Definitions containing the research գան : 3048 Results

Անթաքչելի

See full entry →

cf. Անթաքուն.

NBHL (1)

Զոր հրէիցն ծածկեալ զանթաքչելի (կամ զանթագչելի) զգանձն. (Շար.։)


Անթեւ, ից

See full entry →

adj.

without wings.

NBHL (2)

ἅπτερος. non alatis. Որոյ ոչ գոն թեւք. գանատսըզ.

Ոչ ոք զմարդոյ բնութիւն սահմանելով՝ ասիցէ, անթեւ, ոչ չորքոտանի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անթուական, ի, աց

See full entry →

adj.

innumerable.


Անժամ

See full entry →

adj.

too late;
unseasonable;
unforeseen, unexpected.

NBHL (1)

παρὰ καιρόν. praeter tempus, ἅκαιρος. inopportunus. Որ ինչ լինի արտաքոյ դիպող ժամու. տարաժամ. յառաջ քան զժամանակն կամ անագան. տարադէպ. պիվագթ, մահալսըզ.


Անժամանակաբար

See full entry →

adv.

unsonably;
eternally.

NBHL (1)

Անժամանակաբար ծնօղն Աստուած։ Որդի համագոյ Հօր՝ ի նմանէ յառաջ եկեալ անժամանակաբար. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անիմաստ, ից

See full entry →

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

NBHL (1)

Զիա՞րդ ոչ են յոյժ ամբարիշտք եւ անիմաստք, որք արարած ասեն զորդի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անիմաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անիմաստասիրութիւն.

NBHL (1)

Անիմաստութեան հաւաստի ցուցումն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անձեռագործ

See full entry →

adj.

not made by hands, natural, spiritual.


Անձեռն

See full entry →

adj.

handless;
without succour.


Անձեռնարկելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.

NBHL (1)

Յոր ἁνεπιχείρητος, ἅληπτος. qui nequit assequi, qui non prehenditur. չէ մարթ ձեռն արկանել կամ հասուցանել. ոչ ածելի զբռամբ. անըմբռնելի. անհպելի, անհնարին. ել վուրուլմազ. տօգանըլմազ. դութուլմազ.


Անձեռնհաս

See full entry →

adj.

that cannot reach or accomplish, incapable, unskilful.

NBHL (1)

Տեսանէին անձեռնհաս զգանձն, եւ զինքեանս ի խոր աղքատութեան. (Սկեւռ. լմբ.։)


Անձեւ, ի, ից

See full entry →

adj.

unformed.

NBHL (1)

Անտեսիդ տեսիլ, եւ անձեւիդ կերպարան. (Շ. գանձ վրդվռ.։)


Անձն, ձին, ձամբ, ձանց

See full entry →

s.

person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.


Անձնաւոր, աց

See full entry →

adj.

animated, alive, rational;
personal;
hypostatical.

NBHL (2)

Գոյեղէն, եւ անձնաւոր գոլ. (Կիւրղ. գանձ.։)

Սահմանի կենդանին, էութիւն անձնաւոր զգայական։ Բանդ Աստուծոյ ընդ անձնաւոր մարմնոյ զինքն միացուցեալ։ Ոչ անանձն առեալ զմարմինն, այլ անձնաւոր՝ հոգւով իմանալեաւ. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ. լ. եւ Կիւրղ. հանգ.։ Որպէս եւ Յհ. իմ. երեւ.։ Սարկ. մարդեղ. եւ Սարկ. հանգ.։)


Անձնդիւր

See full entry →

adj.

given to pleasure, to one's own comforts, lazy, dissipated;
selfish;
comfortable.

NBHL (1)

ԱՆՁՆԴԻՒՐ որ եւ ԱՆՁՆԱԴԻՒՐ. Խնդրող զանձին դիւրութիւն. փափկակեաց. բարեկեցիկ. դատարկասէր. թուլամորթ. քէնտի րահաթընա պագան.


Ագահամիտ

See full entry →

adj.

very covetous, griping, miserly.


Ագահեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be avaricious, niggard, to save sordidly;
to be sparing of, to hoard avariciously;
— զագահութիւն, to be given to covetousness;
— ի ժամանակն, to be sparing of one's time.

NBHL (1)

Բառնայ ... զմերձաւորաց խնամութիւն, զոր վասն ագահելոյ սեփհական ազատութեանն առնէին։ Ագահելով ի գանձս սպանելոցն եւ ի ժառանգութիւն. (Խոր. ՟Գ. 20. 24։)


Ամուր

See full entry →

adj. s.

solid, stable, durable, tough, lasting;
hard, strong, firm, fast;
compact, massive, thick;
locked, fastened. —, ամրի, րաց, րոյ, ոց, fort, fortification, fortress;
grotto, cave, cavern.

