Definitions containing the research ալի : 3180 Results

Սպասաւորակից

See full entry →

cf. Պաշտօնակից.

NBHL (1)

Քեւ զուարճանան դասք իմանալի՝ հոգեղինացն զինուորութիւնքն, սպասաւորակից մարմնաւոր ընծայեալ զքեզ տեսանել։ Նաեւ զօրութիւնք երկնայինք սքանչանային ընդ սպասաւորակցին առաքինութիւն. (Բրս. ի ստեփ.։)


Սպասաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

service, office, ministry;
administration, dispensation;
— հարկանել, մատուցանել, կատարել, լնուլ, to serve, to be a servant, to do service to, to attend, to wait upon.


Սպիտակավարսք, սից

See full entry →

s.

white hairs.

NBHL (1)

Սպիտակացեալ վարսք, ալիք.


Սպիտակափառ

See full entry →

adj.

snowy-white, very candid, of dazzling whiteness.

NBHL (1)

Սպիտակափառն ունելով գագաթն։ Բարձրագագաթն ձիւնալիր սպիտակափառ։ Սպիտակափառ դիցն բարշամինայ։ Ի պտուտելն (ալեաց) սպիտակափառ երեւակացեալ։ Պիսիդոն հանդերձ սպիտակափառն զօրօք (ալեօք). (Խոր. ՟Ա. 11։ Արծր.։ Ագաթ.։ Մագ. խ. ՟Ծ։)


Սպիտակերանգ

See full entry →

adj.

white-coloured.

NBHL (1)

Ի կերպ պատկերի դիմաց քարտենի սպիտակերանգ ըղձալին դաշտի (կամ դաշտաց). (Նար. խչ.։)


Սռնչանք

See full entry →

cf. Շռնչան;
cf. Սռինչք.

NBHL (1)

Զի՞նչ ձեւ զմայլական պարառաբար կաքաւողացն խնջիւնս եւ սռնջանս, եւ ոտիւք թափառումն։ Եւ այլ ուրեմն խնձորս սռնչանս անդամաբեկ խաղուցն հայելի գեղմն։ Իբրեւ զտղայ խաղալիկ ի խնձորս սռընչանս վազիւք տատանէի զնա բազում բանիւք. (Մագ. ՟Ծ՟Դ. ՟Կ՟Թ. եւ Մագ. յիշ. ոտ. մանուչ։)


Ստացական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

acquired, possessed, adventitious;
possessive;
created, made.

NBHL (1)

κτητός, ἑπίκτητος acquisitus, possessus, adventitius. Ստացեալ կամ ստանալի ինչ. յետոյ ի ձեռս բերեալ, ընկալեալ, դնեալ, շահեալ. յետամտական.


Ստեղծական, ի, աց

See full entry →

adj.

created;
invented, factitious, forged;
plastic.

NBHL (1)

Քերթողացն միշտ հանդէսք ստեղծականն են առասպելաբանութիւնք։ Ցնորս ասէ զսուտ զստեղծական իմն մտածութիւնս զգալի ինչ իրաց։ Մի՛ ոք զմեր բանս ստեղծական կարծիցէ. (Պիտ.։ Մաքս. ի դիոն.։ Ոսկ. համբ.։)


Ստողոգի

See full entry →

s.

chanting of the psalms by alternate voices.

NBHL (1)

Իսկ կողմ նորին (դկ), ուրախալից ձայն. սովաւ շարադասեցան ստողոգիական սաղմոսք ի սուրբ պասեքին. (Քերթ. եկեղ.։)


Ստորոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

predicament, class;
category, kind.

NBHL (1)

ՍՏՈՐՈԳՈՒԹԻՒՆ. որպէս Բառ իմաստասիրական. κατηγορία categoria, praedicamentum, praedicatio. Տասնեակ սեռական բան ի զգալի էակս՝ ստորոգելի զնոցանէ որպէս գոյացական եւ պատահական ինչ. այն է գլխաւորն ի գործս արիստոտէլի.


Չորեքդիմեան

See full entry →

adj.

cf. Չորեքդիմի.

NBHL (1)

Չորեքդիմեան կառք իմանալիք՝ ըստ հրաշալի տեսլեանն եզեկիելի. (Երզն. լս.։)


Չորեքդիմի

See full entry →

adj.

four-faced.

NBHL (1)

Չորեքդիմեան կառք իմանալիք՝ ըստ հրաշալի տեսլեանն եզեկիելի. (Երզն. լս.։)


Չորրորդապետ, աց

See full entry →

s.

tetrarch.

