Definitions containing the research խիստ : 331 Results

Ապարասան, ի, ից

See full entry →

adj.

unbridled, unrestrained, licentious, insolent, impudent

NBHL (1)

Խեռ եւ ապարասանք են։ Ի խիստ եւ ապարասան տերանց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Բարեբոյս

See full entry →

adj.

that produces good fruit fruitful;
good-natured.

NBHL (1)

Կեղծաւորք միշտ զճշմարիտս յանդիմանեն՝ իբրեւ զխոշորս վարուք եւ խիստս մարդկան՝ յօրինադրել, եւ զինքեանս բարեբոյս եւ վշտակից (համարին). (Մխ. առակ. ՟Ժ՟Զ։)


Անվարժ, ից

See full entry →

adj.

inexperienced, rude, unpractised, unskilled, unexercised.

NBHL (1)

Ձի անվարժ՝ ելանէ խիստ. (Սիր. լ. 8։)


Անտանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

insupportable, intolerable, heavy, burdensome;
incomprehensible, inconceivable.

NBHL (1)

Հրամանս տալով խիստ եւ անտանելիս. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Անտեղիտալի

See full entry →

adj.

hard, inflexible.

NBHL (1)

ԱՆՏԵՂԻՏԱԼԻ կամ ԱՆ՝ՏԵՂԻ ՏԱԼԻ. ἁνένδοτος. non remissius, rigidus, inexorabilis. Որ ոչ տայ այլում տեղի. դիմակաց. անմեղկելի. խիստ. կարծր. պինդ.


Բազմագանձ

See full entry →

adj.

wealthy, opulent, very rich;
precious, very dear.

NBHL (1)

Լի գանձիւք կամ հարստութեամբ. խիստ հարուստ.


Բազմագին, գնի

See full entry →

adj.

very dear, precious.

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱԳԻՆ. մ. (ի գին սաստկական մասնկանէ). Վարի ի քերթողականս՝ որպէս Ուժգին. սաստկագին. բազմագոյն. սաստիկ. շատ, խիստ.


Բազմազեղ

See full entry →

adj.

copious, abundant.

NBHL (1)

εὕπορος, περισσός, ἅφθονος abundans, redundans, copiosus Զեղուն յոյժ, եւ առատաբուխ. բազմօք զեղեալ, յորդեալ, յորդառատ. խիստ առատ՝ շատ.


Խոշորագոյն

See full entry →

adj. adv.

very rude, very coarse;
խոշորագոյնս, rudely, coarsely.

NBHL (1)

Խիստ է բանդ այդ։ Զի՞նչ իցէ խիստն. խոշորագոյն, ցաւագին, յոյժ դժուարութիւն ունի։ Բազումք բուռն հարկանեն զտեղւոյս զայսմանէ՝ իբրեւ զկարի իսկ խոշորագունէ, թէ ցարբեցօղն ընդ արուագիտին դնիցէ։ Երեւի պթէ խոշորագոյն եւ դժուարագոյն ինչ ասելոց էր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։ եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Խոշտանգանք, նաց

See full entry →

s.

torture, torment, punishment, rack, pain.

NBHL (1)

μάστιξ flagellum βασανισμός tormenta, cruciatus τιμωρία punitio, ultio, exploratio. իբր խիստ տանջանք, կամ գան սաստիկ. հարուած գանից. ձաղկանք. կոշկողանք. տագնապ. բռնութիւն ի տալ խոտովան լինել. ծեծ, քետ.


Խոշտանգեմ, եցի

See full entry →

va.

to pain, to torment, to torture;
to thrash, to beat.


Խոստ

See full entry →

s.

confession;
promise;
ի — ածել, to cause to confess;
ի — գալ, to confess, to tell the truth;
— լինել, to confess one's sins.

NBHL (1)

Այր մի ըմբռնեցին վասն գողութեան. երկու շաբաթ խիստ եկն ... գոչեացհայրն, եւ ի խոստ եկն ըզգողութիւն. (Վրդն. առակ.։)


Խռպոտ

See full entry →

adj.

rough, unpleasant, disagreeable;
ill-natured, ill-tempered;
— ձայն, shrill voice.