NBHL (1)

Յամուրս եղեգան եւ պրտուոյ. իմա՛ եղտիւր, ջրակոյտ, խաղ, մարգ։ (Ես. ՟Ժ՟Թ. 6.)


Ամպախաղաց

See full entry →

adj.

moving towards the clouds, rising to the clouds.


Կամակոր, աց

See full entry →

adj. fig. adv.

crooked, bent, curved, tortuous, sinuous;
indirect, crafty;
cf. Յամառ;
— շաւիղ, winding path, crooked way;
crookedly, against the grain.


Կամաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Կամաւոր.


Կամովին

See full entry →

adv.

voluntarily, willingly, of one's own accord or free will.


Կամք, մաց

See full entry →

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.


Կայարան

See full entry →

mar.

cf. Կայան;
station, rail-way station;
terminus;
wharf;
landing place;
— կառաց, coach-stand;
— ելից, մտից, departure;
arrival.


Կայծ, ից

See full entry →

s.

spark;
cf. Կարկեհան.


Կայսերազարմ, ից

See full entry →

adj.

of imperial family or race.


Կանխեմ, եցի

See full entry →

vn.

to rise or get up early;
to arrive early, before daybreak;
to hasten, to hurry, to make haste, to arrive beforehand, to anticipate, to go or get before, to precede, to get the start of, to outstrip;
— ըստ առաւօտն, to rise with the dawn, to get up at day-break;
— ունել, to preoccupy — ի կատարումն ըզձից ուրուք, to anticipate one's desires or wishes.

NBHL (1)

Կանխեալ անագանեալ արձանանայր աւուրս ՟Խ. այսինքն ՟Ը առաւօտս, եւ ՟Ը երեկոյս. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 17։)


Կանխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

priority, anteriority;
anticipation.

NBHL (1)

Բուսանել կանուխքն ըստ կանխութեան, եւ անագանքն ըստ անագանութեան. (Վեցօր. ՟Բ։)


Կանոնեմ, եցի

See full entry →

va.

to regulate, to determine, to order, to dispose, to arrange;
to prescribe, to decree, to constitute, to establish;
to canonize.


Կապարճակիր, կրաց

See full entry →

s.

quiverbearer.

NBHL (1)

Կապարճակիրն եւ իւր քեռին եւ անուանակից. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4.) (յն. ταμίας quaestor. գանձապետ, կամ գործակալ)։


Կապեմ, եցի

See full entry →

va. fig. gr.

to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.

NBHL (1)

Կապեալ դուռն արգանդի նորա բացաւ. (Եփր. թագ.։)


Կապուտ

See full entry →

s. adj.

spoils, booty, plunder, loot;
despoiled, stripped;
— առնել՝ թողուլ, to despoil, to plunder;
ժողովել զկապուտ կողոպուտ անկելոց, to gather the spoils.

NBHL (1)

Կապուտ կողոպուտ առնել զգանձս նորա, կամ զեգիպտացիս, կամ զնա, եւ այլն. (Եփր. ծն.։ Եփր. ել. եւ այլն։)


Կապտեմ, եցի

See full entry →

va.

to despoil, to depredate;
to plunder, to loot, to collect booty, to rob, to strip, to deprive of, to bereave.

NBHL (1)

Պահողին գանձն կապտեալ։ Կապտեցաւ ի շնորհէ։ Կապտել զզարդ փչման, կամ զփչումն։ Կապտեն զհայր ի յիւրմէ բանէ։ Կապտեսցին կապանքն, կամ մեքենայքն. (Նար.։)


Կառափեմ, եցի

See full entry →

va.

to strike on the head;
to behead, to execute, to decapitate.

NBHL (1)

Իսկ Բրսղ. մրկ. իմանալով զկառափն իբր գանկ ադամայ, գրէ.


Կառընթացք, ցից

See full entry →

adj.

carriageable, along which a coach may go;
— շաւիղ, carriage-way.


Կատարուն

See full entry →

cf. Կատարեալ.

NBHL (1)

Որ զյաւելուած ինչ ոք ընդունիցի, անկատար եղիցի (ի բնէ) եւ ոչ կատարուն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Կատաւան, ի

See full entry →

s. bot.

origanum.

