Definitions containing the research տի : 10000 Results

Շնչաւոր

See full entry →

adj. fig.

respiring, breathing, living, animal;
carnal, sensual, gross;
spiritual;
— գործիք, wind instruments.

NBHL (1)

առաքեցաւ գաբրիէլ առ շնչաւոր արքայարանն թագաւորին հրեշտակաց։ Ե՛րթ առ կոյսն մարիամ, գնա՛ առ շնչաւոր քաղաքն. ե՛րթ առ բանաւոր դրախտն իմ. (Ոսկ. յաւետիս.։)


Շնչափող, ից, ոց

See full entry →

s.

wind-pipe, trachea, throttle;
lung.

NBHL (1)

Կրկին գոլով սորա՝ զմինն ըստ շնչափողիցն ի թոքն հասոյց, եւ զմիւսն առ շնչափողօքն յորովայնն. (Պղատ. տիմ.։)


Շնչերակ, աց

See full entry →

s.

artery;
— թոքային, pulmonary -.

NBHL (2)

ἁρτηρία arteria σφυγμός pulsus φλέψ vena . Երակ՝ ծարակ՝ աման՝ անցք շնչոյ. շնչաբեր երակ. շնչափող. խռչափող. եւ որ եւ է երակ շնչաբեր. ուստի եւ Զարկ բազկի. տամար, լատամար, եւ ...։ (Գաղիան.։)

Մազն, եղնգունք, մարմինք, եւրակք, շնչերակք։ Զկենդանական ջերմութիւնն բաշխէ ամենայն մասանց մարմնոց ի ձեռն շնչերակացն։ Ի սրտէն յիսկսկզբանէն կենդանականին շնչերակն աման շնչոյն։ Աղբիւր իմն ի մէջ ջերմութեան ասեն զսիրտն, յորմէ շնչերակօքն յամենայն մարմինն ջերմութիւնն բաժանի։ Սրտի ըստ շնչերակացն շարժութիւն։ Յաղագս շնչերակաց. (Նիւս. բն. ՟Դ. ՟Ի՟Դ. եւ Նիւս. երգ.։)


Շնչիւն

See full entry →

s.

blowing, whistling;
hissing, hiss.

NBHL (1)

Զի թէ քննիչ է սրտից, ո՛չ որ ի նմանէ շնչիւն յառաջ գայ, ծածկի ի նմանէ. (Լմբ. իմ.։)


Շնչորսական, ի, աց

See full entry →

adj.

cavillous, captious, sophistical.

NBHL (1)

Որսօղ շնչոյ. գերօղ զոգի. պատիր.


Շնչումն, ման

See full entry →

s.

breath, puff, wind;
whistling;
respiration, breathing;
inspiration.

NBHL (1)

Շնչումն եղեւ իբրեւ սաստիկ հողմոյ։ Շնչմունք հողմոց։ Քաղցրախառն օդոց շնչմունք. (Ճ. ՟Բ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Փարպ.։)


Շշի

See full entry →

s.

storax;
cf. Շեր.


Շոգ, ոյ

See full entry →

s.

solar heat, hot vapour.

NBHL (1)

Ամառնային օդոցն շոգն ի հարկանելն զմարմինն՝ զովացուցանողի կարօտ առգնէ։ Թէ շոգ լինի կամ աշխատին, ի հօր կամս է պահելն եւ լուծանելն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. բենեդ.։)


Շոգի, գւոյ

See full entry →

s.

vapour, exhalation;
breath;
cf. Ընդունարան.

NBHL (1)

ἁτμός, -μή, -μίς vapor, halitus, exhalatio. (լծ. սիք. յն. փսիքի՛ ). որ եւ ՇՈԳՈԼԻ, ԳՈԼՈՐՇԻ. Խոնաւ հիւթ իբր ոգի կամ սիւք ամենայն իրաց՝ ջերմութեամբ հրոյ եւ արեւու եւ շնչոյ վերացեալ յօդս եւ ցնդեալ. որ լինի նիւթ ամպոց. գոլոշտիք.


