Definitions containing the research տի : 10000 Results

Նաւատորմիղ

See full entry →

cf. Նաւատորմիլ.

NBHL (1)

Նաւի զօրագլխականի՝ նաւատորմին զարդու։ Զնաւատորմիլն տեսեալ՝ խոստովանէ զնաւաստին. (Փիլ. ել. ՟Բ. 44։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Նաւարար

See full entry →

cf. Նաւագործ.

NBHL (1)

Նաւարար է, որքան յարուեստին է։ Նաւարար է եւ նախ քան զնաւն առնել՝ վասն արուեստին. (Կիւրղ. գանձ.։)


Նաւարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sail, to navigate, to go to sea;
cf. Հողմ.

NBHL (1)

Անտի նաւարկեալ՝ գնացին յԱնտիոք. (Գծ. ՟Ժ՟Դ. 25։)


Նաւացռուկ

See full entry →

s.

rostrum, beak-head, cut-water, knee of the head.

NBHL (1)

Շինեաց աշտարակս ժայռաւորս իբրեւ զնաւացռուկս. (Խոր. ՟Գ. 59։ (գուցէ լինի իմանալ եւ իբրեւ զցռկանաւս. ուստի կազմի եւ յաջորդ բառն անստոյգ)։)


Նաւելաստաց

See full entry →

cf. Նաւաստ;
արգիական —ք, the Argonauts.


Նաւուղիղ, ղղի

See full entry →

cf. Նաւուղղակ.

NBHL (1)

Նաւուղիղքն՝ որք յուսահատին ի ծովու, զնաւն հողմո՛յն մատնեն։ Նաւուղիղն արտաքսեցաւ ի նաւէն, եւ կուրն ոչ ընկղմեցաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9. եւ Ոսկ. ի մելիտ.։)


Նափորտ, ի, ամբ, ունք

See full entry →

s.

cloak, mantle;
monk's long mantle;
cope, chasuble.

NBHL (1)

Ի վերայ սկուտեղն կայր նափորտ մի բեհեզեայ ծալեալ եւ եդեալ։ Նափորտն բեհեզեայ, եւ գունդն ոսկի՝ որ կայր ի վերայ նափորտին, նշանակէ մինն զքահանայութիւն, եւ միւսն զթագաւորութիւն. (Փարպ.։)


Նգախարխար առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Նգեմ.

NBHL (1)

Թոքին ի ձեռն հանապազորդ շարժման ձգելով առ ինքն զաղին՝ ընդարձակէ առ ի ձգումն օդոյն զանցս մտիցն, եւ նգելով դարձեալ ի դուրս փչել զ՝ի ներքս արգելեալն պատրաստէ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Նգեմ, եցի

See full entry →

va.

to demolish with levers or crow-bars, to dismantle, to throw down, to raze.

NBHL (1)

Թոքին ի ձեռն հանապազորդ շարժման ձգելով առ ինքն զաղին՝ ընդարձակէ առ ի ձգումն օդոյն զանցս մտիցն, եւ նգելով դարձեալ ի դուրս փչել զ՝ի ներքս արգելեալն պատրաստէ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Նեարդ, ներդից

See full entry →

s.

fibre, string;
ligament;
tendon, sinew.

NBHL (1)

Ըստ բնութեան միսք եւ ջիլք յարենէ լինին. ջիլն իսկ ի ներդիցն. վասն բաղազանութեան. եւ միսքն ի մածեալ յարենէն յայնմանէ, որ մածի՝ անջատելով ի ներդիցն. (Պղատ. տիմ.։)


Յանցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to transgress or to sin, to induce to crime.

NBHL (1)

Զամենայն ժողովուրդն յանցոյց (ոսկին) յանապատի անդ. (անդ։)


Յաչաղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յաչաղիմ.

NBHL (1)

Նախանձելով յաչաղեմք զորս առ միմեանս ուղղութիւն։ Զիրերաց պատիւ յաչաղեն. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.։)


Յապահովանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be sure, certain, assured, tranquillized.

NBHL (1)

որ եւ ԱՊԱՀՈՎԱՆԱԼ, ԱՊԱՀՈՎԻԼ. Յապահով եւ անքոյթ լինել. ազատ եւ անհոգ մնալ, եւ դադարել. հանդարտիլ. կասիլ. ի բաց փարատիլ.


