Definitions containing the research րամ : 2963 Results

Աղածրի

See full entry →

adj.

tender, delicate, young.

NBHL (1)

Անկեալ աղաչեն աւասիկ ամենայն աղածրի երամ երամ բազմութիւն տղայոց. յն. ամենայն կամ համօրէն բազմութիւն տղայոց. (Գ. Մակ. ՟Զ. 12։)


Անձրուկ

See full entry →

s.

anchovy.

NBHL (1)

Անձրուկք, որք երամովին լողան, են յոյժ մանունք. (Աշխ. ՟Լ՟Գ. առ ստեփ. լեհ։)


Անմարդի

See full entry →

adj.

inhuman;
unkind, uncivil, brutal;
desert, uninhabited;
— կացուցանել, յ— դնել, to unman, to divest of humanity;
to depopulate.

NBHL (1)

Քանզի անմարդիքն են, վաղվաղակի մատնի քաղաքն ի պարտութիւն. (Ոսկ. ես. ՟Գ.) ըստ ա՛յլ յն. αὕτανδρος. իւրովք արամբք. իբր անօգնական յայլոց ի մարդկանէ. որ հայի ի ՟Ա նշ։


Անմեղ, աց

See full entry →

adj.

impeccable;
innocent;
harmless, silly;
— կացուցանել, to acquit.

NBHL (1)

Եւայ անմեղ ետ զպատասխանին (ցօձն). ասէ. վասն միոյ առաք մեք պատուէր հրամանի. զի մի՛ կերիցուք, եւ մի՛ մեռցուք. (Եփր. ծն.։)


Անյագ, աց

See full entry →

adj. adv.

insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.

NBHL (1)

Անյագ յորկորամոլութիւնս. (Պիտ.։)


Անյուսալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

desperate, despaired of;
unhopeful.

NBHL (1)

Պարիսպ մեղաց երիքովին, դըրամբք փակեալ անյուսալին, աղաղակաւ տապալեսցին. (Յիսուս որդի.։)


Աննահանջելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

irrevocable.

NBHL (2)

Աննահանջելի հրաման. (Նար. ՟Գ։)

Աննահանջելի հրաման. (Նար. ՟Գ։)


Անշահ, ից

See full entry →

adj.

unprofitable, useless, vain.

NBHL (1)

ἁκερδός, ἁνωφελής, ἁνόνητος, ἅπορος. inutilis, lucro carens. Ուր կամ յումմէ չիք ինձ շահ. անօգուտ. անպիտան. անպտուղ. վայրապար. սնոտի. փուճ. ֆայտասըզ, պիր շեյէ եարամազ.


Անշէջ

See full entry →

adj.

inextinguishable.

NBHL (1)

Զհուրն որմզդական անշէջ հրամայէ լուցանել. (Խոր. ՟Բ. 78։)


Անշուշտ

See full entry →

adj. adv.

incontestable, sure, certain, assured, infallible;
assuredly, incontestably, certainly.

NBHL (1)

Հրաման անշուշտ ի վերայ եդեալ։ Անշուշտ սիրոյ միակամութիւն։ Ըստ անշուշտ պատմագրին։ Անշուշտ նամակ, կամ ուխտ, հրովարտակ. (Յհ. կթ.։)


Անուանադիր

See full entry →

adj.

that gives a name to, that names.

NBHL (1)

Թէպէտեւ տկար է զօրութեամբ քան զբազումս յանասնոց օմարդն), այլ տեսչութեամբ աստուծոյ հրամանատար եւ անուանադիր է նոցա. (Վեցօր. ՟Զ։)


Անուանադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to give a name to, to name.

NBHL (1)

Որոյ վահրամ անուանադրեալ. (Շ. վիպ.։)


Անուն, նուան, ուանք, անց

See full entry →

s. gr.

name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.