Շոգոլի, լւոյ, լւով, լեաց

See full entry →

s.

vapour, exhalation.

NBHL (1)

ἁτμός vapor, halitus αὕρα aura. նոյն ընդ Շոգի. գոլորշի. սիք. գոլոշտիք, շո՛գ գոլ.


Շողակաթ, ի

See full entry →

s.

stream of light, effusion of light;
splendour, brightness, glory;
cathedral of Etchmiadzin, and the feast of its dedication.

NBHL (1)

Կաթումն կամ հոսումն շողոյ լուսոյ ի տեղի էջմիածնի ի տեսլեան լուսաւորչին. ուստի եւ տեղին՝ եւ տօն եկեղեցւոյն ի նոյն անուն կոչի.


Շուայտասէր լինիմ

See full entry →

sv.

to take pleasure in crapulence or debauchery.

NBHL (1)

Յորժամ շուայտասէր լինիցիս իբրու զարջ, ուստի՞ կարիցեմ գիտել եթէ հոգի մարդոյ գոյ ի քեզ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Շուայտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

low debauchery, guttling, intemperance, surfeit, excess, orgies, drunken revelry.

NBHL (1)

Ի սաստիկ խահակերութենէ, շուայտութենէ խառնակութեան (ըստ մարմնոյ՝) մոռասցին միտքն զինքն. (Փիլ. այլաբ.։)


Շուառն, ռունք

See full entry →

cf. Նիզակ.

NBHL (1)

Հզօր սպառազէնս ի քաջաց, որ տեղասցեն ի վերայ ձեր նետս երկաթեղէնս, եւ շուառունս մուխս պողովատիկ սլաքովք. (Արծր. ՟Բ. 3։)


Շութափեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be hurried, to hasten, to make haste.

NBHL (1)

σπεύδω studeo, festino, propero. Շտապիլ. ճեպել. ստիպաւ շարժել զանձն. աճապարել. արագել. փութալ. վաղվաղել. շուտ՝ չուստ շարժիլ


Շուկայ, ից

See full entry →

s.

market, bazaar, market-place.

NBHL (1)

Սա սպանաւ ի շուկայ փողոցին անտիոքայ. (Ուռհ.։)


Շուշանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become as a lily;
—ցեալ, lilied.

NBHL (1)

Ցնծացեալ պարեն յեկեղեցւոյ շուշանացեալ վայրս եւ մաքրազգեստիցն լուսատեսակ դասք. (Խոր. վրդվռ.։)


Շուտասաղապ

See full entry →

cf. Դիւրագայթ.

NBHL (1)

Մարդկայինս բնութիւն դիւրամէտ եւ շուտասաղապ, երագասխալ եւ հեշտապատիր գոլով. (Խոսր.։)


Շուտով

See full entry →

cf. Փութով.

NBHL (1)

Ստիպէին, զի շուտով կորուսցէ զնոսա։ Մկրտեալ զտղայս շուտով ութօրեայ. (Տէր Իսրայէլ. դեկտ. ՟Զ։ Հ. յնվր. ՟Ի՟Ե.։ Հ. փետր. ՟Ժ՟Գ.։)


Շուրջ

See full entry →

prep. s.

about, round, around, all round;
roundabout, in the neighbourhood;
from all sides, on every side;
turn, round;
ի —ն, around;
— տեսանելիք, amphitheater, — boxes;
— զեկեղեցեաւ, round the church;
—, ի — ածել, to lead to, to conduct around, to walk, cf. Շրջեցուցանեմ;
—, ի — գալ, — անցանել, to take a walk, to make a tour, to walk, to promenade, cf. Շրջագայիմ;
— հայել, to look around;
— առնուլ, to turn;
— արկանել, պատել, պաշարել, to surround, to encompass, to encircle, to invest, to hem in, to beset;
— բնակել, to dwell near, to be neighbouring;
— տալ, to overturn, to upset, to overthrow;
— տալ անձինն, to turn from side to side.