Յապահովութիւն, ութեան

See full entry →

s.

security, safety, surety, certitude;
quiet, tranquillity.

NBHL (1)

Յապահովութեամբ խաղաղանալ օրինակ իմն յանքոյթ նաւահանգստի։ Խաղաղութեանց միշտ փափագեալ բաղձանօք՝ սակս իւրեանց յապահովութեան։ Յանզբաղ յապահովութենէն։ Անխռով յապահովութեամբ վստահացեալ. (Պիտ.։)


Յաջողակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dexterity, address, cleverness, aptitude, ingenuity, ability, skill, expertness.

NBHL (1)

Յորոյ միջոյ հաւեալ յաջողակութեամբ (կամ աջողակութեամբ) ի գերազանցեալն ամբարձաւ աշտիճան. (Պիտ.։)


Յաջողիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to prosper, to be prosperous, successful or fortunate, to have great success, to thrive, to succeed in, to contrive to, to get on prosperously, to reach or attain one's aim, to come to a good issue, to terminate propitiously;
— ի վեր քան զակնկալութիւն or զկարծիս, to succeed against all probability;
ոչ-, չ-, to be unsuccessful, to fail, to miss one's aim, to be baffled, to miscarry, to be greatly disappointed;
յաջողեսցին, յաջողեսցի քեզ, you will fully succeed;
all will be well with you.

NBHL (1)

Ե՛լ յռամովթ Գաղաադ, եւ յաջողեսցիս։ Ուստի ոչինչ յաջողիցիք։ Ոչ յաջողեսցի ձեզ։ Նստաւ Սողոմոն յաթոռ Դաւթի հօր իւրոյ, եւ յաջողեցաւ։ Ասացէ՛ք հա՛սկ հա՛սկ. եւ ոչ յաջողեցան խօսել այնպէս։ Յաջողեցաւ ի վերայ նորա հոգի Տեառն։ Եթէ յաջողեա՞լ իցէ արքայութեանն Աստուծոյ։ Զամենայն զոր ինչ արասցէ՝ յաջողեսցի նմա։ Ոչ յաջողեսցի մարդոյ յանօրէնութենէ.եւ այլն։


Յաջողուած, ոց

See full entry →

s.

prosperity.

NBHL (1)

Մի՛ փակեր գթած՝ իմ հանդէպ զյաջողուած հոգեւոր օգտիս։ Ուղղեա՛ հոգւոյդ քո իմաստութեամբ զյաջողուած ձեռինս գործոյ. (Նար. ՟Ձ՟Բ. ՟Ձ՟Ե։)


Յաջողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

success, prosperity, good luck or fortune, thriving, happy state of affairs;
efficacy, virtue;
convenience, leisure, ease;
opportunity, occasion;
—ք, achievements, exploits, heroic acts;
յաջողութեամբ, successfully, with success;
— ի դէպ գալ ումեք, to be favoured, befriended;
— ըստ բաղդի լեալ նմա, fortune befriended him, he had the fortune to;
cf. Ըմպեմ.

NBHL (1)

Եթէ բաժինք յաջողութեանց են։ Ըստ յաջողութեան զօրութեանն իւրոյ, զոր յաջողեաց ի Քրիստոս։ Յոր եւ աշխատիմ պատերազմեալ ըստ յաջողութեան (կամ աջողութեան) նորա, որ յաջողեալ (կամ աջողեալ) է յիս զօրութեամբ.եւ այլն։


Յաջորդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to succeed, to come after, to follow next, to take the place of;
to inherit, to stand next heir;
to follow, to ensue, to result, to spring or proceed from.

NBHL (1)

Գնալ յաջորդեալ էր նա անտի. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Յաջորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

succession;
inheritance;
continuation, order, series;
— իրաց, series of affairs;
— աղետից, եղեռնութեանց, succession, concatenation, series of misfortunes, of crimes.


Յառաջ

See full entry →

cf. Յառաջս.

