Զոսկի սելին յինքն էառ, եւ ասէ, թէ հայրապետական աթոռ է եւ չէ պարտ այլ ումեք ի վերայ նստել. (Ուռհ.։ Հ. օգոստ. ՟Թ.։)


Սեղանաւոր, աց

See full entry →

s.

banker, changer;
տալ or արկանել զարծաթ ի —ս, to place money in a bank at interest, to put out money to interest.

NBHL (1)

որ եւ յն. բառիւ Տրապիզիտ ասի. τραπεζίτης mensarius, nummularius. Հատավաճառ. լոմայափոխ, որոյ առաջի կայ սեղան կամ տախտակ դրամոց.


Սեպհականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

appropriation;
propriety;
attribute, attribution;
nobility.

NBHL (1)

Դառնային ի սեպհականութիւնս եւ ի տունս։ Զի մի տարամերժիցի սեպհականութիւն ազգացն այնոցիկ ի բնիկ տէրութենէն։ Յինքն գրաւեր զսեպհականութիւն տանն. (Յհ. կթ.։)


Սեռանամ

See full entry →

vn.

become genus.

NBHL (1)

ՍԵՌԱՆԱԼ. Սեռ լինել ըստ տրամաբանից.