Definitions containing the research աւար : 1082 Results

Շրջաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s. ast. adj.

turn, circumvolution, periphery;
revolution;
— աստեղական, զարտուղական, զուգընթացական, sidereal, anomalistical, synodical revolution;
— բեւեռային, circumpolar.

NBHL (1)

Խաւարեցուցի ընդ վայրահայեաց շրջաբերութեամբ (զտեսանելիս եւ) զլսելիս իմ. (Եփր. խոստ.։)


Շրջանակ, աց

See full entry →

s. ast. adv.

circle, hoop;
border, contour, outline, circumference;
frame, frame-work, sash;
enchasing;
turn, circuit, ring;
cycle;
—ք երկնից, the spheres;
— կենդանական, the zodiac;
բեւեռային —, polar circle;
—ք ապարանից, gallery, terrace, promenade;
սիւնք —օք or —աւ, peristyle;
—աւ, in a circle, in a ring, circularly, cf. Շուրջանակի.

NBHL (1)

Ահա բարդեցան կուտեցան շրջանակք ամացս ընդունայնութեան։ Ի յաւարտումն լրման շրջանակի եօթնեակ դարուց վախճանի. (Նար. ՟Ձ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)


Շրտնում, եայ

See full entry →

s.

to take fright, to be startled, to start with fear;
to take umbrage at, to be scare;
to be dazzled.

NBHL (1)

Ի ձեռն ծխելոյ եւ շրտուցելոյ բոցոյ, որ շամանդաղ եւ խաւար գործէ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 15։)


Շրտումն, ման

See full entry →

s.

umbrage, start;
digression, alienation;
dazzling.

NBHL (1)

Շամանդաղ եւ խաւար գործէ, եւ զաչաց շրտումն, ո՛չ զմարմնոյ, այլ զոգւոյ։ Շրտումն հպարտութեան. (Փիլ.։)


Շօշափելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

tangible, palpable, tactile.

NBHL (1)

Խաւար շօշափելի։ Լեառն շօշափելի. (Ել. Ժ. 21։ Եբր. ԺԲ. 18։)


Ոգի, ոգւոյ

See full entry →

s.

"spirit;
spirit, soul, ghost;
breath, respiration;
spirit, meaning, sense;
genius;
manes, shades, ghost, hobgoblin;
life;
heart;
soul, energy, courage;
puff, air, wind;
— գինւոյ, spirit of wine, alcohol;
cf. Հոգի;
— բանական, intelligence, reason;
—ք խաւարի, the spirits of darkness;
— կենդանութեան, spirit of life;
կենդանական —ք, animal spirits;
— նախանձու, the spirit of jealousy;
ոգւով չափ, with all one's soul, heartily, willingly;
— առնուլ, կլանել, to breathe, to take breath, to breathe freely, to respire, to rest, to take repose, to revive, to acquire new strength or vigor, cf. Հանգչիմ, cf. Շունչ կլանել;
յ—ս ապաստան լինել, to be extremely downcast, depressed, prostrated, to be tormented;
cf. Ապաստան;
յ—ս ապաստան առնել, to reduce to the last extremity;
to exhaust, to harass, to vex;
յոգւոցն (պարզել) ապաստան լինել, to be at the last extremity, near the last breath, to be dying, cf. Հատկլիմ;
թափել զ— ուրուք, to keep in suspense;
հարկանել զոք յ—, to sting, to gall to the quick;
to deprive of life, to kill;
դնել զ— ի ձեռն or ի բռին, զ— ի բռին ունել, to endanger oneself, to risk, brave or face death, to risk, expose or hazard one's life, to lavish or to be prodigal of life;
յոգւոց ելանել, to sigh, to heave sighs;
to groan, cf. Հեծեմ, cf. Հեծեծեմ, cf. Հառաչեմ;
ոգւով չափ սիրել, to love to distraction;
խռովիլ յ— իւր, to be disconcerted, perturbed or disturbed;
գիտել յ— իւր, to know within oneself;
արձակել, հանել, փչել զ—, to yield or give up the ghost, to breathe one's last, to expire;
յոգւոցն ցամաքել, to die;
տալ — կամ շունչ ի վէմս կճեայս, to give spirit or life to marble;
ոգւով երգել, to sing with great expression;
եւ դարձաւ — իւր առ ինքն, his spirits returned, his strength revived;
հաստատեցաւ — նորա, he regained strength or vigor;
քաղէին —ք նորա, he fainted or swooned;
գուն գործեալ ոգւովք չափ, risking his life;
—ն էր դաւոյն, he was the soul of the conspiracy;
յ— խաղալ, to play at dice."


