Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Դժնեատեսիլ

See full entry →

adj.

cf. Դժնէատեսիլ.

NBHL (1)

ԴԺՆԷԱՏԵՍԻԼ կամ ԴԺՆԵԱՏԵՍԻԼ. Դժնեայ տեսելեամբ. խորշելի. տխուր.


Դժնէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

atrocity, asperity;
— հայեցուածոյ, hurtful aspect.

NBHL (3)

ԴԺՆԷՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԴԺՆՈՒԹԻՒՆ. Դժնդակութիւն. ժանտութիւն. վնասակարութիւն. եւ Դժկամակութիւն. վիշտ.

Յուժգնութենէ կենդանեաց կամ ի դժնէութենէն երկուցեալք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Ի հայեցուածոցն ասեն դժնութենէ պայթել որձաքար վիմացն. (Խոր. ՟Բ. 39. կամ 42։)


Դժոխաբոյժ

See full entry →

cf. Դժուարաբոյժ.

NBHL (1)

Վէրս ընկալեալ անբժշկելի եւ դժոխաբոյժ։ Դժոխաբոյժ (կամ դժոխաբոյծ) ամենեւին ելով բուժողացն. (Մագ. ՟Ի՟Ը. եւ ՟Ի՟Ե։)


Դժոխագոյն

See full entry →

adj.

more vexatious, very bad.

NBHL (2)

Դժոխագոյն թշուառութեամբ յերկաքանչիւր կողմանց զրկեալ գտանի. (Պիտ.։)

Անկան քան զամենայն անկումն դժոխագոյն. (Երզն. մտթ.։)


Դժոխալուր

See full entry →

adj.

harsh to the ear, that has a disagreeable sound.

NBHL (1)

Դժուարալուր. անախորժ, կամ մթին. դառն, եւ դժուարիմաց.


Դժոխախեռ

See full entry →

adj.

very bad, wicked, atrocious, fierce, wild.

NBHL (2)

Դժնեայ խեռութեամբ. անսանձ. յանդուգն. մոլի.

Դժոխախեռ աղու եւ դագ բանիւքն վարէր։ Յանկարծակի ըմպահկելով դժոխախեռ յոխորտանօք հանգոյն մոլեկանացն։ Դժոխախեռ հայհոյութեամբքն. (Պիտ.։)


Դժոխական, ի, աց

See full entry →

adj.

infernal.

NBHL (5)

Որ ինչ անկ է դժոխոց՝ ըստ ամենայն նշ. իբր Դժոխային, այսինքն տարտարոսական, եւ լիմպոսական.

Գերեն զհոգի առ դժոխական պողոտայն։ Երկամբք վշտաց դժոխականաց։ Նիգ դրանց դժոխականն յարկի. (Նանայ.։ Նար.։ Անան. եկեղ։)

Մարդկային շնչովն առ դժոխականսն ժամանեալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Դժոխական իրք, կամ տառապանք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։ Վրդն. սղ.։)

Յեւայէ խաւար եւ քուն դժոխական, իսկ ի քէն լուսաւոր ճրագ աշխարհի. (Գր. սքանչ. առ կոյսն.) յամենայն նշանակութիւնս հայի։


Դժոխակէզ

See full entry →

adj.

what burns or is burnt in hell.

NBHL (1)

Կիզանօղ կամ կիզեալ ի դժոխս.


Դժոխահեռ

See full entry →

adj.

implacable, inexorable.

NBHL (1)

δύσερις contentiosus, morosus Ունօղ զհեռ դժոխային կամ դժնդակ. (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ ԴԺՈԽԱԽԵՌ).


Դժոխընկալ

See full entry →

adj.

obdurate, disobedient.

NBHL (3)

Դժուարընկալ. իբր դժուարաւ ունելի, կամ անսաստ. եւ Անհամբեր.

(Բարկացեալն) անգիտանայ զինքն, անգիտանայ զմերձաւորսն. դժոխընկալ է, թշնամանէ, հարկանէ. (Բրս. պհ. ՟Ա։)

Միանգամայն դժոխընկալք են՝ որք վտանգինն. (Բրս. յուդիտ.։)


Դժոխք, ոց

See full entry →

s.

hell;
limbo;
sepulchre, tomb.

