Definitions containing the research ունք : 2187 results

Հայցումն, ման

s.

the asking;
exaction;
proof.

· Calfa

NBHL (1)

Հայցման աղօթից։ Աղօթից հայցման։ Ներկայիս հայցմունք. (Նար.։)


Հանապազահոս

adj.

running or flowing continually.

· Calfa

NBHL (1)

Բխմունք հանապազահոսք, մշտակայլակք, եւ յարընթացք. (Նար. առաք.։)


Հանապազորդ, աց

adj. adv.

quotidian, daily;
continual;
assiduous, frequent;
cf. Հանապազ;
— պատարագ, perpetual sacrifice.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազորդ դիցես ի վերայ սեղանոյ, կամ բացցին դրունք, կամ մատուցանէին զողջակէզս, կամ գրել. (Ել. ՟Ի՟Ե. 3։ Ես. կ ... 11։ ՟Ա. Մակ. ՟Ե. 33։ ՟Ժ՟Բ. 22։)


Հանդարտիկ

adj.

slowly, softly, gently, quietly, smoothly.

· Calfa

NBHL (1)

Մեն պէ ասելով՝ հանդարտիկ ի միմեանս իջանեն շրթունքն. (Հին քեր.։)


Հանդերձան, ի

cf. Հանդերձանք.

· Calfa

NBHL (1)

Բուրմունք խնկոց իւղոց հանդերձանաց։ Ի հանդերձանս լուսոյն կենաց. (Նար. ՟Լ՟Ա. ՟Հ՟Ե։)


Հանդերձիմ, եցայ

vn.

to prepare oneself, to get ready, to be in readiness, to set about, to fall to, to be about to, on the point of, going to;
to dress, to put on one's clothes, to clothe oneself;
— ի չու, to get ready or prepare for a journey;
—ձեալ էր դարձ առնել ի տուն, he was ready to return, or was on the point of returning home.

· Calfa

NBHL (1)

Երեք մասունք ժամանակիս, անցեալն եւ առաջիկայս եւ հանդերձեալքն. (Մեկն. ղկ.։)


Հանդիսանամ, ացայ

vn.

to enter the lists, to fight, to wrestle, to vie with;
to labour hard, to strive, to endeavour, to try, to attempt;
to signalize or distinguish oneself, to render oneself illustrious, to be celebrated, renowned, to be made public with praise;
to show one's courage or mettle, to figure, to shine;
to assemble at a public festival or ceremony, to celebrate;
քաջայաղթ —, to make stupendous conquests, to do or work wonders;
յաղթող —, to remain victorious;
յաղթող — իրիք, to be victorious over, to be conqueror.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ նահատակեցաւ հայրն, զկնի հանդիսանան եւ մանկունքն. (Ածաբ. մակաբ.։)


Հանճարեղ, աց

adj. s.

full of wit, of ingenuity, of sense, witty, ingenious, intelligent, wise, sensible, clever, clear-sighted, judicious, prudent, right-minded;
—եղ այր, a genius, man of great parts, of rare talent;
—եղք, men of wit.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հանճարեղն իցէ՝ զառաջնորդութիւն ստասցի։ Կորեաւ խորհուրդ ի հանճարեղաց։ Արս իմաստունս եւ հանճարեղս։ Ժողովուրդ իմաստուն եւ հանճարեղ։ Ամենեքեան հանճարեղքն՝ ՟Մ՟Ձ՟Ը։ Թագաւոր հանճարեղ։ Երեսք առն հանճարեղի իմաստունք։ Ոչ իմաստնոց հաց, եւ ոչ հանճարեղաց մեծութիւն.եւ այլն։


Խօշիւն

s.

noise, murmur, rumour, uproar.

· Calfa

NBHL (1)

Խաւարամած շտեմարանացն խօշիւնք դնդչմունք. (Անան. եկեղ։)


Խօսողութիւն, ութեան

s.

faculty of speech.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեն իմաստունք յունաց զխոհականութիւն գոլ բանաւորութիւն, եւ զանուանագիտութիւն՝ խօսողութիւն. (Վրդն. ծն.։)


Ծագումն, ման

s.

dawn, rising;
birth, origin, source, rise;
emanation;
lineage, descent;
derivation;
զ—ն ունել, to take its rise in, to draw one's origin from;
— արեգական՝ արեւու, sunrise, sunrising.

