Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Բնակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to lodge.

NBHL (2)

κατοικίζω, ἑνοικίζω, κατασκηνόω habitare facio, colloco Տալ բնակիլ (ըստ ամենայն առման).

Յաչաղանքն նախանձու յառաքինութենէ մեկուսի բնակեցուցեալ է. կր. այսինքն հեռի է. (Փիլ. բագն.։)


Բնակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same nature or essence, consubstantial;
that dwells together, cohabitant.

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր ոգւոյ բնաւորեալ եւ բնակից է յանդիմանութիւն (խղճի)։ Զբնակիցն ի մեզ զպաճարն պարարեն զցանկութիւնն։ Երկիր բնակից մարդոյն՝ մարմինն է. որոյ մշակ միտքն են. (Փիլ.։)


Բնակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

habitation, inhabitation, inhabitanee, dwelling, residence;
station, lodging, home, establishment, house;
habit, custom.

NBHL (1)

οἵκησις, οἵκισμος, κατοίκησις, κατοικία habitatio, habitaculum եւ այլն. Բնակելն. բնակիլն.


Բնակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consubstantiality;
cohabitation.

NBHL (1)

Զբասիլն ի բնազկցութենէ վանիցն արտաքս ձգեցին. (Վրք. հց. ձ։)


Բնաշխարհիկ

See full entry →

adj. s.

of the same country, native;
countryman, compatriot.

NBHL (1)

Պանդուխտ է իմատակութիւն՝ ըստ բաղդատութեան բնաշխարհիկ իմաստութեան. (Փիլ. լին. ՟Գ. 19։)


Բնաջինջ

See full entry →

cf. Բնաջինջ՞՞՞առնեմ;
Բնաջինջ՞՞՞լինիմ.

NBHL (1)

ԲՆԱՋԻՆՋ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. Բնաւին՝ իսպառ ջնջել, ջնջիլ. անհետ առնել, լինել՞


Բնաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to habituate, to accustom.

NBHL (3)

ԲՆԱՒՈՐԵՄ ԲՆԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἑμφυτεύω inseruo եւ այլն. Ի բնէ կամ ի բնութեան տնկել. տալ բնաւորիլ. բուսուցանել. արմատացուցանել. պտղաբերել. արտադրել.

Զթողութիւն՝ զղջումն բնաւորեաց ծնանել. (Փիլ. լին. ՟Ա. 82։)

Զանազանիլ բնաւորեաց. (Անյաղթ առածք.։)


Բնաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to custom or habituate one's self.

NBHL (5)

Բնաւորեալ եմ ոչ ի մարդկան հայել փառս։ Զոր (զշունչն) բնաւորեալն եմք արտաքուստ ոռոգանել. (Փիլ.։)

Եւ երբեմն՝ Ստանալ զբուն. բուսանիլ. ծնանիլ. գոյաւորիլ. ի վեր երեւիլ. հնարիլ. հաստիլ. եղանիլ. ծագիլ. գտանիլ. ի բնէ կարգիլ. φύω, φύομαι (ուստի φύσις եւ fio) gino, nascor (ուստի natura )

Բիծ յետոյ ի հիւանդութենէ բնաւորեալ. (Փիլ. քհ.։)

Բնաւորեցաւ իմն աստուածասէրն՝ անդէն վաղվաղակի գոլ եւ մարդասէր։ Միապէս բնաւորեցաւ դէպ լինել։ Որով ոգիքն բնաւորեալ են լաւանալ. (Փիլ.։)

Բնաւորեցան գոլ յանհատսն։ Յանբան կենդանիսն բնաւորեցաւ տեսանիլ։ Ամենայն սահման բնաւորեցաւ ի սեռէ եւ ի բաղկացուցիչ զանազանութեանց լինել։ Տղայքն բնաւորեցան յեօթներորդում ամսեանն հանել ատամունս, եւ յութն ամին փոփոխել. (Սահմ.։)


Բնիկ, նկի

See full entry →

adj. s.

natural, innate, original, proper, radical, native, natural, indigenous;
— քաղաքակցութիւն, state of a native;
—ք, aborigines.