NBHL (1)

Որոյ ոչ խռպոտ եւ խիստ են բարքն, այլ յառաքինութիւն դիւր աւ գայ։ Եթէ ոք խռպոտ եւ պոռոտ եւ արտանուագ ձայն ունելով՝ երգել ձեռնարկիցէ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 42։ եւ Փիլ. նխ. ՟Բ։)


Խստաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

harsh, threatening or bitter words.

NBHL (1)

Բան սաստիկ եւ խիստ.


Խստաբարոյ

See full entry →

adj.

severe, harsh, rigorous.

NBHL (2)

σκληρῶς dure եւ ἁποτόμως abrupte, severe, rigide. Խստիւ. խստութեամբ. սաստիկ. ուժգին. ճշտիւ. անաչառ. խիստ, կտրուկ կերպով.

Ի խիստ եւ ի ստէպ ճգնութիւնն զնմանութիւն վարպետին միշտ եւ խստաբար եւ ստէպ յարդարել յինքեանս. (Վրք. հց. ՟Ղ՟Կ։)


Խստաբարոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

austere, severe character.


Խստակրօնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

austerity, severity, mortification.


Խստաձայն

See full entry →

adj.

having a harsh, rough, disagreeable voice.

NBHL (1)

Որոյ ձայնն է խիստ, սուր, սաստիկ, անախորժ, խռպոտ.


Խստամբակ

See full entry →

cf. Խեռ.


Խստամբակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Խեռութիւն.

NBHL (1)

Ստամբակութիւն խիստ. ստահակութիւն. խեռութիւն.


Խստամբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Խստակրօնութիւն.

NBHL (1)

Համբերելն խիստ վարուց. խստութիւն վարուց. Ճգնութիւն. խստակրօնութիւն.


Խստանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to harden, to become hard;
to be obstinate, to persist;
to be severe, rigorous, austere;
— ումեք, to treat mercilessly;
— որովայնի, to constipate, to close the bowels.


Խստաշունչ

See full entry →

adj.

boisterous, impetuous, high, violent (wind)

NBHL (1)

Որ խիստ եւ դժնդակ օրինակաւ շնչէ. դառնաշունչ. խիստ քչօղ.


Խստապարանոց, աց

See full entry →

adj.

stubborn, stiff necked, pertinacious, opinionative, dogmatic.

NBHL (1)

σκληροτράχηλος rigidam cervicem habens, pertinax, pervicax. Որոյ պարանոցն է խիստ. խստավիզ. բարձրավիզ. անընկճելի. յամառ. ընդվզեալ. անսաստ. խօսք չմռօղ.


Խստապինդ

See full entry →

adj.

very hard.


Խստավարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

life of privations & hardships, a Spartan existence.

NBHL (1)

σκληραγωγία dura educatio, disciplina severa. Վարելն զխիստ կեանս. չարքաշութիւն.


Խստաքար

See full entry →

s.

trachyte.

NBHL (1)

Քար խիստ, կամ կարծր. որպէս որձաքար.


Խստերախ

See full entry →

adj.

hard mouthed, intractable, untamable, ungovernable;
inflexible, obstinate, pertinacious, impetuous, headlong, fiery, rebellious;
— երիվար, fiery, spirited, high-mettled steed, courser or charger.

NBHL (1)

ὐβριστής, ἁγέρωχος petulans, indomitus, ferox, insolens, durus. ոյր երախն այսինքն բերանն է խիստ. անսանձ. աննուաճելի. դժոխերասան. մակդիր խեռ ձիոյ.


Խստիւ

See full entry →

adv.

hardly, harshly, roughly, rudely;
cruelly, severely, rigorously;
rigidly, strictly;
— գնալ ընդ ումեք, to treat harshly, to maltreat, to rule with a high hand;
— պատուհասել, to punish rigorously, severely.


Խստոստեայ

See full entry →

adj.

furnished with thick branches.

NBHL (1)

Որոյ ոստք ն խիստ եւ պինդ.


Խստորուկ

See full entry →

s. bot.

elephantiasis;
venereal disease;
a Cretan grape;
—ք, garlic sauce.


Խստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hardness;
stiffness;
roughness, harshness, asperity, austerity, rigidness;
rigour, severity, cruelty, inclemency, inflexibility;
— սրտի, obduracy, hardness of heart;
— բարուց՝ օրինաց, severity of customs, of laws;
— կարծեաց, too great austerity of morals, puritanism;
— որովայնի, tightness of the bowels, costiveness, constipation.