· Calfa

NBHL (1)

Ծագմունք արդարոցն՝ բազմապատիկ քան զծագումն սորա. (Երզն. մտթ.։)


Ծալումն, ման

s.

folding;
— ծովու, rippling, undulation;
ծալմունք ամպոց, gathering cloudiness.

· Calfa


Ծածուկ

adj. adv. s.

hidden, secret, occult;
stealthy, clandestine, underhand, furtive;
—, ի —, in secret, privately, secretly, by stealth, clandestinely;
—ք, hiding-place;
the secrets;
the private parts;
—ք սրտի, bottom, the inmost recess of the heart;
— հրամանք վերին Տեսչութեան, the inscrutable ways of Divine Providence.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱԾՈՒԿՔ. Մասունք մարմնոյ ծածկեալք կամ ծածկելիք. միջավայր ծնգաց. եւ Առականք.


Ծակ, ուց

s. adj.

hole;
opening, aperture;
bored;
perforated;
— բանալ, to make or bore a hole;
խնուլ զ—, to stop up a gap;
ի — կարաս կրել ինչ, to draw water with bottomless buckets, to labour in vain.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղունքն զձեւ ծակու տեսեալ զբերանն (առիւծու), ի ներքս խորիսխ գործեցին. (Փիլ. սամփս.։)


Ծաղկազարդեմ, եցի

va.

to adom with flowers.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր ընկերին զամենայն տեսակս առաքինութեան ծաղկազարդէ։ Ամենայն մասունք առաքինութեան ծաղկազարդեալք. (Ոսկիփոր.։)


Ծաղրախառն

adv.

laughingly, jestingly.

· Calfa

NBHL (1)

Շրթունք վաղվաղկոտք ծաղրախառն շարժեալ. (Եւագր. ՟Ժ՟Ա։)


Ծամելի, լւոյ, լեաց

s.

jaw;
cheek.

· Calfa

NBHL (1)

κρόταφος, γνάθον pars cpitis tenuior παρειά mala, maxilla, gena. Քունք եւ ծնօտ մինչեւ ի կզակս, որ է միջոց կամ գործի ծամելոյ կենդանւոյն զկերակուրս. վերի ու վարի լէնեէնէրը.


Ծամեմ, եցի

va. fig.

to chew;
to reflect, to ruminate.

· Calfa

NBHL (1)

Ձկունք եթէ զջուր սոդոմայեցւոց ծամեսցեն, մեռանին. (Եփր. աւետար.։)


Ծայրայեղ

adj.

extreme, utmost, in the highest degree;
— խոտորմունք, extremes, excess;
— իշխանութիւն, abuse of authority;
— զառածանել իւիք, to carry to excess, to abuse;
ի— խոտորմունս զառածանել, to proceed to extremities, to commit excesses;
— լինել ի սէր՝ յատելութիւն, to love, to hate to excess.

· Calfa


Ծայրապտուկք

s.

leaf buds.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱՅՐԱՊՏՈՒԿՔ ԾԱՅՐԱՊՏՈՒՂՔ. ἁκρέμων ramus major, vel quivis. Պտուկք կամ պտղունք ծայրագոյնք, որ ի ծայրս ոստոց. ընձիւղ ի ծագս ճիւղոց. ոստ բարձր։ cf. ծԱՅՐԱՏՈՒՆԿՔ. ծարը կամ բարձր եղած ճուղը ՝


Ծայրապտուղք

cf. Ծայրապտուկք.