NBHL (1)

Եթէ ի նմանեաց իմոց յաղթեալ իսկ էի չորրորդապետացն երկնաւորաց, ոչ էի այնքան պատկառեալ եւ ամօթալի. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Չորրորդպետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

tetrarchy.

NBHL (1)

Ի չորրորդպետութեան գալիլեացւոց հերովդի, եւ ի փիլիպպոսի եղբօր նորա չորրորդպետութեան. եւ ի չորրորդպետութեան լիսանեայ. (Ղկ. ՟Գ. 1. յն. ի չորրորդապետելն. իսկ լտ. առ չորրորդապետաւ։ 6)


Պահարան, աց

See full entry →

s.

object serving to contain another or others, trunk, box, case, scrutoire, sheath, scabbard, cover;
*vestry-room;
— նամակի, envelope, cover;
— թղթոյ, pocket-book, portfolio.

NBHL (1)

Իբրեւ լուսին յարեգակնէ (լուսալիր եղեալ). զի տայ՝ մինչ լնու զպահարանն, եւ առնու՝ մինչ հանէ զամենայնն. (Վրդն. ծն.։)


Պահնորդ

See full entry →

cf. Պահանորդ.

NBHL (1)

Կացուցանէ պահապանս արքունի, զորս այժմ պահնորդներ կոչեն ի Կիլիկիա. (Պալիանց.։)


Պաղ, ից

See full entry →

s. adj.

frost, ice;
sleet;
cold, icy, glacial, freezing;
հալիլ, լուծանիլ —ին, to thaw, to melt, to liquefy;
— ձուլել, to freeze, to ice.


Պաղատախառն

See full entry →

adj. adv.

suppliant;
beseechingly, imploringly.

NBHL (1)

Խառն ընդ պաղատանս. աղերսալից. թախծագին.


Պաղատանք, նաց

See full entry →

s.

supplication, imploration, instance, entreaty, prayer, invocation, request, solicitation;
rogation.

NBHL (1)

Պաղատանք է՝ վասն պատուհասի սպառնալեաց՝ երկիւղալից աղաչանս մատուցանել, եւ տագնապաւ ստիպել առ ներումն։


Պաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to freeze, to be frozen, to congeal, to coagulate, to thicken;
to catch cold;
— յերկաթս, to arm with cuirass.

NBHL (1)

Պաղեցան որպէս պարիսպ ջուրք. պաղեցան ալիք ի մէջ ծովուն։ Իբրեւ զսառն պաղեալ, որ հալիցի ի հասանելոյ ջերմութեան. (Ել. ՟Ժ՟Ե. 8։ Յոբ. ՟Զ. 17։)


Պաղպաջուն

See full entry →

adj.

shining, sparkling, brilliant.

NBHL (1)

Պատուական է քան զամենայն ոսկի, եւ պաղպաջուն քան զամենայն քարինս պայծառս եւ պանծալիս։ Պաղպաջունք են քան զքարինս պայծառս եւ պատուականս։ Պաղպաջուն ակունք. (Սարգ. յկ. ՟Բ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։ Գանձ.։)


Պայծառագեղ

See full entry →

adj.

wonderfully beautiful, splendid and handsome.

NBHL (1)

զուարթունք ... պայծառագեղք եւ ցանկալիք. (Մծբ. ՟Ժ՟Ե։)


Պայծառագոյն

See full entry →

adj.

very white, candid, very fair.

NBHL (1)

Պայծառ էին երեւելիքն, այլ պայծառագոյն ե՛ւս իմանալիքն Յոբայ յայտնիքն՝ պայծառք են. եւ գաղտնիքն՝ առաւել եւս պայծառագոյնք. (Իսիւք.։)


Պայծառագունութիւն, ութեան

See full entry →

s.

brightness of tint, splendid colour.

NBHL (1)

Հեշտալիք են եւ փափկացուցիչ՝ գինի, միրգ ... եւ պայծառագունութիւնք. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)


Պայծառապէս

See full entry →

adv.

splendidly, gloriously, pompously, magnificently.

NBHL (1)

Պայծառ եւ պանծալի օրինակաւ. փառօք. շքով. վայելչապէս.


Պանդխտական, ի, աց

See full entry →

adj.

travelling, wandering.

NBHL (1)

Մխիթարեսցես զմեզ հանապազ յայսմ տրտմալից պանդըխտական կեանս. (Խոսր.։)


Պանծագոյն

See full entry →

adv.

excellently, sublimely, eminently.