Խեռ, ից

See full entry →

adj. s.

froward, wilful, stubborn, perverse, rebellious, refractory;
currish, surly, bitter;
rancour, hatred, spite, envy;
— հայել, to look surlily;
—իւ լինել, to be enraged or furious with.

NBHL (1)

Եթէ իցէ ուրուք որդի խեռ եւ անզգամ։ Որդիս մեր այս խեռ է եւ դժուարերասանն (զձի)։ Ամեհի՝ խեռ եւ խիստ երիվարացն. (Նիւս. կուս.։ Վրք. ոսկ.։)


Խթան, աց

See full entry →

s. fig. adj.

spur, goad;
spur, incentive;
butting;
— իշոյ, ass-goad;
ընդդէմ —ի աքացել, to kick against the pricks.


Խժաբար

See full entry →

adv.

barbarously, harshly, roughly.

NBHL (1)

Մի այդպէս խիստ եւ խժաբար կատարեր զկամս քո. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 2։)


Խնայեմ, եցի

See full entry →

vn.

to spare, to be sparing of;
to pardon, to respect, to exempt, to privilege;
to save, to spare, to husband, to be thrifty, to administer or manage well, to be sparing of expence, to economize;
— ի կերակրոյն, to stint one's self;
— ի ժամանակն, to economize time;
— ի շրթունս, to bridle one's tongue;
— ի բարկութիւն, to abstain from wrath.

NBHL (1)

Խնայեցի ես ի քեզ։ Մի՛ խնայեսցէ ակն քո ի նա։ Խնայեսջի՛ք ի պատանեակն իմ աբեսողոմ։ Որ յիւր որդին ոչխնայեաց։ Ես ո՞չ խնայեցից ի նինուէ քաղաք մեծ։ Ոչ եւս խնայեցից ի վերայ բնակչաց երկրիդ։ Պէ խնայես ի շրթունս, իմստուն լինիս։ Որ խնայէ բան խիստ հանել, իմաստուն է։ Որ խնայէ ի գաւազան, ատեայ զորդի իւր։ Որ խնայէ ի տուրս, եւ այլն։ Խնայելն (յինչս՝) կորուսանել է, եւ չխնայելն՝շահել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։)


Ժանտաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

immoral, wicked, of evil manners, perverse.

NBHL (1)

ԺԱՆՏԱԲԱՐՈՅ ԺԱՆՏԱԲԱՐՈՒ. Ժանտ բարոյիւք կամ բարուք. դաժան. խիստ. ժանտ բանրք ունեցօղ, անզգամ.


Ժանտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bitterness, harshness of taste;
rage;
ferocity, cruelty;
perversity, impurity, vice;
մահ ժանտութեան, plague, pestilence.


Ժլատ, ից

See full entry →

adj.

niggardly, stingy, mean, avaricious, sordid, covetous, tenacious, parsimonious.

NBHL (1)

(լծ. հյ. զլացօղ. յն. զիլօ՛դիս նախանձայոյզ). πλεονέκτων, πλεονεκτήσας, ἅπληστος, ἁγνώμων avarus, avidus, parcus, inclemens Ագահ, անյագ ի ստանալ. զօշաքաղ. ռիշտ. խնայօղ. խիստ. կծծի.


Ի (ini)

See full entry →

s.

the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.

NBHL (1)

Ոչ անսային նմա ի կարճմտութիւնէն եւ ի խիստ գործոյն. (Ել. Զ. 9։)


Լաւագոյն

See full entry →

adj.

better;
— առնել, to ameliorate, to make better, to improve;
— վարկանել համարել, to consider highly, to prefer;
— կեանք, the future life.

NBHL (1)

κρείσσων, -ττων, κρείσσον, -ττον melior, -ius, -um. Առաւել կամ յոյժ լաւ (ըստ ամենայն առման). լաւ եւս. որ եւ պարզապէս ասի ԼԱՒ. ա՛լ աղեկ, խիստ լաւ.


Լերդաբեկեմ

See full entry →

va.

to frighten, to dread, to terrify, to scare.

NBHL (1)

ԼԵՐԴԱԲԵԿԵԼ. Ահաբեկ առնել յոյժ, որպէս թէ եւ զլեարդն եւ զլեղին պատառել. լեղապատառ ընել, խիստ վախցընել.


