Definitions containing the research պոր : 551 Results

Անբաժանելի, լւոյ

adj.

cf. Անբաժան.

· Calfa

NBHL (1)

Սեռն որպէս սեռ՝ անբաժանելի գոլով, ոչ ունի զանազանութիւն. (Անյաղթ պորփ.։)


Անձնաւորական, ի, աց

adj.

personal;
hypostatical.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնոյ ընդունել զանձնաւորական ազդմունս։ Վասն անձնաւորական ներգործութեանցն. (Սահմ. ՟Թ։ Լծ. պորփ.։)


Ագռաւ, ու

s.

raven, crow;
cf. Կռնչեմ;
cf. Կռչեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ ագռաւ, նա եւ սեաւ. այլ ո՛չ որ ինչ սեաւ՝ նա ագռաւ. (Անյաղթ պորփ.։)


Ազգ, ի, աց

s.

nation, people;
generation;
race;
gender;
kind, sort, quality;
sex, age, epoch;
century;
manner, way;
Գիրք —ազգաց, Book of Judges;
յագէ յազգ, from age to age, from generation to generation;
ազգ Հայոց, the Armenian nation;
Անգլիացի յազգէ, of the English nation, English;
Ամերիկացի եմ ազգաւ, I am American by birth;
— կանանց, the female sex, the fair sex, the woman kind;
— մարդկան, the human kind, humanity;
ազգով, with all the nation;
մի —, the same, the same manner, equally;
ազգք ազգք բանասիրութեան, the different kinds of literature;
ազգք եւ ազինք, all nations, all people.

· Calfa

NBHL (1)

Յաջորդք նոյն տան. սերունդ որդւոցն եւ թոռանց. պորտ.


Ազդումն, ման

s.

cf. Ազդեցութիւն;
ազդմամբ, cf. Իրաւ, cf. Իրօք, cf. Արդարև, cf. Իսկապէս;
— առնուլ, cf. Զգամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ասացաք՝ զօրութեամբ բաժանել զշարունակն, եւ ոչ ազդմամբ. զի ազդմամբ բաժանելն՝ տարորոշ առնէ։ Բանական գոլով մարդոյ՝ ոչ երբէք բաժանի, ոչ ազդմամբ եւ ո՛չ մտածութեամբ։ Եկեր (Ադամ), եւ մեռաւ զօրութեամբ, թէպէտ եւ ոչ ազդմամբ. (Սահմ.։ Լծ. պորփ.։ Իգն.։)


Ազդր, դեր, դերաց

s.

thigh;
back.

· Calfa

NBHL (1)

Գազանք զազդերաց ոտսն ընդ պորտիւն ամփոփեն իբրեւ զչգազանս, եւ զառաջին թաթս ոչ նոյնպէս. (Կիւրղ. ղեւտ.։)


Ալեւորիմ, եցայ

vn.

to grow gray-haired, to grow old.

· Calfa


Բառ, ից

s.

word, term, speech, expression;
air, song;
— առ —, word for word;
ըստ բառին, literally.

· Calfa

NBHL (1)

Յարմարումն եւ բառք որպէս նիւթ են շարագրութեան. (Անյաղթ պորփ.։)


Բարձրաբարբառ

adj. adv.

that has a strong voice;
sounding, that has a loud or shrill sound;
resounding, clamorous, sonorous, clangous;
loudly, aloud.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրաբար յաղագս նոցա խնդրել. (Անյաղթ պորփ.։)


Բացասական, ի, աց

adj.

negative.

· Calfa

NBHL (1)

Բացասական. վասն զի ոչ ունի։ Բացասական է, յորժամ ասեմք, սեռն ոչ ունի բաղկացականս. (Անյաղթ պորփ.։) Որոշումն լինէր կրկին նշանակութեանցս, եթէ զառաջինն շեշտէաք՝ բա՛ցասական, եւ զերկրորդն՝ բացասակա՛ն. այլ՝ յընթացից բանիցն է որոշելի։


Բացասութիւն, ութեան

s.

denial, disavowal.

· Calfa

NBHL (1)

Երկու բացասութիւնք մի ստորասութիւն առնէ. (Անյաղթ պորփ.։)


Բացատրութիւն, ութեան

s.

explanation, exposition, enunciation, elucidation;
commentary, gloss;
առանձին —, specification;
— նշանագրաց, the act of deciphering.

· Calfa


Բեր, ից

int.

come now ! come on!

· Calfa


Բեր, ոյ, ոց

s.

product, fruit;
a not in music.

