Definitions containing the research շող : 318 Results

Առկայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to settle, to fix, to determine.

NBHL (1)

Լոյս նշողի առկայացեալ յերկար ժամս։ Առկայանայր ի մայրոց վանս, կամ յանմարտնչելի ամրոցին. կամ ի քաղաքագեօղն։ Ի կողմանս պետութեան վանանդայ առկայացեալ կայր. (Յհ. կթ.։)


Զրահապատ

See full entry →

s.

armed with a cuirass, cuirassier.

NBHL (1)

Կողինաւորք եւ զրահապատք շողայցեն. (Ոսկ. մտթ. ՟Գ. 16։)


Զրահավառ

See full entry →

cf. Զրահապատ.

NBHL (1)

Կողինաւորք եւ զրահապատք շողայցեն. (Ոսկ. մտթ. ՟Գ. 16։)


Զօշոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

covetousness, lust;
ogling, wooing;
filthiness, lewdness.

NBHL (1)

Լեզու չարախօսութեամբ, աչք զօշոտութեամբ։ ԶԴաւիթ աչաց զօշոտութիւն նախ կապեաց ի սէրն Բերսաբէի։ Անմտացն երգքն զօշոտութիւն ցանկութեանն զայրացուցանէ յախտս եւ ի մեղս։ (Սատանայ) որպէս զզուարակ գէր՝ զօշոտութիւնն աճեցուցանէ. որպէս զշուն՝ զքծնութիւն շողոքորթութեանն ուսուցանէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժող. եւ Լմբ. առակ.։)


Ընծուիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to rise, to shine, to blaze forth, to glitter, to sparkle, to glare, to be bright.

NBHL (1)

ἁναλάμπω resplendeo, reluceo Ծաւալիլ սփռիլ կամ ընծայիլ լուսոյ՝ իբր ընձիւղմամբ. ծագել շառաւիղօք. նշողել. փայլել. պայծառանալ. լուսատու լինել. եւ իբր կր. Լոյս ընդունել.


Ընտրողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

choice, election;
discernment, discretion, judgment, understanding;
ընտրողութեամբ, discreetly.

NBHL (1)

διάκρισις discretio Կարողութիւն կամ ներգործութիւն ընտրելոյ. դատումն. որոշողութիւն.


Թ (tho)

See full entry →

s.

the ninth letter of the alphabet and the fifth of the consonants;
nine, ninth.

NBHL (1)

Լծորդ եւս է ընդ նոսա. զի ասի թակարթ եւ թակարդ. քաղիրթ, քաղիրդ. շողոքորթ, շողոքորդ. կաթսայ, կատսայ. ընդհանուր, ընթանուր կամ ընթհանուր. որպէս եւ Ընդ եւ Ենթ են նոյն՝ իբր ի ներքոյ։


Թափանշոյլ

See full entry →

adj.

transparent, clear, pellucid.

NBHL (1)

Թափանցիկ նշողիւք. լուսասփիւռ. յորդալոյս.


Թափանց ածեմ

See full entry →

va.

to reflect, to shine;
թափանց առնել, cf. Թափ անցուցանել.

NBHL (1)

ԹԱՓԱՆՑ ԱԾԵԼ. Նշողել թափանցանց լինելով. պայծառ փայլել.


Երփն, ի, փունք, փնից

See full entry →

s.

colour, hue, dye;
fashion, form.

NBHL (1)

Շողն երփն առ երփն, շող երփն առ երփին փողով (իմա՛, փողելով, հիւսմամբ), հովիտ շուշանի. (Նար. տաղ յար.։)


Զայրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to irritate, to put in a passion, to enrage, to anger, to make angry, to fret, to vex, to nettle, to affront, to provoke.

NBHL (1)

Զայս բիծ շողոքորթութեամբն զայրացուցանել. (Լմբ. սղ.։)


Զարդափայլեմ, եցի

See full entry →

va.

to adorn pompously;
to be richly embellished, to be splendid.

NBHL (1)

Նշոյլք ոսկէճաճանչ ... զարդափայլէր իբրեւ զճառագայթս նշողից արեգական. (Ճ. ՟Ա.։)


Զարդափայլիմ

See full entry →

vn.

cf. Զարդափայլեմ.

