Definitions containing the research րամ : 2963 Results

Հիւրատեաց, եցից

See full entry →

adj.

inhospitable.

NBHL (2)

μισόξενος osor peregrinorum, vel hospitum. Ատեցօղ հիւրից. հիւրամերժ.

Եգիպտական ազգն օտարամերժք, եւ հիւրատեացք. (Փիլ. իմաստն.։)


Հիւրընկալ, աց

See full entry →

adj.

receiving or lodging strangers, hospitable.

NBHL (3)

ξένιος hospitalis ξενοδόκος, ξενοδόχος hospes, qui hospites sive peregrinos excipit. Ընկալուչ կամ ընդունօղ հիւրից. ասպնջական. վանատուր. հիւրասէր. հիւրամեծար.

Կարէ զանազանապէս հիւրընկալն ... հիւրընկալին հետեւելով արամազդայ. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)

Պատուելով զհիւրընկալն զեւս (զարամազդ). (անդ. ՟Ժ՟Բ։)


Հլու, աց

See full entry →

adj.

good-natured, condescending, complying, docile;
pliant, supple, yielding;
— բնութիւն, pliant or flexible temper.

NBHL (1)

Ունին զանլուրն լինել հրամանացն աստուծոյ, եւ հլուն անառակ խօսից եւ երգոց. (Խոսր.։)


Հնազանդ, ից

See full entry →

adj.

obedient;
— առնել, to cause to obey, to make oneself obeyed, cf. Հնազանդեցուցանեմ;
— լինել, to obey, to yield, to be obedient, docile, cf. Հնազանդիմ;
— առնել ընդ իւրեւ, to compel obedience, to reduce or bring to obedience.

NBHL (1)

ὐπήκοος obediens, subjectus, subditus. Անսացօղ հրամանի. հլու ունկնդիր. կամ հպատակ.


Հնարիմաց, ից

See full entry →

adj.

artful, sly, subtle, cunning, crafty.

NBHL (2)

Խորամանգն եւ հնարիմացն։ Դեւք հնարիմացք եւ խորամանկք։ Ամենայն նապաստակ նմանապէս հնարիմաց է. (Ճ. ՟Ա.։ Լմբ. սղ.։ Նիւս. բն. ՟Բ։)

Ճարտասանիցն հնարիմաց մանուածք բանից։ Հնարիմաց չարիք, կամ չարութիւն, կամ խորամանկութիւն, եւ վերակացութիւն. (Իգն.։ Յհ. կթ.։ Լմբ. սղ.։ Արծր.։)


Հնարիմացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

artifice, cunning, trickery, wile, shift, craft.

NBHL (2)

ἑπίνοια, σόφισμα, πανουργία excogitatio, inventum (maxime) callidum, versutio. Հնարս իմանալն ի նենգել. եւ Խորամանկութիւն. եւ Ճարտարամտութիւն. հնարք. հանճար. վարպետորդիութիւն, վարպետութիւն, խելք.

Բանսարկուին հնարիմացութիւն։ Յամօ՛թ արա զամենայն հնարիմացութիւնս խորամանկութեան սատանայի։ Կեղծաւորութեամբ, եւ անօգուտ հնարիմացութեամբ։ Ի գիւտս հնարիմացութեան։ Բազում հնարիմացութեամբ վարէր զնոսա իբրեւ զօրավար։ Գողացան հնարիմացութեամբ զպտուղն օրհնութեան. (Աթ. ՟Դ։ Եփր. աղ.։ Արծր.։ Բրս. ՟խ. մկ.։ Երզն. ՟ժ. խորան.։)


Հնգետասան, ից

See full entry →

adj.

fifteen;
fifteenth.

NBHL (1)

Հնգետասան երկդրամեան։ Ի հնգետասան կանգնոյ։ Ամս հնգետասան։ Ամաց հնգետասանից.եւ այլն։


Հնդիկ, դկաց

See full entry →

s. adj.

Indian;
black, negro;
—ք, India;
— փայտ, ebony, ebon;
— եղէգն, bamboo;
— ընկոյզ, nutmeg;
— որդն, silk-worm;
— մրջիւն, ant-lion;
— հաւ, turkey, turkey-cock;
գնալ ի —ս, to go to the Indies.


