Definitions containing the research ոգի : 1490 Results

Տապալի, լիք

See full entry →

s.

backgammon, tricktrack.

NBHL (1)

Մարգարէ զարդարի՞, մարգարէ տապալի եւ յոգի (վէգ) խաղա՞յ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 18։)


Տառապիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grieve at, to be pained, uneasy, afflicted, tormented, vexed, to be unhappy, miserable;
տառապէաք խնդրէաք զքեզ, we have sought thee sorrowing.

NBHL (1)

Տառապեցայ եւ խոնարհ եղէ յոյժ։ Տառապէաք եւ խնդրէաք զքեզ։ Տառապէին որդիքն իսրայէլի ի գործոյ անտի։ Հոգայի եւ տառապէր յիս հոգի իմ.եւ այլն։


Տարաբաժին

See full entry →

adj.

divided, separated, removed;
separating, removing;
— հանել, կացուցանել, to alienate, to transfer, to separate;
to expatriate;
ելանել —, to abandon one's country.

NBHL (1)

Մի՛ ոք զձեզ բաժինն ի ձէնջ հատանիցէ, եւ զձեզ օտարս եւ խորթս արարեալ՝ տարաբաժին հանիցէ։ Ելանել եղբօրն տարաբաժին յիւրմէ բաժնոյն։ Օտարացուցանել զհոգին, եւ տարաբաժին յաստուծոյ կացուցանել. (Եղիշ. ՟Ե։ Կանոն.։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)


Տարամերժեմ, եցի

See full entry →

va.

to cast out, to reject, to reprobate;
to expel, to drive away;
to disown, to disapprove.

NBHL (1)

Զտարամերժեալ հոգին վերստին միաւորեաց. (Նանայ.։)


Տարբեր, ից, աց

See full entry →

adj. s.

different, unlike, various, diverse, dissimilar, sundry;
—ք, difference.

NBHL (1)

Տարբե՛ր է սոկրատէս ի պղատոնէ այլութեամբ։ Տարբեր են տեսակաւ ի միմեանց։ Տարբեր է սեռն։ Ստորոգին տարբերքն։ Տարբերացն են ինչ՝ որ այլայլակ առնեն, եւ են որք այլ. (Պորփ.)


Տարուբերեմ, եցի

See full entry →

va.

to agitate, to toss about, to stir, to drive here and there;
to repeat.

NBHL (1)

Հոգին տարուբերէր գթայր՝ ի յիւր ստեղծեալ ի յարարածս. (Տաղ.։)


Տարր, րեր, րերաց

See full entry →

s.

element, elementary substance or matter;
տարերք, elements;
rudiments;
տարերք կենաց, the elements of life;
ըստ տարերց աշխարհի, according to the worldly maxims.

NBHL (2)

Ոչ եթէ ի տարրն հայի կամ ի նիւթն՝ աննիւթ բնութիւնն, այլ ի հոգին եւ ի սէրն՝ որով տարրնլ ընծայի։ յայլ իմն էուեւիւն յեղաշրջին կցորդակից տարերաւն. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)

Նախեղակ վեհից իմանալեացըն խումբ՝ ստորակաց տարրիցը քառիւք. (Շ. տաղ.։ Գոյիցս տածիչ՝ տարրից ու անտարրից սուրբ հոգիդ. Տաղ յհ. եղբ. հեթմ.։)


Տարրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to element, to compound of elements, to constitute, to produce, to form, to give being to;
to incorporate, to attach together, to mix, to unite;
to inculcate, to impress.

NBHL (1)

Ի մի էութիւն զիւրաքանչիւրոցն նուէր տարրացոյց։ Տարրացուցանէ զնոսա մի աստուած եւ մարմին աստուծոյ։ Հոգին տարրացուցանէ զմեզ ի քրիստոս իբր զկենդանութիւն։ Հանդերձն՝ զոր տարրացոյց անկողին ի խորափտին. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. էր ընդ եղբ.։)


Տեսաբար

See full entry →

adv.

visibly.

