Definitions containing the research առաջ : 3936 results

Դիպիմ, եցայ, այ

vn.

to happen, to arrive by chance;
to match, to suit.

· Calfa

NBHL (1)

ἁναβαίνω, συμβαίνω, ἁκμάζω evenio, accido, contingo Դէպ լինել. ի դէպ գալ. դիպուածով ընդ առաջ ելանել. հանդիպել. պատահել. անցանել անցից. յաջողել. վիճակիլ. հասանել. գտանիլ. լինել. հանդըպիլ.


Դիպող

cf. Դիպան.

· Calfa

NBHL (1)

Չեն ինչ դիպող կարգիս, որ առաջի կայ։ Դիպող է ասել. (Եւս. քր.։)


Դիպումն, ման

s.

accident, occurrence, chance;
meeting, rencounter;
collision.

· Calfa

NBHL (1)

Զբազմայեղանակ դիպմունս Հայաստան աշխարհիս։ Հայեա՛ց յառաջիկայ դիպմունս. (Յհ. կթ.։)


Դիտապետ, աց

s.

the chief shepherd, or overseer;
archbishop.

· Calfa

NBHL (1)

Պետ դիտաց. նախկին տեսուչ որպէս աստուած, եւ Փոխանորդ աստուծոյ՝ քահանայապետ, արքեպիսկոպոս, վերատեսուչ. առաջնորդ. նազըր.


Դիտաւոր, աց

s.

sentinel, sentry.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ուղղիչ նաւին ի թիկանց, եւ ոչ յառաջապահ դիտաւորք. (Ոսկ. ես.։)


Դիտաւորութիւն, ութեան

s.

intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ որպէս Դիտողութիւն առաջնորդական. դիտապետութիւն. տեսչութիւն. անտեսութիւն.


Դիտողութիւն, ութեան

s.

observation;
remark;
speculation;
episcopacy;
— առնել, to observe.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսչութիւն առաջնորդական. եպիսկոպոսութիւն.


Դիր, դրից

s.

position, situation, posture;
state, place, figure, seat;
system;
theme;
application;
tomb, sepulchre;
— օճառի, bar, stick of soap;
— գրոց;
size of a book;
— եւ տար առնեմ, to scatter, to disperse.

· Calfa

NBHL (1)

Գլուխ՝ առաջին է մարմնոյ՝ ո՛չ դրիւն միայն, այլեւ զգայնովք. (Կիւրղ. ծն.։)


Դիւահարութիւն, ութեան

s.

being possessed by the devil, possession.

· Calfa

NBHL (1)

Արբեցութիւն՝ չար է առաջի աստուծոյ քան զդիւահարութիւն. (Ոսկիփոր.։)


Դիւրալուր

adj.

condescending, compliant;
gentle, easy, commodious.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջին ամն դիւրալուր են։ Ընդէ՞ր ես այսպէս դիւրալուր. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Զ։)


Դիւրախաղաց

adj.

moveable.

· Calfa

NBHL (2)

Որ դիւրաւ յառաջ խաղայ. դիւրաշարժ.

Դիւրախաղաց թեթեւութիւն, յառաջադիմութիւն. (Պիտ.։)


Դիւրահաս

adj.

that happens quickly;
easy, conceivable, that can be easily understood.

· Calfa

NBHL (3)

Զպարզն առաջի դնեն իբրեւ զդիւրահաս. (Իգն. յռջբ։)

Թողլով զբազմաքնին բան, զդիւրահասն եւ զառձեռնպատրաստ դիցուք առաջի. (Շ. հրեշտ.։)

Հնարաւոր դիւրահաս՝ առ ամենայն անբաւ գերամբարձութիւն յաւէտ յառաջեալ. (Նար. ղ։)


Դիւրաշարժ

adj.

nimble, moveable, light, lithe, active, free.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուցցի դիւրաշարժ առաջարկութիւն ձեր. այսինքն անհաստատ, փուտ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Դիւրափոփոխ

adj.

that changes easily, changeable, mutable, variable, versatile.

· Calfa


Դիւրափոխ

cf. Դիւրափոփոխ.

· Calfa


Դիւրափոխելի

cf. Դիւրափոփոխ.

· Calfa


Դիւրին, րնոց

adj.

easy, light, gentle, commodious;
flat.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ յառաջնոցն եւ դիւրնոցն սկիզբն արասցուք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)


Դիւցաբանութիւն, ութեան

s.

cf. Դիցաբանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն իրիք առաջին դիւցաբանութեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Դղեակ, եկաց

s.

fortress, dungeon, fort;
redoubt.