· Calfa


Բերեմ, րի

va.

to carry, to bring, to bear;
to produce;
to conduct, to lead back, to drag along;
to provoke;
to refer;
to render;
to suffer, to support;
— զնմանութիւն, to imitate;
to resemble, to be like;
յինքեանս — զկեղծիս, to feign, to dissimulate, to pretend;
— ընդ միոյ երեսուն, to give thirty for one;
— զվճիռ, to give sentence;
— զլռութիւն, to be silent, to hold ones tongue;
ոչ բերէ ատել կարդ բանիս, the order of mine discourse does not permit me to say;
— ատելութիւն ընդ ումեք, to hate, to dislike some one;
նախանձ — ընդ ումեք, to envy some one;
— սրամտութիւն ընդ ումեք, to be angry with some one;
to be offended;
ի գործ —, to make use of;
խորհուրդ — ընդ ումեք, to consult, to take counsel with some one;
ոգի —, to strengthen one's self, to become strong;
ոչ — զփառս ուրուք, to envy the glory of some one;
ի համար, ի հաշիւ, to count, to enumerate, cf. Համարեմ, cf. Հաշուեմ;
տալ —, to cause to be conveyed, to despatch;
ի միտս, ի յուշ —, to remember;
օտարացուցիչս իմն բերես ի լսելիս մեր, you tell us strange things.

· Calfa


Բնաբանութիւն, ութեան

s.

physics.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բնաբանութիւնսն Արիստոտէլի ուսցուք. (Անյաղթ պորփ.։)


Բնականաբար

adv.

naturally.

· Calfa

NBHL (1)

Տարբերութիւնն. (բնականաբար նախադասեցաւ յառաջ քան զտեսակն. Անյաղթ պորփ.։)


Բնակից, կցի, կցաց

adj.

of the same nature or essence, consubstantial;
that dwells together, cohabitant.

· Calfa


Դժուարալոյծ

adj.

difficult to be untied or explained.

· Calfa

NBHL (1)

Տարակուսանօք դժուարալուծիւք. (Անյաղթ պորփ.։)


Դիւրալուր

adj.

condescending, compliant;
gentle, easy, commodious.

· Calfa

NBHL (1)

Հեշտ եւ դիւրալուր երեւին ասացուածք. (Անյաղթ պորփ.։)


Զանազանեմ, եցի

va.

to distinguish, to diversify, to discern, to vary.

· Calfa

NBHL (1)

Զանազանի սեռ՝ տարբերութեան. է հելլենաբանութիւն. այսինքն ի տարբերութենէ. (Անյաղթ պորփ.։)


Զանազանութիւն, ութեան

s.

distinction;
difference;
diversity, variety.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն սահման ի սեռէ եւ ի բաղկացուցիչ զանազանութեանց լինին. (Անյաղթ պորփ.։)


Զբօսասիրութիւն, ութեան

s.

love of diversions or pleasure.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր զբօսանաց կամ պարապորդութեան.


Երկոտանի, անւոյ, անեաց

adj. s. two-footed, biped.

· Calfa


Եւ

conj. adv.

and;
also, likewise;
-..., -..., both..., and;
— ոչ, neither, no, nor;
ոչ մին եւ ոչ միւսն, neither;
neither one nor the other;
— երիտասարդք — ծերք, both young and old;
— այլն, et caetera, and so on;
— այն զի, — այս զի, the more so;
— արդ, now, then;
—եթ, only, solely;
conj. adv. — եւս, also, more, over, still, moreover, likewise;
— զի, — քանզի, since, because.

· Calfa

NBHL (1)

Ասելովն զեւն շաղկապ, եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)


Երկբայ

adj.

doubtful, uncertain, undetermined, perplexed;
յերկբայս լինել, to doubt, to have doubts;
to scruple, to demur;
յերկբայս արկանել, to call into question;
յերկբայս առնել, to bring into suspicion, to make suspicions.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մարթ գոյ ներանիւթել զերկբայն յերկբայէ։ Ոչ կամէր զերկբայսն յերկբայիցն սահմանել. (Անյաղթ պորփ.։)


Երկբայանամ, ացայ

vn.

cf. Երկբայիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Երկբայանային առ ի մէնջ։ Բացատրեաց զերկբայացեալն ի մէնջ. (Անյաղթ պորփ.։)


Ժ (jé)

s.

the tenth letter of the alphabet, and the sixth of the consonants;
ten, tenth.

· Calfa

NBHL (1)

Ժ. Զկնի տասներորդ դարու ի յաճախել գաղղիացւոց յարեւելս, որպէս նոքա ժ հնչէին զյունական տառդ γ եւ լատ. g, որ լինին ի մեզ գ, եմուտ եւ առ ոմանս ի հայոց գրել ժ ի բառս ինչ, ուր սովորաբար եդեալ լինէր գ, ուստի եղեւ անխիտր գրել՝ մագիստրոս, եւ մաժիստռ. դիոգինէս, եւ դիոժէն. տէր յովհան, եւ կիւռժան. որպէս եւ պերփեռուժէն, իբրու պորփիւրոգէն, այն է ծիրանածին։ այլ առաւել անհեթեթ է գրչութիւնն ի (Քեր. Մագ. եւ Երզն.)