NBHL (1)

Վասն զի յառաջագոյն տիրեն յոգիս անտեսանելի խորհրդովք, տեսաբար զհետ եկեսցէ զգալի անդամոցն սպասաւորութիւն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Տեսակ, աց

See full entry →

s. gr. adj.

species;
sort, kind, race;
fashion, manner, way;
form, figure, appearance, look;
sight, countenance, aspect, air;
image, idea;
dress, costume;
form, species;
visible;
հաղորդել կրկին —աւ, to receive the Communion in both kinds;
սեռ՝ կենդանի, — մարդ, եւ տարբերութիւն՝ բանական, genus animal, species man, whose distinctive characteristic is the faculty of reason.

NBHL (2)

Մարմնական տեսակաւ, այսինքն որպէս աղաւնի երեւեցաւ հոգին սուրբ. (Աթ. ՟Ա։)

Սեռ. ո՛րգոն. կենդանին. եւ տեսակ, հի՛կէն, մարդ. եւ տարբերութիւն. ո՛րպակ, բանական։ Սպիտակն՝ գունոյ տեսակ, եւ եռանգիւնին՝ ձեւոյ տեսակ։ Տեսակ է դասեալ ընդ սեռիւ. տեսակ է, որում սեռն ստորոգի։ Տեսակ է զյոլովիցն եւ զտարբերացն թուով՝ ի ներում զինչ էն ստորոգեալ. (Պորփ.։)


Տեսակագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to specify, to qualify, to form, to figure.

NBHL (1)

Այնոցիկ՝ որ գոյացաբար ստորոգին, եւ տեսակագործեն իմն։ Կերպարան եւ տեսակ, ըստ որում տեսակագործի նիւթն։ Զանձեւ նիւթն ի նմանէ որականալ տեսակագործեալ. (Անյաղթ պերիարմ.։ Նիւս. բն.։ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Սերուն

See full entry →

adj.

having procreative or generative virtue, fecund, prolific.

NBHL (1)

Ոչ բնաւորեցաւ ոչինչ պտղաւոր եւ սերուն կատարելաբերել վատթարին հոգի։ Առ դիւրընկալ եւ բեղնաւոր եւ սերուն փոփոխելով փոխանակ այնր, որ յառաջ սակաւ մի էր ամլութիւն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին. ՟Դ. 209։)


Սթափեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սթափեցուցանեմ.

NBHL (1)

ՍԹԱՓԵՄ, եցի. ն. ՍԹԱՓԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Թափել զթմրութիւն. զգաստացուցանել. զարթուցանել. զուարթացուցանել. արծարծանել զոգի. սփոփել.


Սթափեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to awaken, to enliven, to inspirit, to refresh, to recreate, to revive;
to cheer, to exhilarate, to divert, —եցո զխելս մտաց քոց, awake from your mental stupor;
cf. Թափեմ.

NBHL (1)

ՍԹԱՓԵՄ ՍԹԱՓԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Թափել զթմրութիւն. զգաստացուցանել. զարթուցանել. զուարթացուցանել. արծարծանել զոգի. սփոփել.


Սթափիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to wake up, to be lively, renewed, to recover, to come to oneself again;
to brighten up, to be cheerful, to divert or amuse oneself;
— ի գինւոյ, to grow sober again, to get sober;
— ի քնոյ, to shake off sleep.

NBHL (1)

ἑκνήφω, ἁνανήφω, ἁφυπνίμαι , ψυχαγώγεσθαι sobrius fio, evigilo, resipisco, refocillor. Թափել յանձնէ եւ փարատիլ զթմրութիւն. յինքն գալ. անձին զգալ. զգաստանալ. զարթնուլ. զւարթանալ. խելաբերիլ. ուշաբերիլ. զբօսնուլ. սփոփիլ. ոգի առնուլ.


Սիմինդր

See full entry →

cf. Սիմինտր.