NBHL (3)

վր. ճոճոխէլի. պ. տիւզէխ. ἄδης infernus Խորք երկրի. ծոց հողոյ հեռագոյն ի ծագաց երկնից. որպէս գեհեն. տարտարոս. սանդարամետք. բանտ դիւաց եւ դատապարտելոց. ... Տե՛ս (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 23։ Յայտ. ՟Ա. 18։ Սաղ. ՟Թ. 18. եւ այլն։) որպէս եւ Դրունք դժոխոց ասին բռնութիւնք դիւաց եւ հալածչաց. (Մտթ. ՟Ժ՟Զ. 18։)

Յանշէջ հրոյն զերծցուք, եւ զդժոխօքն արհամարհեսցուք. (Եղիշ. ՟Բ։)

Եւ որպէս Լիմպոս. գոգն աբրահամու, միանգամայն եւ Գերեզման. զի յերկուսին անխտիր հային այս բանք գրոց.


Դժուարաբան, ից

See full entry →

adj.

obscure, difficult to understand.

NBHL (1)

Զյայտնաբան դիւրաբան իմաստութիւն իբրեւ զանհնարին դժուարաբան համարի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Դժուարաբառնալի

See full entry →

adj.

burdensome, onerous.

NBHL (1)

Դժուարաբառնալիս ասէ զաւելաստացութիւնս. եւ դժուարաբառնալի զհոյլս մեղաց. (Համամ առակ.։)


Դժուարաբարոյ

See full entry →

adj.

whimsical, odd, capricious, humoursome, hard, impracticable.

NBHL (2)

δύσγνωμος, ἅγνωμος, δύστροπος malignus, contumax, praeposterus Դժնդակաբարոյ. դժմիտ. անհամբոյր.

Ի բարեկամութեանն չարակամս եւ դժուարաբարոյս. (Առ որս. ՟Ա. (յն. այլազգ)։)


Գինարբու, աց

See full entry →

adj.

wine-bibber, drunk, intemperate, drunkard.

NBHL (1)

Հանգանակաւ կոչունս առնել կամ գինարբունս. (Կանոն.։ Իսկ Շ. եդես.։ Վրք. հց. ։ ՃՃ. գրի անխտիր՝ գինարբունս, եւ ըստ ընտիր օրինակաց՝ գինարբուս։ Եւ Խոր. ՟Գ. 19. եւ Առ որս. ՟Է. գիներբուս, կամ գինարբուս։)


Գինաւէտ

See full entry →

cf. Գինեւէտ.

NBHL (1)

որ եւ ԳԻՆԵՒԷՏ. Ուր է առատութիւն գինւոյ կամ գինեբեր այգեաց.


Գինեակ

See full entry →

s.

small wine.

NBHL (1)

Սակաւիկ մի եւ գինեակ խառնեսջիր վասն ստամոքսի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ եւ ՃՃ. ի տիմոթ.։)


Գինեբեր

See full entry →

adj.

that produces much wine, abounding in wine.

NBHL (1)

ԳԻՆԵԲԵՐ կամ ԳԻՆԷԲԵՐ. Որ բերէ կամ զգինի. գինեւէտ. գինաւէտ.


Գինեբուղխ

See full entry →

cf. Գինեբեր.

NBHL (1)

ԳԻՆԵԲՈՒՂԽ կամ ԳԻՆԵԲՈՒԽ. Որ բղխէ զգինի. գինեբեր.


Գինեզէն

See full entry →

adj.

tipsy, intoxicated.

NBHL (2)

οἱνώμενος vino captus Գինւով զինեալ, այսինքն արբեալ կամ արբեցուցեալ.

Ոչ նոյնպէս պատրիս, յորժամ զգինեզէնն եւ զարբեալն տեսանիցես, որպէս զկին մարդ, զի կաքաւիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գինելից

See full entry →

adj.

tipsy, drunk

NBHL (1)

Յորժամ կառավարն գինելից իցէ, կառքն ընդ ո՛ր կամին՝ երթան. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Բ։)


Գինեհան, ի

See full entry →

s.

wine-taster (instrument).

NBHL (1)

Կիւաթոն ... անգլիտէրիոն՝ գինեհամ է երկայնադաստակ որպէս զճաշակ վասն ի խորութենէ կարասոյն զգինի հանելոյ. (Շիր. չափ եւ կշռ.։)


Գինեհատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abstinence from wine.

NBHL (1)

Չափաւոր արբումն ի գինեհատութիւն (համարեալ լինիմք առաջի աստուծոյ). (Եղիշ. հայր մեր.։)


Գինեհար, աց

See full entry →

adj.

drunk, tipsy.

NBHL (1)

Ի գինւոյ եւ յարբեցօղ կատաղմանց գինեհարացն. (Համամ առակ.։)


Գինեհարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to get drunk, intoxicated, to fuddle, to tipple.

NBHL (1)

Եկայք առցուք գինի, եւ գինեհարեսցուք արբեցութեամբ. (Ես. ՟Ծ՟Զ. 12։)


Գինեհարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

drunkenness.