NBHL (1)

τρανότερος, εὑαγέστατος clarior, -ius, sublimior, purior. Պանծալի յոյժ. յստակագոյն. վսեմ.


Պանծացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to praise, to vaunt, to glorify, to sing the praises of, to extol, to cry or preach up, to exalt, to flatter, to laud, to commend.

NBHL (1)

σεμνύνω, ἁποσεμνύνω magnifice celebro եւ jacto me, ostento. Պանծալի առնել. հռչակել. մեծացուցանել.


Պաշտեմ, եցի

See full entry →

va.

to adore, to worship;
to minister, to serve, to wait on;
to administer, to confer;
to officiate;
to provide, to furnish;
to exercise, to employ;
— զխորհուրդս, to administer the Sacraments;
— զծառայութիւն, to serve.

NBHL (1)

Հրեշտակք մատեան, եւ պաշտէին զնա։ Ոչ եկն պաշտօն առնուլ, այլ պաշտել։ Ե՞րբ տեսաք, եւ ոչ պաշտեցաք զքեզ։ Որք եկին զկնի Յիսուսի ի Գալիլեէ՝ պաշտել զնա։ Պաշտել զսեղանս, զսուրբսն։ Յոտն եկաց, եւ պաշտէր զնոսա։ Զպէտսն իմ՝ եւ որոց ընդ իսն էին, պաշտեցին (կամ պաշտէին) ձեռքս այս։ Մի՛ զոք յիւրոց անտի արգելուլ ի պաշտելոյ զնա։ Ամենայն մարդ զանոյշ գինի յառաջագոյն պաշտէ.եւ այլն։


Պաշտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to employ, to use, to make use of, to avail oneself of, to adopt.

NBHL (1)

Պաշտի բանս եւ ի հանդերձեալն դատաստան։ Պաշտի այժմ եւ առ մեզ ամբաստանելս, եւ անդ սպառնալիքս. (Նախ. եզեկ.։)


Պաշտպանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to defend, to protect, to sustain, to favour, to support;
to save, to preserve, to keep;
to care, to take care;
— եւեթ անձին, to do nothing but defend oneself, to remain on the defensive.

NBHL (2)

Ի գաւառէ հալածական՝ յամենալից բարութեամբ պաշտպանեցելոյ։ Ոչ ի հիւանդութեանն ի սիրելի սպասաւորաց պաշտպանի։ Մեծատունք եւ աղքատք՝ ի յայսմ կենդանւոյ (յարջառոյ) պաշտպանին ի կենացն դիւրութիւն. (Պիտ.։)

Զիա՞րդ կարեմք իմանալի բնութեանն զգալի լեզուով պաշտպանել. (Լմբ. պտրգ.։)


Ուրախաւէտ

See full entry →

adj.

cf. Ուրախարար.

NBHL (1)

Ուրախալից. ուրախարար.


Ուրուական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

fantastic, imaginary, visionary, false, apparent, chimerical;
shadow, image, phantom, spectre;
idol, image;
rough-draught, sketch;
—ք, manes, shades, apparitions, ghosts, visions;
—ք մարդկան, statue, likeness;
— պղծութիւն, nocturnal pollution.

NBHL (1)

Զգալիքս ամենայն ուրուականք են իմանալեացն։ Պատկեր են ուրուականքս՝ աննիւթիցն։ Զփրկութիւն նոցին նախաճառեալ նշանակէր ուրուականօք առակաց. (Լմբ. յայտն. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Չահագին

See full entry →

cf. Չահաւոր.

NBHL (1)

μή φοβερός non timendus, vix formidabilis. Որ չէ ահագին ինչ կամ երկիւղալի.


Չաշմակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յանդիմանեմ.

NBHL (1)

ՉԱՇՄԱԿԵԼ. Կործանել զտեղին, եւ կարգել ի լուալիս. ճեմիշ (պ. շէմշէ ) կացուցանել.


Չար, աց

See full entry →

adj. s. adv.

bad, wicked;
hurtful, sinister, dangerous;
mischievous, malicious, spiteful, flagitious, iniquitous;
evil, malice, wickedness, iniquity, perversity, impiety;
trouble, affliction, disaster, misfortune;
—, —աւ, —իւ, —եաւ or —ով, ill, badly, wickedly;
ferociously, ruthlessly, without pity;
—, —ն, այս —, demon, evil spirit;
մահ —, plague, pest, pestilence;
օր —, unlucky day;
ժամանակ —, calamitous times;
— ծառ, worthless tree;
— ջուր, unwholesome, polluted, very bad water;
— ամօթ, bashfulness, sheepishness;
—, —իս առնել, գործել, to harm, to hurt or wrong any one;
—աւ կորուսանել, to destroy cruelly, without pity or remorse;
զ—սն —աւ կորուսցէ, he will miserably destroy the wicked men;
արար — առաջի տեառն, he did evil in the sight of the Lord;
եւ որ — քան զամենայն է, այլ որ — եւսն է, the most disagreeable that can be, the worst, the worst is that, that is worse;
զի մի — եւս ինչ լինիցի քեզ, for fear lest something worse should happen.