NBHL (9)

περί (լծ. պար) ἁμφί circa, circum. Մերձ յամենայն կողմանց. պատելով. պարառութեամբ իւիք ի շրջանակն. որ եւ Զ պարառականի. զի նոյն է ասել, Զնովաւ, կամ Շուրջ զնովաւ. բոլորտիքը, քովերը.

Ամենայն ցամաքն՝ որ է շուրջ կարմիր ծովուն. (Պղատ. տիմ.։)

ՇՈՒՐՋ մ. πέριξ circum, circumquaque, undique κύκλῳ, κυκλόθεν circiter, in circuitu եւ այլն. Շուրջանակի. յամենայն կողմանց կամ կողմանս. Ժողովէր բազմութիւնն շուրջ ի քաղաքաց անտի յերուսաղէմ։ Եկեսցէ նմա շուրջ յօգնականաց իւրոց։ տայր պատերազմ շուրջ ընդ աս թշնամին իւր։ Զատուսցես զժողովուրդդ շուրջ։ թանձրութիւն նորա շուրջ՝ առ չորս մատունս. եւ այլն։

Այս ամենայն իբրու անիւ ի շուրջ ածեալ՝ լինիցի. (Պղատ. տիմ.։)

ՇՈՒՐՋ ԱՆՑԱՆԵԼ. περιπατέω obambulo. Շրջիլ. պատիլ. ծուռ գալ, պտըտիլ.

Շուրջ արկանէ զայն (զորոգայթն) զոտիւք իւրովք. (Առակ. ՟Ի՟Թ. 6. (կամ պատեսցէ հաղբս զոտիւք իւրովք)։)

Շուրջ պատեսցէ կամար հաւատոյ զմէջս սրտի իմոյ. (Պտրգ.։)

ՇՈՒՐՋ կամ Ի ՇՈՒՋ ԳԱԼ. περιπατέω obambulo ἑπανακυκλέω circumversor ἁνακυκλέομαι revolvor. Շրջիլ. պատիլ. ի խնդիր լինել. յածիլ. դեգերիլ. հիռ գալ. ծուռ գալ, պտըտիլ.

Շուրջ եկեալ տապանակի ուխտին տեառն զքաղաքաւն։ Շուրջ եկի ես եւ սիրտ իմ խնդրել զիմաստութիւն. (Յես. ՟Զ. 11։ Ժղ. ՟Է. 26։)


Որմայեց

See full entry →

adj.

supported against a wall;
— ծառ, wall-tree, espalier.

NBHL (1)

Որ ոք յեցեալ է յորմն, կամ որ ինչ յենու յորմն. պատին կռթնած կամ կռթնելու.


Որմաշարժ լինիմ

See full entry →

sv.

to be ruined, to be shaken down.

NBHL (1)

ՈՐՄԱՇԱՐԺ ԼԻՆԵԼ. Շարժիլ եւ խախտիլ որմոց.


Որմարգել

See full entry →

adj.

walled up, enclosed by a wall;
— առնել, to shut up within four walls, to imprison.

NBHL (1)

Իբրեւ որմարգել արար զմեզ, եւ բանտիւք տանջեաց. (Եղիշ. յես.։)


Որմզդական, ի, աց

See full entry →

adj.

Jupiter's, belonging to Jupiter;
— դիք, Jupiter, Jove, Bacchus;
— տօն, feasts in honour of Castor and Pollux;
— հուր, sacred fire of the Persians;
fire-worship, Persian sect;
— քաղաք, Diospolis.

NBHL (1)

Որմզդական դիցն ողոմպիացւոց։ Յորմզդական տօնին. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 2։ ՟Ժ՟Ա. 21. 38.) յն. ողոմպիական դիոսի. կորնթեան դիոսի (այս ինքն ամսոյն մարտի, եւ ապրիլի, որ եւ քսանթիկոս ասի)։


Որմզդապէս խաղ

See full entry →

sn.

olympic game.

