Entries' title containing եմ : 4433 Results

Գեղապարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to dance prettily;
to advance excellently.


Գեղապճեմ, եցի

See full entry →

va.

to adorn, to embellish, to deck, to decorate.


Գեղգեղեմ, եցի

See full entry →

va.

to trill, to modulate, to quaver, to shake, to sing agreeably.


Գեղերեսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to polish;
to paint, to plaster;
to paint one's self.


Գեղերփնեմ, եցի

See full entry →

va.

to embellish, to adorn with good colour.


Գեղեցկաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak well, elegantly, to have a fine language, a florid style.


Գեղեցկաձայնեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sing or speak agreeably.


Գեղեցկաճեմ

See full entry →

adj.

a graceful walk.


Գեղեցկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to embellish, to adorn;
to enrich, to fashion, to revive, to render handsome.


Գեղջկաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to speak vulgarly or like a peasant.


Գեղցեմ, եցի

See full entry →

vn.

to modulate the voice.


Գետահետեմ, եցի, տեալ

See full entry →

va. vn.

to make flow like a river;
to flow like a river.


Գետահոսեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Գետահետեմ.


Գետասոյզ առնեմ

See full entry →

sv.

to drown, to throw in the river.


Գետնաչափեմ, եցի

See full entry →

va.

to survey, to measure (land).


Գերագգուեմ, եցի

See full entry →

va.

to caress with tenderness.


Գերադասեմ, եցի

See full entry →

va.

to elevate, to raise, to put higher or in the first place;
to prefer.


Գերադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to elevate, to prefer;
to augment, to benefit.


Գերազանցեմ, եցի

See full entry →

vn.

to surpass, to surmount, to excel, to exceed.


Դաշտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դաշտացուցանեմ.


Դառնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to imbitter;
to sour, to irritate, to offend, to tire, to displease.


Դասաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to arrange, to put in order.


Դասակարգեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in order, to associate, to enrol.


Դասապետեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be the first or chief in an assemblage.


Դասաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դասեմ.

NBHL (1)

Դասաւորեալ եմք յերկնային զինուորուըթիւնս. (Ճ. ՟Ա.։)


Դասեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in order, to order, to arrange, to distribute;
to enrol, to associate.


Դասեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Դասեմ.


Դաստիարակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bring up, to educate, to instruct, to train up, to discipline.


Դատախազեմ, եցի

See full entry →

vn.

to accuse, to denounce;
to oppose.

NBHL (1)

Զայսոսիկ գրելով՝ զանձնէ դատախազեմ. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Դատակնքեմ, եցի

See full entry →

va.

to sentence, to execute, to condemn, to censure, to proscribe, to fulminate.


Դատապարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to condemn, to damn, to censure, to reprobate;
to sentence, to execute.


Դատարկաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak to no purpose or in vain.


Դատարկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to empty, to evacuate, to clear;
to exhaust.

NBHL (1)

Դատարկացուցանել զծոմական աւուրս, կամ զաղօթս, կամ զխրատ. (Յհ. իմ. ատ.։ Մխ. երեմ.։ Եւագր ՟Ժ՟Գ։)


Դատափետեմ, եցի, տի

See full entry →

va.

cf. Դատափետ առնեմ.

NBHL (1)

Ծնար զիս այր դատափետեալ. (Երեմ. ՟Ժ՟Ե. 10։)


Դատեմ, եցի

See full entry →

vn.

to judge;
to discern;
to criticize;
to know;
to think, to esteem;
to reason;
to condemn;
— ընդ ումեք, to bring an action against some one;
հրով, ի հուր —, to burn, to consume by fire, cf. Այրիմ;
սրով՝ ի սուր —, to kill with a stroke of a sword, cf. Կոտորեմ, cf. Խոցեմ.

NBHL (1)

Եղբայր ընդ եղբօր դատի։ Դատեա՛ց ընդ լերինս։ Դատեցայց ընդ ձեզ, ասէ տէր։ Դատեցարո՛ւք ընդ մօրն ձերում. (՟Ա. Կոր. ՟Զ. 6։ Միք. ՟Զ. 1։ Երեմ. ՟Բ. 9։ Ովս. ՟Բ. 2։ Տե՛ս եւ Մտթ. ՟Ե. 40։ Յոբ. ՟Թ. 3։ Ժող. ՟Զ. 10. յորս գրի դատել, իբր դատիլ։)


Դարահոս՞՞՞առնեմ

See full entry →

sv.

to precipitate.


