Definitions containing the research գուցէ : 354 results

Իմանամ, ացայ, իմա՛, իմա՛ց, իմացի՛ր

va.

to understand, to know, to feel;
to conceive, to comprehend, to perceive, to learn, to find out, to discover;
to think, to consider;
to believe;
զօրութեամբ —, to understand (something omitted);
հնարս —, ելս՝ ելս իրաց —, to find means, to exercise one's ingenuity, to invent;
իմաստս չարս —, to weave a conspiracy, to form a plot, to cabal, to conspire;
զանձին — բարի, to seek one's interest, to consult one's own happiness;
գիտէ — զամենայն հնարս, he knows how to attain his end, how to manage.

· Calfa


Գէզ

cf. Գեզ.

· Calfa

NBHL (1)

Գէզ, երեւան. գուցէ իբր ծակ կամ պատառուած, ընդ որ երեւի ինչ։


Գլխապատ

s.

turban, head-hand.

· Calfa

NBHL (1)

Ծածկոյթ՝ որ պատէ զգլուխն. փակեղ. ապարօշ. խոյր. գիշերնոց. գուցէ նաեւ Բարձ. փաթթոց.


Գոմ, գոս, գոյ, գոյր, գուցէ, գոլ, գոլով

vd.

to be, to exist, to subsist.

· Calfa

NBHL (2)

Գուցէ ոչ գուցէ աստուածապաշտութիւն ի տեղւոջս յայսմիկ։ Գոն իմ վարձք առաջի քո։ Միթէ գո՞յ եւս մեր այսուհետեւ բաժին։ Պատմեցէք առնն, թէ գուցէ ձեր եղբայր։ Ոյր գուցէ. ոյր ոչն գուցէ.եւ այլն։

Ո՞ր կին իցէ, որ գուցէ նմա դրամք տասն. (Մծբ. Ա։) Դուն ուրեք վարի յառաջին եւ յերկրորդ դէմս.


Գորովեմ, եցի

va. vn. to be affected, tonched with compassion;
to affect, to flatter, to caress.

· Calfa


Գրթիչ

s.

cheater, sharper.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ գուցէ ի քումմէ հրամանէ յանդուգն ոք հոլովեալ գրթի քարանց իջանիցէ. (Արշ. վերջ։)


Դանդիռն

s.

sepulchral darkness, horror or rottenness.

· Calfa


Դողումն, ման

s.

cf. Դողութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զդողմանի հարկանէր, մի՛ գուցէ խածանիցէ. (Լմբ. իմ.։)


Եկակոչ

adj.

summoned, cited;
— առնել, to summon, to cite, to go to law.

· Calfa

NBHL (1)

ԵԿԱԿՈՉԷ ԱՌՆԵԼ. (կամ գուցէ, Եկակոչ առնել) ἑκκαλέω accuso Ձգել յատեան, ամբաստանել. հէ՛միշէրի ըսել.


Եղագ, աց

s.

way;
means.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ գուցէ շաւիղ ուլուց իցէ երեւեալն, յաղադս ոչ երեւելոյ քեզ հետովքն եղագն՝ ընդ որ անցինն». յն. որ հետովքն իւրեանց զկուռ զուղին մաշեցին. (Նիւս. երգ.։)


Եղծանեմ, եղծի

va.

to corrupt, to spoil;
to vitiate, to destroy, to ruin, to undo, to efface;
to erase, to scratch out;
to disfigure;
to abolish, to abrogate, to annul, to cancel;
to disconcert, to put out of tune, to disorder;
to overthrow;
to waste;
to notch, to mar, to choke, to bruise;
to cross out;
— զկեանս ի ճշմարտութենէ, to deprive one's self of, to shut one's ears to the truth.