NBHL (1)

Նշոյլք ոսկէճաճանչ ... զարդափայլէր իբրեւ զճառագայթս նշողից արեգական. (Ճ. ՟Ա.։)


Զարթուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to awake, to raise;
to move, to incite, to reanimate, to sharpen, to revive;
— յանկարծ (ի քնոյ), to startle out of one's sleep;
— զաչս ուրուք, to open one's eyes;
to comprehend, to become aware of;
— զախորժակ, to make one's mouth water;
cf. Ախորժակ.

NBHL (1)

Զմոռացումն բարեացն զարթուցանել նշողիւք աստուածասիրութեանն. (Յճխ. ՟Թ.) այսինքն արծարծանել։


Երդ, ոց

See full entry →

s.

dormer window, sky-light;
roof, house, family.

NBHL (1)

Ընդ լուսանցոյց երդոց ի շողսն խաղայցէ մանրամաղ փոշին. (Ագաթ.։)


Դրօշեմ, եցի

See full entry →

va.

to sculpture, to make images.

NBHL (1)

Ո՞ր դրօշող, ո՞ր նկարիչ կարիցէ ճարտարութեան մեղուաց նմանել. (Ոսկ. փիլիպ.։)


Գանձարան, աց

See full entry →

cf. Գանձատուն.

NBHL (1)

Յիշողական պելացս՝ գանձարան միշտ ազդմանց քոց լիցի. (Մխ. աղօթ.։)


Գոլ, ի

See full entry →

s.

heat.


Գոլոշի, շւոյ, շոյ, շեաց

See full entry →

va.

pour, exhalation, smoke, expiration.

NBHL (1)

ԳՈԼՈՇԻ կամ ԳՈԼՈՐՇԻ ἁτμίς, ἁτμός vapor, ἁναθυμίασις exhalatio որ եւ ՇՈԳՈԼԻ. Շոգի ջերմ. գոլ եւ ոգի. մշուշ շողագին. ծուխ խոնաւութեանց, եւ այլոց իրաց ցնդելոց յերեսաց ջերմութեան. արտաշնչութիւն. գոլոշտիք.


Դիւրամերձ

See full entry →

cf. Դիւրահուպ.

NBHL (1)

(Շունն) շողոքորթ է, եւ դիւրամերձ. (Լմբ. սղ.։)


Գազանաբոյծ

See full entry →

adj.

keeper of a menagery.

NBHL (1)

Ելին երկու գազանաբոյծք, եւ շողոքորթէին նմա, զի մտցէ ի դառագդղն իւր. (Ճ. ՟Ա.։)


Գէզ

See full entry →

cf. Գեզ.

NBHL (1)

Գունդ բիւրեղ, որ գէզն կամ սպի ունի, ոչ կարէ հեղուլ բորբ շող լուսոյ։ Այն որ գէզն երեւի ի լուսինն. (Շիր.։)


Անհատ, ից

See full entry →

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

NBHL (1)

Լինի անհատ ըստ մանրութեանն, որպէս հիւղէ ի շող. (Մագ. քեր.։)


Անձնական, ի, աց

See full entry →

adj.

personal;
hypostatical;
own.

NBHL (1)

Անձնական զօրութիւնք. Նիւս. բն. ստէպ. իմա՛ կենդանական, եւ յօժարական. զոր օրինակ երեւակայութիւն, միտք, յիշողութիւն, շարժութիւն, զգայութիւն։


Ամպագոյն

See full entry →

adj.

having the colour or appearance of a cloud.

NBHL (1)

Արեգակն շող ամպագոյն ի վերայ ծագեաց. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 22։ (Իսկ իբր ամպատեսիլ՝ ըստ յն. ասի))


Կանանցական, ի, աց

See full entry →

adj.

womanish, feminine.

NBHL (1)

Ազգ կանանցական։ Կանանցական շողոքորդութիւն. (Ոսկ. յհ.։ Լմբ. առակ.։)


Կարակն, ից

See full entry →

cf. Կարակին.

NBHL (1)

Գունակ գունակ շողս կատարին, որ ի ժամանակս անձրեւին՝ կամարաձեւ կարակնին. (Տօմար.։)


Կաւարծաթ

See full entry →

s.

argil mixed with silver.