Դարահոս՞՞՞գործեմ

See full entry →

sv.

cf. Դարահոս՞՞՞առնեմ.


Դարահոսեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դարահոս՞՞՞առնեմ.


Դարանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to dilucidate.


Դարանայոյզ առնեմ

See full entry →

sv.

to investigate or observe the ambushes, to beware of.


Դարբնեմ, եցի

See full entry →

vn.

to forge.


Դարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to roost, to perch;
to remain, to stay.


Դարձուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.

NBHL (1)

Զանուշութիւն նոցա ի ժանտահոտութիւն ի փորի մերում դարձուցանեմք. (Եզնիկ.։)


Դարմանեմ, եցի

See full entry →

va.

to nourish, to sustain, to feed;
to fodder;
to cherish, to foment;
to physic, to dress, to heal;
to repair.

NBHL (1)

Դրախտ գիտեմ դարմանել. (Վրք. հց. ձ։)


Դաւաճանեմ, եցի

See full entry →

va.

to betray, to defraud, to deceive, to prevaricate.

NBHL (1)

Եթէ մեք զանձինս մեր ոչ դաւաճանիցեմք, ոչ այլ ոք կարէ նենգել զմեզ. (Ոսկ. գծ.։)


Դաւանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to confess, to avow, to profess, to protest.

NBHL (3)

Առնելով արասցուք զդաւանութիւնն մեր՝ զոր դաւանեցաք. (Երեմ. ՟Խ՟Դ. 25։)

Դաւանիմք (կամ դաւանեմք) ընդ սրովբէից զկենդանարդ համայնից։ Լուսաւոր ձայնիւ յերկնից զքեզ դաւանեաց հայր էակից. (Շար.։)

Բելիարայ զանձն դաւանեաց։ Ասեմ զիս քեզ դաւանել։ Դաւանեմք ի հաւատ ուղիղ։ Արդար դաւանեցայ ամենայն իրօք ամբարիշտս. (Նար.։)


Դաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to defraud, to cheat, to contrive.

NBHL (1)

Դաւեցին քեզ (ա՛յլ ձ. (դաւաճանեցին զքեզ). Երեմ. ՟Ժ՟Բ. 6։)


Դափեմ, եցի

See full entry →

vn.

to strike or sound the tabour.


Դափր՞՞՞հատանեմ

See full entry →

sv.

to tap, to stamp with the foot, to scrape the ground.


Դդըչեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Խոխոջեմ.


Definitions containing the research եմ : 6134 Results

Անտենչիկ

See full entry →

adj.

who does not aspire, unaspiring, unambitious;
— աւագութեան, not desiring honour.

NBHL (1)

Զանտենչիկն փառաց գովեմք ամենեքեան. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Անտես, ից

See full entry →

adj.

invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.

NBHL (2)

Ահաւասիկ եւ մեք զանձինս անտես առնեմք զտկարութիւն. (Կլիմաք.։)

Ի՞մ իմիք արժանի լինիցիմք, թէ յինչս զընդայցեմք, եւ զոգիս անտես առնիցեմք։ Չէ՛ պարտ եւ ոչ զմի ժամ՝ անտես առնել զվաճառաշահութիւնս զայս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)


Անտերունչ

See full entry →

adj.

without master or governor;
unassisted, forlorn, abandoned.

NBHL (1)

Անտերունչ շրջեսցուք. յն. ոչ տիրացեալ լիցուք. (Երեմ. ՟Բ. 31։)


Անտիական, ի, աց

See full entry →

adj.

young;
childish.

NBHL (1)

Զծովու եւ զցամաքի գեղեցկօրէն խառնէին բարեփառութիւն, զանտիսն ի քաղաք տանել, եւ զքաղաքիսն անդրէն ածել. (Պիտ.։) Եւ երբեմն՝ Որ ինչ անտի կամ յայնմ իրէ լինիցի.


Բազմագէտ

See full entry →

adj.

very learned.