Հնչումն, ման

See full entry →

s.

sound, noise, rumour;
echo;
— զանգակաց, tinkling, peal, jingle, ringing;
— հողմոց, ծովու, murmur, roar;
— խորտակելոյ ալեաց, rushing, dashing;
— որոտման, rumbling, roll;
— անձրեւոյ, pattering;
— հրոյ, crackling;
— հրետից, boom, roar;
— թմբիկ, roll;
— կառաց, rumble;
— հարազանի, crack;
— զինուց, clash, clang;
— շղթայից, clank, clanking;
— ժամացուցի, tick;
— բարբառոյ, aspiration;
— հանել, to make a noise;
եղեւ —, a noise was heard;
— դրամոց, chink.


Հոգեմուխ

See full entry →

adj.

deep in the mysteries of the Holy Spirit;
endowed with the Holy Spirit.

NBHL (1)

Խորամուխ ի խորհուրդս հոգւոյն. կամ մխեալ որպէս պողովատիկ շնորհօք հոգւոյն.


Հոգենկար

See full entry →

adj.

formed by the Holy Spirit.

NBHL (1)

Հոգէնկար եւ աստուածահրաման յօրինուածով։ Ի յայս օրինակ հոգենկար պատկերի բանի. (Անան. եկեղ.։ Նար. ՟Հ՟Ե։)


Հոլանեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to undress, to take off one's clothes, to bare, to strip;
to make known or evident, to reveal, to disclose.

NBHL (1)

Հրաման տայր հոլանել զամենայն ազատ կանանին. (Ոսկիփոր.։)


Հոլանի

See full entry →

adj. adv.

bare-headed, unveiled, uncovered;
naked, hare, undressed;
openly, manifestly, publicly;
— առնել, cf. Հոլանեմ;
— լինել, հոլանիմ, cf. Հոլանեմ.

NBHL (1)

Հրամայեցին հոլանի առնել զնա, քանզի սքողեալ էր. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 32։)


Հոլեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հոլոնեմ.

NBHL (1)

(Կենդանիք) հոլեալք եւ երամացեալք։ Իսկ այլք հոլեալք լրացուցանեն զհովիտմ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Հոլոնեմ

See full entry →

va.

to bring or gather together, to assemble, to collect.

NBHL (1)

(Կենդանիք) հոլեալք եւ երամացեալք։ Իսկ այլք հոլեալք լրացուցանեն զհովիտմ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Հոլովեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Հոլովեմ.

NBHL (1)

Վերամբարձ ունի զմարմնոյ կեանք, եւ միշտ հոլովեցուցանէ. (Շ. յկ. ՟Խ՟Բ։)


Հոծ, ից

See full entry →

adj.

dense, thick, compact, condensed;
full, quite full, abundant.

NBHL (2)

Անգայան, եւ հոծն։ Հոծն վասն մանկանցն շարամօտն գոլ առ միմեանս, եւ անգայան վասն տարակացելոյն ի միմեանս. (Փիլ. լին.։)

Հոծ եւ խիտ յարամանական ձեւացեալ. (Մագ. ՟Ծ՟Գ։)


Հողածին

See full entry →

cf. Հողածնեալ.

NBHL (1)

Ազգ մարդկան տիրեմք հողածին կենդանեաց։ Զհողածին եւ զծովային տեսակս կենդանեաց։ Բնաւ հողածին կենդանեաց զարմս ծննդովքն եւ ձագուցն երամովք. (Պիտ.։)


Հողամաղ, ի

See full entry →

s. zool. s.

diver, coot;
cormorant;
—ք, dust;
atom, corpuscle, mote.

NBHL (1)

ՀՈՂԱՄԱՂՔ որպէս Հող մաղեալ. մանրամաղ փոշի. շամանդաղ, հիւղէ.


Ճառագայթաձեւ

See full entry →

adj.

lucid, fulgid, luminous.

NBHL (1)

Մի՛ պայծառ ակամբք մի՛ ոսկւով եւ քարամբք շուրջ ճառագայթաձեւիւք. (Ածաբ. ծն.։)


Ճարակակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

foraging together.