NBHL (4)

Որ ի հարաշարժ ի յաղբերէն յառաջ բղխեալ անհատաբար ի յորդւոյ տիրապէս սուրբ հոգին։ Որ ի հայրական իսկութենէն յառաջ բղխեալ աղբիւր լուսոյ։ Որ հրաբորբոք ծաւալմամբ յառաջ խաղացեալ. (Շար.։)

Մինչեւ ի Սամուէլ. եւ անտի յառաջ խնդրեցին թագաւոր. (Գծ. ՟Ժ՟Գ. 21։)

ՅԱՌԱՋ ԱՐԿԱՆԵԼ ՅԱՌԱՋԱՐԿԵԼ որ եւ ԱՌԱՋԱՐԿԵԼ, ՆԱԽԱՐԿԵԼ. Առաջի դնել իբրու լաւ եւ ընտիր.

Դարձեալ՝ յաջ եւ յահեակ ասելով նշանակէ եւ յետ եւ յառաջ. որ զքառակուսի տիեզերս յայտ առնէ. (Սկեւռ. ես.։)


Յառաջաբաժին

See full entry →

s.

privilege, prerogative, special grant or endowment.

NBHL (1)

προνομία primae, praerogativa, principatus. որ եւ ասի ՅԱՌԱՋԱՄԱՍՆ. Նախամասնութիւն. Նախաբաժնութիւն. Յառաջահասութիւն. Յառաջահաս պատիւ. այսինքն Նախապատուութիւն. առանձին շնորհ, ձիրք. նախաւորութիւն. պատիւ, շնորհք, ազատութիւն.


Յառաջաբան, ից

See full entry →

s. adj.

preface, prologue, preliminary dissertation, prefatory discourse, preamble, exordium, prelude, prolegomena;
speaking first.

NBHL (2)

πρόλογος, προλεγόμενα, προοίμιον praefatio, prologus, prolegomena, prooemium. որ եւ ՅԱՌԱՋԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. ՆԱԽԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ, ՆԱԽԵՐԳԱՆՔ, ՆԱԽԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. այն է Կանխաբանութիւն յառաջ քան զմատեանն կամ զճառն. սկիզբն բանի. տիպաճէ. (կարծի գրիլ եւ Առաջաբան, ուր զօրութեամբ կայ յ, կամ ի)

Յառաջ քան զհարցափորձ դատաւորին՝ սկսաւ յանդիմանել զամպարշտութիւն նոցա. (վասն որոյ) դատաւորն ասէ, ոչինչ օգտիս յառաջաբան լինելով. (Ճ. ՟Բ.։)


Յառաջագահ

See full entry →

adj. s.

placed in the chief seat, seated in the highest place;
president;
—ք, precedence, primacy, the first, highest or most honourable place.

NBHL (1)

πρόεδρος praeses, praesul, primae sedis. Նախագահ. գահագլուխ. նախաթոռ. եւ Նախապատիւ.


Յառաջագէտ

See full entry →

adj.

foreknowing, prescient;
instructed beforehand;
forewarned.

NBHL (1)

Ազգք քրիստոնէից նախապատիւք քան զմեզ եւ յառաջագէտք. (Լմբ. պտրգ.։)


Յառաջագիր

See full entry →

adj.

written beforehand.

NBHL (1)

Ի մոռացօնս դարձուցեալ զկենսաբեր աւետիսն յառաջագիրս. (Ագաթ.։)


Յառաջագիւտ

See full entry →

adj.

known or discovered precedently;
pre-eminent.

NBHL (2)

Յառաջագոյն գտեալ. եւ Նախապատիւ գտեալ. յառաջամասն.

Թէպէտեւ ի պաղեստինացւոց աշխարհին էին յառաջագիւտ պարծանք, սակայն Եգիպտոս ջերմագոյն քան զնա գտանէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)


Յառաջագոյն

See full entry →

adj. adv.

anterior, previous, precedent, former, prior;
before, heretofore, beforehand, antecedently, previously;
formerly, anciently;
— աւուրբք, some days before;
— քան, before;
ի —գունէ, a priori.

NBHL (3)

Յառաջագոյնսն ասացաք բանս. (Պղատ. տիմ.։)

ՅԱՌԱՋԱԳՈՅՆ. իբր Աստի յառաջ. յառաջիկայսդ. ի մօտոյ. զկնի.