NBHL (2)

Չզօրեմ ուսանել զիմաստս նոցա, վասն զի եւս հին են քան զիս, եւ բազումք, եւ բազմագէտք. (Ոսկիփոր.։)

Զզօրութիւնս նոցա (սուրբ գրոց) ասեմք մեք, եւ ո՛չ զբազմագէտ երեսս նոցա. (Եփր. հռ.։)


Բազմագին, գնի

See full entry →

adj.

very dear, precious.

NBHL (1)

Աւուրոք իցեմ ես բազմագին, ամաց յոլով եմ ծեր եւ հին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Բազմադէմ

See full entry →

adj. adv.

polyedrical;
equivocal;
multiform, diverse, manifold, multifarious;
of many different manners.

NBHL (1)

Բազմադէմ ձգեմ զմարդիկ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ. ձ.) իսկ տպ. բազմադէմ չարեօք։


Բազմաթիւ

See full entry →

adj.

very numerous.

NBHL (1)

Եւ ոչ զառ ի նմանէ չարեացն սահման կարօղ եմք գիտել՝ բազմաթիւ լինելովս. (Լմբ. պտրգ.) իմա՛ զբազումս ի չարեացն թուելով. կամ վասն բազմաթիւ լինելոյ սոցա։


Խոշորագեղ

See full entry →

adj.

coarse featured, hard-favoured, ugly.

NBHL (1)

Տգեղ. անշուք գեղով. ձառագեմ. ահագնատեսիլ. խոժոռադեմ.


Խոստաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

promise

NBHL (1)

Խոստաբանութիւն, զոր ասելոց եմ. (Բուզ. յռջբ. եւ ՟Դ։)


Խոստանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to promise, to engage, to pledge ones word;
to vow;
to protest;
to offer, to proffer;
to propose.

NBHL (1)

Քրիստոսազգեացս կոչեմ նոսա վասն անուանն զոր խոստանան։ Հնազանդ մտօք խոստանայ զախմարութիւնն. (Սեբեր. ՟Ե։)


Խոստովանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to own to, to acknowledge, to confess;
to protest;
to profess;
to confess, to make confession;
պարտ է —, it must be acknowledged;
— զմեղս, to confess one's sins;
— զյանցանս, to acknowledge one's faults;
զպարտութիւն —, to acknowledge oneself overcome.


Խոտորիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to turn aside, to deviate, to swerve;
to go astray, to lose the way;
to decline, to shrink from;
to slope, to slant;
to go astray, to err, to be perverted, to abandon oneself to;
to avoid, to shun.

NBHL (1)

Այս ինքն մերձեցան. զի սովորութիւն է գրոց զմերձենալն խոտորել դնել. ըստ այնմ, խոտորեցաւ առ նա յուդա. քանզի ոչ յամենայն ժամ է բաց ի մէնջ, եւ երբեմն խոտորին եւ տան մարտչնել։


Խոտորնակի

See full entry →

adv.

obliquely, transversely;
at random;
confusedly.

NBHL (1)

Խոտորնակի տեսանեմք զիրացն կարգ։ Սխալաբար եւ խոտորնակի առաք։ Է նւաստգիտել, սակայնոչ ամենեւիմբ խոտորնակի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Խոտորումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խոտորութիւն.

NBHL (1)

Խոտորեցաւ ժողովուրդդ այդ խոտորումն ժպիրհ։ Խոտորումն խօսեցաւ ի տեառնէ. (Երեմ. ՟Ը. 5։ ՟Ի՟Թ. 32։)


Խորան, աց

See full entry →

s. arith.

pavilion, tent;
vault of heaven;
altar;
residence, habitation, dwelling;
chessboard, back-gammon board;
— վկայութեան, the Tabernacle;
— արքունի, royal palace, court;
աւագ —, high altar;
*գոգնոց —ի, frontal;
table.

NBHL (1)

ԽՈՐԱՆ. Սեղանն կամ բեմն ի մէջտաճարի, ուր մատչի սուրբ պատարագն. (Նար. ՟լա. եւ երգ։ Լմբ. պտրգ. ստէպ։)


Խորանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become hollow or deep;
to dive into, to go to the bottom of.