NBHL (1)

ՈՐՄԶԴԱՊԷՍ ԽԱՂ. Խաղ որպէս ի պատիւ արամազդայ.


Պապանձեմ, եցի

See full entry →

va.

to dumbfound, to put to silence, to non-plus, to run down, to confound, to refute, to overcome.

NBHL (1)

Ընդդէմ դնել նոցա զսուրբ հարցն վարդապետութիւնս, որ եւ զԵւտիքէս պապանձեցին. (Սիւն. առ գերմ.։)


Պապենի

See full entry →

adj.

paternal, ancestral, hereditary.

NBHL (1)

Բառ ռմկ. որպէս պապենական. Որ ինչ է ի հաւուց անտի կամ ի նախնեաց անտի.


Պառակտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Պառակտեցուցանեմ.

NBHL (1)

σχίζω, ἁποσχίζω, διΐστημι scindo, discindo, divido, dirimo, separo. Որպէս թէ Հատանել յիրերաց զպառակս հօտից. պատառել. ճեղքել. խզել. հերձուլ. բաժանել. որոշել. ուստի եւ ՊԱՌԱԿՏԻԼ՝ նոյն է ընդ ԵՐԿՊԱՌԱԿԻԼ.


Պասեք, ի

See full entry →

s.

Easter.


Պասքեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause great thirst.

NBHL (1)

Տալ պասքիլ. պատճառել զսաստիկ ծարաւ, կամ զերաշտ.


Պասքիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to be athirst, very thirsty, to be dying with thirst;
to pant or eagerly long for, to hunger and thirst after.

NBHL (1)

Պապակիլ ի ծարաւոյ. յոյժ ծարաւիլ. եւ նմանու ՟Թեամբ՝ Տենչալ. կարօտիլ.


Պատահար, աց

See full entry →

s. adv.

cf. Պատահ ;
sad adventure, grievous accident, serious case, misfortune, mischance, catastrophe;
ըստ —աց, by chance, fortuitously;
ի —է, unfortunately.

NBHL (3)

cf. ՊԱՏԱՀ. (Որպէս պատահ հարեալ, կամ արարեալ, եղեալ) Ընդ առաջ ելեալ եւ հանդիպեալ ինչ. συνάντημα, ἁπάντημα occursus, eventus, casus եւ plaga. Մանաւանդ իբրեւ Պատահումն չար. արկածք. հարուած. օրհաս. փորձանք, եւ դիպուած. գազա, պէլա. եւ տիւլիւշ, ռաստ.

Խաղաղութեան պատահար ի մակաբայեցւոց գնդէ անտի աջողեցաւ (օտարաց). (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 31։)

Յամենայն պատահարից զգուշանալ (հօտին պարտի հովիւն). (Սարկ. քհ.։)


Պատահեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to cause to happen, to bring about, to compass;
Պատահիմ.

NBHL (2)

Ոչ պատահիմ անուանիլ արդար։ Կարօտիմ, եւ ոչ պատահիմ. (Նար. ՟Թ. եւ ՟Ի՟Ը։)

Քրիստոնեա՞յ պատահիս. ո՜չ եթէ միայն պատահիմ, այլ եմ իսկ կամօքն Աստուծոյ (իբր ո՜չ ըստ բախտի հանդիպել). (Ճ. ՟Ա.։)


Պատահիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to meet, to meet one another;
to arrive, to happen, to befall, to occur;
to go to meet, to encounter, to oppose, to withstand, to resist, to come to blows, to grapple with, to kill;
— ումեք մարտիւ, պատերազմաւ, to meet face to face, to attack in front, to war against;
փախուցեալ յանձրեւէ՝ կարկտի պատահէ, to leap out of the frying-pan into the fire.


Պատահումն, ման

See full entry →

s. adv.

meeting;
cf. Պատահ;
destiny;
պատահմամբ, ըստ պատահման, accidentally, fortuitously, casually, incidentally, by chance;
պատահմունք ի դէպ ելանէին նմա, chance, good fortune aided him;
անցեալ էր —, it was no longer time.