NBHL (1)

Իբրեւ զձիս շամբուշ յերամակի ճարակեալս ... ոչ ոք ի ձէնջ հասեալ՝ զիւրն առ ի ճարակակցաց ընկալցի. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Ճարճատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to crack, to crackle, to crepitate.

NBHL (1)

Հրամայեաց փայտիւք եւ չուանօք պնդել զամենայն մարմին նորա, մինչեւ ճարճատել ոսկերաց. (Հ=Յ. մայ. ՟Ժ՟Զ.։)


Ճարտասան, ի

See full entry →

s.

orator, rhetorician, rhetor, eloquent person.

NBHL (1)

Եթէ արամազդ ճարտասան է, եւ արհեստ այս է ամենագեղեցիկ. (Պղատ. մինովս.։)


Ճարտարագործ

See full entry →

s. adj.

master workman, skilled artisan;
artificer;
artist;
well made, executed with great skill.

NBHL (1)

Հրամայէր կոչել առ ինքն ի ճարտարագործ հիւսանց քաղաքին. (Կաղանկտ.։)


Ճարտարախօս, աց

See full entry →

adj. s.

speaking well, eloquent, fluent;
good speaker, orator, declamer.

NBHL (1)

Դիկատորք, որ են ճարտարախօսք. իմա՛ հրամանատարք։


Ճեմ, ից, ով, օք

See full entry →

s. adv.

walk, turn, turning;
— առնուլ, զբօսնուլ ի —, cf. Ճիմ, cf. Ճեմիմ;
— զ—ի, in taking a walk, walking;
գնալ — զ—ի, to walk with a measured, haughty step;
cf. Սանձ.

NBHL (1)

Իբրեւ ձի եւ ջորի, զորոց հրամայէ ճնշել ճմաւ եւ սանձիւ զկզակսն. (Նիւս. երգ.։)


Ճեմարան, աց

See full entry →

s. fig.

place for walking, covered walk, walk, alley;
school of the Peripatetics;
academy, Institute;
dwelling, abode;
throne;
—ք, walk, gait, step;
— բանասիրական, գիտութեանց Academy of belles-lettres, of sciences;
գաղղիական —, the French Academy.

NBHL (1)

Արասցէ քեզ ճեմարան (զարքունիսդ)։ Անտեղեակ ի ճեմարանիս։ Տրամախոհին ի միջոյ ճեմարանիս. (Մագ. ՟Ի՟Ա. ՟Ծ՟Է։)


Ճեպեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ճեպեցուցանեմ.

NBHL (1)

Ի հրամանէ թագաւորին ճեպեսցեն զնոսա շինել զեկեղեցիս. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 17։)


Ճիւաղաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

wild, ferocious, savage, inhuman;
boorish, awkward.

NBHL (1)

Հրամանատար ճուաղաբարոյ ազգացն այնոցիկ ուտի գաւառի. (Յհ. կթ.։)


Ճիւղ, ոց

See full entry →

s.

branch, bough;
stump, stock, stem;
finger;
— գետոց, arm of a river;
ի —ս բաժանիլ, to branch out, to ramify;
թուել ի —ս մատանց, to count on the fingers.

NBHL (2)

Ճիւղ ճախարակագոյն ճըղեր ունի՝ ծայր զերկնիւք. առեալ վերամբարձ նման ի լեառն ի թաբոր. (Շ. տաղ.։)

Աբրամինափորձ սաբեկայ ճուղ՝ ծառ ծաղկեցար. (Սիւն. տաղ խչ.։)


Ճշդիւ

See full entry →

adv.

justly, exactly, strictly, precisely, punctually;
rigorously, austerely, scrupulously, sparingly, savingly, stingily, niggardly, scantily, frugally, meanly, miserably;
— գտակաւ, exactly, to a little, to a farthing, to the point, rightly, accurately, punctually, in all its details.

NBHL (1)

ՃՇԴԻՒ ՃՇԴՈՎ. (ի բառէս Ճիշդ) ἁκρίβως, ἁκριβή, δι’ ἁκριβείας , γνήσιως accurate, exacte, diligenter, per rigorem, rigorose. Ճշդութեամբ. շդելով՝ ըստ կերպի անաչառ քննութեան. ճշգրտիւ եւ խստիւ. անվրէպ խուզարկութեամբ. մանրամասն տեսութեամբ. հաւաստեաւ. եւ Զգուշաւոր.