· Calfa


Թաթառ, ոյ

s.

whirlwind, water-spout.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա ամպ փոքրիկ ի վերայ ծովուն, եւ հանէ իբր թաթռով իմն ջուր ի ծովէն. (ռմկ. խօրթումով) բայց գուցէ գրելի էր Թաթով իմն, որ միաբանի ընդ պատմութեան գրոց։ Իսկ ռմկ. թաթաւ ՝ է Անձրեւ։


Թաթիռ, թռոյ

cf. Թաթառ.

· Calfa

NBHL (1)

ի բանն (Սարգսի. յկ. ՟Ժ՟Ա։) Ահա ամպ փոքրիկ ի վերայ ծովուն, եւ հանէ իբր թաթռով իմն ջուր ի ծովէն. (ռմկ. խօրթումով) բայց գուցէ գրելի էր Թաթով իմն, որ միաբանի ընդ պատմութեան գրոց։ Իսկ ռմկ. թաթաւ ՝ է Անձրեւ։


Թաղի

s. bot.

felt cloak;
cf. Թաղ;
cf. Կաճ;
wild artichoke.

· Calfa

NBHL (1)

Թաղիք, կամ կառն. որպէս փուշ ինչ կամ փշալից. (գուցէ որպէս բրդոտ կանկառ։)


Թարմատար, աց

adj. gr.

vain, frivolous, useless;
vile, abject, inferior;
superadded, false, factitious, artificial;
expletive.

· Calfa


Թելադիր

adj.

that instigates, that advises;
— լինիմ, cf. Թելադրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

(գուցէ Հիւսիչ թելոց բանից. կամ տեղեկացուցիչ, իբր տեղադիր. կամ լծ. յն. թէլիդի՛ր, θελητήρ մեղմիչ. ամոքիչ). Յուշարար. խրատտու. ազդ արարող. հրապուրիչ. յորդորիչ. խորհրդակից.


Թերեւս

adv.

perhaps, it may be;
certainly, also, already;
եւ — յիրաւի, in truth, truly, really, indeed;
եւ ոչ —, եւ ոչ իսկ —, ոչ ինչ —, certainly not;
— մոռացա՞ն, have they perhaps forgotten ? — ո՞չ է այսպէս, is it not so ? — ասել, to doubt, to have doubts, to question.

· Calfa


Թերթ, ից

s. bot.

leaf;
petal;
sheet of paper;
lamina, foil, spangle, plate, sheet, leaf;
մի — խաւարտ, a leaf of salad;
մի — թուղթ, a sheet of paper;
ութածալ — (գրոց), in octavo.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է թերթն ոսկի մաքուր. (ըստ Սուրբ Գրոց՝ թիթեղն) թերթն ե՛ւ կազմութիւն ունի մաքուր, եւ խորութիւն ոչ ունի։ Եւ մի՛ գուցէ ըստ թռչելոյ ասացեալ է թերթն. (Փիլ. ել. ՟Բ.) իմա՛ ըստ յն. բէ՛դալօն. իսկ բէ՛դամէ, թռչիմ. գուցէ եւ ի մեզ թերթն է իբր թրթռուն, թռչական։


Զոհ, ից

s.

victim, sacrifice, immolation, host;
— ողջակէզ, holocaust;
— մատուցանել, to make a sacrifice;
— առնել (զոք), to kill.

· Calfa


Զչարութիւն, ութեան

s.

disgust, aversion, dislike.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի բառնալ զնոցա զչարութեանն մոլորութիւն. (կամ գուցէ չարութեանն) (Նանայ.։)


Ը (yét)

s.

the eighth letter of the alphabet and the fourth of the vowels;
eight, eighth.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայնաւոր տառ՝ միջասահման ընդ է եւ ի. եւ լծորդ ընդ նոսա, որպէս եւ ընդ ո, ւ, եւ ու։ Նմանաւոր հնչումն չի՛ք յայլ լեզուս, եթէ ոչ զօրութեամբ՝ իբր կլանելով եւ սղելով. միայն առ թուրքս (որպէս եւ առ անգղիացիս) կայ այս ձայն որոշակի. զոր օրինակ, սաթը՛ն ալտը՛մ, ըլըճագ։ Առ յոյնս կայ η , իթա անուանեալ, այլ այժմ հնչի որպէս ի՛, եւ յոմանց՝ է՛. գուցէ հնչելի ը. քանզի եւ սա նովին անուամբ կոչի ի մեզ ըեթ, ըթ, եթ։