NBHL (1)

Երկու փիլիսոփոսք՝ բնիկ մերկ շրջէին. զի ամենայն ինչ ընդ գիտութեան մերկ է առաջի մեր՝ ասէին. (Մարթին.։)


Բնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nature;
essence, substance;
being, entity;
the elements;
disposition, constitution, temper;
humour, inclination, genius;
birth, naturalism;
person, hypostasis;
quality, manner;
sex;
ստուեր է եւ ոչ — ինչ, it is a shadow and not a substance;
հատուցանել զհարկ բնութեան, to pay the tribute of nature;
դղորդին արարածոց —ք, all nature is in commotion or confounded;
են սոքա բնութեամբ Գերմանացի, these are by origin Germans;
մի թէ յիւրմէ բնութենէ եգ զբանն, did he say it out of his own head ?
բնութեամբ, naturally, really, truly, physically, personally, hypostatically.

NBHL (1)

Բնութեամբ մահկանացու է մարմին քահանային. (Փիլ. քհ. ՟Ա։)


Բոզ, ից, աց

See full entry →

s.

whore, prostitute, strumpet, street-walker.

NBHL (1)

Որոց մարքն բոզ են, զճշմարիտն հայր ոչ գիտեն. (Փիլ. բագն.։)


Բոլորածիր

See full entry →

adj.

circular, round, orbicular.

NBHL (1)

Եւ ապա լուսնոյ է շրջագայութիւնն, ի ժողովոյ ի ժողով ամսոյ բոլորածիրն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 5. (որ լինի եւ ածական շրջագայութեան)։)


Բոլորակ, աց

See full entry →

adj. s.

round, circular;
circle, circuit, orb.

NBHL (2)

Զգեստ բոլորակ, պճղնաւոր պատմուճան։ Չորեքանկիւնի իմն առաւել լանջքն են՝ քան թէ բոլորակ։ Բոլորակ են ակունքն, զոր օրինակ եւ կիսագուդքն. (Փիլ.։)

Բոլորակին արուեստաւոր պարաբերութիւն զերկոտասանաժամեայ տիւն ազդէր։ Ու՞ր է կենդանական բոլորակն, ու՞ր է աստեղացն ընթացք. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Բոլորակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

roundness, rotundity, circle, orb.

NBHL (1)

Խորհրդով իմն իմաստութեամբ արարեալ է քնարն (սարդի, այսինքն ոստայնն) յաղէպնդութենէն, եւ ի ձեւոյն բոլորակութենէն. (Փիլ. լիւս.։)


Բոլորաձեւ

See full entry →

adj. adv.

round, circular, orbicular;
roundly, circularly.

NBHL (1)

Բոլորաձեւ գծոց կազմեալ կերպարան. (Փիլ. տեսական.։)


Բոլորապտուղ

See full entry →

adj. s.

all offered;
holocaust

NBHL (1)

Առ յանասնոց եւ ի թռչնոց ի մաքրոց, եւ մատոյց բոլորապտուղ։ Զի կատարեալս այրիցէ բոլորապտուղս. (Փիլ. լին. ՟Բ. 52։)


Բոլորեքեան

See full entry →

s. pl.

all, every body, every one, all things.

NBHL (1)

Արարիչն, կամ հայրն բոլորեցուն։ Բոլորեցուն պատճառ, կամ այցելու։ Բարեացն պատարագք եւ բոլորեքումբք են լիք, եւ զպտղոցն ունին բան։ Զորս արժան է զբոլորս բոլորեքումբք պտուղս եղեալս ածել առ շնորհակալութիւն հօրն. (Փիլ.։ (գրի վրիպակաւ եւ բոլորեքումք։))


Բոլորեքին, րեցուն, եցունց

See full entry →

cf. Բոլորեքեան.

NBHL (1)

Արարիչն, կամ հայրն բոլորեցուն։ Բոլորեցուն պատճառ, կամ այցելու։ Բարեացն պատարագք եւ բոլորեքումբք են լիք, եւ զպտղոցն ունին բան։ Զորս արժան է զբոլորս բոլորեքումբք պտուղս եղեալս ածել առ շնորհակալութիւն հօրն. (Փիլ.։ (գրի վրիպակաւ եւ բոլորեքումք։))


Բոլորովիմբ

See full entry →

adv. adj.

all, entirely, totally, quite, utterly;
all.

NBHL (2)

Յայնժամ բոլորովին ես ինքն էի լուսատեսիլ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Երկրի եւ աշխարհի, եւ այնոցիկ որ ի նոսա բոլորովինց մասանց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Բոլորովին

See full entry →

cf. Բոլորովիմբ.