Ճշդով

See full entry →

cf. Ճշդիւ.

NBHL (1)

ՃՇԴԻՒ ՃՇԴՈՎ. (ի բառէս Ճիշդ) ἁκρίβως, ἁκριβή, δι’ ἁκριβείας , γνήσιως accurate, exacte, diligenter, per rigorem, rigorose. Ճշդութեամբ. շդելով՝ ըստ կերպի անաչառ քննութեան. ճշգրտիւ եւ խստիւ. անվրէպ խուզարկութեամբ. մանրամասն տեսութեամբ. հաւաստեաւ. եւ Զգուշաւոր.


Ճոխագոյն

See full entry →

adv.

imperiously, with authority;
opulently, richly, magnificently;
amply, diffusely.

NBHL (1)

Ոչ ասէ, հրամայեցի, որ ճոխագոյն է, այլ պատուիրեցի, որ խրատու էր. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Ճոխաճեմ

See full entry →

adj.

copious, abundant;
haughty, pompous, stately, lofty.

NBHL (1)

Մնալ ձեզ ճոխաճե խնդութեամբ յամերամս ժամանակաց. (Ոսկիփոր.։)


Ճոխանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to have, take or exercise high authority or great ascendency over, to prevail, to rule over;
to give oneself great airs, to lord it, to carry it like a lord, to signorise;
to be proud, puffed up;
to grow rich, to abound, to thrive, to make a fortune;
— կործանմամբ այլոց, to build one's fortune on, or to raise oneself by the ruin of another.

NBHL (1)

Առանց հրամանի աստուծոյ ճոխանալ (ի վերայ այլոց). (Սեբեր. ՟Թ։)


Ճոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

power, authority, influence, sway, empire;
pride, haughtiness;
riches, opulence;
abundance, diffusion;
ճոխութեամբ, nobly, magnificently, authoritatively, imperiously, arrogantly, haughtily, ostentatiously, pompously;
քո —դ, Your Lordship.

NBHL (1)

Իշխանական ճոխութեամբ։ Ճոխութեամբ հրամայել։ Հրաման քո ճոխութեանդ։ Կայսերական ճոխութիւնդ։ Ճոխութիւն հրամանին։ Ճոխութեամբ խօսել, կամ գործել։ Նստաւ ճոխութեամբ յաթոռն իւրական. (Յճխ.։ Սեբեր.։ Արծր.։ Ոսկ.։ Նար. ՟Լ՟Դ։)


Հեղինակ, աց

See full entry →

cf. Առաջնորդ;
cf. Գտակ;
cf. Մատենագիր.

NBHL (1)

Պաղատանօք մեծն անտոնին, հեղինակի սուրբ երամին։ Նշոյլըս եօթըն հոգինակ, նովաւ յաշխարհս է հեղինակ. (իբրու ստուգաբանելով, որ հեղու, կամ յորմէ հեղանի յայլս կարգաւորութիւն ինչ) (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. ոտ. բարձր.։)


Հեղուած, ոց

See full entry →

s.

cast, casting;
impasting.

NBHL (1)

Կրով եւ աւազով մածուցեալս ... եւ ի հեղուածս արուեստին՝ որ զքարամբքն՝ հայեցեալ ուրուք, որպէս ճարպոյ ինչ հեղման. եւ այլն. (Խոր. ՟Ա. 15։)


Հեշտածին

See full entry →

adj.

easily produced.

NBHL (1)

Հեշտածինք են, եւ ... դիւրամեռք. (Նար. ՟Է։)


Հեշտականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

convenience, ease, leisure;
pleasure, amusement, sport;
voluptuousness.

NBHL (1)

Հեշտականութիւն մեծութեան։ Ժամանակեան հեշտականութիւնք։ Յառաջ իսկ քան զհատուցմունսն կայ հեշտականութիւն եւ օգուտ ի հրամանսն. (անդ. 15. 15։)


Հեշտասէր

See full entry →

adj.

voluptuous, libidinous, sensual, lewd.