NBHL (1)

Անարժան հոգի թէպէտ սիմինգր ճաշակէ, ի պղծութենէ ոչ սրբի. (Զքր. ծործոր.։)


Սիրտ, սրտից

See full entry →

s. adv.

heart;
heart, soul, mind, intellect, memory, intelligence;
courage, spirit, heart;
heart, inmost thought;
heart, centre;
առ սրտի, through anger;
սրտի դիւր, ease, pleasure, contentment, satisfaction;
բարութիւն, խստութիւն սրտի, kindness, hardness or obduracy of heart;
լքումն սրտի, faintheartedness, despondency;
ուղիղ, անկեղծ սրտիւ, sincerely, openheartedly, openly;
բոլորով սրտիւ, ի բոլոր սրտէ, յամենայն սրտէ, սրտի մտօք, with all one's heart or soul, heartily, with good will, willingly, voluntarily;
կրթել զ—, to form the mind or character;
հեռացուցանել յանձնէ զ—ս, to alienate good will;
գերել զ—, to captivate, to gain the heart or affection;
յինքն արկանել զ— ուրուք, to gain a person's good;
յափշտակել զ—ս, to charm or gain all hearts;
գորովել, ժառանգել զ—, to touch, to move, affect or stir, to possess the heart;
իջանել ի խորս սրտին, to descend into one's heart;
թափանցել ի խորս սրտին, to penetrate the inmost recesses of one's heart;
տալ, նուիրել զ— իւր, to give one's heart;
խոտարեցուցանել զ—, to pervert, to deprave the heart;
խօսել ընդ սրտի, to speak to the heart;
ասել ի սրտի իւրում, to say within oneself, to say in one's heart;
սրտի մտօք վաստակել, to labour heartily, to take to heart, to occupy oneself seriously with;
— ի բերան շրջել, to seek painfully for;
սրտի դիւր լինել, to be in a state of contentment or tranquillity, to feel pleased, comfortable, contented;
զեղուլ զ— իւր առաջի աստուծոյ, to open one's heart before God;
հայրական, մայրական, գողտր, զգայուն, խաղաղ or անդորր, խաղաղաւէտ, երախտագէտ, ազնուական, բարի, ազնիւ, վսեմախոհ, վեհ, անվեհեր —, paternal, maternal, tender, feeling or sensible, calm, pacific, thankful, noble, good, excellent, elevated (high-minded), great, intrepid or dauntless heart;
անզգայ, ապերախտ, խիստ, ապականեալ, վատ, անգութ, անողորմ, չար, լքեալ —, unfeeling or insensible, ungrateful, flinty or obdurate, spoilt or corrupt, craven or dastard, hard(hearted), unmerciful or pitiless, cutting, drooping, dejected or despondent heart;
խորհուրդք մեծամեծք ի սրտէ գան յառաջ, great thoughts take their rise in the heart;
—ն բաբախէ, թնդայ, the heart palpitates;
արկ ի — իմ, he placed in my heart, he inspired me;
անկցի գութ ի — քո, let your heart be touched;
նուաղեալ էր — նորա, his heart was weak;
հրճուէր ի սրտի, he rejoiced from the bottom of his heart;
եթէ ուրուք — առնուցու կերիցէ, let him eat it if he has the heart to, if he has courage enough;
— իմ գելանի, my heart is moved;
— ի բերանն էր, he struggled with death;
որ յաչաց հեռացաւ՝ ի սրտէ հեռացաւ, out of sight, out of mind.

NBHL (2)

լծ. յն. լտ. καρδία cor, cordis եւ ψυχή animus, anima διάνοια mens, cogitatio. (որպէս սիրոյ տեղի, դիրք, օթարան. եւ սերտ մասն. յորմէ եւ յն. քարտի՛ա. լտ. քօռ, քօ՛ռտիս. (որպէս եւ քա՛ռրիդաս ՝ է սէր. քա՛ռուս ՝ սիրելի). սանս. հռիտ. դաղմ. սէ՛ռտքէ ). Պատուականագոյն մասն յընդերս կենդանւոյ՝ իբրեւ սկիզբն կենդանութեան, եւ զգայական բաղձանաց. ուստի եւ լայնաբար՝ յոժարութիւն, ոգի, կամք, միտիք, խորհուրդ, եւ այլն.

ՍԻՐՏ. Ըստ հոմաձայթութեան յունին որ է ոգի, եւ սրամտութիւն, վարի ի թագ. Նիւս. կազմ. ՟Ի.