NBHL (2)

Յայնժամ բոլորովին ես ինքն էի լուսատեսիլ. (Յհ. իմ. ատ.։)

Երկրի եւ աշխարհի, եւ այնոցիկ որ ի նոսա բոլորովինց մասանց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Բոլորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

whole, total;
roundness, rotundity.

NBHL (2)

Ոչ բոլորութիւն, եւ ոչ մասն։ Զամենայն զայսոսիկ զբոլորովիմբ ամենայն բոլորութեամբ՝ բոլորակատարի եւ ամենայն աստուածութեանն վերադրիլ։ Շաղկապութիւնք մասանցն, ամենայն մասանցն միութիւնք, կատարելութիւնք բոլորութեանցն. (Դիոն. ածայ.։)

Նմին իսկ պատճառաւոր (յն. (պատճառ) բոլորութեան (էիցս) վերերեւիլ. Մաքս. եկեղ.։)


Բոլորումն, ման

See full entry →

s.

rotundity;
roundness, circle;
completion, accomplishment, end.

NBHL (1)

κύκλος circulatio, cursus Բոլորիլն. պատիլն. շրջան. դարձուած.


Բողբոջ, ից, աց, ոց

See full entry →

s.

shoot, sprout, scion;
bud, germ.

NBHL (1)

βλαστός, βλαστή , βλάστημα germen, ὅλυνθος grossus, grossulus Ծիլ բուսոց. բոյս նորոգ ընձիւղեալ. շառաւիղ. եւ Նորաբոյս պտուղ ցցուեալ. ծիլ. եւ կոճակ.


Բողբոջեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bud, to bud again, to pullulate, to shoot, to germinate, to sprout.

NBHL (1)

βλαστάνω germino, pollulo Արձակել բողբոջս, բուսուցանել, իրօք կամ նմանութեամբ. ծլիլ.


Բովանդակեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to gather;
to complete, to accomplete, to accomplish, to finish;
to contain, to inclose, to comprehend;
ի համառօտն —, to abridge.


Բովանդակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

total, totality, sum, amount;
summary, abridgement, contents;
completion.

NBHL (2)

Բովանդակելն, եւ բովանդակիլն՝ ըստ ամենայն նշ. որ եւ ասի ԲԱՒԱԱՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ.որպէս περίληψις comprehensio Պարփակումն. պարադրութիւն. պարունակումն. եւ Պարունակիչ.

Առ բովանդակութիւն կատարման բոլոր անձինն. (Փիլ. այլաբ.։)


Բորբոսիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to mouldy, to grow mouldy, to become musty.

NBHL (1)

Բորբոս կապել, փտիլ. ապականիլ. խղխայթիլ. բորբսիլ, մքլիլ.


Բորբոքիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be inflamed, kindled, to flame, to crackle;
to be in a passion;
to be mad.

NBHL (4)

նոյնպէս եւ ի յն. եւ լտ. Վառիլ. արծարծանիլ, սաստկանալ բոցոյ. բռընկիլ, հրահրիլ, վառիլ.

Եւ բորբոքեցաւ հուր ի վիմէ անտի, եւ եկեր զբաղարջսն։ Բորբոքեցաւ բոց հրոյն ի վերայ փայտից սեղանոյն։ Եւ հնոցն բորբոքէր եօթնպատիկ առաւել յոյժ։ Հուր եկի արկանել յերկիր. եւ զի՞նչ. կամիմ թէ արդէն իսկ բորբոքէր։ Ասող մի մեծ՝ բորբոքեալ իբրեւ զղամբար։ Առաջ նորա հուր ծախիչ, եւ վերջ նորա հուր բորբոքեալ։ Ի հնոցն հրոյն բորբոքելոյ։ Սրբեսցէ զնա հրով բորբոքելով։ Եւ ոչ շիջցի բոցն բորբոքեալ։ Եւ տեսիլ փառաց տեառն իբրեւ զհուր բորբոքեալ ի վերայ գլխոյ լերինն։ Երբեմն ի մէջ ջրոյն առաւել քան զզօրութիւն հրոյ բորբոքէր. եւ այլն։

Կամ Այրիլ. կիզանիլ. տոչորիլ. բոցակէզ լինել. էրիլ.