Ոհ

See full entry →

int.

alas ! oh ! ah ! o !
վայեաց եւ ասէ, ո՜հ տէր, he cried out and said, oh! my Lord !
ո՜հ ինձ տէր, ah ! oh ! alas, oh dear ! woe is me !
ո՜հ անմտութեանն, ո՜հ կուրութեանն, oh what folly ! oh what blindness !
ո՜հ եւ աւաղ աւուրն այնորիկ, oh dreadful day !
ո՜հ հովիւք, woe to the shepherds !
ո՜հ մոլորութիւն, ո՜հ յիմարութիւն, oh what a mistake ! what nonsense !
ո՜հ թէ, would to God !
ո՜հ ո՜հ, ha ! ha !
ո՜հ, ո՜հ օր, woe, woe to the day !.

NBHL (1)

Ո՜հ որոց թողեալ իցէ զճանապարհս ուղիղս՝ գնալ ի ճանապարհս խաւարինս. (Առակ. ՟Բ. 13.)


Ողոգոմեան, ենի

See full entry →

s.

Palm-Sunday.

NBHL (1)

Ողոգոմեանն յոբելեանն է». լինի իմանալ՝ թէ ի ծաղկազարդն աւարտի քառասնորդական պահքն, եւ մնացեալ եօթնեակն մինչեւ ցզատիկ կացուցանէ զյիսնեակ մի։


Շոգիամէգ

See full entry →

adj.

vapory, misty, foggy, hazy.

NBHL (1)

Ծխալից շարաւ վիշապին, շոգիամէգ մթին ստուերին, մռայլ շամանդաղ նսեմ խաւարին. (Նար. խչ.։)


Շուրջգունեմ

See full entry →

va.

to colour, dye or stain all round.

NBHL (1)

Խրատ տայ օձն, գեղեցկագունութեամբ իմն եւ հեշտութեամբ պայծառութեանն զպտուղն շուրջգունեալ։ Զի եւ ոչ իրաւացի իսկ էր ի լուսաւոր աստուծոյ ձեռացն ստեղծեցելումն խաւարային իւիք եւ սեաւ տեսակաւ շուրջգունել (այսինքն իլ). (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. երգ.։)


Պապչեակ, եկաց

See full entry →

adj. s.

bleating;
goat.

NBHL (1)

Երեկեանն ճայթիւն գոռմանն (այսինքն որոտման ի ձմերանի), եւ խխնջիւն վրնջելոյ պայթուցեալ պապչեկին շալաւարթիւն ալախութման քաղուն. (Մագ. ՟Խ՟Թ։)


Պատագրոս

See full entry →

cf. Պոտագրոս.

NBHL (1)

Պատագրոսն՝ ոմանք զգոդին ասեն. բայց բոր է, եւ ի մէջն խաղաւարտ ցամաք եւ քոս. որ է շփոթութեամբ առեալ ի պատմութենէն Աբգարու բժշկելոյ ի բորոտութենէ։


Պատահեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to cause to happen, to bring about, to compass;
Պատահիմ.

NBHL (1)

Ես ինքնին անձամբ անդէն ի տեղւոջն պատահեցի (այսինքն գտայ)։ Մի՜ պատահեսցէ մեզ խաւարն արտաքին. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ե։)


Պատաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to occupy, busy or employ oneself, to give oneself up to, to apply oneself to.

NBHL (1)

Յանապատին տաղաւարօք բնակեցոյց զնոսա, զի մի՜ անդէն պատաղիցին (կամ պատաղիցեն) ի հանգիստ. (Արշ. եւ Լծ. կոչ.։)


Պատեմ, եցի

See full entry →

va.

to surround, to environ, to encompass, to enclose, to fence, to gird;
to besiege, to invest, to beset;
to surround, to beset, to hem in;
to envelop, to pack up;
to spread abroad, to circulate, to take or lead about;
to veneer, to plate, to cover, to overlay;
պատեալ պաշարել զոք, to make a ring round, to hem round;
to beset;
— զվէրս, to dress a wound;
անդ խոր լռութիուն պատէ զամենայն, great silence prevails there;
ահ պատեաց զնա, he was struck by fear;
cf. Շուրջ.