· Calfa

NBHL (1)

Գլուխ իբրեւ դղեակ թագաւորի՝ բնակիչ ունելով զառաջնորդ իշխան զմիտսն. (Փիլ. լին.։)


Դողամ, ացայ, ացի

vn.

to totter, to stagger;
to tremble;
to start;
to shudder;
to quake, to shiver.

· Calfa

NBHL (1)

Դողալ յերեսաց աստուծոյ, կամ առաջի նորա, ի բանից նորա. վասն ցրտութեան ձմերանոյն։ Եկն կամ մատեաւ դողալով. եւ այլն։


Զազրագործութիւն, ութեան

s.

lewdness, turpitude in actions.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ երբէք դարձցի յառաջին զազրագործութիւնն. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ժ.։)


Զազրալի, լւոյ, լեաց

cf. Զազիր.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջին զազրալի տեսակն փոխիցիմք. (Նանայ.։)


Զազրանամ, ացայ

vn.

to loathe, to nauseate;
cf. Աղտեղանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ էր յայտնեալ նորա զառաջին՝ եթէ ես եմ Քրիստոս, զազրայր (կամ զազրանայր) նա՛ի նմանէ։ Իբրեւ՛ի հրէէ զազրացաւ. (Եփր. համաբ.։)


Զաղփաղփուն

adj.

inconstant, unstable, not solid, slippery.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն գործն զեղծ եւ զաղփաղփուն ի կործանումն դարձուցանէ։ Գուցէ յառաջին բանիցն զաղփաղփուն ի միտս ձեր անկելոց եւ այլն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։)


Զանգիտեցուցանեմ, ուցի

va.

to make afraid, to frighten, to terrify, to dismay.

· Calfa

NBHL (1)

Յիշատակ առաջին մեղացն զանգիտեցուցանէ. (Փիլ. ել.։)


Զանգիտութիւն, ութեան

s.

cf. Զանգիտանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդէ՞ր եղեւ փախուցեալ. ո՛չ էր իրքն զանգիտութեան, այլ պահէր զանձն վասն քարոզութեան։ Ոչ էր ի զանգիտութենէ՝ յառաջագոյն դառնալ յԱնտիոք. (Ոսկ. գծ.։)


Զանգուած, ոց

s.

dough, leaven;
mole;
mass, mixture;
amalgam.

· Calfa

NBHL (1)

Առջիք հաս ի նուէր Տեառն զառաջին զանգուածոց ձերոց. (Թուոց. ՟Ժ՟Ե. 18. 21։)


Զանխլաբար

cf. Զանխուլ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ որպէս զառաջին գալուստն զանխլաբար եկաւորէ. (Զքր. կթ.։)


Զանխլանամ, ացայ

vn.

to hide ones self, to steal away, to retire;
to be ignorant of.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկերին դաւաճանիցէ, զանխլացեալ զինքն, զի ինքեան նախ առաջին զդարանակալութիւնն գործէ. (Ածաբ. ժղ.։)


Զանցանեմ, նցի

vn.

to pass;
to surpass, to surmount, to excel;
to go beyond, to exceed;
to escape, to leap;
to be wanting, to fail;
cf. Անցանեմ;
— զհասակաւ, ծերութեամբ, to grow old;
— զարամբ, զամուսնութեամբ, to be unfaithful to the husbands or marriage bed.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπερβαίνω, ἁναβαίνω , ὐπερβάλλω, διαφέρω transcendo, excedo, antecello Անցանել ըստ չափն եւ ըստ սահմանն իրիք կարգի. գերազանցել. յառաջել. առաւելուլ ի լաւն կամ ի վատթարն, ի հասակն, յուժի, եւ այլն. որ եւ ասի ԱՆՑԱՆԵԼ ԶԱՆՑԱՆԵԼ. վեր անցնիլ, առաջ անցնիլ.


Զանցուցանեմ, ուցի

va.

to pass, to surpass;
to go beyond;
to cause to fail or be wanting, to make to sin;
անցուցանել —, to excel, to exceed.

· Calfa

NBHL (1)

Սարդանապաղղոս անցոյց զանցոյց զամենեքումբք՝ որ յառաջ քան զնա էին, բարեկեցութեամբ եւ յուղութեամբ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Զառամանամ, ացայ

vn.

to be decrepit or extremely old.