Ասի եւ զբորոտութենէ, որպէս Ի վեր եռալ. ի վեր երեւիլ. ըստ յն. ի դուրս ծաղկիլ. ἑξανθέω effloresco, emergo


Բորբոքումն, ման

See full entry →

s.

cf. Բորբոք.

NBHL (1)

Բորբոքելն, եւ իլն, ըստ ամենայն նշ. իրօք՝ կամ նմանութեամբ.


Բոցագոյն

See full entry →

adj.

flame-colour.

NBHL (2)

Որ ինչ է ի գոյն բոցոյ. բոցանման. բոցատեսիլ. կարմրագոյն կամ շառագոյն. եւ ջերմ.

Եդովմ՝ առեալ ի հայ լեզու՝ կոչի բոցագոյն, եւ հողեղէն։ Արփի բոցագոյն։ Բոցագոյն է աշունն. քանզի յետ տարեւորականին անցեալ կայ՝ զրաձեւն ցրտացուցանելով։ Առ գարնանային ժամանակաւն բոցագոյն հարաւ սովորեաց ի վերայ անկանել. (Փիլ.։)


Բոցակէզ

See full entry →

adj.

inflamed;
kindled, burnt;
— առնեմ, cf. Բոցակիզեմ.

NBHL (1)

Սոդովմայեցւոց գաւառն յառաջ քան զբոցակէզն լինել։ Յարեգականէ բոցակէզ եղեալ. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. ել.։)


Բոցակիզեմ, եցի

See full entry →

va.

to flame, to pass above the flame;
to burn, to kindle.

NBHL (3)

ԲՈՑԱԿԻԶԻՄ. կամ ԲՈՑԱԿԻԶՈՒՄ. Ծախիլն ի բոցոյ.

Եւ ետես մանուէ զպատարագն այսպէս բոցակիզեալ. (Փիլ. սամփս.։)

Նմանութեամբ, Աղէկիզիլ. տոչորիլ սրտի. տապանալ. սիրտը էրիլ, աղիքը կտրտիլ.


Բոցակիզութիւն, ութեան

See full entry →

s.

burning, inflammation, deflagration.

NBHL (1)

Բոցակիզիլն՝ ըստ ամենայն նշ.


Բոցակիծ

See full entry →

adj.

that burns, consumes like flame.

NBHL (1)

Մաթիլն է այն մանրոջիլն. եւ կամ խոց եւ պիտակ։


Բոցակնագոյն

See full entry →

adj.

that has sparkling eyes.

NBHL (1)

Յաւէտ իմն զուարթատեսիլ եւ բոցակնագոյն նա տեսողացն երեւէր. (Յհ. կթ.։)


Բոցատես

See full entry →

adj.

like a flame, flaming, blazing, sparkling, bright, brilliant.

NBHL (3)

Հրանուտ եւ բոցատեսիլ. (Զքր. կթ.։)

Բոցատեսիլ հրոյ երեւումն տարածանէր զնովաւ. (Փիլ. ել.։)

Բոցատեսիլ սերովբէք. (Գանձ.։)


Բոցատիպ

See full entry →

adj.

cf. Բոցատես.

NBHL (1)

Բոցատեսիլ. հրեղէն.


Բուժակ

See full entry →

adj.

curative;
medicinal.

NBHL (1)

Առաքինին՝ բժիշկ է ազգիս մերում, եւ անշուշտ եւ ճշմարիտ բուժակ, չարահալած. (Փիլ. լին.։)


Բուժեմ, եցի

See full entry →

va.

to cure, to heal, to physic;
to deliver;
— զծարաւ, to quench or slake thirst.

NBHL (1)

Ապրիլ, ազատիլ, զերծանիլ. խալըսել.


Բուժումն, ման

See full entry →

s.

cure, recovery of health;
treatment, dressing of some disease or wound;
medicament, remedy.

NBHL (1)

Բջշկելն, եւ բժշկիլն. ազատութիւն.


Բուծանեմ, ուծի

See full entry →

va.

to nourish, to feed;
to treat, to dress;
to fatten.