NBHL (1)

Պատեսցեն զքեւ թշնամիք քո պատնէշ։ Աննշոյլ անբաց խաւարաւն պատեցան։ Ահ պատեաց զնա։ Մինչդեռ խաղաղ լռութեանն պատեալ էր զամենայնն. եւ այլն։


Պատենազէն, զինաց

See full entry →

adj.

cuirassed, furnished with armour;
— նաւ, armoured ship.

NBHL (1)

Զրահաւորք, որ պատենազէնք, սաղաւարտաւորք։ Ի փայլումն պատենազէն վառելոց իբրեւ նշոյլք ճառագայթից արեգական հատանէին։ Ճեղքէր ռազմ արանց քաջաց պատենազինաց. (Բուզ. ՟Դ. 20։ Եղիշ. ՟Զ։ Մեսր. երէց.։)


Պատիր

See full entry →

adj. s.

deceiving, captious, false, deceitful, fallacious, delusive, sophistical, feigned, dissembled, concealed, artificial, illusory, vain;
seducing, untrue, lying;
—ք, deception, deceit, fraud, cheat, illusion, delusion, vanity, sophistry, feint, error, falsehood, lie;
cunning, craft, wile;
ի —ս արկանել, to deceive, to gull, to dupe, to lead into error.

NBHL (1)

Ոմն եւ հնարք իւր ... ոմն՝ եւ պատիրք իւր։ Խաւարասիրացն պատիրք մի՜ ընդ իս վերերեւեսցին։ Հեռացո՜ զհետս վրիպելիս, զպատիրս ձաղելիս։ Հանել ի հոգւոյս զպատիրս դիւաց. (Նար.։)


Պատրուակեմ, եցի

See full entry →

va.

to cover, to veil, to mask, to palliate;
to pretend.

NBHL (1)

Պատրուակեցից զերկինոս ... խաւարեցուցից զաստեղս նորա. (Եզեկ. ՟Լ՟Բ. 7։)


Պարաբառնամ, բարձի

See full entry →

vn.

to raise around;
to sustain, to support, to take away, to suppress.

NBHL (1)

Խաւարն առաջին բարաբարձեալ եղեւ։ Աւդոստոս սպանանէ զկղէոպատրա, եւ պարաբարձեալ յինքն նուաճէ զեգիպտացւոց իշխանութիւնն։ Հրեղեն սուրն սերովբէին պարաբարձաւ ի ծառոյն կենաց։ Ոչ պարաբառնի եւ անջատի ի քէն։ Ամենայն աղմուկ եւ հակառակամարտութիւն պարաբառնայ (այսինքն պարաբառնի) ի միջոյ. (Զքր. կթ.։)


Պարապնդեմ, եցի

See full entry →

va.

to bind in every part, to pinion, to garrott.

NBHL (1)

Ննջեր խաւարազդած խորհրդովք պարապնդեալ ի մահճիս. (Անան. ի յովնան.։)


Պարաւանդեմ, եցի

See full entry →

va.

to tie, to bind, to pinion, to put in chains or fetters.

NBHL (2)

Զպարաւանդիլն ոտիւք եւ ձեռօք եւ ի խաւարն ելաներ արտաքին. (Սկեւռ. աղ.։)

Սաղաւարտիւք եւ զըրահիւք՝ պարաւանդեալ անդամք նոցին. (Ներս. մոկ.։)


Տորմիղ

See full entry →

s.

fleet;
cf. Նաւատորմ.