Տապանակ ուխտին տեառն յառաջագոյն քան զնոսա երթայր երեքօրեայ ճանապարհաւ։ Առաքեսցուք յառաջագոյն քան զմեզ արս։ Զեղեալս յառաջագոյն քան զձեզ.եւ այլն։


Յառաջադաս

See full entry →

adj.

prior, placed before, having the precedence;
pre-eminent;
foregoing, precedent.

NBHL (1)

Առաջին ի դասու. յառաջագնաց. որ է յառաջին կարգի. որ զառաջին տեղին ունի. նախապատիւ. նախադաս.


Յառաջադէմ

See full entry →

adj. adv. s.

advancing, progressing;
improving, making proficiency;
forward;
coryphaeus;
proficient;
— է, he is advancing in his studies;
երթալ — եւ մեծանալ, to improve;
to increase in prosperity;
իրք առնն — յաջողէին, that man prospered greatly.

NBHL (1)

Այս է մխիթարութիւն վարդապետին, աշակերտացն յառաջադէմն լինել։ Ընդէ՞ր դու ոչ երախտեօք եղեր յառաջադէմ. (Ոսկ. ՟բ. կոր. եւ Ոսկ. ես.։)


Յառաջադիմեմ, եցի

See full entry →

vn.

to advance, to go forward, to progress, to make progress, to profit, to succeed.

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱԴԻՄԵԼ. Որպէս նոյն ընդ վ. (=ՅԱՌԱՋԱԴԻՄԱՆԱՄ) (առաւել առ յետինս վարի)։ Ասի եւ յն. ոճով, իբր կր. ՅԱՌԱՋԱԴԻՄԻ՛. այսինքն լինի յառաջադիմանալ.


Յառաջադիմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

advancement, progress, improvement, amelioration.

NBHL (1)

Փափագեսցէ յառաջադիմութեան, եւ ըստ ոտինն զհետ երթիցէ առաջնորդին եւ ուղղչին. (Ածաբ. աղք.։)


Յառաջախաղ, աց

See full entry →

adj.

foregoing;
progressive;
— գունդ, advanced guard, vanguard.

NBHL (1)

Ըստ չորից գետոցն յառաջախաղաց եղեալ առ տիեզերաց ոռոգումն. (Նանայ.։)


Յառաջախաղացութիւն աստեղաց

See full entry →

s.

course of the stars.

NBHL (1)

Ըստ չորից գետոցն յառաջախաղաց եղեալ առ տիեզերաց ոռոգումն. (Նանայ.։)


Յառաջախոհ

See full entry →

adj.

premeditating, deliberating beforehand;
premeditated;
— լինել, to premeditate;
to provide.

NBHL (1)

Յառաջախոհ լինի մարդ՝ որդւոյ, եւ հօտի՝ հովիւն։ Մեղու՝ իմաստուն, եւ մրջիւն՝ յառաջախոհ։ Զինուորքն ընդ դասապետսն, եւ ընդ յառաջախոհս՝ խորհօղքն. (Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։)


Յառաջակամ

See full entry →

adj.

predisposed, spontaneous.

NBHL (1)

Հաստատեալք յառաջակամ պատրաստութեամբ կամացն աստուածութեան առ ի պատիւ մարդոյն. (Ագաթ.։)


Յառաջահաս

See full entry →

adj.

arrived before or first.


Յառաջահասութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prerogative, privilege.


Յառաջաձայն

See full entry →

adj.

predicting, prophesying;
predicted, prophesied.

NBHL (1)

Մովսէս նախագրեալ յառաջաձայն ձաղանօք սաստիկս իմն ամբաստանէ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Յառաջաձիգ

See full entry →

cf. Յառաջակարկառ.

NBHL (1)

Երկոցունց եռագունիցն հաւասարասրունն զմի ընկալեալ է բնութիւն, եւ յառաջաձիգն՝ անեզր բնութիւնն. (Պղատ. տիմ.։)


Յառաջամարտ, ի

See full entry →

s.

skirmish, brush.