NBHL (3)

Ասիացւոց իշխանն՝ երամակ փղաց բուծանէր առ ի ձիամարտութիւն։ Էշս մեծամեծս բուծանէին։ Թագաւորն առաքեալ կոչեաց զբուծանօղսն. (Փիլ.։)

Բուծանի եւ կերակրի իմաստասիրին ոգի՝ ոչ այլով իւիք առաւել՝ քան կարելովն որսալ զախտս. (Փիլ. լին.։)

Դեգերմամբ տեսլեանն բուծեալ զցանկութիւնն՝ առաքեաց ի ներքս յոգիսն զվէրն. (Փիլ. սամփս.։)


Բունեմ, եցի

See full entry →

vn.

to nestle, to make ones nest;
to place one's self.

NBHL (1)

Երրորդ բոյնք՝ ըռնգունք. ի սոսա բունեալ են հոտոտելիք. (Փիլ. լին.։)


Բունիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Բունեմ.

NBHL (1)

Երրորդ բոյնք՝ ըռնգունք. ի սոսա բունեալ են հոտոտելիք. (Փիլ. լին.։)


Բուսանիմ, ուսայ

See full entry →

vn.

to spring, to grow, to pullutate, to bud, to shoot, to take root, to appear, to vegetate, to sprout out;
to grow again.

NBHL (3)

(լծ. յն. ֆիօ, վօ՛օ, եւն) φύω, φύομαι , ἁναφύω, ἁναφύομαι, παραφύομαι, βλαστάνω, ἁναβλαστέω, ἁνατέλλω pulluo, germino, nascor, orior եւ այլն. Տալ զբոյս իւր ի դուրս. ընձիւղիլ. բողբոջիլ. բուսնիլ.

Եւ եւս լայնաբար՝ իբր Յառաջագայիլ. արտադրիլ. ծնանիլ. ծագել. ի վեր երեւիլ. սերիլ. աճել.

Որ մինչեւ զջրհեղեղն բուսեալք եղեն (ծնունդք Ադամայ)։ Բուսանի յայսմանէ եւ միւս եւս այլ մեծ չար։ Յորմէ եւ ամենեցուն բուսանի դաւող ամպարհաւաճութիւն։ Մինչեւ թողեալ է, զոր առաջի տրկեալ է՝ կռիւ, ա՛յլ բուսանի. (Փիլ.։)


Բուսուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to produce, to put forth, to shoot, to sprout.

NBHL (2)

ἁνατέλλω, ἑξανατέλλω germinare facio, germino, produco Տալ բուսանիլ. պատճառել զբուսումն ո՛ր եւ է օրինակաւ. ընել որ բուսնի.

Դալարի բուսուցանել։ Ոչ ինչ բուսուցանել։ Իբրեւ զքաջահող եւ արգաւանդ վայր երկրի բուսոյց առաքինութիւնս եւ գեղեցիկ գործս։ Ցուլք եղջիւրս բուսուցեալ՝ անդէն եղջիւր ածեն. (Փիլ. իմաստն.։)


Բազմախիտ

See full entry →

adj.

very thick;
very frequented (way);
very difficult;
very abundant.

NBHL (2)

Ի թաւ անտառս ի բազմախիտ սաղարթիցն ծածկեալ. (Փիլ. լիւս.։)

Զանջուրն անապատ՝ դրախտ բազմախիտ Աստուծոյ արարին. (Հ. կիլիկ.։)


Բազմախոյզ

See full entry →

adj.

a much sought;
— լինիմ, to make researches, to be curious, inquisitive, cf. Բազմախուզեմ, cf. Հետազօտեմ.

NBHL (1)

Զականջսն անպահպան վասն բազմախոյզ իրաց թողեալ. (Փիլ. իմաստն.։)


Բազմախորտիկ

See full entry →

adj.

full of victuals, splendid, magnificent entertainment or fare.

NBHL (1)

Զբազմախորտիկս զճաշոյ կազմածս ընդունայն է՝ յառաջ քան զայնոսիկ, որ զծախսն տան, դնել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Բազմախումբ

See full entry →

adj.

cf. Բազմաժողով.

NBHL (1)

Կամ իբր Բազմախմբական, ու լինի խմբիլ բազմաց.


Բազմական, ի, աց

See full entry →

s.

guest, invited person;
table, banquet;
carpet, mattress, couch, sofa;
bench, seat;
—ս —ս բաշխել, to divide tho guests, to form several banquets apart;
—ս արկանել, to offer chairs or seats.

NBHL (1)

Որոշեալ եւ զատուցեալ է բազմականքն. (Փիլ. տեսական.։)