NBHL (2)

βἁύνομαι, ἁποκολοποῦμαι profundus fio, excavor, sinuosus fio. Խոր լինել. ունելզխորութիւն. գոգիլ. գոգանալ. խոռոչանալ. ի խորս իջանել. եւ Նսեմանալ առ խորութեան.

Զանպատրաստ խորացեալ խաւարին հալածեալ նսեմութիւն։ Աներեւոյթ խորացելոյ բանտին (դժոխոց)։ Բորբոքեալ ծովուն խորացելոյ. (Բենիկ.։)


Խորանափեղկ, ից

See full entry →

s.

tent-Curtain.

NBHL (2)

Խորանն իմ չուառացաւ կորեաւ, եւ ամենայն խորանափեղկք իմ քակտեցան. եւ ոչ գոյ տեղի խորանափեղկաց իմոց. (Երեմ. ՟Ժ. 20։)

Զի ոչ այնքան մնաց տեղի շէն զի խորանն իմ դնիցեմ, եւ զխորանափեղկսն պարզիցեմ. (Մխ. երեմ.։)


Խորասոյզ, սուզի

See full entry →

adj. s. mar.

sunk deeply, deep;
abyss, gulf, pit;
— աչք, sunken eyes;
— առնել, to submerge, to sink to the bottom, to plunge into, to immerse;
— լինել, to dive to the bottom, to sink;
— ի ցաւս, sunk in grief;
— ի թախիծս մտաց, plunged in remorse;
to founder.

NBHL (1)

Զխորասոյզ ասեմ զկեանս զայսոսիկ. (որպէս Նիւս. կուս.։)


Խորասուզիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Խորասոյզ լինիմ.


Խորիմաց

See full entry →

adj.

profouud, impenetrable, inscrutable;
penetrating, profound.

NBHL (1)

Սրբոյն աբբայ եփրեմի խորին (կամ խուրին, կամ խորն) ասորւոյ. (ՃՃ.։ Յայսմաւ.։ Տօնաց. եւ այլն։)


Խործուիլ

See full entry →

s.

cf. Խաւարծիլ.

NBHL (1)

Խաւարծիլ. գաբծիլ. ռմկ. խործիլ. Տունկ խաչնդեղոյ. գաբ. ռէվէնտ ։ (Բժշկարան.։) (Խործովիլ ըստ Լեհ. Ազգ խեցեմորթի գոհարաց եւ մարգարտաց. այլ ըստխոտրջրեցւոց՝ Ազգ կերակրոյ փոխընդով եւ իւղով զանգեալ։)


Խորհիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to think, to meditate, to consider, to cogitate, to study;
to reason, to reflect;
to suppose, to judge, to imagine, to fancy;
to bring to memory, to call to mind, to recollect;
— ընդ միմեանս, to consult, to advise together, to deliberate, to concert;
— ի սնոտիս, to meditate on trifles;
ի խորհելն անգամ սոսկամ, the mere thought of it makes me shudder;
յայն խորհէր հանապազ, he thought of nothing else.

NBHL (2)

Տէ՛ր նայեա՛ց, եւ խորհեա՛ց զմեզ։ Ես աղքատ եւ տնանկ եմ, աստուած խորհեա՛ զիս։ Երանի՛ որ խորհի զիս։ երանի՛ որ խորհի զաղքատն եւ զտնանկն.եւ այլն։

Խորհեցաւ լռելայն արձակել զնա։ Իսկ եթէ զայս խորհեցայ, միթէ թեթեւութեա՞մբ ինչ գնացի։ Գիտեմ զի խորհի տէր ի վերայ քո կործանել քեզ.եւ այլն։


Խորհուրդ, հրդեան, հրդոց

See full entry →

s.