Ըղձալի, լւոյ, լեաց

adj.

desirable, to be wished for, amiable;
desirous, anxious;
— է ինձ, I wish.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ գուցէ վրիպեսցէ ի տենչալի եւ յ՝ղձալի կատարածէն. (Փիլ. այլաբ.։)


Իր, իրի, իրաց

s.

thing;
affair;
fact, effect, substance;
reality;
յ— արկանել, to use, to wear;
to put in execution;
օգնել իւիք, to procure assistance;
— ոչ կարեմ առնել —ս ինչ, I can do nothing;
—ք առն յառաջադէմ յաջողէին, this man's affairs prospered;
այր հմուտ —աց պատերազմի, a man experienced in warfare;
կարեւոր —, an important affair;
—ք աշխարհին, public business;
իրաց իրաց, of various, or many things;
յ—ս յ—ս, in various matters;
—օք, by deeds;
really, effectively;
ամենայն —օք, in any vay, or manner, at all events;
սմին, դմին, նմին —ի, for this, therefore, for this, that reason;
բարւոք ընթանան —ք, cf. Ընթանամ;
ընդ բան եւ ընդ — է մեծ ինչ խտիր, saying and doing are two things.

· Calfa

NBHL (1)

Զի թէ նոքա որք ոչ տեսին, Հաւատացին իբր մօտակաց, քանի. (իրաւ) (գուցէ՝ իրաւք, այսինքն իրօք) մեզ հաւատացելոցս իրաւացի է հաւատալ. (Շ. բարձր.։)


Միանգամայն

adv.

all at once, together, unitedly, all at the same time, altogether;
jointly, in concurrence, at the same time;
all, quite;
totally, entirely;
— եւ, yet, even, also;
— ասել, եւ — իսկ ասել, եւ զի — ասացից, upon the whole, after all, in a word, in short;
ոչ — առնել, to repeat several times, over and over again.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ միանգամայն պարզաբար (ասել կամեցեալ)։ գուցէ պահօք զամենայն սուրբսն ընդ աստուծոյ քաղաքավարեալ։ Դու՝ միանգամայն պարզաբար, զամենայն ինչ ի վեհագոյնս փոխարկեցեր. (Բրս. պհ. ՟Ա։ Ոսկ. նոր կիր.։)


Միանձնական, ի, աց

adj.

solitary, coenobitical, monkish, monachal, monastic;
conventual;
unitarian.

· Calfa

NBHL (1)

Հայր միայն գիտէ զօծեալն իւր, եւ որդին զհայր իւր՝ իբրեւ զմիանձնական ի միանձնութեան. գուցէ գրելի՝ միասնական, եւ այլն.


Կորիզ, րզոյ

s. med.

kernel, stone;
grain, seed;
bubo.

· Calfa

NBHL (1)

Մրջիւնն զհատ կամ զկորիզ իրք (գուցէ իրիք) յորժամ տանի ի ծակն, ընդ մէջ կտրէ եւ դնէ, զի մի բուսիցին. (Վեցօր. ՟Բ։)


Կուրաշաւիղ

s.

blind alley.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր իցէ շաւիղ կուրացեալ. այսինքն անկոխ, կամ անլոյս. (գուցէ եւ լայն՝ յարմար կուրաց)


Կռուիմ, եցայ

vn. fig.

to take offence, to wrangle, to strive, to contend, struggle or dispute with, to debate, to contest, to quarrel;
to skirmish, to grapple with each other, to clash together, to fight, to come to blows;
to take hold of, to cleave to, to cling, adhere or stick to, to hold fast by, to catch or grasp at, to get entangled in;
— ընդ միմեանս, to beat one another, to fight together;
to quarrel;
թօթափել զփոշին կռուեալ, to shake the dust off one's foot;
ի բեւեռ կռուեցաւ հանդերձ նորա, his coat is caught by a nail.