NBHL (1)

Ծնանի հուր յերկաթոյ եւ ի քարէ. Լինի ի կաւարծաթոյ հուր, յորժամ ընդդէմ արեգական ոք շողացուցեալ դիցէ. (Փարպ.։)


Ծիր, ծրի

See full entry →

s. adj. geog.

circle, circumference;
round, circuit;
out-line, border;
spread, diffused;
— արտեւանանց, edge of eye-lids;
— անուոց, wheel-track;
rut;
— հանդերձիկ, skirt, border, piping;
the tropics;
— գնաց, colure;
— տեսութեան, horizon;
—ք աստեղաց, chorus of the stars;
— կաթին, galaxy, milky way;
— խաւարման, ecliptic;
— գիշերահաւասարի, equinoctial;
— ածել, to gird, to surround;
ընդ —ս եղերաց, throughout the world;
որ ոչ ընդ ծրաւ անկանի, unbounded, infinite.

NBHL (1)

Ծիր ծայրագունին ծաւալումն արփւոյն յոգիս նշողից. (Տաղ.։)


Կմբեթեայ

See full entry →

cf. Կմբեայ.

NBHL (1)

Գեղարգունս շողացեալ, կմբեթայս վահանացն շրջանակեալս. (Ոսկ. եբր. ՟Զ։)


Կշռութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig. ast.

weight, heaviness, weighing;
examination, judgment, consideration;
proportion, equality;
comparison;
Libration;
մէտ կշռութեան, equilibrium.

NBHL (1)

σταθμός, ὀλκή pondus եւ այլն. Կշռելն, եւ Կշիռ, չափ ծանրութեան. համեմատութիւն. քննութիւն. որոշողութիւն.


Հողամաղ, ի

See full entry →

s. zool. s.

diver, coot;
cormorant;
—ք, dust;
atom, corpuscle, mote.

NBHL (1)

Որպէս թէնախ հողամաղք ընթանային, որպէս յորժամ շողն ընդ երդ մտանիցէ, եւ հողամաղք իմն երեւին ի շողն. (Եզնիկ.։)


Ճառագայթաւոր

See full entry →

adj.

cf. Ճառագայթափայլ.

NBHL (1)

Ունակ ճառագայթից. լուսափայլ. շողշողուն. բազմանշոյլ. ճաճանչաւոր.


Ճեմ, ից, ով, օք

See full entry →

s. adv.

walk, turn, turning;
— առնուլ, զբօսնուլ ի —, cf. Ճիմ, cf. Ճեմիմ;
— զ—ի, in taking a walk, walking;
գնալ — զ—ի, to walk with a measured, haughty step;
cf. Սանձ.

NBHL (1)

Ի մեծ սրահի անդ ճեմ առեալ շրջէր։ Ընդ հրապարակս ճեմ առեալ շողայցեմք։ Ճեմս առեալ երթայր զկնի զօրուն. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 12։ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ Արծր. ՟Ա. 5։)


Ճողորտիք

See full entry →

cf. Ճիք.

NBHL (1)

Ճողեալ մասունք անպիտանք, կամ շողոտ կենդանիք. ճղրտկած, բզըքտած, կամ շողիքի պէս բաներ.


Հեղում, ղի

See full entry →

va.

to pour, to pour out, to empty, to pour forth, to shed;
to diffuse, to scatter, to disperse, to spread;
— զանձն առաջին տեառն, to pour out one's soul before the Lord;
— զսիրտ իւր առաջի ուրուք, to open one's heart, to unbosom oneself to;
— զբարկութիւն, զսրտմտութիւն իւր ի վերայ ուրուք, to give vent to anger, to discharge one's wrath upon;
— կռոց նուէրս, to pour out libations to idols;
— արիւն բազում, արեան ճապաղիս —, to cause immense bloodshed, to shed torrents of blood;
արտօսր —, to shed tears;
— զարիւն իւր, to shed one's blood.

NBHL (1)

Ոչ կարէ հեղուլ բորբ՝ շող լուսոյ. (Շիր.։)


Հեղում, հեղայ

See full entry →

vn.

to be poured out, to flow, to spread;
to be shed, scattered, diffused;
to rush, to fall;
to burst;
հեղաւ ամենայն փոր նորա, all his bowels gushed out;
անկաւ հեղաւ զկնի կռոցն, he followed idols;
հեղեալ ցասմամբ, very angrily, wrathfully.