NBHL (1)

Զտորմիղ նաւամարտիկնաւացն յունաց վանեալ վկանդէր։ Նաւամարտիկ տորմիղ նաւացն նաւարկեաց ի փասին գետ։ Արգիացւոց տորմիղ նաւացն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Տուն, տան, տանց

See full entry →

s.

house, habitation, home;
house, family, race, nation;
family, household;
goods, fortune;
house, commercial house;
couplet, strophe, stanza, verse;
— ադամայ, the human race, mankind;
— թորգոմայ, the Armenian nation;
— թագաւորի or — արքայի, the king's household;
— մատենագրաց, library;
— պղատոնեայ, Plato's Academy or school;
փայտակերտ, աղիւսակերտ, քարաշէն, քարուկիր —, wooden, brick, stone house;
հանգիստ, բնակելի, լաւ, մեծ, փոքրիկ, գեղեցիկ, տձեւ or անպիտան —, commodious, inhabitable, good, large, small, fine, wretched house;
հիմունք, որմունք, տան, the foundations, the walls of a house;
վարձելի կամ վաճառելի —, house to be let or sold;
— ի տանէ, տանէ ի —, from house to house;
արտաքոյ տան, ըստ — ն, out, not at home;
ի տան, at home;
կալ ի տան, to stay, to be at home;
ելանել ի տանէ, to go out;
մեկնել ի տանէ, չուել, to remove, to move;
դառնալ, գնալ ի —, to go home again, to come home, to go home;
— վարձել, to let a house;
վարձել զ— իւր, to let his house;
— շինել, կառուցանել, քանդել, to build, to pull down a house;
ական հատանել զտան, to break into a house;
շրջել տանէ ի —, to wander from house to house.

NBHL (1)

οἵκος, οἱκία, οἵκημα , οἵκησις, οἱκίσκος domus, habitatio, habitaculum, aedes, aedificium. (լծ. լտ. տօմուս ի յն. տօ՛մոս, որ եւ ՏԱՆԻՔ) Յարկ. շինուած բնակութեան՝ որմնապատ՝ յարկածածակոյթ՝ բաժանեալ ի սենեակս՝ դրամբք եւ պատուհանիւք. եւս եւ Տաղաւար. ապարանք. պալատն. տաճար. էվ, խանէ. եբր. պէյթ.


Տրամախոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

judgment, reasoning.

NBHL (1)

Բան է հետեւակ բառի՝ շարադրութիւն, զտրամախոհութիւն ինքնակատար յայտնելով։ Շաղկապ է բառ, որ շաղկապէ զտրամախոհութիւնն ոճով։ Կէտ աւարտեալ՝ է տրամախոհութեան յանգեցելոյ նշան. (Թր. քեր.։)


Տրոհակ, աց

See full entry →

s. gr.

disjunctive sign, divisible point.

NBHL (1)

Ըստ մասին իւրաքանչիւրն աւարտիցէ զկետիցն, եւ տրոհակաց. (Մագ. ՟Լ։)


Տրուպ, տրպի, պաց

See full entry →

adj.

humble, lowly, unworthy, inferior, least, vile, abject, despicable.

NBHL (1)

Եթէ է ինչ ի լուսոյ խաւար, է եւս յաւետարանին պատուիրան տրուպ. (Եփր. աւետար.։)


Տրտմալի

See full entry →

cf. Տրտմալից.

NBHL (2)

Ժամանակս այս գիշեր խաւարին եւ տրտմալից է առ հաւասարութիւն ժամանակին այնորիւ պայծառութեան։ Յաւելու զեւ՛ս տրտմալիցսն. (Իգն.։)

Գիշեր տրտմալից էր, է խաւար խոր, եւ աղջամուղջ հոգւոց։ Թէպէտեւ տեսակն նորա տրտմալից է, սակայն արդիւնքն նոցա ուրախարարք են. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ. եւ ՟Ը։)


Տրտմալից

See full entry →

adj.

full of affliction, doleful, sorrowful, sad, unhappy.

NBHL (2)

Ժամանակս այս գիշեր խաւարին եւ տրտմալից է առ հաւասարութիւն ժամանակին այնորիւ պայծառութեան։ Յաւելու զեւ՛ս տրտմալիցսն. (Իգն.։)

Գիշեր տրտմալից էր, է խաւար խոր, եւ աղջամուղջ հոգւոց։ Թէպէտեւ տեսակն նորա տրտմալից է, սակայն արդիւնքն նոցա ուրախարարք են. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ. եւ ՟Ը։)


Տօնեմ, եցի

See full entry →

va.

to feast, to keep holiday, to celebrate, to solemnize.