Սկզբումն, ման

See full entry →

s.

beginning, outset, opening, initiative, first steps, first appearance;
priority.

NBHL (1)

Զինչ են սկզբմունք ծննդեանն, հոգին սուրբ, եւ զօրութիւն բարձրելոյն հովանաւորելով. (Բրս. ծն.։)


Սկիզբն, կզբանց

See full entry →

s.

beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.

NBHL (1)

Զի թէպէտ սուղ է որդի, վասն զի սկիզբն (այսինքն է ի հօրէ), նոյն փարթամ, վասն զի պատճառ է հոգւոյ ելողութեան։ Հոգին սուրբ սուղ եւ հարուստ. զի թէպէտ սկզբունք՝ վասն ընդ պատճառաւ, այլ՝ եւ անսկզբունք, վասն ոչ ընդ ժամանակաւ։ Որպէս ի սկզբանցն եւ յասկզբանցն երեւեցուցաք։ Զսկզբունս եւ զանսկզբունս, զզգալիս եւ զիմանալիս. (Քեր. քերթ.։)


Սնափառ, ի, աց, ից

See full entry →

adj.

greedy of glory, fond of vain glory, full of vanity, ambitious.

NBHL (1)

Եթէ որկրամոլութեամբ ոչ ձգել, եւ սնափառ պահօք ձգէ զհոգին. (Վրք. հց. ՟Ը. ձ.) (տպ. ի սնափառն)։


Սննդական, ի, աց

See full entry →

adj.

nutritive, nutritious, alimentary.

NBHL (1)

Շարժօղն (հոգի) ունի զիմացական բնութիւն, եւ շարժեցեալն (մարմին) գործէ զսննդական տեւողութիւն. (Եղիշ. հոգ.։)


Սնոտի, տւոյ, տւոց, տեաց

See full entry →

adj.

useless, vain, futile, frivolous, worthless;
chimerical, idle.

NBHL (1)

Գիտեմ, զի սնոտի՛ խօսիմ. բայց սակայն յասելոյ ոչ դադարեմ։ Սնոտի եկն ի կենցաղս. ոչ զմարմինն մխիթարեաց, եւ ոչ զոգին յագեցոյց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։ Լմբ. ժղ.։)


Ռունգն, ռնգան

See full entry →

s. pl.

nose;
cf. Ռնգունք.

NBHL (1)

Մոխրաշունչ եղեալ, քացախ ընկալեալ հոգիաշունչ ռընկամբդ (կամ ռնգամբդ). (Շար.։)


Ս (sé)

See full entry →

s.

the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.

NBHL (1)

Սէն, Սիրել խրատէ ըզնիւթ ուսման, զխոհեմութիւն ասեմ եւ զջան. այլեւ զխորհուրդըս մաքրական, որով հոգիքըն զօրանան. (Շ. այբուբ.։)


Սալ, ից

See full entry →

s.

anvil;
slab, paving or flag stone;
sheet of metal, plate.

NBHL (1)

Հեշտասիրութեամբ խորտակեմք զսալսն, յորում գծագրեցաւ սուրբ հոգին յաւազանն։ Կոփել արժան է զսալն հոգւոյն (առ ի վերստին գրել). (Տօնակ.։)


Սահմանեմ, եցի

See full entry →

va.

to bound, to limit, to set bounds to, to circumscribe;
to define, to determine, to fix, to decree, to establish, to institute;
to regulate, to decide, to resolve, to propose, to deliberate, to stipulate, to prescribe;
to destine, to design, to affect;
to consist, to measure, to weigh;
յառաջագոյն or յառաջ —, to predestine, cf. Նախասահմանեմ;
— սահմանս զանձնէ իւրմէ, to bind oneself by an oath to;
— անդր քան, to confine, to banish, to exile.

NBHL (1)

Ի կատարումն ածեալ սահմանեցաք զբանս ի հայր եւ ի հոգին սուրբ. (Իգն. վերջաբ։ յասելն Շար.)


Սաղմնառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conception;
cf. Յղութիւն.