NBHL (1)

ԱՆՈՒՆ. ըստ քերականաց եւ տրամաբանից՝ նոյն է ըստ բնիկ նշանակութեան ընդ առաջնոյն.


Անուս, ից

See full entry →

adj.

ignorant, unlettered;
stupid.

NBHL (1)

Ոչ պայծառիցն, այլ անուսիցն հրամայեմք զմերս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)


Անուսումն, սմանց

See full entry →

adj.

cf. Անուս.

NBHL (1)

Սքանչելի ուսուցիչ (է), որ զանուսմունս եւ զծանրամիտս վարժել կարասցէ. (Կլիմաք.։)


Անչար

See full entry →

adj.

not vicious, harmless, void of malice.

NBHL (1)

Են եւ ի մարդիկ անչարք եւ անխորամանկք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անչափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immensity;
enormity;
superfluity, superabundance, exuberance;
immoderation, intemperance.

NBHL (1)

Զհարկաւորն յանչափութիւն ձգէ, զկերակուրն յորկրամոլութիւն. (Լմբ. սղ.։)


Անպատրաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of preparation;
unfurnished state.

NBHL (1)

Ցաւք եւ հիւանդութիւնք՝ ոմանց լինի յանպատրաստութենէ, եւ ոմանց յորկրամոլութենէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)


Անպարծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of boasting.

NBHL (1)

Չհրամայեաց ասել (ումեք), զի անպարծութիւն եւ անմեծարգութիւն ուսուցանիցէ։ Զի ուսանիցիս զանհպարտութիւն եւ զանպարծութիւն։ Տե՛ս դու ինձ զքրիստոսի զանպարծութիւնն։ Զի ամենեւին զնուազութիւն (խոնարհ), եւ զանպարծութիւն ցուցանիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25. ՟Բ. 6։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։ եւ Ոսկ. ես.։)


Անպարտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

invincible, unquered;
insurmountable, unsubdued.

NBHL (1)

Փորձ գտեալ եւ անպարտելի ի տրամականսն։ Երկոքումբք անպարտելի գտաւ. (Իգն. ՟Ժ՟Բ։)


Անպէտ

See full entry →

adj. adv.

useless, vain, frivolous, insignificant;
vile, abject, miserable, despicable, worthless;
— առնել, to render useless, to spoil;
յանպէտ, յանպէտս, vainly.

NBHL (1)

ἅχρηστος, ἁνωφελής. inutilis. Որ ոչ լինի ի պէտս. անպիտան. անշահ. անօգուտ. չնչին. ումպէտ. անարգ. անկարգ. ֆայտասըզ, իշէ եարամազ.


Անջան

See full entry →

adj. adv.

careless, remiss, negligent;
easily.

NBHL (1)

Ոչ եթող աստուած անջան համարձակել քաոզութեանն։ Որ այնպիսի անիրաւ հրամանաւ անջան տանէին ի սպանումն. (Ոսկ. ՟բ. կոր. եւ Ոսկ. մտթ.։)


Անջրպետ, աց, ից

See full entry →

s.

intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.

NBHL (1)

Խրամատեալ զցանկն անջրպետ՝ սրոյ սրովբէին։ Ընդարձակ միջոցաւ յաւէտ անջրպետ նշուլիւքն ծածկի ի նոցունց. (Նար. խչ. եւ Նար. կուս.։)


Անսահման, ի

See full entry →

adj.

infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.

NBHL (1)

Ամփոփեցար անսահման։ Որքանութիւն անսահման։ Թէպէտեւ ոչ անժամանակք ըստ անսահմանին։ Անսահման թագաւորութիւն։ Անսահման՝ ներքնային խորոց։ Անսահմանդ քո հրամանի. (Նար.։)


Անսամ, ացի, սա՛

See full entry →

vn.

to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.