· Calfa

NBHL (1)

Որթն իբրեւ տնկի, ոչ եթէ յարմտիս նորա երթան բրել տեսանել եթէ գուցէ կռուեալ եւ կցեալ իցէ. (Եփր. աւետար.։)


Նժար, ից

s.

balance-scale.

· Calfa

NBHL (1)

Եբարձ ի մէտս կշռոց զտառապանս նոցա եւ մեղս, եւ ծանրացաւ նժար ազգի ազգի տառապանաց։ Տե՛ս, գուցէ թեթեւացուցանես զարդարութեանն քո նժար. (Մաշկ.։)


Նիւթեղէն, ղինի, նաց

adj.

material, corporeal.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ գուցէ կարծեսցուք աթոռս նիւթեղէնս։ Զինքն գիտելով աստուածայինն իմաստութիւն՝ գիտասցէ զամենայն, աննիւթաբար զնիւթեղէնս, եւ զբազումս միեղինապէս. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. ածայ.։)


Շոգ, ոյ

s.

solar heat, hot vapour.

· Calfa

NBHL (1)

Զճառս պատերազմին բնաւ յիշել մի յաւելուցուս, գուցէ ի շոգոյ նորա ստտակիցիս. (Վանակ. յոբ.։)


Շփումն, ման

s.

friction, rubbing.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ոք պայծառ պատմուճան զիւրեաւ արկեալ՝ խնամ տանի, մի՛ գուցէ շփումն ինչ կամ աղտ հասանիցէ։ Պէսպէս շփումն սեւութեան ի նմա միացուցանեմք։ Այսպիսի շփմունք ի դիւրաց կեղծեաց լինին. (Ճ. ՟Գ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։ Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Շօշափեմ, եցի

va.

to feel, to touch, to handle;
to graze.

· Calfa


Ոխ, ի, ոյ, ից

s.

rancour, inveterate hatred, resentment, concealed hate;
—ս ունել ընդ ումեք, —ս պահել ումեք, —ս ի մտի ունել, to harbour resentment, to hate, to owe or bear a grudge, to have a grudge or spite against, to bear malice or ill-will;
cf. Մթերեմ.

· Calfa


Ողբակից, կցի, կցաց

adj.

condoling, deploring with another.

· Calfa


Ողոքեմ, եցի

va.

to supplicate, to persuade mildly;
to soften, to calm, to appease;
to touch, to move to pity;
to fawn upon, to toady, to flatter.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ գուցէ արդեօք այժմ ողոքել ի կախարդականաց ինչ բանից դորա. (Պիտ.։)


Ոստայն, ից

s.

texture, tissue, web, weft;
— սարդի, cob-web, spider's web;
խզել զ— կենաց, to cut the thread of life.

· Calfa

NBHL (1)

(Սարդն տքնի), մի՛ ինչ գուցէ՝ որ յօդդ թռչին, խզեսցեն զոստայնն. (Փիլ. լիւս.։)


Ոտնկռիւ

s. fig.

foot-hold;
occasion, pretext, motive;
— լինել, to get a hold over.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ուրեք լինել ոտնկռիւ. (մի ձ. ոտնկոխ)։ Յորում ոչ գուցէ ոտնկռիւ թշնամւոյն. (Խոր. ՟Գ. 45։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 10։)


Ոտնհար, աց

adj. fig.

malignant, rejoicing at another's suffering, malevolent, ill-natured;
— լինել, to kick, to cause to fall;
to rejoice at another's woe, to be malignant, malevolent;
to despise, to insult, to laugh at, to mock, to jeer;
— լինել թշուառութեան ուրուք, to insult one in his misfortune.