NBHL (1)

Ծնունդք մարդկան ի սաղմնառութէան անտի նորոգին. (Յճխ. ՟Ժ՟Ե։)


Սաղմոս, աց

See full entry →

s.

psalm;
psalm-book, psalter;
— ասել, to recite or sing psalms;
to play on the harp, to sound the lyre;
cf. Ծայր.


Սաղմոսողոգ

See full entry →

s.

psalm-singer, clerk.

NBHL (1)

Թէ՛ կէս սարկաւագաց, եւ թէ՛ սաղմոսողոգ։ Չէ՛ պարտ գրակարդացի կամ սաղմոսողոգի կտաւ զուսովք սրկանել։ Ոչ է պարտ աւելի զոմանս քան զկանոնեալ սաղմոսողոգսն ի բեմն հանել. (Կանոն.։)


Սայթաք

See full entry →

adj.

fickle, inconstant, unsteady, changeable;
agile, quick, nimble.

NBHL (1)

Լեզուօք (երեւեցաւ հոգին սուրբ), զի առ բանն ընտիր եւ սայթաք գործեսցէ. եւ հրեղինօք, զի զառաքեալսն մաքրեսցէ. (Տօնակ.։)


Տիրաբնակ

See full entry →

adj.

where God lives or dwells.

NBHL (1)

Տիրաբնակ եւ հոգիազարդ տաղաւար (տաճար)։ Յոր յարկ տիրաբնակ եւ անձեռակերտ ... եւ երջանիկս այս պատկանեցաւ. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Տիրական, ի, աց

See full entry →

adj.

dominical;
divine;
feudal;
lordly, predominant, prevailing, despotic, absolute, sovereign, supreme;
own, proper;
— պատկեր, God's image or likeness;
— իշխանութիւն, absolute power.

NBHL (1)

Զտիրական բարիս այսր շնորհաց եւ խաղաղութեան։ Տիրական մարդոյս՝ որ է ի մեզ (հոգին)։ Կեանք տիրական մարդոյն. (եւ այլն. Սարգ. ստէպ։)


Տիրակից, կցի

See full entry →

adj.

co-equal in dignity.

NBHL (1)

Ետուր մխիթարիչ առաքելոց քոց սրբոց զհոգիդ քո տիրակից գոլով (այսինքն գոյօղ). (Շար.։)


Տիրապէս

See full entry →

adv. adj.

lordly, imperiously, authoritatively, sovereignly, absolutely;
in effect, properly, truly, verily;
proper, own, real, true, genuine, veritable;
— ազատ, really free;
— հաւատք, true faith;
— բարի, real good;
— խօսելով, properly speaking;
եթէ — կամիս գիտել, if you will to know thoroughly.

NBHL (1)

Եթէ կամիս տիրապէս գիտել։ Այժմ զմին յերրորդութենէն ծանեաք մերդկութեամբ, թէպէտեւ ոչ կատարելապէս ... սակայն յայնմ աւուր տիրապէս տեսանեմք զհայր եւ զորդի եւ զհոգին. (Շ. մտթ.։ եւ Շ. բարձր.։)


Տիրուհի, հւոյ

See full entry →

s.

the blessed Virgin;
mistress or lady;
քաղաք —, capital.

NBHL (1)

Նախկին եւ երիցագոյն հոգին քան զմարմինն իբրու զտիրուհի. (Պղատ. տիմ.։)


Տխատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grieve, to fret, to be afflicted, sorry, to deplore, to bewail;
to be in mourning for.

NBHL (1)

Զի եւ պօղոս առաքեալ ի նմին տխատի եւ զղջանայ, զսոյն սգայ։ Մեղանչեմք, եւ չտխատիմք։ Եթէ տխատիցի (հոգին), քան զսարդիոստայն անօսրագոյն եւ կնատագոյն գործէ (զմարմինն). (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։ Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Է։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։)


Տկար, աց

See full entry →

adj.

feeble, weak, debilitated;
powerless, impotent, infirm, languid, faint;
small, slight, slender, trifling;
fragile, frail.