· Calfa

NBHL (1)

παρακμάζω, προβαίνω consenesco, exoleo Յոյժ ծերանալ. յառաջել ամօք. անցանել զաւուրբք. հնանալ. տկարանալ. աղճատիլ. հալեւորիլ, պառւիլ, խռֆիլ.


Զառանցեմ, եցի, ցի

vn.

to go astray;
to dote, to rave, to muse.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ անգիտութեամբ զառանցեաք ինչ։ Մի՛ արդեօք զառանցար ինչ. եւ հակառակ առաջին բանիցն քոց խօսիս. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Զ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)


Զատկաշաբաթ, ու

s.

holy-week, passion-week.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ սուրբ քառասներորդ կատարեցան մինչեւ ի Ղազարն. իսկ ութ աւուրքս զատկաշաբաթուս ունի զութ աւուրս առաջնոյն որ յարարչութեանն, եւ այլն. (Զքր. կթ.։)


Զարգանամ, ացայ

vn.

to grow, to increase, to improve, to profit;
— իմաստութեամբ եւ հասակաւ, to increase in wisdom and stature.

· Calfa

NBHL (3)

προκόπτω proficio ἁκμάζω vigeo, viresco եւ այլն. (արմատն է Արգոյ, յարգի. յառաջ. եւ աճ). Յառաջել, յառաջադէմ լինել. աճել. առաւելուլ, զօրանալ, մեծանալ.

Աճեցեալ ... զարգանայր բարեփառութեանցն առատ յղփութիւնք։ Զարգացեալ տիովք։ Յորս խոհականն զարգացեալ յառաջադիմութիւն. (Պիտ.։)

Ամենայն վատթար եւ չար աճէ եւ զարգանայ՝ ո՛չ ի յաճումն, այլ ի պակասութիւն։ Զարգացեալ՝ մեծ լինէր, մինչեւ եղեւ մեծ յոյժ։ Յառաջնմէ հասակէն զարգացեալ ի տեսական մասին իմաստասիրութեան. (Փիլ.։)


Զարգացումն, ման

s.

profit, progress.

· Calfa

NBHL (1)

προκοπή profectus, progressus Յառաջադիմութիւն. աճումն. եւ Բերք աճեցունք.


Զարգացուցանեմ, ուցի

va.

to increase, to promote.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ որդի զհարց ստացուածս զարգացուցանել։ Զարգացոյց հետոց նոցա զընթացս առաքինութեան։ Զբուսոցն աճեցումն զարդացուցանէ։ Զարգացուցանել զհանճարեղ խորագիտութեանցն հասմունս։ Օր քան զօր նորոգելով ի միտսն զարգացուցանէի զջերմեռանդ սէրն։ Զկենդանասերութեան յառաջ խաղացումն զարգացոյց. (Պիտ.։)

αὑξάνω augeo παράγω promoveo Աճեցուցանել. յարգել. մեծցընել, առաջ տանիլ.


Զարդարուն

adj.

ornamented, polished, spruce, smart.

· Calfa

NBHL (1)

Մեզ քան զառաջինսն յաւէտ հրեշտակք են ընտանեգոյնք անուանեալ, որով եւ երեւելի է նոցա քահանայապետութիւնն, եւ յաւէտ զարդարուն. թարգմանելի էր, մերձ աշխարհիս. որպէս յն. περικόσμιος


Զարթուցանեմ, ուցի

va.

to awake, to raise;
to move, to incite, to reanimate, to sharpen, to revive;
— յանկարծ (ի քնոյ), to startle out of one's sleep;
— զաչս ուրուք, to open one's eyes;
to comprehend, to become aware of;
— զախորժակ, to make one's mouth water;
cf. Ախորժակ.

· Calfa

NBHL (1)

Զարթոյց Տէր զոգի թագաւորին մարաց։ Կացուցէ՛ք պահապանս, զարթուցէ՛ք զառաջապահս. (Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 11. 12։)


Զարհուրեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զարհուրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զարհուրեցուցից զամենայն ազգս, յորս մտանիցես ի նոսա։ Զարհուրեցոյց զնոսա Տէր յերեսաց Իսրայէլի։ Ո՞ զարհուրեցուսցէ զմեզ։ Զարհուրեցուցից զնոսա առաջի թշնամեաց նոցա։ Զարհուրեցուցանես զիս երազովք։ Այնպիսի տեսլեամբ ահի զարհուրեցոյց զնոսա. եւ այլն։ Զպահապանսն զարհուրեցուցեր։ Զարհուրեցոյց զկանայսն։ Զարհուրեցուցանէ քո ճգնութիւնդ զմարմնոյս բնութիւն. (Շար.։)