· Calfa

NBHL (1)

ԾԱՅՐԱՊՏՈՒԿՔ ԾԱՅՐԱՊՏՈՒՂՔ. ἁκρέμων ramus major, vel quivis. Պտուկք կամ պտղունք ծայրագոյնք, որ ի ծայրս ոստոց. ընձիւղ ի ծագս ճիւղոց. ոստ բարձր։ cf. ծԱՅՐԱՏՈՒՆԿՔ. ծարը կամ բարձր եղած ճուղը ՝


Ծանրարթուն

adj.

sleepy, drowsy, somnolent;
ի — քուն տալ զանձն, to sleep profoundly.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ լեցուք բաւին ծանրարթունք. (Ճ. ՟Գ.։)

(Արբեցողք) այգուցն յարուցեալք ծանրարթունք իբրեւ զխելագարս դանդաչիցեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)


Ծանրութիւն, ութեան

s.

heaviness, gravity;
weight, load;
heaviness, grievousness;
importance;
heaviness, dullness;
uneasiness, low-spirits, dejection;
gravity, seriousness;
— գլխոյ ստամոքաց, oppression, heaviness in the head;
weight on the stomach;
— լսելեաց, hardness of hearing;
— քնոյ, lethargic sleep.

· Calfa

NBHL (1)

որ զծանրութիւն աւուրն բարձաք եւ զտօթ։ Ոչ արկից զձեօք այլ ծանրութիւն։ Հպարտացուցանէ զքեզ սիրտ քո ծանրութեամբ։ Ծանրութիւն համարեցաք խնդրել ի թագաւորէն հետեւակս. եւ այլն։ Ծանրութիւն բեռանց։ Բեռինք ծանրութեան (այսինքն ծանունք)։ Ծանրութիւն հարկաց, արուձիոյ, վշտի, ողբոց, ցաւոց, փառաց։ Քուն եւ ծանրութիւն։ Ծանրութիւն քնոյ, կամ որովայնամոլութեան. եւ այլն. (Ագաթ.։ Եզնիկ.։ Եղիշ. եւ այլն։)


Ծանօթանամ, ացայ

va.

to take or acquire knowledge of, to inform oneself, to know;
to be acquainted, to become or get acquainted with, to make the acquaintance of.

· Calfa

NBHL (1)

Շունք թէպէտեւ համասեռիցն հանդիպին, ո՛չ նոցա դիւրաւ ծանօթանան. (Մագ. ՟Ծ՟Ե։)


Ծառայեմ, եցի

vn.

to serve, to wait upon;
— բանից, մտաց գրոց, to translate literally;
— freely.

· Calfa

NBHL (1)

Թէոդոտոս եւ սիմաքոս հեբրայական բանին ծառայեցին. Իսկ եօթանասունքն մտաց աստուածային գրոց ծառայեցին, եւ ոչ բանի. (Իսիւք.։)


Ծասկեմ, եցի

vn.

to chew, to grind, to crunch.

· Calfa

NBHL (1)

որ չարաչար որդունքն անքուն ոչ ծասքեն եւ ծծեն զարիւնս մեր. (Ոսկիփոր.։)


Ծասքողական, ի, աց

adj. s.

masticatory;
—ք, teeth.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կարէ ծասքել. գործիք ծասկելոյ. ատամունք.


Ծաւալ, աց

s. mus. adj.

dilatation, expansion, development, diffusion;
diesis, sharp;
dilated, spread, diffused;
— առնուլ, to be dilated, diffused, expanded, spread, extended, propagated.

· Calfa

NBHL (1)

Աղբիւրքն իսրայէլի, ծաւալք ծաւալեաց, եւ ոռոգմունքն տիեզերաց. (Տօնակ.։)


Ծափծափեմ

vn.

to smack the lips.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հաց ուտելն մի՛ ձայնեսցէ՛ բերան քո, եւ մի՛ ծափծափեսցեն ատամունքդ. (Ոսկիփոր.։)


Ծիածան, ի, աւ

s.

rain-bow, iris;
halo.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի յօդդ բազում լինին փայլմունք յարեգականէ եւ կամ ի լուսոյ, զոր ծիածանդ կոչեմք. որոյ էութիւն ոչ գոյ։ Ծիածան ասի բակն, որ զարեգակամբ։ կամ ամպ զլուսնիւ պարագայի. (Հին բռ.։)


Ծին, ծնից, ծնոնք

s. fig. anat.

birth, delivery;
after-birth;
origin, source, rise, birth;
ovarium;
ի ծնէ, by birth;
from one's birth;
կոյր ի ծնէ, born-blind, blind from his birth;
զծնէ կաղն դնացուցանել, to cause the bornlame to walk;
*mole;
*patch.