Ժողովեմ, եցի

va. math.

to assemble, to collect;
to heap, to amass, to gather together;
to receive, to reap, to gather, to get;
to receive, to welcome;
to furl;
to infer, to deduce, to argue, to conclude;
— առ իւր, ի տուն, to entertain, to receive hospitably, to welcome;
to lodge;
— ի մի, to concentrate;
— զյետին շունչ ուրուք, to receive the last sigh of;
զօրս —, to levy soldiers, to assemble troops;
— զկաց մնաց փախստէից, to rally the flying to add or sum up;

· Calfa

NBHL (1)

Երկոքին ի նոյն ժողովին. (Անյաղթ պորփ.։)


Իմաստասիրական, ի, աց

adj.

philosophical.

· Calfa

NBHL (1)

ամենայն իմաստասիրական ձայն հնգիւքս այսքւք գտանի յարդարեալս. (Անյաղթ պորփ.։)


Իմաստասիրեմ, եցի

vn.

to study the sciences;
to philosophize, to reason philosophically;
to argue, to conclude, to infer;
to live or behave wisely.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ոչ սքանչանայ ոք, եւ ոչ ի խնդիր անկանի, եւ ոչ իմաստասիրէ. ո՛րգոն, յորժամ տեսանելով ոք ըզծիածանդ, եթէ սքանչանայ, ապա եւ ի խնդիր անկանի, ապա եւ իմաստասիրել ձառնարկէ. (Անյաղթ պորփ.։)


Ինքն, ինքեան, ինքեանք, ինքեանց

pron.

he;
she;
self;
ես —, myself;
դու —, thyself;
նա —, himself, herself;
ընդ — բարբառել, to say to one's self, to talk with one's self;
յ— գալ, գալ — առ —, to come to one's self, cf. Զգաստանամ;
յ— ամփոփիլ մտաց, to concentrate one's ideas, to collect one's thoughts;
յ— արկանել, to attract, to win, to allure, to draw on, to entice, to gain;
յ— հանել, to snatch away, to possess one's self of, to appropriate;
ինքեան զօրութեամբ, by one's own power or force;
ըստ ինքեան, of oneself.

· Calfa

NBHL (2)

որչափ ինչ ժամանակս ինքն ըստ ինքեան մնայ. (Անյաղթ պորփ.։)

Անանջատականացն են որ ըստ ինքեանց են եւեն որ ըստ պատահմանց. զանանջատականն աստուստ բաժանէ ի գոյացութիւն եւ ի պնտահումն. քանզի ըստ ինքեան ասելով՝ զգոյացութիւն նշանակեաց. քանզի սովորութիւն է արիստոտելի զբնութիւն ըստ ինքեան անուանել, որպէս ինքնագոյ. իսկ ըստ պատահմունքն ոչ առեալ լինինի գոյացումն բանի. (Անյաղթ պորփ.։)


Ինքնաշարժ

adj.

self-moving, automatic;
presumptuous;
forward.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն զի զգայականն յոլովագոյն է քան կենդանին, բաժանեմք զնա յինքնաշարժն եւ յանշարժն. (Անյաղթ պորփ.։)


Ինքնաստորակայ

adj.

subsistent, existing by itself.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք տեսակք ինքնաստորակայք բան ոչ ունելով, բայց զգայութիւն ունն։ Ինքնաստորակայքն բաղկացուցանեն զայլաստորակայսն. իսկ ըստ պորփիւրի այլաստորակայքն բաղկացուցանեն զինքնաստորակայսն. (Անյաղթ պորփ.։)


Գձուձ

cf. Գծուծ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ գիտութեան երկրաքարշք եւ գձուձք. (Անյաղթ պորփ.։)


Գնդածաղիկ

s. bot. southernwood.

· Calfa

NBHL (1)

Ձէթն եթէ ընդ կոչեցելումն գնդածաղիկ խառնեսցի, յայնժամ ի ջերմն փոխէ զցուրտ. (Անյաղթ պորփ.։)


Գոգ, ոց

s.

bosom;
lap;
hollow, cavity;
— լերանց or վիմաց, grotto, cavern, den;
— ծովու, handle;
creek;
— նաւու, hold of a ship;
— գործել or —ս առնուլ, to be concave or filled.