NBHL (1)

Անուն խոտոյ, որ ի բառս Գաղիանոսի դնի որպէս յն. որիգանոն. cf. ԶՈՒԻՐԱԿ. եւ ԴԱԶՁ։


Կարակնաձեւ

See full entry →

adj.

in form of a circle, round, circular.


Կողոպտիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

spoiler, despoiler, pillager, plunderer, robber.

NBHL (1)

Զթիկունս իմ ետու ի հարուածս. ակիւղաս ասէ, վիրաւոր չարաց. այլքն գանահարաց ասեն ... այլքն կողոպտչաց. (Ոսկ. ես.։)


Կոճանք, նաց

See full entry →

s. fig.

porker, pig;
corn, callosity.

NBHL (1)

Պատկեր դիմացն երեսանց շրջեալ էր ի պատկեր եւ ի կնճիթ կոճանաց յեղեգան բնակելոյ. (Ագաթ.։)


Կոճղ, ճեղ, ճեղաց

See full entry →

s. fig.

trunk, log, block;
trunk, body;
fetters, shackles, stocks;
rack, torture;
parent-stock, race, lineage;
դնել՝ պնդել ի կոճեղ, to put in stocks or fetters;
ի կոճեղս մատուցանել, to place on the rack, to put to torture.


Կոշկոճումն, ման

See full entry →

s. fig.

torment, torture, rack;
slaughter;
suffering, grief, trouble.

NBHL (1)

Կոշկոճելն, իլն. խոշտանգանք.


Կորի

See full entry →

s.

conduit, pipe, tube, spout;
drain, channel, gutter

NBHL (1)

Ջուր յորժամ յառու անկանիցի, եւ ընդ կորիսն գնայցէ, չծախի ընդ վայր, այլ զանդսն ոռոգանէ. (Սեբեր. ՟Գ։)


Կործան

See full entry →

adj.

prostrated, prostrate, prone;
— անկանիմ, to fall upon one's face;
to fall down;
to go to ruin, to sink into decay, to be overthrown, to crumble away, to fall to pieces, to be ruined;
— արկանեմ, to throw down, to overthrow, to destroy, to ruin.

NBHL (1)

Կործան յերեսս տիրադրուժք իւրեանցակուռ ձուլածոյն երկիր պագանէին. (Բուզ. ՟Գ. 10։)


Կուզ, կզոց

See full entry →

s. adj.

pole-cat;
cat;
hump;
hunch-backed.

NBHL (1)

կզից եւ շանց եւս երկիրպագանեն։ Փոխանակ եգիպտացւոց կզից եւ շանց, եւ ազգի ազգի մոլորութեանց. (Կոչ. Զ. եւ ԺԳ։)


Կուլիբայ

See full entry →

s.

colyba, colyva, boiled grain.


Կուռ

See full entry →

s. adj. adv.

condensing, thickening;
condensed, compact, firm, solid, hard;
beaten, trodden, frequented;
massive, large, heavy;
carved, sculptured, hammered;
pure, refined;
vehemently, forcibly;
unceasingly, unremittingly, incessantly;
— վառեալ, armed with a cuirass, armed cap-a-pie, from head to foot;
— զմիմեամբ, — զմիմեանց զհետ, — զմիմեանց զկնի ou կնի, continually, one after the other;
blow after blow.

NBHL (1)

Ներկուռ ըստ առոգանութեան. Ներդ նախդիր միայն է. իսկ կուռն ասելով՝ զանդադար կրթութիւն ասէ, այս ինքն ազգողապէս կռեալ եւ կրթեալ զինքն ընթերցողութեամբ. (Երզն. քեր.։)


Կուսական, ի, աց

See full entry →

adj.

virginal, maiden, maidenly.

NBHL (2)

Կուսական որովայն, կամ արգանդ, կաթն. (ծնունդ, մաքրութիւն, տօն. Շար.։)

Յարգանդէ կուսականէ ծնեալ. (Ճ. ՟Գ.։)


Կպրաձիւթ, ոյ, ով

See full entry →

s.

pissasphalte.


Կռածոյ

See full entry →

adj.

cut, carved, sculptured;
laminated, forged;
engraved;
coined;
վարսք —ք, thick, curly hair.

NBHL (1)

Վարսք նորա կռածոյք՝ կամ եղեւնեայք. որպէս թէ կա՛մ կուռ եւ խիտ վարսք, եւ կամ որպէս զվարսաւոր եղեւնափայտից. (եբր. երեւի նշանակել գանգուր գռուզ)։