NBHL (4)

ՅԱՌԱՋԱՄԱՐՏ ՅԱՌԱՋԱՄԱՐՏԻԿ ՅԱՌԱՋԱՄԱՐՏԻՉ. προαγωνιστής, προαγωνιδής, ἑναρχούμενος τοῦ πολέμου primus certator, propugnator. Նախամարտիկ. ախոյեան. յառաջակաց մարտիկ, եւ պաշտպան.

Ի յառաջամարտիցն ի ճակատն եթէ ոք հարու զթշնամին։ Յառաջամարտ եղեալ (ընդդէմ) սատանայի. (Մխ. դտ.։ Ճ. ՟Բ.։)

Կոչեաց Յեսու զամենայն իսրայէլ եւ զյառաջամարտիկս. (Յես. ՟Ժ. 24։)

Պահանջեսցուք (ի) յառաջամարտկացն։ Յառաջամարտիկ մարտիրոսն, եւ քաջ նահատակն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Եղիշ. ՟Զ։ Հ. ապր. ՟Ժ՟Գ.։)


Յառաջամիտ

See full entry →

adj.

generous, liberal;
voluntary;
— լինել, to offer, to give freely or spontaneously;
to be full of good-will, ardour or eagerness.

NBHL (1)

Որ ոք յօժարիցէ մտօք լնուլ զձեռս իւր այսօր տեառն. եւ յառաջամիտք եղեն իշխանք տոհմիցն։ Եւ զուարճացաւ ժողովուրդն յաղագս յառաջամիտ լինելոյն (իշխանաց). վասն զի լի սրտիւ եղեն յառաջամիտք տեառն. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Թ. 6. 9։)


Յառաջամուտ

See full entry →

adj.

going in or entering before.

NBHL (1)

Ոչ միայն ներհականացն երկոտասանիցն, եւ կամ զյառաջամուտ զկարապետին, այլեւ զայլոց մատուցելոցն. (Կորիւն.։)


Յառաջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to advance, to go or move forward, to precede, to walk on;
to advance, to progress, to improve;
to have beginning, rise or origin, to be born.

NBHL (2)

Հանդիսաւոր իրն ձգեալ յառաջանայ ի բոլոր ծագս տիեզերաց. (Պիտ.։)

Ոտիւք յընթացսն յառաջանալ. (Եպիփ. թաղմ.։)


Յառաջանցակ

See full entry →

s.

cf. Յառաջանցութիւն.

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՆՑԱԿ ՅԱՌԱՋԱՆՑՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ԱՆՑ, ԱՆՑԱՐԱՆ. Որպէս Զատիկ, պասեք, եւ զատկական գառն. եւ Յառաջ անցումն.


Յառաջանցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the Passover;
the Paschal lamb.

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՆՑԱԿ ՅԱՌԱՋԱՆՑՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ԱՆՑ, ԱՆՑԱՐԱՆ. Որպէս Զատիկ, պասեք, եւ զատկական գառն. եւ Յառաջ անցումն.


Յառաջապահ, աց

See full entry →

s. mar.

advanced post, sentry, sentinel;
out-post, out-picket;
— դիտաւոր, look-out man, sentry.

NBHL (1)

Չարն յառաջապահ լինէր իւրաքանչիւր ի կուսից, որպէս՝ թէ ուրեք զգասցի, պարսաւանս յարեսցէ. (Ոսկ. յաւետիս. յորմէ եւ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ե.։)


Յառաջապահեստ

See full entry →

s. adj.

preservative, precaution;
preservative, precautionary.

NBHL (1)

Չարն յառաջապահ լինէր իւրաքանչիւր ի կուսից, որպէս՝ թէ ուրեք զգասցի, պարսաւանս յարեսցէ. (Ոսկ. յաւետիս. յորմէ եւ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ե.։)


Յառաջասաց

See full entry →

cf. Յառաջասացեալ.

NBHL (1)

Հեռանալ յառաջասացեալ հայհոյութենէ։ Խոստովանեա՛ յառաջասացելոցն զքեզ մի ոք գոլ ի չարապաշտից. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Յառաջասացեալ

See full entry →

adj.

predicted, foretold, prophesied.

NBHL (1)

Հեռանալ յառաջասացեալ հայհոյութենէ։ Խոստովանեա՛ յառաջասացելոցն զքեզ մի ոք գոլ ի չարապաշտից. (Յհ. իմ. երեւ.։)