NBHL (2)

Ոչ պատահմամբ իմն եւ դիպուածով ունէր զկուրութիւնն, այլ անդստին յորովայնէ. (Նանայ.։)

Պատահումն է՝ որ լինի եւ բացալինի՝ առանց ենթակային ապականութեան։ Քնելն՝ անջատական պատահումն է. իսկ սեաւն գոլ՝ անանջատաբար ագռաւու եւ եթովպացւոյ՝ պատահեաց։ Սեռն նախկին է քան ըզտեսակսըն. իսկ պատահմունքն քան զտեսակսըն յետոյ։ Պատահմունք ի վերայ անհատիցն նախապետաբար ենթակային. եւ այլն. (Պորփ.։)


Պատաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to occupy, busy or employ oneself, to give oneself up to, to apply oneself to.

NBHL (1)

Յանապատին տաղաւարօք բնակեցոյց զնոսա, զի մի՜ անդէն պատաղիցին (կամ պատաղիցեն) ի հանգիստ. (Արշ. եւ Լծ. կոչ.։)


Պատաղիճ

See full entry →

s. bot.

tendril;
convolvulus;
bindweed.

NBHL (1)

ՊԱՏԱՂԻՃ. ἔλιξ clavicula, involucrum. Խիղբ որթոյ՝ որ պատի զխեչակաւ. շիֆ, ֆիլիս.


Պատառատուն

See full entry →

adj.

used, torn, old, worn out, threadbare, shabby, ragged, tattered;
— հանդերձ, torn, ragged or tattered coat, rags, tatters;
—ս զգենուլ, to be reduced to tatters.

NBHL (4)

διερρηγμένος, διεσπαρμένος, διερρωγώς , κατερρωγώς fissus, diruptus, disruptus ῤακῶδης pannosus. որ գրի եւ ՊԱՏԱՌՈՏՈՒՆ, ՊԱՏԱՌՈՏԻ. Չարաչար պատառեալ. հնոտի եւ բրդգզեալ. կցկցեալ. ցնցոտի. պատռտած՝ կարկտած՝ փաչատած.

Զիւր զգեստիկն քճքճեալ պատառատուն ի դուրս բերէր. (Ագաթ.։)

Պատառոտուն կամ պատառատուն հանդերձ, հանդերձիւք։ Յորժամ ետես զպատառոտուն չանչաղոտիսն, ուստի՞ ասէ զայդ պատառոտիսդ ըզգեցեալ ես. (Վրք. հց. ձ։)

Զպատառոտուն մաշկեակն ի բաց ընկէց։ Նա էր պատառոտուն եւ հին տիկն. (Տօնակ.։)


Պատառեմ, եցի

See full entry →

va.

to tear, to tear to bits or pieces, to lacerate, to rend;
to cleave, to cut, to divide, to slash;
to break, to crack, to split, to burst;
յօշ յօշ —, to cut to pieces, to dilaniate, to rend;
զմիմեանս —, to tear each other;
— զթագաւորութիւնն, to break up the kingdom;
— զեզինս, to slaughter oxen;
— զոք, to kill;
ակօս —, to furrow, to plough;
— զբանտն, to break out of prison;
— զօրէնս, to transgress, to violate.


Պատառոտուն

See full entry →

cf. Պատառատուն.


Պատառումն, ման

See full entry →

s. fig.

tearing, rending, laceration;
eruption;
intestine broils, rupture, division, scission, disunion, party, faction.

NBHL (1)

Ի սաստիկ պատառմանէ ջուրցն ընկղմին նաւք։ Երկուցեալ ի պատառմանէ անտիգոնեանցն (երկպա ռակութեամբ)։ Բազում պատառմունք եւ անմիաբանութիւնք ի մէջ զօրացն եւ այլ ազգականացն լինէին. (Խոր. ՟Բ. 7. 18. 27։)


Պատատեմ, եցի

See full entry →

va.

to envelop, to wrap up;
to twine, to twist, to wind round, to entwine or interweave, to entangle;
to implicate, to involve;
— բեռինս, to pack up.