· Calfa


Նստիմ, տայ, նիստ

vn.

to sit down, to be seated;
to repose;
to lodge, to reside, to dwell;
to be settled, to be resident;
— զօրաց, to be encamped, to encamp;
շուրջ — զքաղաքաւ, to besiege, to blockade, to block up;
ի դարան —, to lie in ambush, in wait;
to plot;
— ի սեղան, to sit down to table;
— յաթոռ ի պէտս, to go to stool, to evacuate;
— յինքեան, to retire from business, to live alone;
— ի վերայ աւանդի, to neglect one's deposit.

· Calfa

NBHL (2)

Ասեն, գուցէ յաթոռն նստիցի ի պէտս ի սենեկին. (Դտ. ՟Գ. 24։)

Արիոս (ի վերայ ճանապարհի) հարցեալ, թէ գուցէ ուրեք մերձ տեղի առ ի պէտս նստելոյ. (Սոկր. ՟Ա. 38։)


Նքթեմ, եցի

vn.

cf. Նքթիմ.

· Calfa


Շաղախ, ոյ

s. adj.

cement, mortar;
lute;
slime, mire, mud;
caltrop;
star-thistle;
soiled, sullied;
foul, dirty.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պիղծ եւ ի շաղախ ի բերանոյ անտի ո՞չ փախչիս։ Մի՛ գուցէ ի ձեզ շաղա՛խ ինչ (կամ մի՛ գտցէ ի ձեզ զշաղա՛խ ինչ) ներկուած. յն. σπίλος . արտա, բիծ, սպի. (Կոչ. ՟Զ. եւ ՟Գ։)


Ոքոզ, ի

s.

thistle.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԱԿՔԱՆ. որ եւ ԵԿՔԱՆ. յն. աքան, աքխուխ. որպէս եբր. խօխա. (գուցէ գրելի եւ ի հյ. Ոքող)


Չարադժնեայ

adj.

very ferocious.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ գուցէ չարադժնեայ լծակցեսցին հոգւոյ. (Ճ. ՟Ա.։)


Չարատես

s.

pessimist, croaker;
cf. Չարատեսիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Շուն մի քոսոտ եւ սովեալ եւ վտիտ եւ չարատես։ Գրեցի՛ր թէ իցէ ոք մարդ՝ որ հուր յաչաց արկանիցէ, թուխ, չարատես։ Երեւեսցի գարշելի եւ չարատես։ Որպէս բոզքն չարատեսք (գուցէ՝ չարարուեստք. զի յն. է՝ չարաստեղծք կամ չարահնարք. κακόπλαστος ) (Ոսկ. կողոս. Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր.։)


Չարատեսիլ

adj.

of a horrible appearance, ill-looking, evil-faced, very ugly, dreadful, horrible.

· Calfa

NBHL (1)

Շուն մի քոսոտ եւ սովեալ եւ վտիտ եւ չարատես։ Գրեցի՛ր թէ իցէ ոք մարդ՝ որ հուր յաչաց արկանիցէ, թուխ, չարատես։ Երեւեսցի գարշելի եւ չարատես։ Որպէս բոզքն չարատեսք (գուցէ՝ չարարուեստք. զի յն. է՝ չարաստեղծք կամ չարահնարք. κακόπλαστος ) (Ոսկ. կողոս. Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եբր.։)


Չարիք, րեաց

s. adv.

ill, misfortunes, adversity, disaster, calamity, misery, tribulation, disgrace;
evil deeds, malice, iniquity, rascality;
ill-usage, violence;
— ախտից, the effects of the passions;
չարեօք, badly;
wickedly;
mischievously;
spitefully;
չարիս գործել, to do evil, ill or wrong, to injure, to harm;
— խօսել զումեքէ, to speak ill of, to slander;
cf. Չարախօսեմ;
չարեաց ի չարիս վերանալ, դիմել, to rush from bad to worse, to grow or get worse and worse;
զփոքրագոյնն ընտրեա ի չարիս, of two evils choose the less.