NBHL (1)

Տօնեցէ՛ք զդա տօն տեառն յազգս ձեր։ Օրէն յաւիտենական տօնեցէ՛ք զդա։ Տօնեսջի՛ք զնա տօն տեառն զեօթն օր տարւոյն։ Ուտէին եւ ըմպէին, եւ տօնէին ամենայն աւարօքն մեծամեծօք.եւ այլն։


Րետեմ

See full entry →

va. mar.

to drive a coach;
to steer.

NBHL (1)

ՐԵՏԵԼ. (եթէ չիցէ նոյն ընդ ՐՈՏԵԼ) Կառաւարել. ղեկավարել. ուղղել. (ըստ յն. ռէ՛տի է կառք. եւ լտ. ռէ՛կօ. վարել զկառս, զնաւ, եւ այլն)


Ցաւալից

See full entry →

adj.

painful, doleful, grievous, sad.

NBHL (1)

Ցաւալից կենաց մարդկան զօրեղ բժիշկ։ Ցաւալից կենօք, եւ խաւարային բանտիւք. Ի ցաւալից եւ ի բազմածուփ կենցաղս յայս։ Ի ցաւալից վշտացայ յանցաւ եւ յանախտ փառս էած. (Շար.։ Շ. տաղ.։ Խոսր.։ Լմբ. սղ.։)


Վարշամակ, աց

See full entry →

s.

handkerchief;
towel, napkin, linen;
head-band, hand-cover, veil;
amict.

NBHL (1)

Վարշամակն (խոյր եպիսկոպոսական) ի գլուխն բարձրանիշ տեղի՝ սաղաւարտ փրկութեան. (Ոսկիփոր.։)


Վարութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

art of riding or driving;
government.

NBHL (1)

Ըստ նաւարկութեանցն, եւ ու՛ր արդեօք վարութիւնք առանց աշխատութեան լինիցին. (Պղատ. տիմ.։)


Վարսակալ, աց

See full entry →

s.

ornament for the hair, riband, frontlet, diadem.

NBHL (1)

Ծամակալ արանց. կապ ի պատիւ վարսից աւագորերոյ մարգարտազարդ. ապարօշ. խոյր. կամար ճակատու եւ ծոծորակի եւ սաղաւարտի. կայ եւ յն. σφήκωμα որ ի լտ. մեկնի. galeae pars, cui crista inseritur.


Վաւաշոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վաւաշութիւն.


Վեհերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վեհերումն.

NBHL (1)

Սովորեալ է (կինն) վեհերմամբ եւ ի խաւարի կեալ, իսկ բռնութեամբ առ լոյս ածեա. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Վեհերումն, ման

See full entry →

s.

fear, timidity, want of courage, of heart, faint-heartedness, cowardice, poltroonery, pusillanimity;
sloth, remissness, indolence, idleness, sluggishness.

NBHL (1)

Սովորեալ է (կինն) վեհերմամբ եւ ի խաւարի կեալ, իսկ բռնութեամբ առ լոյս ածեա. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Վէստ

See full entry →

cf. Վեստ.

NBHL (1)

Մեծապատիւ վեստն սարգիս շինեաց զսուրբ քաւարանն ... յանուն սրբոյն սարգսի. (Սամ. երէց. յորմէ եւ Կիր. պտմ.։)


Վեր, ի վեր

See full entry →

adv. fig. bot. adj.

above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.

NBHL (1)

Կարօղ գոլով՝ ի վեր քան զվիշտս (այսինքն առանց վշտաց) զտնտեսութեան աւարտել խորհուրդ։ Ոչ ես գրաւեալ ընդ մասամբք ախտից ի վերդ քան զբան. (Նար. ՟Խ՟Դ. եւ ՟Ժ՟Զ։)


Վերակենցաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to revive, to be reanimated, to come to life again;
to outlive, to survive.


Վերերեւիմ

See full entry →

vn.

to appear, to shoot forth, to be born, produced.

NBHL (1)

Խաւարաբնակացն պատիրք մի՛ ընդ իս վերերեւեսցին. (Նար. ՟Կ՟ե։)


Վիհ, վհաց, վհից

See full entry →

s. adj.

abyss, gulf, chasm;
chaos;
hell, the bottomless pit;
grave, tomb;
great distance;
profound, deep;
անդնդախոր —ք ծովու, the depths of Ocean;
— թշուառութեան, depths of misery.