NBHL (1)

Որով կարողն է անսալ եւ չանսալ հրամանացն։ Արժանաւոր մեծաց վարձուց լինիցի, եթէ անսայցէ աստուծոյ. այլ զի եւ չանսալոյն իշխանութիւն ունիցի. (Եզնիկ.)


Անսաստեմ, եցի

See full entry →

vn.

to disobey, to resist, to be refractory.

NBHL (2)

Անսաստեցաք ի բանիցն։ Միթէ անսաստեա՞ց քրիստոսի հրամանացն անօթն ընտիր. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։ եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)

Ոչ զի անսաստիցեմ տեառն հրամանաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)


Անսուրբ

See full entry →

adj.

impure, unclean;
unholy, profane.

NBHL (1)

ἁκάθαρτος, ἁνόσιος, ἅναγνος. non sanctus, immundus, impurus, impius. Ոչ սուրբ. անսրբազան. անմաքուր. պիղծ. խառնակ. անարժան. կամ Պիղծ համարեալ ըստ օրինաց. նափաք, հարամ, միւրտար. տե՛ս (Ղեւտ.։ Թուոց, ստէպ։)


Անիրաւ, աց

See full entry →

adj. adv.

unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.

NBHL (1)

Անիրաւ հրաման, կամ դատաստան. (Խոր.։) (Պիտ.։)


Անխէթ

See full entry →

adj.

unsuspicious;
sincere.

NBHL (2)

Անխէթ հաւատով յաղթեցին խորամանկութեան նոցա. (Յհ. կթ.։)

Անխէթ՝ աստուածահրաման պատուիրանացն հնազանդել։ Եւ ձեզ անխէթ ի սոյն պարտ է յառնել վրէժխնդիր. (Ագաթ.։)


Անխիղճ

See full entry →

adj.

not scrupulous;
unexceptionable.

NBHL (1)

Զաշակերտսն ցուցանէ անխիղճս եւ յիմարամիտս. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Անխորշ

See full entry →

adj.

without a bay.

NBHL (1)

Անխորշ՝ աստուածահրաման պատուիրանացն հնազանդել. (Ագաթ.։)


Անխրատ, ից

See full entry →

adj.

undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.

NBHL (1)

ἁπαίδευτος, ἁκόλαστος. ineruditus, indisciplinatus. Որ չէ խրատեալ բանիւ կամ գանիւ. անիմաստ. անհրահանգ. անկիրթ եւ ստահակ. խեռ. անսաստ. թալիմսիզ. ճահիլ. եարամազ.


Անծին, ծնի

See full entry →

adj.

unbegotten, unborn;
barren, steril.

NBHL (1)

Իսկ ի Գանձ. շերամ որդն կոչի


Անկած, ի, ից

See full entry →

adj.

fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.

NBHL (1)

Զկարի անկածսն հրամայէ ընդունել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)


Անկանեմ, անկի

See full entry →

va.

to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.

NBHL (2)

ԱՆԿԱՆԵՄ որ գրի եւ ԱՆԳԱՆԵՄ, գի. ὐφαίνω, ὐφάω, συνυφαίω. texo, detexo, contexo. հիւսել. նիւթել. յարամանել. յարմարել. հուսել, բանիլ. եօրմէք. տօգումագ. նէսճ էթմէք.

Ընդ սմա անկանել հարկաւոր է զԱստուծոյ հրամանս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անկանիմ, անկայ, անկիր

See full entry →

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

NBHL (3)

Հրամայեաց գանձ բազում արկանել ցրիւ, զի զայնով անկցին. (Ճ. ՟Գ.։)

Հրոյ փայլատակունք զլերամբն անկանէին. (Լաստ.։)

Անկաւ նմա քուն ծանր թանձրամած. (Բուզ. ՟Դ. 8։)


Անկասկածաբար

See full entry →

cf. Անկասկածելի.

NBHL (1)

Հրամայէ նմա զայն իշխանութիւն անկասկածաբար ունել. (Խոր. ՟Ա. 12։)


Անկատար, աց

See full entry →

adj. adv. s. gr.

imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
imperfect tense.