Զարմանք, նաց

s.

cf. Զարմացումն;
wonder, miracle;
cf. Զարմ;
զարմանալ —ս, —ս առնել or համարիլ, ընդ —ս գալ, to be astonished or amazed, to be struck with admiration, to wonder, to marvel;
ի զարմանս ածել՝ կացուցանել, to astonish, to amaze;
ի զարմանս ըմբռնել, to strike with amazement;
որպիսի՛ — կալան զիս մինչ ..., what was my surprise when...;
— կալան զամենեսին, they were all amazed;
զի՞նչ — իցեն, what is there astonishing in that ? — են, it is wonderful, strange, surprising;
չեն ինչ —, ոչինչ են —, there is nothing wonderful in that;
no wonder, no marvel.

· Calfa

NBHL (1)

Զարմանք կալան զճշմարիտս ի վերայ այսոցիկ։ Զառաջինս կալան զարմանք. (Յոբ. ՟Ժ՟Է. 8։ եւ ՟Ժ՟Ը. 20։)


Զաւակագործեմ, եցի

va.

to bring forth children

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ արար արժանի զաւակագործել զծունդսն առաջին դարուցն զխառնուածս չարին՝ բաց ի սակաւուց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)


Զգամ, ացայ, ացի

vn.

to feel, to be sensible of, to hear, to have a glimpse of, to learn, to know;
to scent;
— յառաջագոյն, to foresee;
անձին —, — խելաց, մտաց, to come to one's senses, to recover ones wits.

· Calfa


Գարգափք

cf. Գարգափումն.

· Calfa

NBHL (1)

Գարգափմամբ տախտակացն եւ ճայթբամբ եւ թնդմամբ ի վերայ կոխելոյ յառաջագոյն զեկուցանէ զգալուստն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Գարնային, այնոյ, ոց

adj. s. vernal, spring;
spring.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՐՆԱՅԻՆ կամ ԳԱՐՆԱՆԱՅԻՆ ԳԱՐՆԱՅՆԻ կամ ԳԱՐՆԱՆԻ. ἕαρ (ἑάροσ) Ver, (veris), ἑαρινός, -ον Vernus, vernalis, -le Գարուն, եւ Որ ինչ սեպհական է գարնան. պահար, պահարի. ըստ առաջնոյն ասի.


Գարնանաբեր

adj.

that brings spring;
that is produced in spring.

· Calfa

NBHL (1)

Բերօղ զգարուն, կամ յառաջ բերեալ ի գարնան. զոր օրինակ,


Գարշահոտ

adj. s. adv.

stinking, fetid;
stink;
stinkingly.

· Calfa

NBHL (1)

Մարթա զգարշահոտոյն յառաջագոյն ասէր. (Լծ. կոչ.։)


Գարշելի, լւոյ, լեաց

adj.

execrable, abominable, detestable;
deformed, ugly, frightful, slovenly, dirty, filthy, fetid, loathsome, bad, base, infamous.

· Calfa

NBHL (1)

Գարշելի է եգիպտացւոց ամենայն հովիւ խաշանց։ Եթէ զոհիցեմք զգարշելիս եգիպտացւոցդ առաջի նոցա, քարկոծ առնեն զմեզ։ Գարշելի է տեառն այ քում։ Եւ մի տանիցես զգարշելին (այսինքն զկուռս) ի տուն քո։ Աստարտայ գարշելւոյ սիդոնացւոց, եւ մեղքոմայ գարշելոյ որդւոցն ամոնայ. (եբր. դից կամ չայ. եւ այլն։)


Գարշեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to abhor;
to abhor, to detest;
to make execrable.

· Calfa

NBHL (1)

Գարշեցուցէք զհոտ մեր առաջի փարաւոնի. (Ել. ՟Ե. 21։)


Գգուեմ, եցի

va.

to caress, to cajole, to coax, to fondle, to flatter, to cocker, to dandle.

· Calfa

NBHL (1)

Զխորհուրդն որդւոյ գգուել մովսիսի արժան էր։ Ասաց, զի գգուեսցէ զանձն իւր առաջի ժողովրդեանն. (Եփր. ել. եւ Եփր. թագ.։)