NBHL (1)

Յայնժամ զարմանալի են բարիքն (վարուք), յորժամ ի մէջ չարացն իցեն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 28։)


Չարագան

See full entry →

adj.

well or soundly thrashed, beaten unmercifully.

NBHL (1)

Գանալից չարագան (յն. մի բառ, գանեալ). (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 38։)


Չարագոյն

See full entry →

adj. adv.

very bad, worse;
more wicked;
of a bad colour;
cf. Չարաչար;
եւ որ —ն էր, and that which was most deplorable.

NBHL (1)

Փոխանակ ցանկալի տեսլեանն ... դառնայ եւ լինի չարագոյն՝ չարատեսիլ. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ։)


Չարագործ, աց

See full entry →

adj.

evil-doing, wicked, delinquent, criminal, rascally, nefarious, felonious.

NBHL (1)

Զարմանալի թուի եւ առաջի չարագործեաց առաքինութիւն, եւ արժանի գովելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Չարաթոյն

See full entry →

s.

very poisonous, very venomous, virulent;
poisoned, envenomed, baleful, deadly.

NBHL (1)

Ունօղ զթոյն չար՝ իրօք կամ նմանութեամբ. թունալից. ժանտ. վնասակար.


Չարահամբաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to defame, to disparage, to sneer at, to blacken, to asperse.

NBHL (1)

Զսոսկալի խորհրդոյն ժամն չարահամբաւել. (Կլիմաք.։)


Չարանեխ

See full entry →

adj.

foul, very stinking.

NBHL (1)

Տաղտկալի աղտովն մեղաց չարանեխ փետեցեր զմարմինդ քո. (Մանդ. ՟Ժ՟Թ։)


Չարաշշուկ

See full entry →

adj.

disastrous, dismal, very grievous;
baleful, atrocious, ferocious.

NBHL (1)

Որ ինչ ունի զչար շշուկ. չարաղէտ. բօթալից. դժնդակ. անողորմ (ինչ, եւ ոք).


Չարատես

See full entry →

s.

pessimist, croaker;
cf. Չարատեսիլ.

NBHL (1)

(Կերակուրն մարսեալ) փոխանակ ցանկալի տեսլեանն՝ լինի չարագոյն՝ չարատեսիլ. (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)


Չարատեսիլ

See full entry →

adj.

of a horrible appearance, ill-looking, evil-faced, very ugly, dreadful, horrible.

NBHL (1)

(Կերակուրն մարսեալ) փոխանակ ցանկալի տեսլեանն՝ լինի չարագոյն՝ չարատեսիլ. (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)


Չարհամբաւ

See full entry →

adj.

fatal, disastrous.

NBHL (1)

Բօթալից. կամ չարահռչակ.


Չարչարան, ի

See full entry →

s.

instrument of torture.

NBHL (1)

Ո՛վ հրաշալի սուրբ չարչարան, անսահմանին եղեր սահման։ Րաբունւոյն սուրբ չարչարան, աստուածորդւոյն սուրբ զենարան. (Տաղ խաչի.։ 9)


Չեչաքար, ի

See full entry →

s.

pumice-stone.

NBHL (1)

(Ասի) խոշոր՝ որ անհաւասարք են (մասունքն). որպէս չեչաքարն. (իսկ) ողորկն՝ որ հաւասար են. որպէս ապակի կամ մարմառն. (Անյաղթ ստորոգ.։) ( ըստ Լեհ. քար ծակալից սպնգանման. pumex ).


Չկայ

See full entry →

cf. Չկայուն.

NBHL (1)

Զի՞ այնչափ ծնգիցիմք ընդ չկայսս եւ ընդ չմնալիս. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)


Չմարդու

See full entry →

cf. Տմարդի.

NBHL (1)

Չմարդու (կամ չմարդոյ) գտաք առ շնորհակալիսն։ Չմարդու (լաւ եւս՝ այլ ձ. չմարդի) գոլով զոմանս յիշխանացն կապէր. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Ը։)