NBHL (2)

Անտես եւ անկատար թողուլ զհրամանն. (Պիտ.։)

Ոչ ձեզ անլուր լինել, եւ անկատար հրամանացն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 41։)


Անկարգաբար

See full entry →

cf. Յանկարգ.

NBHL (1)

Ոչ կարգիւ, այլ՝ խառն եւ անկարգաբար։ Անկարգաբար յարուցեալ ընդդէմ։ Անկարգաբարն վարել հրամանաւ. (Պիտ.։)


Անկարկատ

See full entry →

adj.

mended, not repaired;
irreconcilable.

NBHL (1)

Խրամատեցին անձանց իւրեանց ցանգս անկարկատս. (Ագաթ.։)


Անհագագ

See full entry →

adj.

speechless;
without aspiration;
breathless.

NBHL (1)

Անհագագ ոմն, եւ անկենդան, եւ առ ամենայն հրաման նուազեալ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Անհանգիստ

See full entry →

adj. adv.

restless, fretful, agitated;
turbulent, unquiet, tumultuous;
incessantly, always;
— կալ, to fret, to be agitated, to fidget;
— առնել, to fret, to agitate.

NBHL (1)

Խորամանկութեամբ անհանգիստ ջանացեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 6։)


Անհաստատ

See full entry →

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

NBHL (2)

Մի՛ հաւատասցուք անհաստատ հրամանի նորա. (Եղիշ.։)

Կամ որ չէ հաստատուն յառաքինութեան. յողդյողդ մտօք եւ կամօք. տկարամիտ. թուլամիտ. տկար.


Անհատ, ից

See full entry →

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

NBHL (1)

Այսոքիկ յանհատսն վարին, եթէ մանրամասնաբար թեւակոխեսցես. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)


Անհատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inexhaustibleness;
individuality.

NBHL (1)

Անհատ գոլն. եզականութիւն ըստ տրամաբանից.


Անհաց

See full entry →

adj.

without bread, — the means of subsistence.

NBHL (1)

Հրամայեաց դնել ի բանտի զերեք օր՝ անհաց եւ անջուր. (Մաղաք.։)


Անհաւան, ից

See full entry →

adj.

incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.

NBHL (1)

եւ ընդ բայի. ἁπειθής. inobediens, contumax, ἁπειθέω. non obedio. Որ ոչ հաւանի՝ մանաւանդ հրամանաց. անհնազանդ. հեստ. անսաստ. չանսացօղ. անլուր. չմըռօղ. տինկլէմէզ. իդաաթսըզ.


Անհաւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incredulity;
disapprobation;
obstinacy.

NBHL (1)

ἁπειθεία. inobedientia, contumacia. Չհաւանելն հրամանաց. հեստութիւն. անհնազանդութիւն. անսաստութիւն. չանսալն. չմռելը. տենկսիզլիք. իդաաթսըզլըգ. ինատ.


Անհաւատ, ից

See full entry →

adj.

incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.

NBHL (1)

Ազգ անհաւատ։ Ընդ անհաւատս դիցէ։ Մի՛ լինիր անհաւատ, այլ հաւատացեալ։ Անհաւատ արամբն։ Անհաւատ կնաւն։ Լեզուք՝ նշանակի վասն են, ոչ հաւատացելոց, այլ՝ անհաւատից։ Զի՞նչ բաժին կայ հաւատացելոյն ընդ անհաւատին. եւ այլն։ (Որպէս եւ Ես. ՟Ժ՟Է. 10.)


Անհաւատալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incredible;
անհաւատալի լինիմ, cf. Անհաւատամ.

NBHL (1)

Անհաւատալի ամենեցուն խնդիր, կամ տեսիլ, բանք։ Անհաւատալի իմում տկարամտութեանս կարծեցեալ. (Փարպ.։)