NBHL (1)

Նեղեցին զտկարն եւ զանզօրն։ Զտնանկն եւ զտկարն։ Մարդ տկար եւ սակաւ եւ ստրկաւ ժամանակեան։ Զձեռս տկարմխիթարեցեր։ Տէր տկար առնէ զհակառակորդս իւր։ Հոգիս յօժար է, բայց մարմինս տկար։ Պատսպարա՛ն լերուք տկարաց։ Իբրեւ տկար անօթոյ առնիցեն պատիւ կանանց։ Տկար յոտից։ Առին դրաստուք զամենայն տկարս. եւ այլն։ Որք առողջ են մարմնով՝ ձեռնատու լինել տկարաց։ Տկարի եւ զրկելոյ է պէտք օգնութեան. (Շ. թղթ.։ Խոսր.։)


Տհաս, ից

See full entry →

adj. fig.

unripe, immature;
very young, ignorant, unpracticed, inexpert, raw, crude.

NBHL (1)

Տհաս եւ անկիրթ ոգի։ Վարդապետքն ուսմամբ զտհաս հոգիսն առնեն այր կատարեալ։ Որոց իբրեւ հասնոց տուան օրէնքն. արդ զի մի՛ տհասքն օտար համարեսցին ինքեանց զօրէնսն եւ այլն։ Յիսուս քրիստոս յառաջագոյն օրինակաւ ծանուցեալ եղեւ տհասից. (Լմբ. առակ.։ Ուռպ.։ Նախ. օրին.։ Մխ. ապար.։)


Տղայանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to be or become a child;
to behave as a child;
to act the child;
to grow or become young again.

NBHL (1)

Որպէս նորոգին տղայանան օձք եւ արծուիք մարմնովք իւրեանց, եւ ոչ ամօք, սոյնպէս եւ սառռա եւ աբրահամ. (Եփր. ծն.։)


Տղայասնոյց

See full entry →

s.

nurse.

NBHL (1)

Կենդանարար, համանգամայն եւ տղայասնոյց, եւ նորոգիչ, եւ կատարելագործ. (Դիոն. թղթ.։)


Տնօրէն, րինի

See full entry →

s.

cf. Տնտես. director, manager, administrator.

NBHL (1)

Տնօրէն նորին հոգին ազդէր մարգարէիւս։ Իբրեւ որդի առ հայր տնօրէն մերոյ փրկութեան. (Լմբ. սղ.։)


Վիշապաձուկն, ձկան

See full entry →

s. zool.

otterpike, sea-dragon;
shark;
orc.

NBHL (1)

Որպէս կէտն վիշապաձուկն ի հեռաւոր եւ յանապատ ծովս բնակէ, եւ սատանայ յանպտուղ հոգիս. (Գէ. ես.։)


Վհատ

See full entry →

adj.

disheartened, faint-hearted, discouraged, despondent.

NBHL (1)

Մխիթարեցարու՛ք կարճոգի վհատք մտօք. (Իրեն. առ Լեհ.։)


Վհատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

discouragement, faint-heartedness, dejection, despondency, grief, languor, despair.

NBHL (1)

Ոչ ետ մեզ աստուած հոգի վհատութեան, այլ զօրութեան։ Սգաւորացն հանդերձ փառաց՝ փոխանակ ոգւոյն վհատութեան. (՟Բ. Տիմ. ՟Ա. 7։ Ես. ՟Կ՟Ա. 3։)


Վճարեմ, եցի

See full entry →

va.

to finish, to end, to complete, to bring to an end, to terminate, to carry out, to perform, to fulfil, to conclude;
to recompense, to restore, to compensate;
to pay, to acquit, to discharge, to settle;
to deliver, to release, to free from, to rid of, to disentangle, to set free;
to forbid, to prohibit, to obstruct, to hinder;
— զկեանս, to end one's life, to depart this life, to die;
— զոք ի կորուստ, to despatch, to kill;
— զպարտս, to pay, to settle a debt;
— զհաշիւն, to pay a balance;
գործս —, to despatch business;
զիրս դատաստանին արեամբ —, to condemn to capital punishment;
— զհաճոյսն, to content, to satisfy;
զառաջի եդեալ ճանապարհն —, to finish the journey undertaken;
ոչ ինչ կարացին ի ժամուն —, they could do nothing at that moment;
անձամբ ինչ ոչ կարէր —, he could do nothing alone;
չոր թզով եւեթ զպէասն վճարէր, he satisfied his hunger with dried figs alone;
վճարեցէք զնա ամենայն իրօք, provide for all his requirements;
վճարեաց վասն նորա հայրն, his father resolved to kill him;
տեսից եթէ ըստ աղաղակին վճարեցին, I shall see if their works equal their cry ?
լինել ի միջի եւ չլինել՝ զնոյն վճարէ, to be there or not is the same thing;
աստուածպաշտութեամբ վճարեցին զկեանս, they led a pious life to the end.