· Calfa

NBHL (1)

Զամարայնոյն ցուցանէ կատարելագոյն ծնունք. (Պիտ.։)


Լիամագիլ

adj.

clawed, armed with claws, or talons.

· Calfa

NBHL (1)

πληρής ὁνύχων plenus unguibus. Լի մագլօք. որոյ բազում են մագիլք, կամ եղնագունք.


Լիութիւն, ութեան

s.

plenty, abundance, fulness;
repletion;
riches;
կեալ ի լիութեան, to live in abundance;
ի —, in abundance, profusely;
ի — բաւականի, sufficiently, enough.

· Calfa

NBHL (1)

Շրթունք նորա շուշանք՝ բուրեն զմուռս լիութեան. (Երգ. ՟Ե. 13։)


Լիրբ, լրբից

adj.

impudent, insolent, impertinent, brazenfaced, bold;
immodest, indecent, shameless;
cynic.

· Calfa

NBHL (1)

Երեսք լիրբք լէզլեզու գրգռեն։ Ազգ լիրբ եւ այլալեզու։ Իբրեւ շունք իրբ եղեն յանձինս իւրեանց. (Առակ. ՟Ի՟Ե. 24։ Բար. ՟Դ. 15։ Ես. ՟Ծ՟Ղ. 11։)


Լծորդօրէն

adv.

proportionally;
in pairs.

· Calfa

NBHL (1)

Ադամայ որդիք՝ աւազանաւն աստուծոյ կոչին որդիք, եւ եղբարք քրիստոսի, եւ միանունքրիստոնեայք. որպէս առաքեալ լծորդօրէն արարեալ ադամայ եւ քրիստոսի. նա պատճառ մահու, եւ քրիստոս կենաց. (Տօնակ.։)


Լնում, լցի

va.

to fill;
to accomplish, to fulfil;
to spread, to diffuse;
to complete, to consmnate;
to load, tore-load, to fill again;
to repeople;
to glut;
to stuff;
— զաղեղն, to bend the bow;
— լուսնի, to be at the full (moon);
— զօրէնս, to fulfil the law;
— զօրէնս բնութեան, to satisfy the laws of nature;
— զոք օրինօք տեառն, to instruct in, to fill with knowledge of the divine law;
— զքաղց, զծարաւ, to drive away hunger, to satisfy;
to quench thirst;
— զիղձս, to satisfy or content on's wishes;
— զպէտս, to satisfy one's necessities;
— զձեռս, to give to the priest, to consecrate;
to be consecrated;
արեամբ — զձեռս, to dip the hands in blood, to assassinate;
— զոք պարգեւօք, to load with gifts;
— զտեղի, to take the place of, to substitute, to replace;
— մինչ ի վեր, to fill up to the brim;
ընդ ամենայն տեղիս — զաւետարանն Քրիստոսի, to spread the gospel of Christ everywhere.

· Calfa

NBHL (1)

Ելից զտիկն ջրով։ Լցէ՛ք զթակոյկսդ ջրով, եւ լցին զնոսա մինչեւ ի վեր։ Արկցե՛ս յամենայն ամանս, մինչեւ լցցին։ Աճեցէ՛ք, եւ բազմացարո՛ւք, եւ լցէ՛ք զերկիր։ Լցցին տունք շանաճանճիւ։ Բերանք ճշմարտիցլցցին ծաղու։ Լցաւ սիոն իրաւամբք եւ արդարութեամբ։ Օգնականութամբ լցեալ բարձրելոյն։ Լցան յիմարութեամբ, կամ նախանձու։ լցաւ հոգւով սրբով.եւ այլն։


Լնում, լցայ

vn.

to be filled, to come to its highest pitch, to complete;
լնու չափ հասակին, he becomes adult.