NBHL (7)

ՊԱՏԱՏԻՄ. ձ. περιπλέκομαι amplector, complector. Պատիլ. փարիլ. յարիլ. փաթըթւիլ, պլլըւիլ. սարըլմագ.

Իբր սիրական համբուրիւք ողջունի զմիմեամբք պատատի, որպէս զձիթենեօք բաղեղն. (Փիլ. լիւս.։)

Յորժամ զմիմեամբք պատա տիմք՝ զընտանի անդամօք մերովք, բազում մխիթարութիւն ընդունիմք. (Ոսկ. հռ.։)

Թէեւ մարմնով հեռի են, ի ձեռն գրոց զմիմեամբք պատատին յաղագս գթոյն. զի բարք սիրելեաց այս են, զմիմեամբք գրկախառնին պատատին ձեռամբք. սոյնպէս եւ հոգւոյն ընդ միմեանս պատատել. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Փիլ. լիւս.։ Ոսկ. հռ.։ եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Եւագր. ՟Ժ։)

Որպէս Ոսկեբերանն ասէ, թէ յորժամ յաղօթս կաս, այնպէս համարեա՜ թէ առ Աստուած մտանես, յԱստուծոյ գիրկն պատատիս. (Վրդն. աւետար.։)

Զոտիւք պատատեալ՝ պնդէ. եւ Յիսուս ասէ ցնա. մի՜ մերձենար յիս. (Ճ. ՟Գ.։)

Առ նորափառ (սնափառ) խորհուրդսն՝ որ պատատին զողորմութեամբ մերով. (Եւագր. ՟Ի՟Զ։)


Պատատուկ, տկի, տկաց

See full entry →

s. bot.

American bindweed, liane;
— կարմրածաղիկ, quamoclit, scarlet convolvulus, red jasmine.

NBHL (2)

Պատաղիճ. բաղեղն. եւ Ամենայն բոյս՝ որ պատատի.

Ընդ գետինն տարածելոյ պատատուկ խոտն. (Մեսր. երէց.։)


Պատարագամատոյց, տուցի

See full entry →

adj. s.

offering, making a present;
sacrificer;
officiating priest;
missal, massbook;
liturgy.

NBHL (1)

Ի սուրբ մակաբայեցիսն էի ընդ Ատտիկոսի պատրիարգին ի պատարագամատուցի։ Յորժամ սարկաւագն զանուն միոյ ի նոցանէ քարոզէ ի պատարագամատուցին. (Հ=Յ. օգոստ. ՟Գ.։ Ոսկիփոր.։)


Պատգամաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

message, deputation, mission, embassy;
diplomacy.

NBHL (1)

Սինկղիտիկոսն վճիռ պատգամաւորութեան տալով՝ Տիտոս Աստուած անուանեցաւ. յն. քուարկել։ ψηφίζω decerno, statuo.


Պատեան, ենից

See full entry →

s.

sheath, scabbard;
case;
cover, envelope;
scale, shell;
hull, pod, cod, husk;
rind, peel, bark;
armour, cuirass;
breast;
արկանել զսուրն ի —ս, to sheathe, to put up;
cf. Մերկանամ.

NBHL (2)

θήκη, κουλεός, κολεός theca, vagina. Աման պատիչ. որպէս դարան կամ պահարան սրոյ. գուպուր.

Մարգարիտ կոչեցաւ, զի իբրեւ զմարգարիտ ի գաղտակրի՝ ի մէջ կուսական երկուց պատենից մարմնոյ եւ շնչոյ՝ առանց սերման եղեւ. (Ոսկ. զատիկ.։)


Պատեմ, եցի

See full entry →

va.

to surround, to environ, to encompass, to enclose, to fence, to gird;
to besiege, to invest, to beset;
to surround, to beset, to hem in;
to envelop, to pack up;
to spread abroad, to circulate, to take or lead about;
to veneer, to plate, to cover, to overlay;
պատեալ պաշարել զոք, to make a ring round, to hem round;
to beset;
— զվէրս, to dress a wound;
անդ խոր լռութիուն պատէ զամենայն, great silence prevails there;
ահ պատեաց զնա, he was struck by fear;
cf. Շուրջ.