NBHL (1)

Գինեհարութեամբք, անառակութեամբք, արբեցութեամբք. (՟Ա. Պետ. ՟Դ. 3։)


Գինեճանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

drunkenness.

NBHL (1)

Խառնել եւ զքնոյն խորութիւն, եւ զգինեճանութեան որովայնամոլութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Գինեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be seasoned with wine.

NBHL (2)

οἱνόω inebrio me, vinum facio Զուարթանալ, կամ թմրիլ փոքր մի ի գինւոյ. չափաւոր գինովնալ, գինիէն քիչ մը տնկել. շինուիլ.

Զարբենալն (նոյի) փոխանակ գինելոյ ի կիր առեալ է։ Գինելն, որ եւ յիմաստունս անկանի։ Ո՛չ բարբաջելով գինեզինութեամբ, այլ միայն գինել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 68։)


Գինեման

See full entry →

cf. Գինեկարաս.

NBHL (1)

οἱνοχοή trulla Գինւոյ աման. շիշ. սափոր. տաշտ.


Գինեմոլ, աց

See full entry →

adj.

great drunkard, toper, sucking-bottle.

NBHL (1)

Իբրեւ զթշնամանօղ եւ զգինեմոլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գինեսէր

See full entry →

adj.

that loves to drink, drinker, tippler.

NBHL (3)

φίλοινος vini amans, cupidus Սիրօղ գինւոյ եւ արբեցութեան. գինի կամ խում սիրօղ.

Գինեսէրք են, որք յանդուգն ցանկութեամբ զհետ գինւոյն շրջիցին, եւ ի նմին յամիցեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)

Բամբասէ զդառն արբեցութիւնս գինեսիրաց. (Համամ առակ.։)


Գիներբուք

See full entry →

cf. Գինարբուք.

NBHL (2)

Գիներբու (կամ գիներբուաց) հացկերութեամբ կախարդեալ հեշտացոյց. (Պիտ.։)

ԳԻՆԵՐԲՈՒՔ կամ ԳԻՆԵՐԲՈՒՆՔ. cf. ԳԻՆԱՐԲՈՒՔ.


Գինըմպելիք, լեաց

See full entry →

cf. Գինարբուք.

NBHL (1)

Բազում իսկ յափշտակութեամբ լի են այնպիսի գինըմպելիք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գինըմպու

See full entry →

cf. Գինարբու.

NBHL (1)

Բազումք եւ այժմ գինըմպուք լինին. թէպէտեւ Յովհաննէս չսպանանիցի, այլ Քրիստոս անդամքն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գիշախանձ

See full entry →

adj.

that eats dead bodies, carnivorous, ravenous.

NBHL (2)

ԳԻՇԱԽԱՆՁ կամ ԳԻՇԱԽԱՆԾ. σαρκοβόρος, ἁνθρωποβόρος carnivorus, hominum vorans Խանձեալ՝ իբր վառեալ ի գէշ, կամ խանծանօղ զգէշ. գիշակեր. շաղղակեր.

Առիւծ կամ արջ գիշախանձ։ Իբրեւ շունք գիշախանձք։ Գիշախանձ թռչնոց. (Կոչ. ՟Ժ։ Վրք. ոսկ. ձ։ Շ. եդես.։ Լաստ. ՟Ժ՟Գ։ Վրդն. օրին.։)


Գիշակեր, աց

See full entry →

cf. Գիշախանձ.

NBHL (2)

Գիշակեր գազանք, կամ արծուիք, թռչունք կամ հաւք. (Փարպ.։ Յճխ. ՟Թ։ Եզնիկ.։)

Բաց ի գիշակերացն, որ միշտ ուրոյն (կամ յորսոյն) կեան։ (Վեցօր. ՟Ը.)


Գիշատեմ, եցի

See full entry →

va.

to tear, to devour;
— զմիմեանս, to tear each other, to tear one another to pieces.

NBHL (1)

Զժողովուրդսն գիշատեմ։ Գիշատի ի շանց։ Գիշատել դիւաց զմտացն բերան, կամ զբանական հոգին, եւ այլն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Գիշեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գիշատեմ.

NBHL (1)

Իմաստասիրաբար ի քեզ ամփոփել (զբանս) եւ ո՛չ զնա ցիր եւ ցան գիշել գռեհից. (Մագ. կբ։)


Գիշերագնաց, ից

See full entry →

adj.

that walks, goes by night.

NBHL (1)

Գիշերագնաց եղեալ հինգ արանցն, կամ զօրն պարսից. (Ճ. ՟Բ.։)


Գիշերախառն

See full entry →

adv.

by night, nightly.