· Calfa

NBHL (1)

Ելից զտիկն ջրով։ Լցէ՛ք զթակոյկսդ ջրով, եւ լցին զնոսա մինչեւ ի վեր։ Արկցե՛ս յամենայն ամանս, մինչեւ լցցին։ Աճեցէ՛ք, եւ բազմացարո՛ւք, եւ լցէ՛ք զերկիր։ Լցցին տունք շանաճանճիւ։ Բերանք ճշմարտիցլցցին ծաղու։ Լցաւ սիոն իրաւամբք եւ արդարութեամբ։ Օգնականութամբ լցեալ բարձրելոյն։ Լցան յիմարութեամբ, կամ նախանձու։ լցաւ հոգւով սրբով.եւ այլն։


Լողակ

adj. s.

that swims, swimming;
acquatic;
swimmer;
acquatic animal, fish.

· Calfa

NBHL (1)

Թրչունք եւ լողակք, եւ որ յերկրէ ամենայն շնչաւորք. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Լողական, ի, աց

cf. Լողակ.

· Calfa

NBHL (1)

Թրչունք եւ լողակք, եւ որ յերկրէ ամենայն շնչաւորք. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Լողամ, ացայ

vn.

to swim;
to float, to be buoyed up;
— յօդս, to fly, to float in the air.

· Calfa

NBHL (1)

Թռչունք ըստ նմին նմանութեան լողան խաղան յօդս. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լողիմ, եցայ

vn.

cf. Լողամ.

· Calfa

NBHL (1)

Թռչունք ըստ նմին նմանութեան լողան խաղան յօդս. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լորձ, ոյ

s.

saliva, spittle, slobber, slaver, drivel;
լորձունս ծորեցուցանել, to slaver, to slabber, to drivel.

· Calfa

NBHL (1)

ԼՈՐՁ մանաւանդ՝ ԼՈՐՁՆ. σίελον saliva λιγνύς fuligo, fumus. Թուք ծորեալ. փրփուր բերանոյ. եւ Տողունք. եւս եւ Շոգիք կամ գոլորշիք բերանոյ եւ ըռունգանց. շողիք. (յն. սի՛էլօն. լտ. սալի՛վա).


Լորցք, ցից

s.

convulsion, violent contracting of the sinews, spasm.

· Calfa

NBHL (1)

Որք արդեօք հիւանդութիւնք՝ նովին իսկ չարոլորմամբ ախտին՝ առասացան տարածմունք, եւ լորցք. (Պղատ. տիմ.։)


Լուալի, լւոյ, լեաց

s.

bath;
wash-house;
scullery;
privy, watercloset, close-stool;
slop-pail;
ջուր —լեաց, suds, slop sink, drain;
ջերմ —ք, thermal baths, hot baths.

· Calfa

NBHL (2)

Ատամունք քո իբրեւ զերամակս կտրելոց, որք ելանեն ի լուալեաց. (Երգ. ՟Դ. 2։ ՟Զ. 5։)

Գետոց եւ աղբերաց առատ եւ միշտ հոսմունք ... եւ ջերմ լուալեացն զպէտսն անտի մեզ շնորհեն. (Առ որս. ՟Է։)


Լուացումն, ման

s.

washing, bathing;
ablution.

· Calfa

NBHL (1)

կերակուրք, լուացմունք (բաղանեաց)։ Լուացմունք, եւ ճաշք, եւ ընթրիք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)


Լուծանք

s.

cessation;
the laying waste, ruin, spoiling, destruction.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւելութեամբ եւ անզուգութեամբ յարձակմունք պատերազմին՝ լուծանք են էիցն։ Լուծանս պատերազմաց կամ խորշնկնց. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Լուղական

cf. Լողական.

· Calfa

NBHL (1)

Ձկունք լուղականք։ Ծով իւրով լուղական զեռնովքն. (Ագաթ.։ Վեցօր. ՟Ը։)


Լուղամ, ացայ

vn.

cf. Լողամ.

· Calfa

NBHL (1)

Թռչունք երթեւեկս առնելով (յօդս) լուղին անխափան. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լուղեմ

vn.

cf. Լողամ.

· Calfa

NBHL (1)

Թռչունք երթեւեկս առնելով (յօդս) լուղին անխափան. (Վեցօր. ՟Ը։)


Լուսաբորբոք

adj.

fiery, on fire, in flames, bright with heat, red hot.

· Calfa

NBHL (1)

Ցոլմունք լուսաբորբոք ակամբք. (Անան. եկեղ։)