NBHL (1)

Հեշտասէր (նինուաս, կամ շամիրամ). (Խոր. ՟Ա. 18։)


Հեշտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make easy, to facilitate;
to rejoice, to divert, to cheer;
to delight, to please, to charm.

NBHL (1)

Այսու հեշտացոյց զնոսա, եւ յօժարամիտս արար. (Բրսղ. մրկ.։)


Հեռագոյն

See full entry →

adj. adv.

very far, farther;
far, from afar, afar off.

NBHL (1)

Հեռացաւ յինէն հեռագոյն քան որպէս էրն։ Մինչդէռ հեռագոյնէր։ Երթայր զհետ նորա հեռագոյն։ Էր հեռագոյն ի նոցանէ երամակ.եւ այլն։


Հեստեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Հեստիմ.

NBHL (1)

Ոչ լսել, այլ հեստել հրամանաց։ Հետեւել բանին տեառն, կամ տեառն, կամ բերանոյ տեառն։ Հեստեալ կային ի տեառնակողմանն։ Դարձաք յետս յաստուծոյ, եւ հեստեցաք։ Զհեստեալ յամառութիւնն շիջուցանել.եւ այլն։


Հետեւակ, աց

See full entry →

adj. fig. s. adv.

going on foot, pedestrian;
four-footed;
hackneyed, trite, common-place, trivial, ordinary;
in prose, prosaic;
foot-soldier;
quadruped;
ի — ուց, on foot, afoot;
—ք, — զօրք, infantry, foot-soldiers;
— արձան, անդրի, pedestrian statue;
— կրթութիւն, pedestrian exercise;
— որսորդութիւն, hunting on foot;
— ձաղումն, infantry triumph;
— բանք, trite, hackneyed or common-place saying, vulgarity of expression;
— գովութիւնք, vulgar praises;
— երթալ, to go on foot;
—ս խօսել, to talk common-place.

NBHL (1)

Համեմատ իմն շարագրացն, զորս ի մանրամասն գործոյն իւրեանց ասացին հետեւակս. իսկ զքերթողսն հեծեալս. որ եւ հետեւակ ասաց զոչ ներչափականն. (Երզն. քեր.։)


Հետեւակամարտ, ից

See full entry →

adj. s.

fighting on foot;
—ք or — գունդ, infantry.

NBHL (1)

Հրամայէր հետեւակամարտ գնդին. (Յհ. կթ.։)


Հետեւանք, նաց

See full entry →

s. geom.

consequence, result;
corollary;
—նս հանել, to deduce, to infer;
ծանր լիցին — գործոյս, this affair will have unpleasant or serious consequences.

NBHL (1)

Յարեւանայ բայի ութ, այսինքն զհետ երթայ. զի հետեւանք են բայի ութ այսոքիկ. խոնարհութիւնք, տրամադրութիւնք, տեսակք, ձեւք, թիւք, դէմք, ամանակք, լծորդք. (Երզն. քեր.։)


Հետի, տւոյ, տեաց

See full entry →

adj. adv.

going on foot;
—, ի —, on foot, afoot;
— ընթանալ, to run or hasten on foot.

NBHL (1)

Հրաման հանէր ամենայն զօրաց իւրոց հետեաց եւ հեծելոց. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 1.) (ոմանք ընթեռնունն, հետեւակաց։) cf. ՀԵՏԻՈՏՔ, կամ cf. ՀԵՏԻՈՏՍ։


Հերիւն, րան, րեան

See full entry →

s.

bodkin;
awl, pricker.

NBHL (2)

Առցես զհերիւն, եւ ծակեսցես զունկն նորա։ Ծակեսցէ զունկն նորա հերամբ (կամ հերեամբ). (Օր. ՟Ժ՟Ե. 17։ Ել. ՟Ի՟Ա. 6։)

Հերիւնաւ կամ հերիւնով, կամ հերոյնով. (հերամբ. ՃՃ.։ Երզն. մտթ.։)


Հզօրեղապէս

See full entry →

adv.

cf. Հզօրագոյնս.

NBHL (1)

Զնիգս դժոխաց աղարտել կամ այրել՝ հզօրեղապէս։ Կենագործեաց հզօրեղապէս զերամս արդարոց. (Պտրգ.։ Շար.։)