thought;
design, intention, resolution;
imagination, fancy, inspiration;
sentiment, disposition;
idea, fantasy, revery;
advice, counsel;
deliberation, consultation;
secret;
mystery;
symbol;
sacrament;
designedly, intentionally, on purpose, purposely;
փրկական —, the Holy Sacrament;
տուն, տաճար խորհդոյ, council-hall;
խորհրդեան դպիր, secretary;
— չար, pernicious advice;
— առնել՝ ի մէջ առնուլ՝ ունել, to consult, to determine, to decide on, to resolve on;
to deliberate, to confer together, to take counsel, to advise with;
— տալ, to counsel, to give advice, to advise;
— հարցանել, to ask advice, to consult, to take counsel;
ի մի — միաբանել, to think together, to deliberate unanimously;
շրջել ի խոհրդոց, to change or alter one's mind;
շրջել զոք ի խորհրդոց, to dissuade from, to advise against;
— ի մտի եդի գիտել, I had conceived the idea of knowing;
— արարի ընդ միտս իմ, I deliberated with myself;
— կալաւ, he conceived the idea to;
զյանդուգն զայն խորհեցաւ —, he formed the hardy design to;
մինչդեռ յայսմ խորհրդի էր, in the midst of these thoughts, while thus deliberating.

NBHL (2)

յորժամ ասեմք արտաձայնեալ, ձայնեալն բան է, եւ արտն հեգ միայն, որ ոչին ունի խորհուրդ. (Երզն. քեր.։)

Խորհուրդ արքայութեան աստուծոյ։ Հազարապետքխորհրդոցն աստուծոյ։ Խորհուրդ մի ասեմ ձեզ։ Ի խորհրդեանն քրիստոսի։ Խորհուրդս այս մեծ է։ Խորհուրդ հաւատոց, կամ աստուածպաշտութեան.եւ այլն։


Խորհրդագէտ

See full entry →

adj.

astute, shrewd, wary, cautious;
initiated, adept;
— առնել, to let into a secret, to initiate into a mystery;
— լինել, to be initiated.

NBHL (1)

Զսրբազնաբար մկրտեալն նշանականն վարդապետութիւնն խորհրդագէտ առնէ (նմանօղ լինել թաղմանն քրիստոսի)։ Այսոցիկ խորհրդագէտք եղեալ մեք, որպէս կարող եմք, րտադրեսցուք. (Դիոն. եկեղ.։)


Խորհրդական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

mystical;
mysterious;
sacramental;
emblematical, symbolical;
rational, thinking, prudent;
adviser, counsellor;
— իմաստ, rhapsody, religious rapture.

NBHL (2)

ԽՈՐՀՐԴԱԿԱՆ. βουλευτικός consultus եւ այլն. Իմաստնական. խոհական. խոհեմական. բանաւոր.

Թիւ խորհրդական։ Խորհրդական աղիւն համեմեալ։ Խորհրդական բանք աղօթից, կամ օր ննջման մօր տեառն. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Կ՟Գ։ Շ. ընդհ.։ Վրդն. յանթառամն.։)


Խորհրդակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

adviser, counsellor;
confident.

NBHL (1)

Զվստահութիւն եւ զերկիւղ՝ զանխոհեմական խորհրդակիցսն. (Պղատ. տիմ.։)


Խորհրդատուն

See full entry →

s.

place of conference, council-chamber;
vestry-room;
offertory.

NBHL (1)

Որպէս եւ մեք զանօթ սրբութեան պասուն (պահեմք) ի խորհրդատան սեղանն. (Նչ. եզեկ.։)


Խորհրդատօնք, նից

See full entry →

s.

mysteries;
orgies, drunken revelry, feasts of Bacchus, bacchanals, drinking-bout.

NBHL (1)

Ըստ դեմետրի եւ ափրոդիտեայ՝ ամաչեմ ասել, խորհրդատօնս կատարեն. (Սարկ. պատկ.։)


Խորհրդարան, աց

See full entry →

s. fig.

house of Parliament, hall of Assembly, chamber of deputies;
place of administration of the sacramants;
offering-place;
mind, intellect.

NBHL (1)

Ի միջին ասեմք զսրտին բնակութիւն, եւ զնոյն խորհրդարան հոգւոյ եւ մարմնոյ. (Եղիշ. յես.։)


Խորշակ, աց

See full entry →

s.

excessive heat;
hot dry or parching wind, simoon;
drought, dryness, aridity;
— ժանտ, pestilential blast.