NBHL (1)

Վիհ մեծ յոյժ։ Վիհ մեծ է ընդ մեզ եւ ընդ ձեզ։ Ընկէց զնա ի վիհ մեծ յանտառին ի խորին յոյժ։ Ոչ ի վիհս գտի զնոսա։ Սատակմանն եւ վհին ակն ունէին։ Վիհ խաւարին յաւիտենից.եւ այլն։


Փարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to embrace, to clasp in one's arms, to throw one's arms round, to hug, to fold or lock in one's arms;
to surround, to encircle;
— զմիմեամբք, to embrace mutually;
— զիւիք, to apply oneself, to give oneself up to;
— զփառօք, to be ambitious;
cf. Ծունգ.

NBHL (2)

Ոչ միայն փարեցաւ բազմեալ, այլ եւ բնակեցաւ տաղաւարեալ. (Նար. կուս.։)

Փարի զմարդկային փառօք։ Զաստի խաւարաւ իբրեւ զլուսով փարել պտտրէ. (Բրս. հց.։ Խոսր.։)


Փիլաք, ի

See full entry →

s. ast.

phylax.

NBHL (1)

Զխաւարումն արեգական, եւ զշիջումն փիլաքին.. . զկարգաւորութիւն Հայկին. (Վրք. դիոնես. ի Ճ. ՟Ա.։)


Փիլիսոփայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

philosophy.

NBHL (1)

Հելլենացւոց փիլիսոփայութեամբ խաւարեալ. (Ճ. ՟Բ.։)


Փոխակերպեմ, եցի

See full entry →

va.

to transform, to metamorphose, to transmute, to change.

NBHL (1)

Խաւարին խաբմամբ փոխակերպեալ ընդ լուսոյ, եւ այլն. (Շ. տաղ.։)


Փոխարկական, ի, աց

See full entry →

adj.

mutable.

NBHL (1)

Ոչ անմարմին բնութիւնն եղեւ եյլայլական, եւ կամ մարմնոյ ինչ թանձրութեան փոխարկական։ Ջերմին եւ չոր՝ ցրտին եւ գէճ՝ բնաւորական, զի աստեղաց բնութեանց է յոյժ փոխարկական։ Սա յարեւելս գոլով բոլոր իսկ ի լրման, եւ առ սակաւ սակաւ խաւար փոխարկական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Փոխարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to convert, to change, to turn, to transform.

NBHL (1)

Մի փոխարկեր երկունս ցաւոց ընդ չարեաց իմոց։ Նոյնպէս ըզլոյս շնորհաց քոյին՝ փոխարկեցի ընդ խաւարին. (Նար. ՟Հ՟Ը։ Յիսուս որդի.։)


Փոխումն, ման

See full entry →

s.

change, mutation;
— յաշխարհէ, passing from this world to the next, exit, decease, death;
— Ս. Կուսի, Assumption.

NBHL (1)

Ի խաւարէ պայծառութիւն՞ եւ փոխումն յարքայութիւն։ Փոխումն յաշխարհէ։ Հրեշտականման փոխումն յերկինս։ Սրբոցն փոխումն է կենդանութիւն։ Վերապատուեմք զփոխումն քո ի յերկինս։ Երկնաւոր զօրօք իջեր ի փոխումն մօր քո եւ կուսի. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։ Խոր. ՟Գ. 67։ Փարպ.։ Շ. բարձր.։ Շար.։)


Փորձանք, նաց

See full entry →

s.

temptation;
evil, tribulation, misfortune, disaster, mischance;
cf. Փորձան.

NBHL (1)

Ոչ ծածկէր յառաջնորգէն զսատանայական փորձանսն։ Փրկեա ըղմեզ ի փորձանաց, ի խաւարի շրջօղ դիւաց։ Ի յոբայ փորձանացն է ուսանել. նաեւ իտէրունական իսկ ի փորձանացն իմանալի է, թէ չէ (սատանայ) կանխագէտ. (Ճ. ՟Ա.։ Ժմ.։ Եզնիկ.։)