Թիկունք, կանց

See full entry →

s. fig.

back, shoulders;
back, hind part;
aid, succour, assistance;
բարձրացաւ քան զամենայն ժողովուրդն թիկամբք չափ ի վեր, he was taller than all the people from the shoulders upward, (head and shoulders taller than all the people);
ձեռին ուրուք լինել ի վերայ թիկանց թշնամեաց իւրոց, to place ones hand on the necks of one's enemies;
to put one's enemy under, to subjate;
—նս դարձուցանել, to turn the back, to take to flight, to flee, cf. Արհամարհեմ, cf. Փախչիմ;
—նս տալ արեւելից, to turn to the west;
—նս առնել or —նս օգնականութեան առնել, to form an alliance, to enter into an alliance, to confide in, to recur to, to rely on;
զ—նս հաստ առնել, to strengthen one's self, to be reinforced;
ի —նս հասանել, կալ, իջանել, to fly to the rescue, to send aid or reinforcements, to give a helping hand;
դառնալ ի —նս or ի —նս կոյս, to turn back, to turn one's back, to fly;
ի —նս առաքել, to send back, away;
— նաւին, poop;
ի թիկանց, ի —նս or ի —նս կոյս, զթիկամբք, behind, from behind, backward.

NBHL (1)

Դարձուցին զթիկունս իւրեանց, եւ ասեն, խիստ է բանդ այդ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)


Թորթոշ

See full entry →

adj.

rank, flourishing.

NBHL (1)

Խոտ՝ որ արքենի լինի եւ թորթոշ։ Լինի բոյսն խիստ թորթոշ եւ լաւ. (Վստկ.։)


Թուլացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to loosen, to relax, to slacken, to unbend, to untie;
to enfeeble, to enervate, to effeminate, to debilitate;
to let, to permit;
— զաղեղն, to unstring the bow;
— ի խնամոց, to neglect, to abandon;
առանց Աստուծոյ —նելոյ, without God's permission.

NBHL (1)

Թուլացո՛ զխիստ ծառայութիւն հօրն քոյ. (՟Բ. Մնաց. ՟Թ. 4։)


Թօնուտ

See full entry →

adj.

wet, showery, stormy.

NBHL (1)

Անձրեւուտ. խոնաւուտ. խիստ թաց. նէմնաք.


Ապշեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to astonish, to surprise, to enchant, to enrapture, to amaze.

NBHL (1)

πωρέω. sensum adimo, callum induco, ἑξίστημι. a mente alieno, stupefacio. Ապուշ առնել. անզգայացուցանել. թմբրեցուցանել. յիմարեցուցանել. հիացուցանել. խելքը առնել, շուարեցնել, խիստ զարմացնել.


Առապար, աց

See full entry →

adj. s.

stony, rugged, craggy, uneven, rough;
rugged or rough road.

NBHL (1)

τραχύς. asper, ἁκρότομος, praeruptus, rupes. Տեղի երիզուտ՝ քարուտ՝ ապառաժուտ, դժուարուտ. խիստ. անկոխ. անհարթ, եւ խորտաբորտ.


Առաջի

See full entry →

prep. adv. v. imp.

before, in presence of, in front of, opposite;
forward;
— իմ, before me, in my presence;
գնալ —, to go before, to precede;
— առնել, դնել, արկանել, to propose, to assert, to project, to offer, to represent, to produce to decree, to exhibit, cf. Յառաջարկել, cf. Յառաջադրել, cf. Առարկանել, cf. Մատուցանել;
to explain, to declare;
— կալ, to present one's self, to appear, to resist, to oppose, cf. Դիմադրել, cf. Տոկալ;
— կայ, which is or are in front, forward, before;
որ —ս կայ խրատ, the present maxim;
կամքն — կան ինձ, I have the will before me;
ինձ չարն — կայ, the ill is near me;
զոր ասել կայ մեզ —, what we have to say;
ամենեցուն մեզ յանդիման լինել կայ —, it is necessary for us all to appear before.


Ընդակեր

See full entry →

adj.

that eats pulse.

NBHL (1)

Կենդանեաց ետ բնութիւն ... մսակերաց՝ բարս խիստս, եւ ընդակերացն եւ խոտակերացն՝ ցածունս. (Ոսկիփոր.։)