· Calfa

NBHL (1)

κόλπος (յորմէ իտալ. golfo ) sinus, gremium Ծոց, գիրկ փոր, որպէս փորոքեալ, գոդեալ. խորշ պորտոյ, եւ հանդերձի ամփոփելոյ. ծոցաւոր ընդունարան կամ տեղի հանգստեան. (եբր. խէյիք. յն. գօ՛լբօս)։


Գոգ, գոգջիր, ջիք, գցես, ցուք, ցեն

va.

to say.

· Calfa

NBHL (1)

κόλπος (յորմէ իտալ. golfo ) sinus, gremium Ծոց, գիրկ փոր, որպէս փորոքեալ, գոդեալ. խորշ պորտոյ, եւ հանդերձի ամփոփելոյ. ծոցաւոր ընդունարան կամ տեղի հանգստեան. (եբր. խէյիք. յն. գօ՛լբօս)։


Գոգ

adv.

as, about, almost, nearly.

· Calfa

NBHL (1)

κόλπος (յորմէ իտալ. golfo ) sinus, gremium Ծոց, գիրկ փոր, որպէս փորոքեալ, գոդեալ. խորշ պորտոյ, եւ հանդերձի ամփոփելոյ. ծոցաւոր ընդունարան կամ տեղի հանգստեան. (եբր. խէյիք. յն. գօ՛լբօս)։


Գոյ, ից

s. adv.

being, existence, that is, substance;
goods;
ըստ գոյին, գոյիւ, գոյիւ իւրով, գոյիւ չափ, as much as his means or property allow, as much as he had;
entirely, completely;
ի — ածել, to create, to cause to exist.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութեամբ առաջին է գոյն (այսինքն գոյացութիւն), եւ վերջին՝ պատահմունքն. (Անյաղթ պորփ.։)


Գոյեղ

adj.

substantial.

· Calfa

NBHL (1)

Զանազանեալ է գոյացութիւն ի գոյեղէն. վասն զի գոյեղն եւ ի վերայ պատահման առնու։ Սահմանք ի գոյեղիցն բաղկանան ձայնից, եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)


Գոյեղաբար

adv.

substantially.

· Calfa

NBHL (1)

Ստորոգի գոյնն սպիտակին գոյեղաբար։ Որք նոյն տեսակի գոյեղաբար գոն, եւ ամենեցուն նմանեացն գոյեղաբար գոն. (Անյաղթ պորփ.։)


Գոյեղուտ

adj.

substantial.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ զանազանութիւն է գոյացութեան եւ գոյեղտին, պատահման եւ մակագոյեղտին. (Անյաղթ պորփ.։)


Գոռոզութիւն, ութեան

s.

pride, haughtiness;
insolence, arrogance, presumption;
lordliness, tyranny.

· Calfa


Գործաւորութիւն, ութեան

s.

work;
labour.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջիկայ գործաւորութիւնս (Արիստակ. նաւակատ.։ եւ Անյաղթ պորփ.։)


Գուճ

s.

"knee, knees;
ի գուճս անկանել՝ իջանել՝ կալ՝ հարկանիլ, to bend the knees, to prostrate one's self, cf. Ծունր դնել, cf. Ի ծունր իջանել, cf. Խոնարհեմ, cf. Ընդգճիմ;
to squat."

· Calfa

NBHL (1)

Չորքոտանիքն՝ որ ոչ իցեն գազանք, յորժամ ի գուճ հարկանիցին, զառաջին ոտսն ընդ պորտիւն ամփոփեն. (Կիւրղ. ղեւտ.։)


Գուսան, աց

s.

singer, musician;
player;
actor.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբն պորփիւրոս վկայն էր գուսան երգեցիկ դիւական ի խաղս թէատրոնի. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ե.։)


Գրագիր, գրաց

s.

copier, transcriber;
author, writer;
secretary.

· Calfa

NBHL (1)

Զպորփիւրոս սնուցեալ էր սուրբն պանփիլոս, եւ ուսուցեալ գրագիր, այսինքն լինել, կամ գրագրութիւն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Զ. (կամ հայի ի յաջորդ նշ)։)


Դաժանագոյն

adj.

harder or very hard;
very harsh;
haughty, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Դաժանագունից տեսութեանցն ոչ կամիմ կաճառակից լինել. (Անյաղթ պորփ.։)


Դաշնակից, կցի, կցաց

adj.

confederate, leaguer;
conspirator;
— լինել, to confederate, to unite, to league, to accede, cf. Դաշնաւորիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց դաշնակից գոմք։ Որում եւ ես դաշնակից գոմ. իբր հաւան, ձայնակից. (Լծ. պորփ.։ Երզն. մտթ.։)