· Calfa


Չափ, ուց, ոց

s. mus. adj. prep. fig.

measure;
that by which any thing is measured;
extent, dimension, measurement;
quantity, dose;
measure, bounds, compass;
mediocrity;
moderation;
rule, proportion, measure;
reach, value, capacity;
boundary, limits, end;
measure, time;
cadence, metre, foot, measure, rhythm;
age of discretion, manhood;
measured, regular, moderate;
middle, moderate;
even, to, about, as, by, with;
— ինչ, some, a little;
—ով, with measure or moderation, moderately;
in verse;
—ով բան, բանք —աւ, verse, poetry;
— հասակաւ, middle-sized;
ի — հասեալ, of age, grown up, formed;
ըստ —ու, in proportion;
ձեօք —, as much as you;
արեամբ —, to blood-shed;
ի — հասանել, to arrive at or to be in the flower of manhood;
to become of age, to be grown up, adult, marriageable;
ի — աւուրց հասանել, to be getting old;
ի —ու ունել զանձն, գիտել զ— անձին, to conduct oneself with moderation, to restrain, to regulate oneself, to be master of oneself;
ի —ու ունել, to confine within due limits, to limit, to keep within bounds, to restrain, to repress;
զ— առնուլ, to measure, to prove, to weigh;
to try, to feel;
զամենայն ինչ առնել —ով եւ կշռով, to do all by weight and measure;
անդր քան զ— անցուցանել, անցանել ըստ —, to go rather too far, beyond bounds, to outstrip, to carry to excess;
— դնել, — եւ սահման դնել, to place limits to, to moderate, to restrain;
կալ ի —ու, to restrain oneself;
to keep one's temper;
ծախս առնել ըստ —ու եկամտիցն, to spend in proportion to one's income;
չկալ ի —ու, to make a bad use of, to misuse;
առնուլ զ— հանդերձի, to take the measure for a coat;
ճանաչել զ— անձին, to know one's ability;
զառն — ոչ գիտել, to know not a man;
not to know mankind, to be ignorant of human nature;
ուխտել երդմամբ —, to confirm on oath;
բրել զտեղին իբրեւ առն —, to dig a hole to a man's depth, to excavate the earth to the depth of a man's height;
ունի սա — ժամանակի առաւել քան զինն հարիւր ամաց, it has lasted for more then nine hundred years;
ունի — ժամանակի հարիւր ամաց, it is a period of a hundred years, it is a century;
հինգ հարիւրով —, about five hundred;
cf. Հինգ;
միտք նորա —ով, person of shallow intellect or weak mind;
առաւել քան զ—ն, very much, immeasurably, exceedingly, extremely, excessively;
միջովք — եւ բարձիւք —, from the loins to the thighs;
զհասարակ — գիշերաւ, about midnight;
գալով — բանին քոյոյ, when your word shall be proved true;
լրացեալ է —ն, the measure is heaped up;
the cup is full.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տղայութեան նորա գուցէ չափ ելանիցէ». (Սիր. ՟Խ՟Բ. 9.) այսինքն յարբունս կամ ի չափ հասանիցէ։


Չմարթութիւն, ութեան

s.

incapacity.

· Calfa

NBHL (1)

Անմարդութիւն. գուցէ եւ Անբաւականութիւն. անճարակութիւն.


Շամշտութիւն, ութեան

s.

tetrarchy.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԱՄՇՏՈՒԹԻՒՆ կամ ՇԱՄԸՇՏՈՒԹԻՒՆ. τετραρχία tetrarcha. Չորրորդապետութիւն. պետութիւն քառորդ մասին տէրութենե, կուսակալութիւն. (գուցէ ի թ. սէմթ, կողմ. կամ ի յն. լու. ի՛միսիս, սէ՛միս։ կէս, կիսեալ կիսոյ կէս).