NBHL (1)

Ոչ կարէ հեղուլ բորբ՝ շող լուսոյ. (Շիր.։)


Հեղումն, ման

See full entry →

s.

outpouring, spreading abroad;
effusion, dispersion.

NBHL (1)

Ըստ հեղման շողոյն նրբելոյ. (Խոր. աշխարհ.։)


Ծորումն, ման

See full entry →

s. med.

trickling, dropping;
flowing, running;
leaking;
— ըստ ամսեանցն, the menses, menstruation. — ի մարմնոյ, gonorrhoea, running of the reins.

NBHL (1)

Ի ծորմանէ նշողից ծայրագոյն լուսոյ քո. (Բենիկ.։)


Կաթեմ, եցի

See full entry →

vn.

to drop, to flow drop by drop;
to trickle, to run down;
to distil;
անձրեւ ոչ եւս կաթեաց յերկիր, not a drop of rain fell;
— լուսոյ, to shine forth, to appear.

NBHL (2)

ԿԱԹԵԼ՝ լուսոյ, շողոյ. իբր ռմկ. ցաթել.

Յորում կաթեաց շողն երկնային. (յորմէ Շողակաթ) (Շ. եդես.։)


Կաթիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Կաթեմ.

NBHL (1)

Դու աշտանակ լուսեղէն (սուրբ կոյս), ի քեզ կաթեցաւ շողն աստուածեղէն. (Տաղ.։)


Կաթուած, ոց

See full entry →

s.

dropping, trickling;
drop;
apoplexy.

NBHL (1)

Ի կաթուած շողոյ նորա (արեգակտն՝) հուր ծնանի. (Շիր.։)


Կածանեմ

See full entry →

vn.

to pass through narrow ways.

NBHL (1)

Ի յոյս նշողից գնասցէ հոգւոյն բանս՝ կածանելով ինչ ի խաւարչուտ տեղիս յայս. (Վրդն. երգ.։)


Կակղամիս

See full entry →

adj. s.

tender-fleshed;
mollusk

NBHL (1)

Տախտակս պղնձիս շողացուցան էին, եւ դնէին ի վերայ մարմնոյ նորա ի կակղամիս տեղիսն. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 1։)


Հալողական, ի, աց

See full entry →

cf. Հալական.

NBHL (1)

Երրեակ զօրութեամբն (ստամոքաց), քարշողականաւն, հալողականաւն, եւ վտարականաւն, որով առաքէ ի լեարդն ութ երակօք. (Ոսկիփոր.։)


Ղամբարանշոյլ

See full entry →

adj.

flaming, shining, brilliant, resplendent, fulgid, glittering.

NBHL (1)

Որ նշողէ իբր զղամբար. լուսանշոյլ.


Ճախարակեայ

See full entry →

adj. fig.

turned, formed or fashioned on a turner's wheel, in a lathe;
very well turned or made, well-finished, well formed.

NBHL (1)

Ճախարակեայ աշտանակ՝ խորհուրդ եկեղեցւոյ. դու աշտանակ լուսեղէն, ի քեզ կաթեցաւ շողն աստուածեղէն. Տաղ փոխման կուսի.։


Ճաճանչաւոր

See full entry →

adj.

radiant, brilliant, shining, refulgent, dazzling, beaming, glittering, sparkling, gleaming, resplendent, glistening, bright.

NBHL (1)

Ունօղ զճաճանչս. լուսափայլ. պայծառ. նշուլագեղ. շողշողուն. փալփլուն, պլպլացօղ.


Ճաճանչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to glitter, to sparkle, to shine, to gleam, to glisten.

NBHL (1)

διαυγάζω splendeo, niteo. որ եւ ՃԱՃԱՆՉԱՆԱԼ. Ճառագայթել. փայլել. ծագել. շողշողել. արտափայլել նշողիւք. փալփլիլ, ցաթել.


Ճայթեմ, եցի

See full entry →

vn.

to shiver, to splinter, to split;
to crackle, to crack, to crash;
to burst, to blow up, to chap.

NBHL (1)

Որպէս մեք ի ճայթել որոտման, եւ շողալ փայլակման զգլուխս ի վայր արկանեմք. (Գէ. ես.։)