NBHL (2)

Առցէ զնա խորշակ։ Հողմոյ խորշակի։ Հողմ խորշակի ցամաքեցոյց զշառաւիղս նորա։ Եփրեմ այս չար զհետ եղեւ խորշակի։ Ածցէ ի վերայ նորա տէր հողս խորշակի յանապատէ, եւ ցամաքեցուսցէ զերակս նորա։ Յորժամ հարաւ շնչեալ, ասէք թէ խորշակ լինի։ Ծագեաց արեւ հանդերձ խորշակաւ, եւ ցամաքեցոյց զխոտն։ Հարցէ զքեզ տէր խորշակաւ։ Հարի զձեզ խորշակաւ.եւ այլն։

Իսկ (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 34.)


Խորշիւն

See full entry →

s.

thunder, noise, uproar, rumour.

NBHL (1)

Պատառեալ զշարունակ ծալմունս ամպոյն, խորշիւն եւ թնդիւն առնելով, եւ որոտումն ասեմք այսմիկ. (Արիստ. աշխ.։)


Խորովիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to suffer, to be afflicted;
to sympathise, to have pity or compassion on;
to entreat earnestly;
to be roasted.

NBHL (2)

Մեք որ չարքս եմք, թէպէտեւ թշնամանիցեն որդիքն, խորովիմք զնոքօք։ Կարի խորովիմ ձեօք (կամ զձեօք). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։ ՟Բ. 4։)

Յորժամ լուան ի քրիստոսէ, թէ ծնրնւի եմ, ի սիրտ իւրեանց խորովէին. (Ճ. ՟Բ.։)


Խորտկարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cookery.

NBHL (1)

Գինի եւ միրգ, եւ համեմք, եւ խորտկարարութիւն. (իբր գործ խորտկարարաց. Երզն. ՟ժ. խորան.։)


Խոցոտիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

wounding, biting, cutting;
poignant, tart.

NBHL (1)

Բաղիստր խոցոտիչ լեզուք նոցա. (Երեմ. ՟Թ. 8։)


Խոցոտումն, ման

See full entry →

s.

act of wounding severely.

NBHL (1)

Սկսաւ եփրեմ հանել ի խոցոտումն զորդիս իւր. (Ովս. ՟Թ. 13։)


Խուճապումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խուճապ.

NBHL (1)

Լել յեմենայն խուճապմանց աշխարհիս, եւ մտաւորութեամբ ի միայնութեան նստել։ Ամենեքեան գալով յարտաքին խուճապմանց, ոմն ի վաճառուց, եւ այլն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Խումբ, խմբից

See full entry →

s.

party, band, troop, detachment, company, regiment, brigade, division, cohort, legion;
— կղզեաց, group of islands, archipelago;
— առնուլ, to assemble, to flock together;
— կազմել զօրաց, to muster, to form into a regiment, to embody, to enlist, to enrol, to collect together;
ի խմբէ իմաստնոցն էր, he was one of the seven wise men.

NBHL (1)

Խումբ (կամ խումբս) առեալ պարեմք. (Շար.։)


Խուսափիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Խուսափեմ.


Խռով

See full entry →

s. adj.

confusion, tumult, trouble, disorder, sedition, insurrection;
confused, confounded, troubled;
— կալ ընդ ումեք, to have quarrelled with, to fall out, to be at variance, to disagree with.

NBHL (2)

Զի էր խռով յամս նորա։ Անդէն վաղվաղակի մեծ խռով ի տեղւոջն կացուցանէին։ Անդր մի՛ իջանիցէք նոցա։ Իբրեւ զխռով եղէց եփրեմի, եւ իբրեւ զխայթոց տանն յուդայ. (Տոբ. ՟Ա. 18։ ՟Գ. Մակ. ՟Ա. 2։ Յուդթ. ՟Ժ՟Դ. 3։ Ովս. ՟Ե. 12։)

Ես եմ խռով զանհաշտելին՝ ընդ գերեզմանդ աստուածածնին. այսինքն ցասուցեալ եմ անհաշտելի. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Խռովիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be troubled, disturbed, agitated, perplexed, disquieted, disconcerted;
խռովեալ ես, you are looking quite confounded, or flurried.


Խստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hardness;
stiffness;
roughness, harshness, asperity, austerity, rigidness;
rigour, severity, cruelty, inclemency, inflexibility;
— սրտի, obduracy, hardness of heart;
— բարուց՝ օրինաց, severity of customs, of laws;
— կարծեաց, too great austerity of morals, puritanism;
— որովայնի, tightness of the bowels, costiveness, constipation.