NBHL (1)

Գիշերախառն հասանէր ի վերայ յամնէացւոցն։ Զհրամանն արքունի գիշերախառն կատարեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 9։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 10։)


Գիշերական, ի, աց

See full entry →

adj.

nocturnal.

NBHL (1)

Արհաւիրք եւ բոմբիւնք գիշերականք։ Թռեաւ իբրեւ զտեսիլ գիշերական։ Զբազմամբ գիշերականաւ. (Յոբ. ՟Դ. 13։ ՟Ի. 8։ ՟Լ՟Գ. 15։)


Գիշերաղուէս

See full entry →

s.

great mole.

NBHL (1)

νυκταλώπηξ Աղուէս գիշերաշրջիկ. կամ անծանօթ կենդանի, որ ըստ ոմանց մուկն հնդկային ասի, որպէս ազգ անճոռնի խլրդան.


Գիշերայած

See full entry →

adj.

noctivagant.

NBHL (1)

ԳԻՇԵՐԱՅԱԾ ԳԻՇԵՐԱՅԱԾՈՒ. Որ գիշերային յածի շրջի, կամ ընդ մութի դանդաչէ.


Գիշերայածու

See full entry →

cf. Գիշերայած.

NBHL (1)

ԳԻՇԵՐԱՅԱԾ ԳԻՇԵՐԱՅԱԾՈՒ. Որ գիշերային յածի շրջի, կամ ընդ մութի դանդաչէ.


Գիշերային

See full entry →

adj.

nocturnal.

NBHL (3)

Գիշերային ժամ, կամ ցրտութիւն, երկունք, ծնունդ, մթութիւն. (Ժմ.։ Յճխ.։ Շար.։ Յիսուս որդի.։ Նար.։)

Յարհաւրաց, գիշերայնոց կամ գիշերայնոյ։ Գիշերային ոտնալպիրծ մթին արհաւրաց. (Նար.։)

Լուսինն գիշերայնոյ մխիթարիչ. (Երզն. լուս.) իմա՛ իբր ՟Գ. ժամանակի գիշերայնոյ։


Գիշերայն

See full entry →

adv.

by night, nightly, in the night time.

NBHL (1)

ԳԻՇԵՐԱՅՆ νυκτός, διὰ τῆς νυκτός, νυκτών noctu, nocte, de nocte գրի եւ ԳԻՇԵՐԵԱՅՆ. Ի գիշերային ժամանակի. գիշերի. գիշերաւ. գիշերանց, գիշերով.


Գիշերապահ, աց

See full entry →

adj. s.

nocturnal guard;
—ք cf. Գիշերապահութիւն.

NBHL (3)

Կոտորէր զգիշերապահ դռնապանսն։ Գիշերապահս եւ խրամապահս կացուցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 15։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 24։)

Զայլ պահ գիշերապահ շուրջ զնոքօք զգուշութեամբ բիւրազգի ածէին. (իմա՛ պահպանութիւն գիշերային. ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 3։)

Կայցեն ի գիշերապահս զգուշութեամբ. (Ագաթ.։)


Գիշերապաշտօն

See full entry →

s.

nocturn

NBHL (5)

Գիշերային պաշտօն, աղօթք, հսկումն. ամենագիշեր տքնութիւն.

Գիշերապաշտօն առնել, կամ կատարել. (Փիլ. տեսական.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ ՃՃ.։)

Մտանէ ի ժամ գիշերապաշտաման։ Արժա՛ն է ի գիշերապաշտաման, եւ այլն. (ՃՃ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)

Տայր աղօթս առնել գիշերապաշտամամբ. (Օրբել.։)

Քրմուհի պարանցանելով ի գիշերապաշտամանն (հեթանոսաց). (Պիտ.։)


Գիշերասէր

See full entry →

adj.

that loves night or darkness.

NBHL (1)

Խորամանկ թռչունն գիշերասէր. (Պիտ.։)


Գիշերավար, ի

See full entry →

s.

Venus, the evening star;
cf. Գիշերագնաց.

NBHL (4)

Զի՞նչ է արուսեակն, եւ կամ զի՞նչ է գիշերավարն. (Կոչ. ՟Զ. 1։)

Արուսեակն՝ զվեց ամիս արուսեակ է, եւ զվեց ամիս՝ գիշերավար. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

Նմանութեամբ.

Իբրեւ զգիշերավարն (կամ զգիշերավառն) պայծառասցու՛ք հոգւով խաւարային կողմ աշխարհիս. (Նար. յովէդ.։)