NBHL (7)

Պատեսցէ հաղբ զոտիւք իւրովք։ Պատեցից զքեզ թակարդօք իմովք։ Տոռունք մեղաց պատեցան զինեւ։ Պատեսցի ուռկանաւ ի պաշարումն. եւ այլն։

Սուսերն գողիաթու պատեալ կայ ձորձով։ Որթս այս պատեալ է զնովաւ։ Պատեալ ի ներքուստ կամ արտաքուստ փայտիւ, պղնձով, ոսկւով. եւ այլն։

Այսպէս զսնոտիս սնոտիւք պատէք. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Պատեալ էին զնովաւ փառք եւ պատիւ յամենեցունց. (Երզն. մտթ.։)

Պատեաց ած Աստուած զժողովուրդն ընդ ճանապարհ անապատին։ Ա՜ծ պատեա՜ զնովաւ զամենայն մարտիկս շուրջանակի. (Ել. ՟Ժ՟Գ. 18։ Յես. ՟Զ. 3։)

Շրջիլ. փոխիլ. եւ Շաղապատիլ. գրկախառնիլ.

Գիրկս արկեալ պատեցարուք զմիմեանց պարանոցաւ. (Պտմ. աղեքս։) Սոյնպէս եւ յամենայն գիրս բազմապատիկ առմամբ։


Պատերազմակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

fellow-soldier, comrade, companion in arms;
ally;
— լինել, to fight together.

NBHL (4)

Ա՜ռ նա ի քաղաքաց անտի արս ընտիրս՝ պատերազմակիցս իւր։ Աղաչեմ զձեզ՝ պատերազմակից լինել ինձ յաղօթս վասն իմ առ Աստուած. (Յուդթ. ՟Գ. 7։ Հռ. ՟Ժ՟Ե. 30։)

Պատերազմակից լինել ուխտին քրիստոնէութեան։ Պատերազմակից ընկերօքն իւրովք. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Է։)

Բառնաբաս զպատերազմակիցն զՊօղոս ի Տարսոնէ յԱնտիոք առեալ ընդ իւր ածէր. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

Պատերազմակիցք մարտին՝ ոչ միայն անձանց, այլ եւ ընկերին զգուշանան. (Խոսր.։)


Պատերազմափորձ

See full entry →

adj.

experienced in warfare.

NBHL (1)

Քաջամարտիկ՝ պատերազմափորձ եւ մշտայաղթ բազմութիւնդ. (Պրպմ.։)


Պատերազմիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to war, to make war, to combat, to fight;
to be at war with, to be tempted;
— ի վերայ ազատութեան, to defend liberty;
զմահու պատերազմ, to wage a war of extermination;
զբարւոք պատերազմն —, to fight a good fight;
մեծապէս -զմեալք զառաքինութեան զհանդէս, fighting valiantly where virtue is at stake;
առանց զմելոյ, without firing a shot, without striking a blow.

NBHL (2)

Մարդկան իրք ամենայն՝ երբեմն պատերազմին, եւ երբեմն խաղաղանան։ Թէպէտ եւ ստէպ ստէպ պատերազմեսցին, թէպէտ եւ սաստիկ փորձեսցին. (Ածաբ. ժղ.։ Իսիւք.։)

Պատերազմին, եւ պատերազմեալ լինին։ Որ ոք ի մարմնական ախտից պատերազմեսցի։ Ընդէ՞ր այսպէս պատերազմիմք ի դիւաց։ Զի՞նչ արարից հա՜յր, զի պատերազմիմ ես պոռնկութեամբ եւ սրտմտութեամբ։ Պատերազմեալ եղեւ ի պոռնկութենէ. (Վրք. հց. ստէպ։)