NBHL (1)

Յորժամ կամէրն վճարել (իլ), բարբառ մեծաձայն արձակեաց, եւ եհան զոգին. (Ոսկ. ես.։)


Վնասեմ, եցի

See full entry →

va.

to hurt, to iujure, to prejudice, to damage, to bring loss or harm, to offend, to wrong, to shock, to wound;
— միմեանց, to injure one another.

NBHL (1)

Վնասիցեն զմեզ (գազանք)։ Որք վնասեն զերեւելիս եւ զաներեւոյթս յուղղութենէ։ Եւ զհարժարելոցն հոգիսն վնասեն. (Յճխ. ՟Դ. ՟Ե. ՟Ժ՟Բ։)


Վտակ, աց

See full entry →

s. fig.

brook, rivulet, stream, small river or current of water;
— արտասուաց, արեան, flood, stream;
— ս արտասուաց իջուցանել, to shed a flood or torrent of tears;
բազում —ս արեան հեղուլ, to cause immense bloodshed;
cf. Զեղումն.

NBHL (1)

Մեծի քահանայապետին (քրիստոսի), յորմէ վտակն անմահութեան հոգին սուրբ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Վտտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Վտտիմ.

NBHL (1)

Զանարատ հոգիս մարմնոյս փափկութեամբ յաւէտ վտտեցի. (Նար. ՟Ի։)


Վտտեմ, եցի

See full entry →

va.

to make lean or thin, to emaciate, to weaken.

NBHL (1)

Զանարատ հոգիս մարմնոյս փափկութեամբ յաւէտ վտտեցի. (Նար. ՟Ի։)


Տագնապ, աց

See full entry →

s. adv.

anxiety, anguish, restlessness, embarrassment, perplexity, agitation, alarm, trouble;
crisis;
haste, precipitation;
—աւ, in haste, hastily, with all possible speed, in a hurry, hurriedly, precipitately;
anxiously, with anxiety;
— մտաց, grief, anxiety, mental torture, constraint, heaviness of heart, oppression;
— մահու, pangs or agony of death, death-struggle;
արկանել, մատնել ի —ս անհնարինս, to embarrass extremely, to place in a strait, in a scrape, embarrassment or perplexity;
արկանել զանձն ի —, to embarrass oneself;
կալ ի —ի, to be in trouble, anxiety or embarrassment;
հասանել ի յետին —, to be reduced to extremities;
եղիցի — հեթանոսաց, the nations shall be plunged in consternation;
եկն յանկարծակի դողումն եւ —, a sudden fear fell on them;
ամենայն — հասցէ ի վերայ նորա, every kind of grief shall fall upon him;
ըմբռնեալ յանլոյծ — հասանէր, he found himself embarrassed by that insuperable necessity;
— էր նմա յամենայն կողմանց, he was hemmed in by necessities;
— մեծ էր նմա, he had extreme difficulty, he turned on all sides;
հարից զամենայն երիվարս —աւ եւ զհեծեալս նորա յիմարութեամբ, I will turn the horses into stone and their riders will I stultify;
յետին — կալաւ զնա, he was brought to the last extremity;
փոյթ եւ — եղեւ ի ջուրս, the waters rivalled each other.

NBHL (1)

Զոգիսն աններելի տագնապովն ի մարմնոցն ի բաց պահանջիցիմք։ Տագնապաւ տարակուսի։ Առ ճեպ տագնապի ահին պտկուցման։ Տագնապաւ մեծաւ. (Նար.։)