NBHL (1)

Ես եմ առաքեալ առ քեզ խստութեամբ. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 6։)


Խտիր, խտրոց

See full entry →

s.

difference, variety, distinction, disparity, disproportion;
—ք, prognostic, augury, omen;
առ — մտաց, according fo the judgment;
մի՛ լիցի — ընդ բարին եւ ընդ յոռին, he shall not search whether it be good or bad;
ոչ ինչ է — Տեառն ապրեցուցանել բազմօք կամ սակաւուք, the Lord can give the victory to the smaller or the greater number;
աւուրք խտրոց, superstitious regard for unlueky days;
ի —ս անկանիլ, to fall into vain or superstitious observances.

NBHL (1)

Ընդ կպանօք խտրոց եւ հմայից արկանել զանձն։ Ընդէ՞ր յօրահմայս եւ ի խտիրս անկանիս։ Ասես, տեսանեմք զամենայն ինչ եղծեալ ի յաւուրս խտրոցն (այլափոխութեանց լուսնի). (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Խտղտումն, ման

See full entry →

s. fig.

tickling, titillation;
dazzling;
burning desire, prurience, itching, inciting, lust;
delight, pleasure.

NBHL (2)

Ես պոռնկութեան սիրելի եմ, ես զնորա դարմանս եւ զխտղտմունս առ նորահասակսն յանձն առեալ հաւատացեալ եմ. (Աթ. անտ.)

Իբրեւ կենդանիք եւ առողջք էին, մատչէին առ բեմ անդր, զի հարցցին ի դատաւորէ անտի՝ ի ձեռն խտղտմանն աստուծոյ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 1։)


Խտպտանք, նաց

See full entry →

s.

softness, effeminacy;
deceit, insidious caresses, dalliance.

NBHL (1)

Զիւղոցն եւ զխնկոցն, եւ զայլոցն եւս խտպտանաց։ Ազգի ազգի խտպտանս զմտաւ ածիցեմք. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը. ՟Ժ՟Դ։)


Խտտիղ

See full entry →

cf. Խտղտումն.

NBHL (1)

ԽՏՏԻՂ ԽՏՏՏԱՆՔ. cf. ԽՏՂՏՈՒՄՆ. Թշնամին պատրանօք մերձենայ առ մեզ խտտով։ Վաստակովք պահոց եւ աղոթիւք կարեմք մեք զերծանիլ ի մեքենաւոր հնարից եւ ի խտտղոց պատրանաց չարին. (Եփր. եփես.։)


Խտտղանք

See full entry →

s.

cf. Խտղտումն.

NBHL (1)

ԽՏՏԻՂ ԽՏՏՂԱՆՔ. cf. ԽՏՂՏՈՒՄՆ. Թշնամին պատրանօք մերձենայ առ մեզ խտտով։ Վաստակովք պահոց եւ աղոթիւք կարեմք մեք զերծանիլ ի մեքենաւոր հնարից եւ ի խտտղոց պատրանաց չարին. (Եփր. եփես.։)


Խտրադիմայ, ից

See full entry →

adj.

physiognomist.

NBHL (1)

ի յոմանց իմաստական ախտարակայ խտրադիմայ հմայից, իբր թէ ստեղծչին ասեմ ազդեցմամբ՝ կոչեցաւ զգօն. (Նար. մծբ.։)


Խտրանք, անաց

See full entry →

s.

observance, ceremony;
superstition;
prognostic, augury, omen;
oddness, imparity.

NBHL (1)

ոդի չար, զոր ի մեր լեզու այս չար ասեմք, որպէս ի խտրանաց հարցն մերոց առնոց ըստ սովորութեան ի մեզ կարգելոյ. այսինքն առ որոշումն ընդ ոգի բարի եւ չար. (Եզնիկ.։)


Խտրոց, աց

See full entry →

s.

interval, space;
division, separation;
distinction, difference;
— ընդ մէջ անկանիլ, to interpose;
to interfere, to intermeddle.

NBHL (1)

Զեւն անկեան որմոցն միութեան՝ բաժանման խտրոց արկին ի մէջ մեր։ Մինչ չեւ եմք ձգեալ. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.։)